ЖАҢА ТЕКТОНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАР

Қарастырылып отырған аймақ, неотектоникалық құрылым ретінде Орталық Қазақстан қалқанының оңтүстік шалғай түкпіріне, оның Оңтүстік.Шығыс Қазақстан орогендерімен түйіскен жеріне жатады /Жаңа ... картасы, 1977; Крускеев, Тимуш, 1987/. Жалпы мезозой.кайнозой кезеңдері үшін бұл қалқан біртұтас морфо.құрылымдық құрылыс түзейді. Оны жақын жатқан ірі синеклизалардың (Шу, Торғай, Ертіс) және Оңтүстік.Балхаш ойпатының антиклиндік баламасы ретінде қарастыруға болады. Жалпы аймақтың қазіргі заманғы морфоқұрылымдық жоспары біртұтас көне мезозой пенепленінің жаңа тектоникалық қозғалыстармен қайта өңделу процессінде қалыптасқан /Жазықтар мен таулар ..., 1975; Қазақстан рельефі, 1991; Курскеев, Тимуш, 1987/.
Қарастырылатын аймақ шегінде қозғалыс бағытымен ерекшеленетін келесі неотектоникалық облыстар ажыратылады: а . Орталық Қазақстан қалқанының оңтүстік шалғай түкпірі болып табылатын Шу.Балқаш көтерілімі; б . Оңтүстік.Балқаш ойпаты (3 сур.)
Шу.Балқаш көтерілімі палеозой іргетасының денудациясы есебінен түзілген аздап толқынды жазық бедерімен сипатталады. Қазіргі заманғы эрозиялық желілердің дамуы есебінен аридті жағдайларда өте кең және жайпақ жазықтар байқалады. Олардың ағындары солтүстік.шығысқа және шығыс денудациялық жалпы еңіс салдарынан Оңтүстік.Балхаш ойпатына құйылады.
Бұл ауданда Оңтүстік.Балхаш ойпаты шығыс бағытта төмендейді және генетикалық жағынан Жоңғар тау сілемдеріне қатысты тауалдылық болып табылады. Ойпаттың түзіле бастауы соңғы мезозой кезеңіне жатады. Бұл кезеңде оның оңтүстік бөлігінде көмірлі түзілімдермен толтырылған гарбентәріздес депрессиялар пайда болған. Ойпаттың түбінің біртіндеп шөгуі оңтүстік.шығыстан солтүстік.батысқа және солтүстікке қарай тараған. Сондықтан да қарастырылып отырған аумақта неғұрлым кең тарағаны
        
        2. ЖАҢА ТЕКТОНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАР
2.1. Неотектоникалық аудандастыру
Қарастырылып отырған ... ... ... ... ... қалқанының оңтүстік шалғай түкпіріне, оның Оңтүстік-
Шығыс Қазақстан орогендерімен түйіскен жеріне ... ... ... ... Крускеев, Тимуш, 1987/. Жалпы мезозой-кайнозой кезеңдері үшін бұл
қалқан біртұтас морфо-құрылымдық құрылыс түзейді. Оны ... ... ... (Шу, Торғай, Ертіс) және Оңтүстік-Балхаш ойпатының
антиклиндік баламасы ретінде ... ... ... ... ... ... жоспары біртұтас көне мезозой пенепленінің жаңа
тектоникалық қозғалыстармен ... ... ... ... мен ... ..., 1975; Қазақстан рельефі, 1991; Курскеев, Тимуш,
1987/.
Қарастырылатын аймақ ... ... ... ... ... ... ... а – Орталық Қазақстан
қалқанының ... ... ... ... ... Шу-Балқаш
көтерілімі; б – Оңтүстік-Балқаш ойпаты (3 сур.)
Шу-Балқаш көтерілімі ... ... ... есебінен
түзілген аздап толқынды ... ... ... ... заманғы
эрозиялық желілердің дамуы есебінен аридті жағдайларда өте кең ... ... ... ... ... солтүстік-шығысқа және шығыс
денудациялық жалпы еңіс салдарынан Оңтүстік-Балхаш ... ... ... ... ... шығыс бағытта төмендейді және
генетикалық ... ... тау ... қатысты тауалдылық болып
табылады. Ойпаттың түзіле бастауы соңғы мезозой кезеңіне ... ... оның ... бөлігінде көмірлі түзілімдермен толтырылған
гарбентәріздес ... ... ... ... ... ... ... солтүстік-батысқа және солтүстікке қарай тараған.
Сондықтан да ... ... ... ... кең ... ... квартер шөгінділері. Кайнозой кешенінің ... ... ... қарай 50 ден 350 м дейін артады. (3 сур. қара).
2.2. Неотектоникалық қозғалыстар қарқындылығы
Жоғарыда аталып өткендей, ... ... ... ... ... ... емес ... тегістелу
бетінің деформациясына әкеліп соғады. Бұл ... ... ... ... ... тегістеу бетінің изогипстерімен және
Оңтүстік-Балқаш ойпатының шегінде кайнозой ... ... ... көрініп тұрғандай, берілген ... ... ... ... ... ... ... бірақ елеусіз
ғана – 75 км қашықтықта 350 ден 600 м ... ... көп ... 500 м ... ... ... эпигерциндік тегістеу беті
шығысқа ... ... ... ... ... шөгеді. Бұл шөгу кезеңдері
олигоценнен шөгінділердің стратиграфиялық ... ... ... ... (3 сур. ... ... ... және қазіргі заманғы қозғалыстар
Жаңа қозғалыстардың ... ... ... ... ... үшін ... тектоникамен байланысты
биіктіктердің күрт ... тән ... 1:500000 ... ... суреттерді талдау ... ... АЭС ... белсенді жарылымдар ретінде ... ... ... ... жоқ ... көрсетеді.
Ғарыштан түсірілген суреттерде көрінетін жалғыз ... ... ... ... ... бұл ... 3 суретте
көрсетілгендей бір ғана жапсары бажайланады. Бұл ... ... күші ... ... ... ... сәйкес
келеді. Жаңа геодинамиканың жалпы сұлбасында бұл ... оң ... ... ... 1995, 1996) ретінде түсіндіріледі, бірақ ... ... ... тік және ... ... ... жер ... эпицентрлері де тіркелмеген.
Қарастырылып отырған ... жер ... ... ... ... ... ... 1930-1985 жж. ішінде
жүргізілген жоспарлы геодезиялық жұмыстар нәтижелеріне ... ... ... ... ... тік ... картасы (1985)
жасалған. Картаның геодезиялық негізі ретінде қайтадан нивелирлеу желісі
алынды, оның ... 1 км ... ... ... ... һ= +0,0-3,0 мм, ... G’= +0,0-1,0 мм) сипатталады. Қазіргі
заманғы тік қозғалыстар ... ... ... ... есептелген:
(v=
мұнда h2 және h1 - алынған нивелирлеу белгілері ... ... (мм), Т2 және T1 ... ... (Т= Т2-Т1 ... өлшемдер арасындағы уақыт интервалы (жылдармен). ... ... ... ... ... жылдамдықты анықтау дәлдігі орташа
квадраттық қателіктермен +1,0-2,2 мм/жыл ... ... ... ......... профилі
өтеді. 3 суретте ... ... ... ... ... ... ... қарай 3,6 дан 5,5 ... ... ... бұл кері мәнге ие, яғни беттің төмендеуін көрсетеді.
2.4. Қорытынды
Осылайша, неотектоникалық қозғалыстар ... ... ... ... тұжырымдар жасауға болады:
1. Орталық Қазақстан қалқанының оңтүстік шетінде орналасқан Оңтүстік
Қазақстан АЭС ... ... ... ... ... егер М.В. Гзовский /1975/ көзқарасы тұрғысынан алсақ,
тегістеу бетінің ... ... ... 300 м аспаса, онда жаңа
кезеңде көтерілу амплитудалары 50-200 м құрайды, ал ... ... 25 ... ... – 0,002- 0,008 ... 1:500000 ... ғарыштан түсірілген суреттерді талдау АЭС
құрылысы аумағында тікелей белсенді ... ... ... ... ... батысқа қарай 25-35 км қашықтықта жатқан Сарытым
жарылымы ... ... ... бірақ неотектоникалық
аспектіде ... ... ... ... ... шыға отырып, қазіргі заманғы ... ... ... ... мәліметтері бойынша олардың бағыттылық белгісі
күдік тудырады. Сарытым ... ... ... аспаптық
сейсмометриялық бақылаулар жүргізілген жоқ. ... ... ... ... бағалау негіздемесі ретінде ... ... ... оның ... ... және Сарытым аймағы
арқылы өтетін қысқа ... ... ... ... ... кіреді.
3. Сейсмикалық қауіпті аймақты бағалау
Оңтүстік Қазақстан АЭС құрылыс алаңы сейсмикалық ... ... ... ... ... сейсмикалық әсері Тянь-Шань немесе
Оңтүстік Жонғария ... ... ... шығуы мүмкін.
Сондықтан да, төменде біз кең ... ... ... ... ... сейсмогенерациялық аймақтар
Жер сілкінуін болжау үш сипатты болжамна тұрады: орын, күш ... ... олар ... ... қарастырылуы мүмкін. Мысалы,
аймақтық жағдайда жер ... ... ... ... мүмкін
нүктелердің геометриялық орны ... ... ... ... ... катеогриясы екі жақты түсіндіріледі.
Бірінші жағдайда бұл тектоникалық ... ...... ... ... жер ... ошағын белгілі бір
максималды деңгейге дейін генерациялау ... ... ...... ... ... күші. Әрине «уақыт» категориясы да екі ... ... жер ... болуы мүмкіндігінің белгісіз ... ұзақ ... ... жағынан - нақты күтілетін оқиғаның нақты
уақыты.
Осы түсіндірмелер бойынша, сейсмогенерациялық аймақтар ... ... ... ... ... ... ... қабылдануы тиіс. Ол ... ... ... ... және ... ұзақ (геологиялық) уақыт ішінде жер
сілкінулерді генерациялаудың потенциалды ... ие ... ... ... ... маңызды сейсмогенерациялық белдемдері
Тянь-Шань мен Жоңғар аймағының жаңа морфоқұрылымдарымен ... ірі ... ... және осы ... ... ... аймақтарын күрделендіретін шапшыма-
қаусырмалы болып табылады (солға жылжу құрамдас бөлігі). Аймақтың ... ... ... ... ... ... ... (М=7,0 дейін) Іле
мегантиклиналиінің алдыңғы ... жер ... ... ... (3.2-3.3 ... Ол ... Алматы ойпатымен
көтерілу аймағы аралас келетін Алматы терең шапшымасымен шектеледі.
Оңтүстік шекарасы ... жер ... ... М =6,6-7,0 ... Іле
(Кемін-Үшқоңыр) шапшымалы-қаусырма арқылы өтеді. Нығайтылған іргетас
гранитоидтардың калеодон интрузиясы ... ... ... ... ... ... ен бойына неотектоникалық көтерілімнің
тегіс еместігін көрсететін биік ... ... ... ... ... сейсмобелсенді қабаттың қалыңдығы 10 нан
35 км ... ... ... ... 20 ... әлсіз жерсілкінулері
болған; эпицентр тығыздығы 1 ден 15 дейін ... ... ... ... байқалады.
Аймақтың батыс қапталында лықсымалар мен қаусырмалар ... ... – тек ... ... ... (М=8,0 дейін) Іле мегантиклиналиіне
құрылымдық жағынан сәйкес келетін биік таулы блокта ... оның ... км ... ... ... ... ретінде Іле қаусырма-
бастырмасы, ал оңтүстігінде Шелек-Кемін орналасқан. ... ... ... жоғарғы бөлігі сол- және оңығыспалы жылжыту ... және ... ... ... ... тығыздығы 8 ден 20 дейін, ал ошақтардағы ...... мен ... ... қабаттың қалыңдығы
20-35 км. Іле ... ... көп ... ал ... шекарасында 1887 ж. Верный жерсілкінісі ... ... ... ... (М=8,3) жер қыртысының биіктаулық
блогында орналасқан. Ол ... ... 4 км ... ... ... жалпы көтерілімінің ... ... ... ... ... ... Негізгі
бойлық құрылым түзуші жарылымдар – ... ... ... және
Солтүстік – Ыстықкөл. Сипатталып отырған морфоқұрылым шегінде ... ... ... ... ... ... гранитоидтары
басым және тек кейбір ... ... ... ... шөгінді
және шөгінді-жанартаулық жыныстар әр жерде сақталған. Аймақтың ... 1911 жылы ... жер ... ... М=8,2.* ... ... ... өте жоғары, 20 ... ... ... ... 20-35 км; ... ... ... мен
лықсымалар. Күнгей аймағы ... және ... кең ... ... ... ... ... атақты және көне күшті ... ... ... ... белдемі (М-7,5) Қырғыз жотасының етегі
бойынан 6 км ... ... ... ... ширек уақытта 2 км ... ... ... ... ... Аталған аймақ араластырғыштың
оңтүстікке қарай құлауымен ... ... жаңа ... бір-бірін жықпылды алмастыру уақытысында түзілген.
-----------------------------
* Аймақтың шығыс флангасында Шелек жер сілкінісі болды 1889 ж. М – ... өту ... ... км, ал орын ... ... ... дейін. Нығыздалған іргетаста жаңа уақыт ішінде белсендірілген Чонкурчак
жарылымы неғұрлым елеулі рөл атқарады. Ол ... ... ... батыс аяғына дейін байқалады. Сейсмотектоникалық деформация алабы
жақын меридиональ көлденең сығылумен, және ... тік ... бұл ... ... басымдылығын көрсетеді.
Солтүстік – Қырғыз аймағы (М-7,0) Қырғыз ... ... ... жарылымдарға ұштасқан. Аймаққа тиіп ... ... ... ірі ... массивімен байкалға дейінгі және ... ... ... Осы ... ... ... ең үлкен жерсілкіністері – Мерке (1885 ж., Н-15 км, М-6,4) және
Беловодск (1885 ж., Н-15 км, М-6,9) ... ... ... теңесу бетінің ығысу шамасы батыстан шығысқа қарай 1,5 тен 7,5 км
дейін өседі, ал оның ... ... ... ... 4 км ... ... ... субмеридиональ көлденең сығылуымен
сипатталады, бұл ... ... ... ... ... ... (М-7,5) ... Сусамыр шеттік
жырылымы бойынша Сусамыр тауішілік ойпаңымен шектесетін ... ... ... ... ... ауытқумен) созылып жатыр. Жота бетіндегі
аралық ойпаттар түбінде жаңа тік орын ... 4-6 км ... ... ... ... қарай ығысу және шығыста оңға қарай ... ... метр кеш ... ... ... ... дамыған. Сипатталып отырған аймақта
күшті Сусамыр жерсілкінісі болған (19.МІІ.1992 ж. Н-20-25 км, ...... ... ... (М- 8,0) аттас
трансорогенді жарылым бойымен ... ... ... ... ... ... ... герциндік қатпары ... ... ... ... ... ... Көптеген
зерттеушілердің пікірі бойынша, осы ... ... ... ... ... ... километрге созылған оңға қарай ығысу болған,
(әртүрлі авторлар бойынша 70 тен 200 км ... ал жаңа ... ... ... ... ... өлшенеді, сонымен бірге голоценде
ондаған және ... ... ... 1986). Негізгі жапсарлы аймақтан
доға ... ... ... ... ... ... олар
негізгі араластырушымен дизъюнктивті ... ... оның ... ... (1946, ... ... тік жылжу амплитудасы төрттік кезең ішінде
1-2 км жеткен. ... ... ... ... ... ... ... градиенттері тән. Негізгі жапсардың
жер қыртысына ену тереңдігі 30-40 км. ... ... ... типі ... болып келеді (аймақтық субмеридиональ
көлденең сығылу салдарынан ... ... ...... ... ... көлденең күйімен сипатталатын ығыспалы жылжулар түріндегі
жерсілкіністері байқалады. Аймақтың ен ... ... ... ... ... сейсмодислокациялар байқалады.
Бұл бұрын бұл жерлерде В.П. Солоненко (1977) ... ... көп ... ... көрсетеді.
Түрген сейсмогенерациялық аймағы (М=7,5 дейін) бойлық (Іле, ... және ... ... ... және Шелек) шектелген жер
қыртысының блогында ... ... ... ... ... Түрген линеаментімен және Іле ... ... ... ... ... 1989) ... байқалады. Олар магнитудасы 7,5 ... ... ... жағдайларды көрсетеді. Сейсмобелсенді қабат қалыңдығы – 10-
35 км.; ... ... 6 дан 15 ... ... ... механизмдері – лықсымалар мен қаусырмалар, сондай-ақ ығыспалар ... ... ... ... ... және ... Жоңғар жүйелерін бөліп тұрған терең жарылымдарда
орналасқан. ... ... жер ... қалыңдығы шамамен 48 км
құрайды. Аймақ ҚХР бастап ары ... ... ... ... ... отырып Оңтүстік-Балқаш ... ... ... ... ... жеке ... эпигерцин
үстіңгі бетінің орын ауыстыру амплитудасы ... емес және ... ... ... 2 ... (көтерілген блоктар шегінде)
0,8-0,3 км дейін Оңтүстік-Балқаш ойпатының ... ... ... ... ... ... ... бойынша 1951 жылдан бастап
Оңтүстік-Жоңғар аймағында 14-15 ... ... ... ... ... оның ... ... едәуір
жоғары болды. Бұны неогенді шөгінділердегі әртүрлі қатпарлар, ... ... мен ... ... ... ... бойына жылжымалы ауысулармен берілген жаңа ... ... ... ... 1966). ... ... шығыс қапталында мәліметтер бойынша М – 7,6 – 8,0 ... ал ... ... М ... ... 6,1 – 6,5 дейін,
ал кейіннен 5,6 ... ... ... ... ... ... ... Боротал
синклинориясынан бөліп тұратын жақын жарылымдарда орналасқан. ... бар ... ... ... ... не ... не калеодон негізінің криассталды жынысымен берілген. Жаңа
құрылымда Боротал жарылым аймағы оңтүстік-шығыс ... ... ... алдыңғы аймағын шектейтін араластырғыштың
сотлүстік-батыс құлауымен шеттік қаусырмалы-бастырмалы ... ... ... ... ... ... аймақтың бар ұзындығы 4
км асады, ал оның ҚХР ... ... ... ... ... қатысты
жылжу шамасы шамамен 7 км құрайды. Мұндай сипаттама Солтүстік Тянь-Шань
сейсмобелсенді аймақтарыны ... ... ... ... ... М-6,5 ... ... сейсмогенерациялық аймағы терең жарылыммен
байланысты және аймақтың палеозой құрылымын құруда маңызды орын алады. Бұл
аймақта ... ... ... орын ауыстыру амплитудасы
анықталған ... ... ... 15-30 км). ... – Жоңғар
жарылымымен Ақтас жарылымы қосылып 500 км ұзындықты бір ... ... ... ... көлденең қозғалыстар оның бойымен және
неотектоникалық кезең барысында жүреді. Олар ... ... ... және
лықсыма-ығыспалы қанаттанатын өзен аңғарының ... ... ... ... ... 400-500 м ... Жаңа кезеңдегі неғұрлым үлкен
жылжулар 400-500 м (1,3 км дейін) аймақтың ... ... ... ең көп сейсмикалық белсенділік байқалады және 14-ші
энергетикалық класқа дейінгі ... ... 1958 жылы ... ... ... сел ... болған сейсмогравитациялық
үйінділер байқалады. Жаңа ... ... ... ... ... ... жарылымынан
бастап Талдықорған қ. дейін М-7,0 жер ... ... ... ... ... ... ... сейсмопотенциалы 6.5 тен 5,5 ... ... ... оңтүстік-шығыс вергенттілікке
ие, ол Вергент құрылымдарының Оңтүстік-Жоңғар ... ... Бұл ... жер ... қалыңдығы 46-48 км. Сипатталған аймақтың солтүстік-
батысқа Кату тауының оңтүстік батыс етегінен өтетін және ... ... ... ... жер ... өтпелі қуаты
аймағымен сәйкес келетін көлденең минеаментпен қиылысатын түйінін атап
өткен ... ... ... ... іргетастың тік жылжуы шығыс
қапталда 1,5 км астам құрайды, ал оңтүстік-батысқа ... 2 км ... ... ... ... амплитудасы азаяды және Алматы
ойпатының құндағының астында 0,8 км астам бағаланады. Алтынемел ... ... ... ... ... ... бөлігіндегі
грантитті интрузияның болуын неотектоникалық қозғалыстар құлашы мен жер
қыртысының ... ... ала ... Алтынемел аймағында Ммах=6,5-7,0
жерсілкінісі болуы мүмкін деп күтіледі.
Малайсары сейсмогенерациялық белдемі вергенттік векторының ... ... ие ... ... Оңтүстік-Жоңғар жүйесіне
жатады. Ол Малайсары ... ... тік ... ... ... байланысты. Бұл аудандағы жер қыртысының
қалыңдығы 46 км, ал жаңа ... ... ... ... ... ... шамамен 0,7 км-ге дейін ... ал ... ... ... Малайсары аймағы ауданында энергетикалық
класы=6-12 дейінгі жерсілкіністері ... ... 18 -16 ... ... ... ... бөлігінде интрузиялардың майда
бөлшектері болады. ... ... еске ала ... ... ... = 6,0-6,5 жерсілкіністерінің Малайсары аймағында шегінде болуы
мүмкін.
3.2. Күшті жер сілкіністері және ... ... ... қарастырылып отырған аудан қарқындылығы нашар
аймаққа ... ... ... ... ол ... ... ... сейсмобелсенді аймақтарының күшті жерсілкіністері болатын аймақта
жатыр. Көрсетілген мәлісметтер сейсмологиялық тұрғыдан ... ... К-90 (1951 ... К-8 (1961 ... және К-7 (1980 ... ... қамтамасыз ететін сейсмикалық режімде бөлшекті
аспапты бақылаулар жүйесімен қамтамасыздандырылған. ... ... ... ... күшті жер сілкіністері туралы ... ... ... ерекшеленеді. Төменде қолда бар мәліметтер ... ... ... зерттеудің негізгі нәтижелері берілген.
5 суретте макросейсмикалық және аспаптық ... ... ... ... ... 1996 ж. дейінгі күшті ... ... ... ... екі ... ... белдемдер
ерекшеленеді: субендікте бағытталған және ... Іле ... ... ... және Жоңғария белдемдері.
Солтүстік – Тянь-Шань белдеиі Қырғыз, Іле, Күнгей Алатау жоталарына
ұштасқан және ... ... ... ... Республикасының Шығыс
шекарасына дейін жақын ендікті бағытта созылып жатыр. Ол шамамен 60 ... 700 км ... ... ... ... ... көне ... бұл сілкіністер кезінде Ыстықкөлдің солтүстік жағасында орналасқан
қалалар бұзылған. ХУІІ ғасырдың аяғында және ХІХ ғасырдың ... ... ... ... белгілі, атап айтқанда 1807 ж., ол
кезде «Алматыда сұмдық апат ... ..., 1979). ХІХ ... ... ... ... ... мәліметтер И.В. Мушкетов
және А.И. Орлов каталогында берілген (Жаңа ..., 1977).
Өткен ғасырдың аяғында және жаңа ... ... ... ... ... ... жақсарған. Верный 1887 ж
(М-7,3), Шелек 1889 (М-8,3) және ... 1911 ж. ... ... ... ... ... ... аумағы Іле Алатауы
жотасының төменгі солтүстік еңісінде (жарылымдардың Іле белдемі) ... ... ... ... 35 км ... тар жолақ түрінде
созылды. Жерсілкінісі нәтижесінде бұзылулардың қарқынды іздері шамамен
175км2 ... ... ... және ... ... ... ... көшкін, опырылым және үстіңгі беттік ... ... ... ... ... ... ... мұқият
макросейсмикалық зерттеу жүргізілгендердің бірі болып ... ... ... АЭС құрылысы ауданындағы жерсілкінісі 4 баллдық
қарқындылықпен болған. 1911 жылғы Кемін ... ... ... ... ... және ... ауылынан бастап Үлкен Кемін жазығы
бойына және Шелек өзенінің жоғары ағысынан Ыстықкөл жағалауына дейін ... ... ... ... Оның М=8,2. Бұл жерде 180 км ... ... ... ... ... үлкен опырылымдар, көшкіндер
және т.б. пайда болған. Жерсілкінісі эпицентрінде 10-11 баллға ... ... ... ... 4 балл ... сезілген.
Осы аймақтағы келесі апатты жер сілкінісі 1889 жылы ... ... ... Оның ... ... ... Шарын және Шелек өзендерінің
шектесу ауданында болды, онда ірі жарылымды бұзылыстар, орасан опырылымдар
мен ... ... ... ... ... ... бұзылып, жерсілкінісі орасан зор ... ... ... 7 баллдық изосейстерінің ауданы шамамен 160 мың км2
құрайды. Ол ... 4 балл ... 800 км ... ... ... ... ... және т.б. сезілген. Картаға сәйкес
Шелек жерсілкінісінің ... 5 ... ... емес ... АЭС ... ... Іле, ... Алатауының (Кемін, Шу 1938 ж., М-6,9) және
Қырғыз (Беловодск 1885 ж., М-6,9) ... ... орын ... күшті
жерсілкіністері де белгілі. Олардың қарастырылып ... ... ... 5 ... құрайды. 1938 ... ... ... ... белдемінде сейсмикалық процесстің
тыныш кезеңі басталды. Сонымен, 1945 жылдан 1969 жылға дейін ... бір М
( 5,0 ... ... Белсенділіктің жаңа кезеңі 1970 ... Ол ... 1982 ж. ... ... ... 1970 ж. (М = ... – Төбе 1978 ж. (М=6,8) және ... 1990 ж. (М=6,3)
жерсілкіністері ... ... ... Іле және ... ... ... орналасқан. Осы жерсілкіністерінің АЭС құрылымының
ауданына ... ... 2-3 ... ... ... ... ... бағытқа ие. Күшті
жерсілкіністердің эпицентрлерінің көпшілігі Бақанас ... ... ... ... ... шығысқа созылып жатыр. Мұндағы ең күшті
жер сілкіністері ... ... ... ... ... белдемінің аумағы бірнеше рет күшті жерсілкіністер аренасы
болып табылады. ... та, ... ... және бірқалыпсыз орналасуымен
байланысты өткен жылдардағы ... ... ... ... ... ... өте ... аймағының жерсілкіністері туралы алғашқы мәліметтер И.В.Мушкетов пен
А.П.Орловтың (Жаңа..., 1977) каталогында берілген және 1716 ... ... ... «... ... пен Зайсан көлдерінің ... ... ... Кейінгі күшті жерсілкіністері 1885 ж (Jo = 7-8
балл) , 1906 ж. болған. Бұл ... ... ... Қытай
аумағында, Жоңғар мен Боро Хоро жоталарының түйіскен ... ... ... ... 1958 жылы 21 ... (М-6,4) және 1962 жылы
18 тамызда (М-6,1) болған. АЭС ауданындағы барлық аталған ... ... 2-3 ... ... Соңғы жылдардағы күшті жер
сілкіністерінің ішінен Бақанасты 1979 жылы және ... 1993 жылы ... ... Бұл жер ... арнайы макросейсмикалық зерттеулері
АЭС ауданында олардың ... 4, ал ... - 3 балл ... суретте қарастырылып отырған ауданда сезілген 4 және одан көп
балл қарқындылықпен күшті ... ... ... ал І ... - осы жерсілкіністері туралы негізгі мәліметтер
көрсетілген.
Келтірілген мәліметтер, зерттеу ... ... ... ... ... отыратындығын растайды. Соңғы 110 жыл ... ... бір ... және І=4 6 ... ... 5 ... ... АЭС ауданында жақын жерде М ( 4,8 ... ... ... өріс және ... ... ... ... таралу заңдылығын зерттеу 1970-1990
жж. кезеңдеріне құрылған эпицентрлер карталары негізінде жасалып, К( 7,6
(8 сурет) ... және ... ... ... ... (9 сурет). Соңғысы 1962-1969 жж-дың мәліметтері ... ... ... 7-8 ... ... ... әлсіз
жерсілкіністердің эпицентрлері аудан бойынша бірқалыпсыз таралған. Олар
аумақтың елеулі ... алып ... ... учаскелер үшін әртүрлі
тығыздықпен ажыратылады. Солтүстік Тянь-Шань ... ... ... Іле және ... ... жоталарында шоғырланған.
Әлсіз жерсілкіністерінің эпицентрлерінің неғұрлым көп шоғырланған жері
жоғарыда ... ... ... және шығыс бөліктерінде, ... ... ... оңтүстікке қарай 1946 ж. Шатқал
жерсілкінісінің ошағында байқалған.
Жоңғар сейсмобелсенді белдемінде ... ... ... ... ... тән. ... меридианының батысына қарай ошақтар
саны күрт азаяды. ... (Іле және ... ... ... ... бөлігі) және меридиональға жақын ... ... ... ... ... ... тығыздықты жолағы бар. Планшеттің
солтүстік-батыс бөлігі, сондай-ақ Іле ... ... ... ... ... ... тұрғандай әлсіз және ... ... ... ... ... барысында да, өте
күрделі. Бірінші кезекте қарастырылып отырған ... ... ... ... ... ... әлсіз дүмпулері немесе
олардың ... ... ... ... ... ... күшті жерсілкіністерінің эпицентрлері тыныш (төмен) қазіргі
заманғы сейсмикалық ... ... ... бар ... де атап ... кеңістіктікте сандық бөлу жағынан сесмикалық белсенділік
картасы негізінде бағалануы мүмкін. Ол ... жж. ... ... ... ... ... ... дәлдік әдісімен құрылған (Нерсесев
және т.б., 1962). Аудандардағы жерсілкіністерінің ... саны 7 ... ... ... ... ... ... көрнекті
мәлімет береді. Сейсмикалық белсенділіктің деңгейінің неғұрлым көп мәні
Іле және ... ... ... ... ... Жоңғарға (А10=0,1-
0,2), Қырғыз жотасына (А10=0,1) тән. Мәліметтер растап ... ... ... ... ... ... ... және солтүстік-батыс бағыттарда орналасқан. Негізінен жақын ендікті
белсенділік аномалиялары Іле және Күнгей ... ... ... Бұл ... ... ... ... созылуының
белсенділік аномалиясы ауырлайды. Солтүстік-батыс ... ... ... анық ... ... ... ... Ыстықкөлдің солтүстік-шығысынан өтетін белдем ең ... ... ... ... ... ... сейсмикалық
белсенділіктің меридиондық белдемі байқалады. АЭС құрылысының ауданына
келетін ... одан ... ... әлсіз жер ... жоқ. ... ... ... ... ... (R=60-80 км) және ... қарай (D= 60-80 км) бірен-саран
эпицентрлер бар. 9-сурет мәліметтері ... АЭС ... ... ... ... А=0,005 ... ... Келтірілген
мәліметтер, зерттеліп отырған аймақ белгілі бір жергілікті сейсмикалық
деңгейімен ... ... ... ... Оның ... ... ... с.е. және 73,00- 75,00 ш.д. (S=2400 ... ... ... ... ... ... ... аудан үшін 1970-1996 жж. кезең ішіндегі ... ... жер ... қайталану кестесі берілген.
Осы ... ... ... сейсмикалық белсенділігі А10=0,001
(((0,5) құрайды, ол жоғары сейсмикалық аудандар ... екі ... ... әсерлерді бағалау
Нақты ауданның сейсмикалық қауіптілігін зерттеудің соңғы мақсаты
сейсмикалық әсерлердің мүмкін ... ... ... ... ... ... (4 сурет) зерттелетін ... ... ... аймақтары туралы материалдар берілген. Осы мәліметтерге
сәйкес АЭС ауданы үшін потенциалдық ... ... ... ... ... ... (9), ... (8), Кемін (22), Іле
(20), Қырғыз (32). Қалған ... ... әсер ... қарағанда неғұрлым әлсіз болады. ... ... ... ... ... ... сейсмикалық әсерлер
параметрлері ... ... ... (Іі), ... ... (Х), ... ... сәйкес келетін кезең
(Т), максималды фазадағы ауытқулар ұзақтығы (уақыт). ... ... үшін ... осы ... ... ... ... пайдаланылды (Нерсесев және т.б., 1982). ... ... ... аумақтағы жерсілкінісінің балдылығының төмендеуінің
негізгі заңдылықтары қабылданған. Макросейсмикалық мәліметтерді өңдеу
барысында ... ... ... ... ... ... бойына және көлденең
қарқындылығының өшу айырмашылығы. Бұл ... ... ... ... ... ... Ошақ ... әсері. Ережеге сай, ... ... ... ... ... елеулі шамаларға жетеді
және де сол себепті осы факторлды есепке алу да ... ... ... өшу дәрежесінің тәуелділігі. Бұл
жағдайды есепке алмау көптеген жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... ала отырып, біз (Ji)
бағалаудың келесі формуласын пайдаландық:
қиысу құрылымы
бойлық құрылым
Неғұрлым ... ... үшін ... сейсмикалық
ауытқулардың деңгейін бағалау үшін ... ... ... ошақ ... сәйкес келетін, жылдамдық ... ... Бұл ... ... ... ... ... материалдарынан (Карта ..., 1984) алынды,
және Қазақстан аумағындағы Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... (Михайлова,
1984). Оның, бұл ... ... ... ... қарағанда,
аймақтық мәліметтермен қанағаттанарлық келісімі ... ... ... түрге ие:
Мұнда С2- грунт түрін ескеруші тұрақтылық
М- беттік толқын бойынша магнитуда
R - ... ... ... мәні 0,5 тең және 3 ... ... үшін ... 0 және 0,15 тең. Бұл тәуелділік бойынша бағалау дәлдігі +0,2 бірл. лог.
құрайды.
Сейсмикалық ... ... мен ... ... үшін ... қолданылады (Карта..., 1984).
(4)
(5) (орта топырақтар үшін)
4,5 формулалар бойынша Т және d +0,15 ... және ... ... ... ... негізінде алынған мәліметтер 2. кестеде берілген,
онда АЭС ... үшін ... және ... ... ... ... қауіпті екендігін көруге болады, олардың максималды
сейсмикалық әсері Ji=5,7 ... х =4 ... Т= 0,9 с және d=41 ... ... ... мәндерінің параметрлері
максималды ... ... және олар АЭС ... ... М-8 және Кемін аймағында М-8,3 жер ... ... ... АЭС ... ... ... ... келесі
сейсмикалық әсердің негізгі параметрлерінің мәндерімен сипатталады:
Сілкіністер қарқындылығы J=6 балл І санат ... ... ... Х= 50 см/с2;
Сыйымдылық тербеліс периоды Т = 0,9 с;
Сейсмикалық тербеліс ұзақтығы d= 40 с.
4. Жұмысты ары ... ... ... ... ... ... сейсмикалық қауіптілігін бағалаудың келесі
сатысы микроаудандау және ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен бірге,
«АЭС құрылысы ауданының сейсмикалық қауіптілігі бойынша ... ... 6 ... ... ... үшін (1 шілде 1989 жылы
енгізілген ПН АЭ ... ... атом ... ... (СР-78) ЖСА мен СМА бойынша зерттеулер қысқартылған ... ал ... ... құрамынан қарапайым түрдегі 4-
5 станциялардың ішінен АС құрылысының ... ... ... ... алынып тасталды.
Бірақ та, АС қауіпсіздігіне қойылатын қазіргі заманғы талаптарды,
сондай-ақ ... ... ... ... ... бір
деңгейдің болуын және ауданның сейсмогенерациялау аймақтарына ... (М (3,0 ... жер ... орын ... ... ескере
отырып, арнайы бағдарлама бойынша сейсмикалық аудандандауды ... ... ... ... зерттеулерге ... ... ... келесі жұмыстар жүргізілуі қажет: І – жаңа
жарылымды бұзылыстарды картаға түсіру ... ... 2 – ... ... өзен ... бойынша қима және
көлденең профильдер жолымен анықтау; 3- жарықты алыстан өлшеу ... ... ... 4- жас ... ... ортасы
жағдайында толқынды өрістің ... және ... ... ... зертету мақсатымен сейсмикалық жұмыстарды жүргізу.
Сейсмологиялық зерттеулер аспектісінде «Тасбақа» типіндегі ... бір ... ... ... станцияда сейсмометриялық
бақылауларды ұйымдастыру қажеттілігі туындайды. Мұндай жүйенің негізгі
міндеті ... ... ... ... ... сейсмикалық әсерінің деңгейі туралы шынайы ... ... ... Бұл ... ... ... ... акселерограммаларды есептеу үшін қажет.
Нысан құрылысына жерді таңдаудың негізіне ... ... ... мен ... ... жасау , атап айтқанда, күшті
жерсілкіністерінің макросейсмикалық көріністері және ЖСА ... ... ... мақсатында құрылыс ауданында сейсмометриялық материалдар
бойынша микродүмпулерді іздеу. Күшті ... ... ... (КҚ) ... ... ... ... құрылыс алаңының сейсмикалық қауіптілігін бағалау ... ... ... бірі ... табылады. Бұл жұмыс әртүрлі тәсілдермен
орындалуы ... 1 – ... ... ... ошақ ... ... байланыстыратын эмпирикалық арақатыстар
негізінде; 2- әлемдік ... ... ... акселорограф таңдау
жолымен, 3 –бар әдістің бірімен ... ... ... және
құрылыс ауданындағы тіркелген станциямен жерсілкінісі жазуларын
сараптау жолымен ... ... ... параметрлерін бағалау ЖСА
карталарында бар ақпараттарды есепке ала отырып ... ...

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іле Fлатауының неотектоникалық қозғалыстарының сипаттамасы123 бет
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет
Рельеф құрушы эндогендік факторлар26 бет
Таулар2 бет
Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы дөңесті-жақпарлы ороген алқабының неотектоникасы10 бет
Жаңажол кен орны65 бет
Литосфералық тақталар тектоникасы47 бет
Неотектоника30 бет
Рельеф және геолоиялық құрылым25 бет
1915-1945 жылдар аралығындағы Корей халқының Жапон отарына қарсы ұлт азаттық қозғалыстары38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь