Кәсіпорын экономикасы және оның негізгі факторлары

Кәсіпорын экономикасы және оның негізгі факторлары

Кәсіпорын - белгілі бір өнім өңдіретін немесе халыққа қызмет көрсететін заңды тұлға.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметтерінің нәти-
желілігі - өнімді өткізу мен көрсетілген қызметтен түскен
пайдадан ғана емес, сонымен қатар өндірістік қорлардың
көлемінен (негізгі және өндірістік айналым қорлары), басқада тұтыну қорларының жиынтығынан (әлеуметтік сала-
дағы), жиналған қаражаттардан және тағы басқалардан
көрінеді.
Кәсіпорын экономикасы - өндірістік жэне өндірістен тыс қатынастардың жиынтығы: айналыс қоры, дайын өнім, кәсіпорынның банктегі есеп-шоттары, ақша қаражаты, бағалы қағаздары, меншіктің материалдық емес қорлары (патенттер, лизенция т.б), өнімді өткізуден және әр түрлі көрсетілген қызметтерден түскен табыстар мен пайда. Олардың құндық бағасы - кэсіпорынның экономикалық даму деңгейі мен көлеміне байланысты болады.
Соңғысының әр түрлі себептері бар, атап айтқанда
-өндірісті қорлар мен қамтамасыз етуде ең оңтайлы үйлесімділікті табу; ;
- өндірілген өнімнің саны мен сапасы;
- өткізу көлемі;
-өткізуден түскен кіріспен пайда. Осы факторлар негізінде қол жеткізілетін тиімділіктің деңгейі мен сипатын кәсіпорынды дамытуға ықпал ететін ішкі жэне сыртқы жағдайлар айқындайды.
Ішкі жағдайлар үш топқа бөлінеді:
1. Өндірісті цорлармен цамтамасыз ету. Оған өндірістік факторлар:
- ғимарат, құрылыс,
- құрал-жабдық, аспаптар,
        
        Кәсіпорын экономикасы және оның негізгі факторлары
Кәсіпорын - белгілі бір өнім өңдіретін немесе халыққа қызмет
көрсететін заңды ... ... ... нәти-
желілігі - өнімді өткізу мен көрсетілген қызметтен түскен
пайдадан ғана емес, сонымен қатар өндірістік қорлардың
көлемінен (негізгі және ... ... ... басқада тұтыну
қорларының жиынтығынан (әлеуметтік сала-
дағы), жиналған қаражаттардан және тағы басқалардан
көрінеді.
Кәсіпорын экономикасы - өндірістік жэне өндірістен тыс қатынастардың
жиынтығы: айналыс қоры, дайын ... ... ... ... ... ... қағаздары, меншіктің материалдық емес қорлары
(патенттер, лизенция т.б), өнімді өткізуден және әр түрлі көрсетілген
қызметтерден ... ... мен ... ... ... бағасы -
кэсіпорынның экономикалық даму деңгейі мен көлеміне байланысты ... әр ... ... бар, атап ... ... мен қамтамасыз етуде ең оңтайлы үйлесімділікті табу;
;
- өндірілген өнімнің саны мен сапасы;
- өткізу көлемі;
-өткізуден түскен ... ... Осы ... негізінде қол
жеткізілетін тиімділіктің деңгейі мен сипатын кәсіпорынды дамытуға ықпал
ететін ішкі жэне сыртқы жағдайлар ... ... үш ... ... ... цорлармен цамтамасыз ету. Оған өндірістік
факторлар:
- ғимарат, құрылыс,
- ... ... ... ... отын,
- жұмыс күші,
- ақпарат және т.б. жатады.
2.Кәсіпорынның экономикалық және техникалық
дамуының қажетті деңгейін қамтамасыз ету:
- ғылыми-техникалық прогресс;
- ... пен ... ... ... біліктілігін жетілдіру;
- инновация мен инвестиция.
3.Кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызмет-
терінің коммерциялыц сапасын қалыптастыру фак-
торлары: ... ... және ... ... ... ... ... Жер. Бұл белгілі бір өлшемдегі пайдалану
мүмкіндігі орасан зор табиғи байлық. Күнделікті пайдала-
нылады. Табиғи байлықтар "орны толатын" және ... ... ... күші - ой және дене ... ... ... тәжірибелік және интеллектуалды құрамы.
3.Еңбек заты және еңбек құралдары. Еңбек заты
және еңбек құралдары арқылы өнім өндіріледі, тиісті қыз-
мет керсетіледі.
4.Кәсіпкерлік-меншікке негізделген, ... ... және ... ... пайдалану арқылы қолданылып жүрген заңдарға сәйкес жүзеге
асырылатын бастамалық, шаруашылықтық және басқа да қызмет.
5.Капитал-тұтыну заттарының көлеміне ... ... ... жеке ... ... ... ... сауда
- инновация;
- кеңестер беру;
- коммерциялық делдалдар;
- бағалы ... ... және тағы да ... ... ... тыйым
салынбаған кез келген қызмет түрлерімен айналысуына құқылы.
Инновация - жаңа бұйымдар мен озық ... ... ... жэне ... жағынан жетілдіруге бағытталған күрделі құбылыс. Ол
үш кезеңді қамтиды:
- зерттеуді бастаудан өндірісте алғаш рет игеруге дейін;
- алғашқы игеруден ... ... ... қажетін
қанағаттандыру мақсатында тиісті мөлшерде өндіруге дейін;
- одан соң бұйымды тұтынушы пайдаланады, ... ... ... қызмет және оның түрлері
Кәсіпкерлік субектісі
1.Қазақстан Республикасының және басқа да елдердің ... заң ... сай ... ... түрдегі шетел азаматтары мен өкілеттілігі шектеулі тұлғалар.
3.Азаматтық бірлестіктер.
Кәсіпкерлік қызмет төмендегідей екі нысанда жүзеге асады:
1. ... ... ... ... етуі және мүліктік жауапкершілігі
негізінде.
2. Кәсіпорынды меншік иесі атынан басқару.
Меншіктің мұндай ережелері өзара міндеттерді анықтай ... ... ... ... мүлікті пайдаланудың құқықтарын шектеу;
- әр түрлі қызметті іске асыру;
- ... ... пен ... қаржылық қарым-қатынас шарттары
мен тәртіптері;
- келісімді сақтаудың негіздері мен шарттары жасалад ы.
Меншік иесінің келісім ... ... ... кәсіпкердің іс-
әрекетіне араласуға құқығы жоқ (алдын-ала келісімдер мен кәсіпорынның
жарғысында және заңда көзделінген жағдайларды қоспағанда).
Кәсіпкердің құқықтары
- ... ... ... ... қаржықаражат тарту;
- интеллектуалды меншік объектілерінің, азаматтар мен заңды
тұлғалардың мүлкі мен жекелеген мүліктік мүдделерін қорғау;
- өндірістік ... ... өз ... ... мен ... ... таңдау;
- Қазақстан Республикасының заңдары мен келісімдеріне сәйкес баға
белгілеуді реттеу;
- ... ... ... ... асыру;
- кәсіпорындарды басқаруда әкімшілік-тәртіптік қызметтерді жолға қою;
- кәсіпорын иесінін атынан ... ... және ... ... тұтынушынын ақша төлеп алатын қажетті заттарын өндіруді өз
міндетіне алады. Бұл тұста тауар ... және ... ... кең ... қажет.
Мәселен, бұлар
- ғимарат және құрал-жабдықтар;
- үй-жай, мүлік;
- өндіріс және тұтыну тауарлары;
- ақпарат;
интелектуалды нәтиже (пікір, жаңалық ашу, патент);
- ақша, ... ... ... ... да тауарлар, жұмыстар мен кызметтер болуы
мүмкін.
Кәсіпкерлік қызмет:
- өндірістік;
- коммерциялық;
- қаржылық;
- кеңестер беру болып бөлінеді.
Бұлардың әрқайсысының өзіне тән ерекшеліктері мен
жетістіктері ... ... ... негізгі қызметтер:
- өнім өндіруге бағытталған жұмыстар мен қызмет көрсетуді атқару;
- ақпараттарды өңдеу және жинау;
- рухани құндылықтарды игеру;
- ... ... ... да ... ... ... ... кәсіпорын және мекемелер;
- коммерциялық сауда мекемелері;
- тауар-қор биржалары;
- банктер мен ... ... ... ... ... зерттеу жүргізу керек
және қандай тауардың немесе қызмет көрсетудің тұтыным мүмкіндігі мол, оған
деген сұранымның тұрақтылығы, келешек даму теңденциясы, тауарларды ... баға ... өнім ... мен оны ... ... ... көлемін болжау. Өндірістік кәсіпкерлік қызметтің нәтижесінде өнім
пайда болатынын ... ... ... ... сатыда өндіріске қажетті
қаржы-қаражаттың шамасын белгілеуге, қорытынды мәмілелерді топтауға, өнім
өндіруді ... ... ... ... жеткізу мен банкротқа ұшыраудың
алдын алуға бағытталған жұмыстарды атқаруға тиіс.
Өнімді ... сату ... ... ... сатысын құрайды.
Бұл процесс делдал агенттіктер, брокер немесе кәсіпорынның өз күшімен
жүзеге ... Бұл ... ... айрықша жауапты кезеңі.
Коммерциялық кәсіпкерліктің мазмұны тауар-ақша қатынастары мен сауда-
айырбас операцияларынан тұрады. Шын мәнінде, бұл тауар мен қызмет көрсетуді
қайта сататын орын. Оның ... ... ... ... ... өнім өндіруді өндірістік қорлармен қамтамасыз ету қажет болмайды.
Мұндағы ең басты мәселер:
- "нені ... алу ... ... сату ... "қайда сату керек" деген сұрақтарға жауап іздеу.
Кәсіпкер тауар және қызмет көрсету қозғалысына болжам жасап, ... ... үшін ... ... іс-әрекет жоспарын (бизнес-жоспар) жасайды.
Міне, осылардың қорытындысында:
- сатып алу - сату мәмілесін жүргізу;
- тауарларды көтере ... алу және сату ... ... ... ... мен ... нәтижелер;
- жұмысшылардың саны;
- көлік жұмысының ауқымы;
- жарнама;
- коммерциялық құжаттарды дайындау жұмыстары нақтылы ... ... ... ... қарастырылады:
- тауарларды алдағы уақытта сату үшін көтере ... ... ... ... ... ... ... жинау және оларға
төлем жасау;
- тауарларды сақтайтын қоймалар мен тұрғын үйлер жалдау, өнімдерді
өткізетін сауда орындары;
- тауарларды өткізу нысандары;
- несие және басқа ... ... ... ... және ... ... ... және басқа да міндетті төлемдерді
өтеу.
Қаржылық кәсіпкерлікке сату-сатып алудың ерекше тауарлары: ақшаны,
валютаны, құнды қағазды (акция, вексель, облигация, ваучер), яғни ақшаны
тікелей және ... ... сату ... ... ... ... ақша нарығы, валюта және құнды қағаз нарықтары бой ... ... ... ... қор ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар;
- кәсіпкерлер және жеке тұлғалар.
Кәсіпкер немесе бизнестің осы ... ... ... ... ... қағаз нарығы мен марке-тингтік қызметті ұйымдастырудан
бастайды. Сөйтіп бір ... олар ... ... мен ... ... ... ... қызметтің тағы бір нысаны — меншіктік акцияға,
облигацияға, ... ... және ... ... қағаздарға (ақша
міндеттері, век-сель) қатысты құнды қағаз эмиссиясын жүзеге асырады.
Құнды қағаздар ... аса ... ... құнды қағазды кәсіпкердің өзінің сатып алуы (Да);
- оны басқа сатып алушыға жоғары сомада сатуы (Дв);
- Дв мен Да ... ... оған ... ... ... ... қағаздарды сатып алатын ақшасы жоқ болса,
онда ол несие алады немесе ... ... ... ... ... ... ... жүйесі нақты мәліметтермен толықтырылуды және
жоғары дәрежеде ұйымдастыру ісі техникаларымен қамтамасыз етуді қажет
етеді. Қаржы-несие жұмыстарын жүргізу кезінде кәсіпкер ... ... мен ... ... ... береді, ал белгілі бір уақьптан кейін
берілген соманы қарыз процентімен қоса, яғни жоғары көлемде қайтарып алады.
Мұндай мәміле кезінде кәсіпкер сатып ... ... ... ... ... немесе алдын-ала кепілдік мәселесін шешіп алуы
қажет.
Кеңес беру қызметіне;
- жалпы басқару;
- әкімшіліктік басқару;
- қаржылық қолдау;
- маркетинг;
- ақпаратты технология;
- арнайы қызметтер ... ... ... ... ... ... түрде кеңестер беріліп,
қызметтер көрсетіледі.
Кәсіпкерлік қызметтің ұйымдық-қықтық нысандары
Кәсіпкерлік қызметтің орны ең алдымен кәсіпорын. Экономикалық
категория ретінде ол өндіргіш күштер мен ... ... ... ... Құқықтық тұрғыдан немесе заңды кұқықтары бар
дара шаруашылық субъектісі өзіне бекітіліп берілген мүліктерді пайдалана
отырып өнім өндіреді, түрлі жұмыстар атқарады, әр ... ... ... ... ... кодексі жэне қолданылып жүрген
заңдар мен заңдылықтарға сәйкес кәсіпорындардың мынадай ұйымдық-құқықтық
нысандары бар:
- мемлекеттік кәсіпорын;
- ... ... ... ... және ... ... ... бірлестіктер.
Кәсіпкерлік қызметке атысушылар мен олардың әріптестерінің
бірігуі ... деп ... ... ... ... ... келісімдер мен шарттар түрінде бекітіледі.
Серіктестіктерді олардың құрылтайшылары құрайды.
Серіктестік шаруашылықтардың мүшелері:
- басқару істеріне қатысуға;
- серіктестік кызметі жөнінде мағлұматтар алуға;
- оның ... ... ... берушілермен есеп айырысқаннан кейін қалған пайданы
бөлісуге;
- тиісті мүлік құнының ... ... ... құқығы бар.
Серіктестік шаруашылық, иелігіндегі мүліктердің құрамына
жататындар:
- негізгі өндірістік құрал-жабдықтар ... ... ... айналым құралдары (шикізат, материал, дайын өнім, аяқталмаған
өндіріс, ... да ... ... ақша ... басқа да құндылықтар кіреді. Серіктестіктің
мүшелері:
- құрылтайшылар атынан ... ... ... ... ... ... жарналар мен салымдарды толық және уақытында
төлеулеріне;
- коммерциялық құпияларды сақтауға;
-құпия ақпараттарды жария етпеуге міндетті.
Толық серіктестік төмендегі негізгі екі ... ... және оған ... серіктестіктің қызметтері
олардың өз қызметтері болып саналады, ал оның міндеттері ... кез ... ... ... ... ... береді.
2.Серіктестік жеке сенімді қатынастарға негізделеді: егер бір
қатысушы серіктестіктің атынан мәміле жасаса, мүліктік жауапкершілік басқа
қатысушыға ... ... ... ... ... ... ... Егер толық серіктестікке оны ұйым-
дастырушылардың бәрі жеке адам ретінде кіретін болса,
белгілі бір жауапкершілікті жағдайға кезіккенде (мәселен
банкротқа ұшырағанда), өмірге қажетті ... ... ... ... да жеке мүліктерін, атап айтқанда:
көлік, саяжай, жиьаз, қылқалам туындысы, зергерлік
бұйымдар, басқа да құнды мүліктерді есепке алады.
Әдетте толық серіктестікті заңды тұлғалар, ірі ... ... ... ... бір ... ... ... несие
берушілер алдында бүкіл мүліктерімен жауап береді. Біреуінің ... ... ... ... қоғамдастықка қосқан үлесі
(салымы) бойынша шектеледі.
Бүкіл мүліктерімен тәуекелге барып отырған қатысушы қоғамдастықтың
ішкі ... ... ... ... ал тек қана ... үлестерінің
мөлшер шамасына сәйкес тәуекел етушілер сыртқы қатысушылар немесе
командиттер деп ... ... ... серіктестік. Командитті
серіктестіктерді ұжым басқарады және ол өкілетті қызмет атқарады.
Қоғамдастық сыртқы қатысушылардың қосқан үлестеріне сәйкес акциялар
шығарады. Мұндай қатысушыларды акционерлік командиттер, ал ... ... ... деп ... ... ... командитті серіктестік - жауапкершілігі
шектеулі қоғам. Мүндай құрылым жауапкершілігі шектеулі командитті
серіктестік деп аталады. Оның артықшылығы - салық төлеу ... ол - ... ал ... ... ... ... шектеулі қоғамдастық. Әдетте олардың капиталы да көп
болмайды.
Біздің елімізде командиттік серіктестіктің аралас түрі әлі дами
қойған жоқ. Алайда ... бір ... оған ... ... тууы әбден
мүмкін. Мысалы, әлеуметтік-экономикалық маңызы бар бағдарламаны жекелеген
азаматтар береді, ал оған сенім білдіріп, мақұлдайтын ... ... ... оны ... ... ... ... екеуінде де болмауы
мүмкін. Осыған орай, серіктестіктің аралас түрі құрылады, жеке тұлға оған
шектеулі ... ... ал ... ... мүшелік құқымен
кіреді. Міне бұл жағдайда:
-біріншіден, кәсіпорындар банк несиесінің кепілі бола алады;
-екіншіден, кәсіпорынның бақылауымен оған жеке ... ... ... ... - алдын-ала белгіленген
пайшылар үлестерінің негізінде құрылған бірлестік. Оның мүшелерінің ... ... ... қоғамның міндеттемелерін орындауда жауапкершіліктері
жоқ, олар тек өз үлестерінің мөлшерінде ғана тәуекелділік жасай алады.
Шетелдік фирмаларда (қазір ... ... жиі ... (қысқаша Ltd) "шектеулі серіктестік" деген ұғымды білдіреді.
Көпшілік жағдайда жауапкершілігі шектеулі қоғамда кампаньондар арасында
өзара берік ... ... Бұл ... ... ұйымдастыруға
өте қолайлы. Егер қоғамдастықтың бар мүлкі бір адамның билігінде болса,
онда ол "бір адамның қоғамы" болғаны.
Жауапкершілігі шектеулі ... ... үшін ... ... жасалады, онда:
- кәсіпорынның аты;
- мекен-жайы;
- негізгі қызмет бағыттары;
- қызмет түрлері;
- капитал мөлшері;
- қоғам мүшелерінің үлестері ... ... бір жәй - ... ... ... ... ... материалдық заттар түрінде заттық үлестері,
мәселен, автокөлік, жылжымайтын мүліктер болуы да мүмкін.
Қоғамдастық мүшелерінің құқығы жылына бір ... екі ... ... ... ... да, ал одан әрі ол тереңдетіліп,
дамып отырады.
Жалпы жиналыстың маңызды шешімдер қабылдауға құқығы бар, атап
айтқанда:
- жылдық балансты ... ... бір ... ... орынды пайдала-
нады;
-шығындарды неғұрлым аз жұмсау жолдарын айқын-
дайды;
- қоғамның төрағасын сайлауды немесе ... ... ... оған әр ... ... бойынша міндеттер
жүктейді.
Қоғамдастық жұмысын бақылауды бақылау комиссиясы, экономикасы
дамыған елдерде бақылау кеңесі іске ... оның ... ... ... ... - ... ету ... құрылатын заңды кұқығы және
өзіндік жарғысы бар бірлестік. Акцио-нерлер болуға жеке адам да, заңды
тұлғалар да ... ... ... құру үшін ... куәландырған
серіктестік келісім шарты жасалады, оны қоғамның жарғысы деп атайды.
Акционерлік қоғамды ұйымдастырушылар санына шек қойылмайды. ¥йымдастырушы
тіпті бір адам болуы да ... ... ... ... ... сол елдің қолданылып
жүрген заңымен белгіленеді. Мәселен, жарғылық қор ... - 1 000 ... ... -100000 марка, Швейцарияда - 50 000 швед ... ... ... ... - 10 000 сом, ал ашық ... 100 000 ... ... қоғамның негізгі капиталы акцияларға бөлінеді, акцияның
ақшалай сомасы негізгі капитал көлеміне сай келуі шарт.
Ашық қоғамның акциялары еркін сату ... ... ... да, жеке ... да сатып ала алады.
Акционерлік қоғамда акционерлердің жалпы жиналысы өткізіліп ... ... және есеп ... ... ... ... мүшелері бір
немесе бес жылға сайланады. Сонымен қатар директорлар кеңесі (бақылау
кеңесі) ұйымдастырылып, оның төрағасы бір жыл ... ... ... ... атқарушы директорды және оның мүшелерін сайлайды

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Данон» компаниясының персоналдың дамыту процесін басқару22 бет
Білімге негізделген экономика67 бет
Дағдарыстан кейінгі кезең78 бет
Инновация Қазақстан Республикасының экономикалық өсімінің қайнар көзі23 бет
Инфляция жағдайы46 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Осы заманғы әлем: жаһандану үрдісі мен сынақтары6 бет
Бәсекеге қабілетті кәсіпорынның факторы ретінде өнім сапасын басқару102 бет
Кәсіпорындардың экономикалық тиімділігігінің көрсеткіштері және оған әсер ететін факторлар50 бет
Қонақ үй кәсібінің нарықтағы ішкі және сыртқы факторларының дамуы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь