Ағарту мен классика ғасырындағы мәдениет

Ағарту дәуірі мәдениеттің жаңа типіне көшуді аяқтады. Жаңа мәдениет Жарық көзін Сенімде емес, Ақыл-парасатта деп білді (француз тілінде «ағарту» сөзі жарық деген мағынада «lumiere»). Әлем мен дүние туралы білімді экспериментке сүйенетін ғылымдар, философия мен реалистік бағытталған өнер беру керек болатын.
XVIII ғ. адамдары өз уақытын ақыл-парасат пен ағарту жүз жылдығы деп атады. Шіркеу авторитеттерін және күші құдіретті салттарды дәріптейтін орта ғасырлық түсініктер сынға ұшырады. XVIII ғ. сенімге емес, ақыл-парасатқа негізделген білімге ұмтылыс тұтас ұрпақты қамтыды. Талқылауға жататын барлық заттар, ақыл-парасат құралдарымен айқындалу қажет нәрселер XVIII ғ. адамдарының өзгеше қасиеті болып саналады.
Ағарту дәуірінде қазіргі мәдениетке ауысу аяқталды. Өмір сүру мен ойлаудың жаңа бейнесі қалыптасты, яғни мәдениеттің жаңа типінің көркем сана-сезімі өзгерді. «Ағарту» атауы діни немесе саяси авторитеттерге негізделген орныққан пікірді өзгерту мақсатында мәдени және рухани өмір саласында осы ағымның жалпы рухын жақсы сипаттайды.
Ағарту білімсіздікті, наным, ырымшылдықты адамзат апаты мен қоғамдық зұлымдықтардың басты себебі, ал білімді, философиялық және ғылыми қызметті, ойлау еркіндігін мәдени және әлеуметтік прогресс жолы деп білді.
Қоғамдық теңдік және жеке басының бостандығы идеясын үшінші сословие қолдады, осы сословиеден көптеген гуманистер шықты. Орташа сословие дәулетті буржуазия мен либеральды мамандық адамдарынан құралды, олардың капиталы, кәсіби және ғылыми білімі, жалпы идеялары, рухани ұмтылысы болды. Үшінші сословиенің дүниетанымы ағарту қозғалысында айқын білінді, ол мазмұны жағынан антифеодалдық, рухы
        
        Ағарту мен классика ғасырындағы мәдениет (XVIII-XIX ғ.ғ.)
Ағарту дәуірі мәдениеттің жаңа типіне көшуді аяқтады. Жаңа ... ... ... емес, Ақыл-парасатта деп білді (француз тілінде
«ағарту» сөзі жарық ... ... ... Әлем мен ... ... ... ... ғылымдар, философия мен ... өнер беру ... ... ғ. ... өз ... ... пен ағарту жүз жылдығы деп
атады. Шіркеу авторитеттерін және күші ... ... ... ... түсініктер сынға ұшырады. XVIII ғ. сенімге емес, ақыл-парасатқа
негізделген ... ... ... ... ... ... ... заттар, ақыл-парасат құралдарымен айқындалу қажет нәрселер XVIII ... ... ... болып саналады.
Ағарту дәуірінде қазіргі мәдениетке ауысу аяқталды. Өмір сүру ... жаңа ... ... яғни мәдениеттің жаңа типінің көркем сана-
сезімі өзгерді. «Ағарту» атауы діни немесе саяси ... ... ... өзгерту мақсатында мәдени және рухани өмір ... ... ... ... ... ... ... наным, ырымшылдықты адамзат апаты мен қоғамдық
зұлымдықтардың басты ... ал ... ... және ғылыми қызметті,
ойлау еркіндігін мәдени және әлеуметтік прогресс жолы деп білді.
Қоғамдық теңдік және жеке басының ... ... ... ... осы ... ... гуманистер шықты. Орташа сословие
дәулетті буржуазия мен либеральды ... ... ... ... ... және ... білімі, жалпы идеялары, рухани ұмтылысы болды.
Үшінші сословиенің ... ... ... ... білінді, ол
мазмұны жағынан антифеодалдық, рухы бойынша революциялық ... ... да ... ... ... жатты. XVII ғ.
негізгі шығармашылық принциптер – ... мен ... ... дәуірінде
жаңа қасиеттерге ие болды, өйткені XVIII ғ. өнері нақты дүниені ... ... ... ... ... оны ... ... повестер мен романдарда, пьесалар мен спектакльдерде ... ... ... жаңа шығармашылық әдісті жасауға негіз болды.
Барлық ағартушылық философияның негізін қалаушы, философ-материалист,
либерализм доктринасын жасаушы, психолог және педагог Джон Локк ... ... ол ... діни және ... қозғалыс ықпалында өскендіктен,
XVII ғ. екінші жартысында педагогиканы жеке ... ... ... ала ... ... психологиясы ілімінің негізінде ... ... Ол ... ... ... табиғи құқы негізінде сөзсіз жеке
бостандық идеясын тұжырымдады.
Ғасырдың ұлы идеясы ... ... ... көңілін баурап алды.
Ағарту әдебиеті жаңа оқушының пайда болуына ... бұл оның өз ... ... ... ... ... жазушылары өздерін философтар деп
атады. Жазушы-философтың шығармалары бірнеше данада қайтадан басылып шықты.
Әдебиет қоғамдық ... ... ол ... ... мен
салондарда қалыптасты. Сарай жалғыз орталық ... ... ... ... ... енді, онда Вольтер, Дидро, Руссо, Гельвеций,
Юм, Смит болды. Оқыған білімді қоғам ағартушылардың жаңадан басылып ... ... ... 1717 ... 1724 ... дейін Вольтердің жарты
миллион томы және Руссоның шамамен миллион томы басылып шықты.
Вольтер, шын аты Франсуа Мари Аруэ (1694-1778 ж.ж.) ... ... ... ... Оның ... ғасырдың қоғамдық ойы
толық және айқын бейнеленді. Барлық рационалистік ... ... ... теңестіріледі және вольтерлік деп ... ... ... бағыт ең радикальды ағартушы Жан-Жак Руссоның
(1712-1778 ж.ж.) есімімен «русоизм» деп аталады. Ол ... ... ... болды. Руссо әлеуметтік теңсіздік себебін жеке меншікте
деп ... ... басы және ... ... ... ... ... тәртіптерді қорғады, халықтың монархияны тақтан
түсіру құқығын дәлелдеді. Оның қоғамдық-саяси трактаттары якобиндіктердің
қызметінің негізін құрады.
Руссо адамның табиғи ... ... ... нәрселердің бәрі тәрбиенің
көмегімен жойылу керек деп есептелді. Ізгілік пен демократизмге толы
педагогикалық ... оның ... ... ... ... ... роман-
трактатында жазылған. ... ... ... ... ... ... ... Оның «Юлия, немесе Жаңа
Элоиза» және «Сыр» атты хат түріндегі ... ... ... оқыған
адамдардың көптеген ұрпақтары үшін қолдан түсірмейтін кітабы болды.
Ғасырдың ірі оқиғасы «Ұлы ... ... ... ... ... ... жатқан білімдерін бір жерге жинады. Бұл іске
Ағарту ... ... ... ... мен ... Энциклопедия өз маңына ақылды, данышпан адамдарды жинады.
Кәсіпорынның редакторы және жаны ... ... ... Дени Дидро (1713-1784 ж.ж.) болды. Ол Түсіндірме сөздікке әр түрлі
мазмұндағы мақалалар ... ... ... ... риторика,
мораль, эстетика, механика бойынша. Оның мыңнан астам мақалалары техника
мен технология мәселелеріне ... ... ... ... технологияны
қоғамның мәдени дамуына тәуелді етіп қойды. Ол өз мақалаларына жаңа рух-
еңбекке ... ... ... ғ. 60-шы ... ... ... басталды
(мануфактуралық өндірістің ... ... ... ірі ... ... негізін құру), қоғамдық өмірдің барлық
жақтарына қуатты әсер етті: өнеркәсіп, саясат, идеология, ... ... ... рет ... ... ... ... қолдану басталды.
Ағартушылардың қызметінде қоғам мен өндірісті ғылыми қорытындылардың
негізінде қайта құруға ұмтылу анық көрінеді. Құдайдың бар ... ... ...... ... ... ұмтылу өте әйгілі болды.
Діни-шіркеу парыздарын қабыл ... ... ... ... ... дінді қалыптастыруда барлық Европа қатысты: Юм, Бейль, Руссо,
Вольтер, Дидро, Лейбниц, ... және ... ... ... ... ғасыр ортасында көптеген Европа елдерінің соттары
сиқыршылық бойынша кінә тағу істерінен бас ... ой ... жаңа ... ... шығармашылықтың түрлері
мен жанрларындағы ара қатынастың өзгеруіне әкеп соқты. ... ... ... мәні ... дәуірлермен салыстырғанда едәуір өсті. Ағартушылар
өздерінің публицистикалық қызметінде оқырмандар үшін ... ... ... формасын таңдап алды, олар Вольтердің «Филосоофиялық сөздігі»,
Дидроның «Сұқбаттары». Бірақ көпшілік ... ... ... ... ... Монтескьенің «Парсы хаттары», Вольтердің
«Кандиді», Дидроның «Жиен Рамо» романдары мен ... ... ... басты көркем тілі XVII ғасырдан мұраға қалған
классицизм болды. Бұл стиль ... ... ... ... оның биік ... принциптеріне жауап берді. Алайда ... ... ... қызығушылық стильдің қатаң шеңберіне
сыймайды.
Ең тамаша құрылыс туралы ... мен ... ... ... ... ... ж.ж.) ... «Робинзон Крузо» романында көркем
бейнеге ие болды. Ол әр түрлі ... 200 ... ... ... ... ... тарихи және этнографиялық туындылар. Робинзон
туралы кітап - табиғаттың тәрбиелік және ... ... ... ... ... ... адамның тарихы. Өркениеттен алыста, ... ... ... баяндайтын романның екінші бөлігі белгілі емес.
«Гулливердің саяхаты» атты әйгілі туындының ... ... ... ж.ж.) ... ... ... ... жағынан қарайды.
Лилипуттардың ойлап тапқан елі ағылшын қоғамының сатиралық бейнесін береді:
сарайдағы ... ... ... ... ... күресі. Алыптар елін суреттейтін екінші ... ... ...... және ақылды монарх билік құратын елдегі
бейбіт өмір мен еңбек туралы армандар айтылады.
Ағартушылар реализмінен ХІХ ғ. ... тіке ... ... ... қайраткерлері өнердің басты міндеті адамдарды қайта
тәрбиелеу деп санады: сахнадан ақыл ... олар ең ... және ... ... деп ... Тек Вольтердің өзі 54 драмалық туынды жазды.
Бірақ ерте Ағартушылық ... ... ... ... ... ... тақырыптар мен кейіпкерлер шеңберін шектеді.
XVIII ғ. әлем әдебиетіне мынадай керемет суретшілер мен театр өнерінің
теоретиктерін сыйлады: Англияда Шеридан, Францияда Вольтер, ... ... ... Гете, Шиллер, Италияда Гольдони. Дидроның тікелей
ізбасары Францияның ірі драматургы Пьер Огюстен ... ... ... Оның өте ... көңілді комедиялары «Ессіз күн немесе Фигароның
үйленуі» және «Севиль шаштаразы» жойқын күшті сатира ... ... ... ... ... итальяндық театрда реформа жүреді,
онда ескі маска комедиясы әлі билік ... ... ... ... ... (1707-1793 ж.ж.) құрған мінездер комедиясының типі бірегей болып
табылады және жалпы Европада танымал болды. Оның пьесаларында ... ... ... ... ... «Екі ... ... кейіпкерлері әлеуметтік жағынан нақты, ... ... ... оны ... ... артық дәрежелерінен айрылғысы келмейтін дворяндылықты
ағылшын ... ... ... ... (1751-1816 ж.ж.) өздерінің
сайқымазақ объектілері етті. Оның «Ащы тіл ... ... ... екі ... ... Оның ... ... мінездер комедиясына ауысу аяқталады. Европада жалпы
қабылданған барокко және ... ... ... XVIII ... ... ... рококо, сентиментализм, предромантизм. Алдыңғы
ғасырлардан айырмашылығы дәуірдің ... ... ... тіл ... ... ғ. ... ... стильдік формалар энциклопедиясы болды, оны осы дәуір
суретшілері, сәулетшілері, музыканттары кең қолданды.
Францияда көркем ... ... ... ... ... ... Француз өнерінің стилистикалық кезеңдерін корольдердің есімдерімен
байланыстырады, регенттілік стилі, ... XIV ... ... ... ... ... ... және жүйелі рококо стилі ... ... - ... ... күй ... ... стильге осы атауды берді. Кейбір өнер ... ... бір түрі деп ... ... үшін рококо – бароккодан шыққан,
бірақ ... ... ... ... ... Кез-келген жағдайда
рококо - өнерде өз ізін ... ... ... ... ... француз ақсүйектерінің ортасында пайда болған. Людовик XV (1715-
1754 ж.ж.) ... ... ... су ... да» ... сөзі сарай маңындағы
көңіл-күй сипаттамасы деп ... ... ... этикеттің орнын жеңіл
атмосфера, ләззат алу мен ойын-сауықты көксеу басты. Ақсүйектер ... ... ... керемет ойын-сауықтар атмосферасында көңіл көтеруді ғана
ойлады, осы думандардың жаны мадам ... ... ... ... ... күй ... формадағы рококо стилін қалыптастырды.
Кескіндемеде рококоның негізін қалаушы деп Антуан Ваттоны (1684-1721
ж.ж.) есептеуге болады. Ол сарай маңындағы кескіндемеші, король мен ... ... ... Ватто өнері адамзат сезімдерінің әлемін ашады.
Ол барокконың көпірме стилінен босатып, уақыт рухына сай ... ... ... ... соң, оның сарайдағы орнын Франсуа Буше (1704-1770
ж.ж.) басты. Оның типтік ...... ... ... ... ... суға ... Буше туындыларында рококо дәуірінің
мәнерлілігі мен ... ... ... ... осы үшін оны ... кінәлады.
Ағартушылар суретшілерді үшінші сословиенің тұрмысын суреттеумен
айналысуға шақырды. Осы ... ... Жан ... ... ... ... ж.ж.) және Жан Батист Грез (1725-1805 ж.ж.) ... ... ... ... ... да бір позиция туралы ... ... ... әсем ... сахналарды, мейірімді
аналарды бейнелейтін бейбіт суретшілер болды. Шарден бейнелеген әйелдер
(«Түскі ас алдында намаз ... «Кір ... ... жуып ... ... ... қазіргі өкілдері деуге сену ... ... олар ... ... анық ... ... заманының идеологтары ақыл-парасат идеалдарымен байланысты
өнердің этикалық құндылығын уағыздады. Француз революциясы кезінде өнерде
жаңа ... ... ... XVIII ... ...... ... классицизмінің дамуы емес – бұл принциптік жағынан мүлдем жаңа
тарихи-көркем құбылыс. Жалпы сипаттамалары: ... ... және ... ... ... сезімнен борыштың басым болуы, стильдің жоғары дерексіздігі,
ақыл-парасат, тәртіп және үйлесім пафосы. Жаңа ... ... ... және биік формаларын құруға ұмтылысында антика дүниесінің ... ... ... ... ... Жак Луи ... (1748-1825 ж.ж.)
болды. Оның «Горацийлер анты» картинасы жаңа эстетикалық ... ... ... Рим ... ... сюжет (ағайынды Горацийлер
әкелеріне борышына адалдық болу және жаулармен соғысуға ... болу ... ... Францияда республикалық көзқарастар бейнесі болды.
Испан суретшісі Франсиско Гойи (1746-1828 ж.ж.) ... ... ... ... ... үшін жаңа ... ... Оның шығармашылығы келесі
жүз жылдықта Европа ... ... зор әсер ... Гойи
офорттарының ең белгілісі – 1793 ... 1797 ... ... ... Бұл нөмірленген және қол қойылған 80 бет. «Каприччос» туралы
ең көп ... ... – бұл XVIII ... ... ... әсіресе оның
жоғарыда отырған ақсүйектері мен дін басыларына арналған сатира. Бірақ оның
барлық ... ... ... ... ... деп ... болмайды. Серия өте
символикалық. Гойи сериясы екі бөлікке бөлінеді: күндізгі, күнделікті адам
әлемі және түнгі, ғажайып, жын-пері ... ... оның ... ... ... Бізге суретшінің қиялы тудырған дүниені түсіну қиын. Сірә,
ол ақыл мен логикаға сыймайтын тұрмыс жағдайларына ... ... ... ... ... өзінің құрылымы бойынша өте көп қабатты және
оны талдау ... ... ... қана ... ... ... де болды. Оның
атақты «Махасын» («Киінген Маха» және «Жалаңаш ... ... ... ... ең ... жұмыстарымен салыстыруға болады.
Англияның реалистік кескіндемесінің бастаушысы XVIII ғ. ... ... ... ... ж.ж.) ... ... өмірді,
ақсүйектердің әдеттерін, қоғамдағы кеселдер – азғындықты, ысырапшылдықты,
сатылғыш сотты суреттеді.
Реализм эстетикалық өнерге де ... ... ... ... ... ... ... көркем сурет академиясының ... ... ... ... ... ақсүйектер салонының қожайыны
Джошуа Рейнольдс (1723-1792 ж.ж.) ... ... ... тұлғаның
психологиялық мінездемесін енгізді. Томас Гейнсбороның (1727-1788 ж.ж.)
портреттерінде ... ... ... ол пейзаждық кескіндемеде
жалғасын тапқан. Гейнсборо портерттерінде қоғамдағы модельдің ... ... ... ... жан дүниеге көңіл аудару тән. Бұл
портреттерде пейзаждың мәні зор, ол да XVIII ғ. ... ... ... ... XVIII ғ. музыка Қайта Өрлеу дәуірінен бастап гүлденіп
жатқан басқа өнерлер ... ... ... ... ... ... туды, жаңа формалар – фуга, симфония, соната дүниеге
келді. ... ... Бах, ... ... ... ... ... Франц
Йозеф Гайдн, Вольфганг Амадей Моцарт XVIII ... ... ... тұр. Ағарту дәуірі сана-сезімнің жаңа өткірлігін, жаңа сезімдер,
көңіл-күй реңдерін өмірге әкелді. Музыканың ... жеке түрі ... ... ... ... ... эмоционалдық бейнеленуіне
деген қажеттілігімен түсіндіріледі. Бах және Гендель шығармашылығында
музыкалық дәстүрлердің ... ... ... ... олар ... жаңа ... бастады.
Иоганн Себастьян Бахты (1685-1750 ж.ж.) полифонияның маңдай алды
шебері деп ... ... ... ... істей отырып, ол 200 ... ... ... ... ... шығармалар жазды. Бахқа
протестанттық хоралдың поэзиясымен, ... ... ... ... көркем дәстүрінің демократиялық линиясы жақын болды.
Бах пен Гендель өнері Ағарту дәуірінің ... ... ... ... ... ... тән ... жаңалық австриялық
композитор Вольфганг Амадей Моцарттың (1756-1791 ж.ж.) шығармашылығында
көрініс алды. ... ... ... ... ... ол Вена ... таныстырды. Гайднның негізгі жанры симфония, Моцарттікі опера
болды. Ол ... ... ... ... ... ... психологиялық даралық әкелді. Оның 20 шақты операсы («Фигароның
үйленуі», «Дон Жуан», «Сиқырлы ... 50 ... ... ... ... ... атақты «Реквиемі», хорға арналған
шығармалары бар. ... көп ... ... Ағарту дәуірінің жалпы
сипатымен байланысты. Ол сенімі бойынша революционер болған жоқ, бірақ оның
ізгілігі, адамзат эмоцияларын эстетикалық ... ескі ... ... ... ... ... болды. Оның музыкасына неміс Ағартушылығының
және «Дауыл мен тықсыру» қозғалысының идеясы әсер етті.
Жаңа өмір салты және жаңа ... түрі жаңа ... ... жаңа ... ... ол ... қызметтің эстетикалық ұстамдарын түбірімен
өзгертті.
Европа елдері арасында ... және ... ... ... ... ... білімді адамдар шеңбері кеңіп, ұлттық зиялы
қауым қалыптаса бастады. Дамып келе жатқан ... ... ... қоғамының
мәдениет бірлігі туралы түсініктерді таратуға мүмкіндік жасады.
XVIII ғ. ... ... ... стиль – алдыңғы дәуірлерге тән көркем
тіл мен тәсілдердің стильдік бірлігі болған жоқ. Осы кезеңде идеялық-көркем
бағыттардың күресі ... ... ... ... ... ... жатты.
XVIII ғ. өнерінде шартты түрде екі кезеңді бөліп көрсетеді. Біріншісі
– 1740-50-ші жылдардың ортасына дейінгі. Ол барокконың кейінгі ... және ... ... ... бөлініп шығуымен
байланысты. Екінші кезең – классицизмнің түрі өзгерген идеалдарының қайтып
келуі және келесі жүз жылдықта ... ... ... ... сентиментализмнің тууы. Классицизм сәулет өнерінде, ... ... ... ... ... ... ... әдебиетте, театрда, музыкада
предромантикалық бағыт дамыды.
Әдебиет пен музыка біртіндеп өнердің жетекші түрлеріне айналды. Осы
формалардың ... тілі ... ... ... ... ... ... XVIII ғ. әлем картинасы алғашқы рет тұрмыстық ... ... ... ... ... ... айтылды.
Ғасыр ортасында драматургия классицизм дәстүрінен реалистік ... ... ... ... жаңа ... рольге ие
болды.
Ағартушылық дәуірде «мәдениет» сөзі бірінші рет нақты, жалпы таныған
термин болды, оның мәнін тек оқыған ... ... ғана ... ... да талқылады. Әлем негізі идеялар үштігі - «ақиқат», «жақсылық»,
«сұлулық» екендігін мойындаған философтардан соң, ... ой мен ... әр ... ... өкілдері мәдениеттің дамуын ақыл-
парасатпен, адамгершілік-этикалық бастаумен немесе өнермен ... ... ... ... адамзат дамуы тарихын түсінудің
теориялық концепцияларының негіздері ... ... Ол ... ... алу және ... ... құралы болды.
Шындықтан қорқу және оны қабылдамаудан жаңа бағыт – романтизм туды.
Әлеуметтік шындыққа жеке ... ... қою ... Осы ... ... дәуірдің гуманистік атмосферасы, оның
гармониялы тұлғаға ұмтылуы арқасында мүмкін болды. ... ... әрі ... ... ... әсер ... ... өзінше көру үлгісін
жасады.
Дәуірдің экономикалық және әлеуметтік-саяси сфераға тән ерекшеліктері:
- өнеркәсіптік төңкеріс;
- ... ... және ... мәнінің өсуі;
- антифеодалдық қозғалыстың күшеюі;
- қоғамдық ... пен жеке ... ... ... сферада:
- феодалды-клерикальды мәдениеттің құлдырауы;
- жаратылыс танудағы революция;
- рационалистік ойлау мен деизмнің таралуы;
- ағартушылық ... ... ... өнер түрлері мен жанрларының ара қатынасының өзгеруі, ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Адам болмысының қайталанбас ерекшелігі9 бет
Білім беру жүйесінің басты сипаты11 бет
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан туралы18 бет
Ежелгі тас ғасыры (палеолит) дәуіріндегі Қазақстан40 бет
Педагогиканың басқа ғылымдармен байланысы5 бет
Тас дәуіріндегі наным-сенімдер29 бет
Түргеш қағанаты15 бет
Орталық Қазақстанның қола дәуірі5 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь