Мүгедектердің еңбек құқықтары

Ж О С П А Р

І. Кіріспе

1. Мүгедектердің еңбек құқықтары

2. Бағдарламаның іске асу тетіктері

3. Мүгедектік және еңбекке жарамсыздық Мүгедектіктің
алдын алу сауықтыру шаралары.

4. Тең мүмкіндіктердің қамтамасыз етілуі

5. Мүгедектердің еңбек ету, жұмысқа тұру және жұмыспен қамтылу құқығы.

6. Мүгедектерге әлеуметтік көмек.

ІІ. Қорытынды.

ІІІ. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе

Мүгедектерді әлеуметтік қолдаудың Мемлекеттік бағдарламасы (бұдан былай – Бағдарлама) 2005 – 2008 жылдарға есептелінген. Бағдарламада мүгедектердің қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту тарапындағы мақсаттар мен міндеттер айқындалған, сондай-ақ, оны жүзеге асырудың басты бағыттары мен тетіктері белгіленген.
Көп жылдар бойы мүгедектерге қатысты саясат өзгерумен болды: ол мүгедектерді тиісті мекемелерде әдеткі күтіп-бағудан бастап, мүгедек балалардың білім алуы және ересек жасында мүгедек болған жандарды сауықтыруға дейінгі жолдардан өтті. Білім алу мен сауықтыру шараларының арқасында мүгедектер өздеріне қатысты саясаттың одан әрі дамуына белсене қатыса бастады, өз мәселелерін барған сайын жиі көтеретін болды. Мүгедектердің тұрмыс жағдайларын жақсартуға ықпал ететін олардың өздерінің, отбасылары мен жақтаушыларының арнаулы ұйымдары да құрылған.
Сонымен бір уақытта мүгедектер бұл мәселелерді шешудегі мемлекеттің экономикалық мүмкіндіктерін ескере отырып, өз шешімдерін де ұсынады. Қолданыстағы заңнама (низам) мүгедектердің қалыпты қоғамдық өмірге араласуы мен интеграциялануы, мүгедектердің әлеуеттік мүмкіндіктері тәрізді тұжырымдамаларды іске асырмайды.
Бұл Бағдарлама мүгедектерге өз құқыларын, ерік-бостандықтарын жүзеге асыруға және қоғам өміріне еркін араласуға мүмкіндік беретін шұғыл шаралардың қолға алынуы қажеттігінен туып отыр.
Ол шаралар нормативтік заң актілерін, әр бағыт бойынша тиісті бағдарламаларды жасау және қабылдау, мүгедектердің мүдделері көзделген нормативтік заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы бекітіліп отыратын болады.
Бүгінгі таңда халықтың жалпы санына шаққандағы мүгедектердің пайызы едәуір үлкен және абсолюттік көрсеткішпен алғандағы мүгедектер саны елдегі халықтың жалпы саны кеми түскен сайын жылдан жылға көбеюде. Осылайша, егер 1999 жылы мүгедектер саны 370,6 мың адам (күштік құрылымдарсыз), ал тұрғын халық санындағы үлесі – 2,4 % болса,
2002 жылы ол 389,7 мың болды, тұрғын халық санындағы бұл кезгі үлесі 2,6 %-ға дейін өсті.
Мүгедектер еңбектің барлық саласына, жұмыс түріне қоғамның басқа мүшелерімен тең дәрежеде қол жеткізе алмайтындығы, ал алатын жәрдемақыларының мөлшері тым аздығынан, әдетте қоғамдағы ең кедей адамдар болып келеді.
Еңбекпен қамту саласындағы мүгедектерге деген жасырын кемсітушілік еңбек еткісі келетін мүгедектерге жұмысқа тұруға мүмкіндік бермейді. Қазіргі кезде мүмкіндігі шектеулі адамдардың шын мәніндегі әлеуеті іс жүзінде пайдаланылмайды. Мүгедектердің тек 8 %-ы ғана жұмыс істейді, яғни, алатын болмашы жәрдемақыларына қосымша табыс таба алады. Мүгедектердің қалған 92 %-ы тек жәрдемақымен ғана өмір сүреді.
Мүгедектерге өз құқықтары мен бостандықтарын пайдалануға мүмкіндік бермейтін және олардың қоғамдық өмірге араласуын қиындататын кедергілер әлі де көп.
Еңбек нарығында еңбекке қабілетті, дені сау азаматтар тарапынан түсетін ұсыныстар өте көп болғандықтан, жұмыс берушілер жұмыс істеп жүрген мүгедектерді түрлі сылтаулармен шығарып жібереді. Бос орындар мүгедектерге өте сирек ұсынылады.
Мүгедектер үшін жаңа жұмыс орындары ашылмайды. Жұмыс орындары мүгедектерді жұмысқа орналастыруда пайдаланылатындай жүйелі тіркелмейді. Мүгедектер үшін жұмыс орындарын ашуға есептелген әдістемелер жоқ.
Мүгедектер еңбегін дәстүрлі пайдаланатын көптеген кәсіпорындар жабылып қалды немесе өндірістерін тоқтатты. Мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің арнаулы кәсіпорындары өте қиын жағдайда қалды. Халық тұтынатын заттардың тауар өткізу базарындағы өте молдығы жағдайында олардың өнімдері бәсекеге жарамсыз болып шықты және ол тауарлардың мемлекет тарапынан сатып алынуы тоқтатылды. Бұл кәсіпорындарда істейтін мүгедектер жұмыссыз қалды және жұмыс табудан үміттене алмайды да.
Бағдарламаның мақсаты: қоғамдағы мүгедектердің әлеуметтік-экономикалық жағдайларын жақсарту; олардың өмір тіршілігі мен белсенділігінің кедергісіз жүзеге асуын қамтамасыз ету; мүгедектердің интеллектуалдық және мәдени қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қолайлы жағдай тудыру; көпшіліктің мүгедектерді әлеуметтік қолдауды қамтамасыз етуге бағытталған бастамаларын қолдау; лайықты да қол жетерлік медициналық көмек көрсету; медициналық, кәсіби және әлеуметтік сауықтыру шараларын өткізу; құқықтық қорғаумен қамтамасыз ету; мүгедектердің туабітті тұлғалық қабілеттерін дамытуы, тәуелсіз, белсенді өмір сүруі үшін басқа адамдармен тең жағдай және мүмкіндіктерге деген құқықтарын заңнамалық тұрғыда бекіту; мүгедектерге әлеуметтік қызмет көрсететін инфрақұрылымдарды дамыту; халықты әлеуметтік қорғау орындарын мамандармен қамтамасыз ету.
Бағдарламаның мақсаттарына мүгедектердің өз құқықтары мен еріктерін жүзеге асыруға және қоғамдық өмірге толықтай араласуына мүмкіндік бермейтін кедергілерді жою үшін қажетті шаралар қолдануға бағытталған міндеттерді орындау арқылы қол жеткізіледі.
Мүгедектер мен олардың ұйымдары толық құқылы серіктестер ретінде бұл үдерісте белсенді рөл атқаратын болады.
Халықтың әйелдер, балалар, қарттар, кедейлер тәрізді топтарына, мигранттарға, екі немесе бірнеше мүгедектігі бар адамдарға ерекше көңіл бөлінеді. Оған қоса, көңіл бөлуді қажет ететін ерекше мұқтаждықтары бар мүгедектердің саны да көп.
Мүгедектердің құқықтарын жүзеге асыру мақсатында мемлекеттік орындардың, қоғамдық және қайырымдылық ұйымдарының құқықтары мен міндеттері, мүгедектерді әлеуметтік қолдау саласындағы олардың формалары мен әдістері заңнамалық негізде бекітіледі. Ол мемлекеттік білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қызметтер жүйесін пайдалануды, сотта, сайлау бөлімшелерінде болуды қамтиды. Жаңа құрылыстар салу және бұрынғы ғимараттарды қалпына келтіру кезінде оларға мүгедектер арбасын пайдаланатын адамдардың кіріп-шығуын жеңілдету үшін мемлекеттік қызметтер мен құрылыс компанияларының мүгедектердің ерекше жағдайларын ескеру міндеттері заңнамалық негізде бекітіледі.
Қоғамдық көліктің әдеткі түрлерін өз бетінше пайдалана алмайтын мүгедектерді түсіріп-мінгізу немесе алып жүру кезінде қолайлы жағдайлар қамтамасыз етіледі немесе оларға басқа арнаулы көліктер беріледі.
Пойыз вагондарының бір бөлігі мүгедектерді тасымалдауға, соның ішінде мүгедектер арбасын кіргізуге қолайлы етіп ыңғайластырылады.
Арнайы жабдықталған спорт-сауықтыру орталықтары кеңінен дамытылады.
Ақшалай қаражаттар мүгедектер үшін әр адамға тән іс-әрекеттің барлық түрін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тұрмыс жағдайын тудыратындай етіп жұмсалады.
Мүгедектерге қатысты нормативтік заң актілерін орындамағаны үшін әкімшілік жауапкершілік және дау-шарларды сотсыз шешу шаралары қарастырылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:


1. Ахметов, А. Еңбек құқығы: оқулық / А.Ахметов. Алматы, 2007.

2. Жампейісов Д. Еңбек құқығы және әлеуметтік қамсыздандыру құқығы. Оқулық, Фолиант, 2008, 5 ...

3. ҚР Еңбек кодексі.-Алматы,2007.-200с.

4. Еңбек құқығы: оқулық/ А. Ахметов, Г. Ахметова. - Алматы: Заң әдебиеті, 2005.
        
        Ж О С П А Р
І. Кіріспе
1. Мүгедектердің еңбек құқықтары
2. Бағдарламаның іске асу тетіктері
3. Мүгедектік және еңбекке жарамсыздық Мүгедектіктің
алдын алу ... ... Тең ... қамтамасыз етілуі
5. Мүгедектердің еңбек ету, жұмысқа тұру және жұмыспен қамтылу
құқығы.
6. Мүгедектерге әлеуметтік көмек.
ІІ. Қорытынды.
ІІІ. Пайдаланылған ... ... ... ... ... бағдарламасы (бұдан
былай – Бағдарлама) 2005 – 2008 ... ... ... ... ... ... ... мақсаттар мен міндеттер айқындалған, сондай-ақ, оны ... ... ... мен тетіктері белгіленген.
Көп жылдар бойы мүгедектерге ... ... ... ... ... ... мекемелерде әдеткі күтіп-бағудан бастап, ... ... алуы және ... ... ... ... ... дейінгі жолдардан өтті. Білім алу мен ... ... ... ... ... ... одан әрі дамуына белсене
қатыса ... өз ... ... ... жиі ... ... тұрмыс жағдайларын жақсартуға ықпал ететін олардың өздерінің,
отбасылары мен жақтаушыларының арнаулы ұйымдары да құрылған.
Сонымен бір уақытта ... бұл ... ... мемлекеттің
экономикалық мүмкіндіктерін ескере ... өз ... де ... ... ... ... ... қоғамдық өмірге
араласуы мен интеграциялануы, мүгедектердің әлеуеттік мүмкіндіктері тәрізді
тұжырымдамаларды іске ... ... ... өз ... ... ... және ... өміріне еркін араласуға мүмкіндік беретін шұғыл
шаралардың қолға ... ... туып ... шаралар нормативтік заң актілерін, әр бағыт ... ... ... және ... ... ... ... заң актілеріне өзгерістер мен ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда халықтың жалпы санына шаққандағы мүгедектердің пайызы
едәуір үлкен және абсолюттік көрсеткішпен алғандағы ... саны ... ... саны кеми ... сайын жылдан жылға көбеюде. Осылайша, егер
1999 жылы мүгедектер саны 370,6 мың адам ... ... ал ... ... үлесі – 2,4 % болса,
 2002 жылы ол 389,7 мың болды, тұрғын халық  санындағы бұл ... ... %-ға ... ... ... ... саласына, жұмыс түріне қоғамның ... тең ... қол ... ... ал алатын
жәрдемақыларының мөлшері тым аздығынан, әдетте қоғамдағы ең кедей ... ... ... ... ... ... ... кемсітушілік еңбек
еткісі келетін мүгедектерге жұмысқа тұруға мүмкіндік бермейді. Қазіргі
кезде мүмкіндігі шектеулі адамдардың  шын ... ... іс ... Мүгедектердің тек 8 %-ы ғана жұмыс істейді, яғни, алатын
болмашы жәрдемақыларына қосымша ... таба ... ... ... 92 ... тек ... ғана өмір ... өз құқықтары мен бостандықтарын пайдалануға мүмкіндік
бермейтін және олардың қоғамдық ... ... ... кедергілер әлі
де көп.
Еңбек нарығында еңбекке қабілетті, дені сау азаматтар ... ... өте көп ... ... ... ... ... жүрген
мүгедектерді түрлі сылтаулармен шығарып жібереді. Бос орындар мүгедектерге
өте сирек ұсынылады.
Мүгедектер үшін жаңа ... ... ... ... ... ... орналастыруда пайдаланылатындай жүйелі тіркелмейді.
Мүгедектер үшін ... ... ... ... ... жоқ.
Мүгедектер еңбегін дәстүрлі пайдаланатын көптеген кәсіпорындар жабылып
қалды немесе ... ... ... ... ... ... өте қиын ... қалды. Халық
тұтынатын заттардың ... ... ... өте ... ... өнімдері бәсекеге жарамсыз болып шықты және ол тауарлардың мемлекет
тарапынан сатып алынуы тоқтатылды. Бұл кәсіпорындарда істейтін мүгедектер
жұмыссыз ... және ... ... үміттене алмайды да.
  Бағдарламаның мақсаты: қоғамдағы ... ... ... ... олардың өмір тіршілігі ... ... ... ... ... ету; ... және мәдени қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қолайлы
жағдай тудыру; ... ... ... ... қамтамасыз
етуге бағытталған бастамаларын қолдау; лайықты да қол жетерлік медициналық
көмек көрсету; медициналық, кәсіби және ... ... ... ... ... ... ету; мүгедектердің туабітті тұлғалық
қабілеттерін дамытуы, тәуелсіз, белсенді өмір сүруі үшін басқа адамдармен
тең жағдай және ... ... ... ... ... бекіту;
мүгедектерге әлеуметтік қызмет көрсететін инфрақұрылымдарды дамыту; халықты
әлеуметтік ... ... ... ... ету.
Бағдарламаның мақсаттарына мүгедектердің өз құқықтары мен ... ... және ... өмірге толықтай араласуына мүмкіндік бермейтін
кедергілерді жою үшін қажетті шаралар қолдануға бағытталған ... ... қол ... мен ... ... ... ... серіктестер ретінде бұл
үдерісте белсенді рөл атқаратын болады.
Халықтың әйелдер, балалар, қарттар, кедейлер тәрізді ... екі ... ... ... бар ... ... көңіл
бөлінеді. Оған қоса, көңіл бөлуді қажет ететін ерекше мұқтаждықтары ... саны да ... ... ... асыру мақсатында мемлекеттік
орындардың, қоғамдық және ... ... ... ... ... ... қолдау саласындағы олардың формалары
мен әдістері заңнамалық негізде бекітіледі. Ол мемлекеттік білім ... ... ... ... ... пайдалануды, сотта, сайлау
бөлімшелерінде болуды қамтиды. Жаңа құрылыстар салу және ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын
адамдардың кіріп-шығуын жеңілдету үшін мемлекеттік қызметтер мен құрылыс
компанияларының ... ... ... ... міндеттері
заңнамалық негізде бекітіледі.
Қоғамдық көліктің ... ... өз ... ... ... түсіріп-мінгізу немесе алып жүру кезінде қолайлы жағдайлар
қамтамасыз етіледі ... ... ... ... ... ... вагондарының бір бөлігі мүгедектерді тасымалдауға, соның ішінде
мүгедектер арбасын кіргізуге қолайлы етіп ыңғайластырылады.
Арнайы жабдықталған спорт-сауықтыру орталықтары кеңінен ... ... ... үшін әр ... тән ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тұрмыс жағдайын тудыратындай етіп
жұмсалады.
Мүгедектерге қатысты ... заң ... ... ... ... және ... сотсыз шешу шаралары 
қарастырылады.
1. Мүгедектердің еңбек құқықтары
Бағдарламаның екі ... іске асуы ... этап  2005 – ... кезеңін қамтиды.
Бірінші этапта мүгедектер мүддесін көздейтін нормативтік құқықтық база
жасалады және ... ... ... және ... ... сауықтыру бағдарламасы (немесе бұрыннан барына
өзгерістер мен ... ... ... ... жеке бағдарламасы (әр аурудың түрі ... ... ... ... үшін жұмыс орындарын ашу бағдарламасы.
4. Өз  жеке кәсібінде мүгедектер еңбегін пайдаланатын заңды тұлғалар
тарапынан ... ... ... ... ... ... ... сауықтыру бағдарламасы.
6. Мүгедектерге білім беру бағдарламасы.
7. Мүгедектер үшін ... орта ... ... ... ... ... ... спортын дамыту мен елдің және ... ... ... ... ... ... алу бағдарламасы.
11. Мүгедектерге арналған бағдарламалар мен кіші ... ... және ... ... ... тең ... ... іске асыра отырып,
жалдамалы еңбек саласында теңдік қағидатын ұстанатын ... ... кадр ... көрініс табады және әр ... ... және ... ... теңдігін орнықтыруға
арналған шараларды қамтиды. Жұмыс берушілер теңдес ... ... ... ... ... оны өз жеке ... ... өндірісін
дамыту үшін іске асырады. Мүмкіндігі шектеулі адамдардың мол әлеуетін
ескере отырып, теңдес мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... мейлінше үздік кандидатты алуға мұмкіндік жасайды.
Сондықтан, бұндай бағдарламалар төмендегідей шараларды қамтиды:
жаңа, соның ішінде мүгедектерге арналған ... ... ... ... ... ... ... саясатқа көмектесу;
мүгедектерге арналған жұмыс орындары бойынша олардың ... ... ... ... ... ... т.б.)  ұйымдастыру
түрінде, ұйымдастыру ... мен ... ... ... ... ... банкін құру;
мүгедектердің ұжымның қоғамдық өміріне араласуына бөгет жасайтын
шектеулерді анықтау және жою;
мүгедектерге ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді қоса, мүгедектің отбасына заңнамалық
және басқа да қолдау ... ... ... ... ... ... ету;
мүгедектердің сұраныстары мен мүдделерін анықтап ... ... ... ... күшейтуге көмектесу.
Мүгедектер үшін жұмыс орындарының квотасын бекітуден ... ... ... ... ... ... ету ... іске
асыруға мүмкіндік беретін  шаралар қолданылатын болады.
Жұмыс орындарын тауып беру ... емес ... ... ... ... ... ұйымдарында олардың өздерімен келісіп,
жұмыс орындарын ашу (құру)  және жұмысқа квотада белгіленген көлем мен шек
шеңберінде тапсырыс беру құқы ... ... ... ұйымдарында қосымша жұмыс
орындарын ашуға жұмсалатын шығындар бюджеттен бөлінеді.
  ... ... заң ... ... болады:
 1. Мүгедектерді әлеуметтік қолдау туралы заң.
2. Әлеуметтік қызмет көрсету туралы заң.
          Мүгедектердің мүдделерін көздейтін қолданыстағы заңдар мен басқа
да  ... заң ... ... мен ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасы Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... бөлек
түрлері бойынша: көру, есту, тіл, ішкі аурулар, тірек-қимыл аппараты,
т.б.)  мемлекеттік ... ... ... заң ... ... ... мәселелерін реттейтін барлық бағдарламалар мен
нормативтік заң актілерінің іске асуына ... ... ... ... Бағдарламаның іске асуының екінші этапы 2007 – 2008 жылдар
кезеңін ... Онда ... ... ... ... ... ... жетілдірілуі жүзеге асады:
         1. Мынадай зауыттарды салу немесе қалпына келтіру:
техникалық сауықтырудың заманауи ... ... ... ... ... арбаларын, қозғалу құралдарын
(таяқтар, балдақтар, электрөткізгіш бесікарбалар және т.б.), жеке ... және жеке ... ... нәрселері ) өндіруші
2. Барлық қалалар мен аудан орталықтарында шеберханалар ... ... ... және ... ... ашу.
         3. Сауықтыру Орталықтарын (жаңа тұрмыс жағдайларына бейімдеу және
үйрету, мүгедектік топтарын және ... ... ... ашу, ... ... ... де ... Бос уақытты пайдалы өткізудің арнайы жабдықталған орталықтарын ... ...... ... ...... облыс және аудан
орталықтарында).
         5. Протездік-ортопедтік бұйымдар ... жаңа ... және ... ... ... ... ... қоршаған айналаға бейімделуіне арналған бағдарламалар жасау
үшін ғылыми-зерттеу ... ... ... іске ... ... этапының нәтижесі мыналар
болмақ:
         Мүгедектер үшін: еңбек еткісі келетіндерге ... ... ... ... ... ... тұрмысының деңгейі мен
сапасының артуы;
         Мемлекет үшін: жұмысқа тұру және ... ... ... ... көбеюіне байланысты атаулы әлеуметтік көмек төлеміне
жұмсалатын соманың азаюы.
 
2. Бағдарламаның іске асу тетіктері
 
         Бағдарламаны іске ... ... ... ... ... тапсырылады:
         1) тиісті заңдар мен нормативтік заң актілері ... ... ... ... Парламентіне енгізу;
         2) заң жобалары мен басқа да нормативтік заң ... ... ... барлық қоғамдарының өкілдерін тарту.
 
         Мүгедектерді әлеуметтік қолдау туралы заң мына ... ... ... ... ... келетін және істей алатын мүгедектердің жұмысының
болуы;
2) білім алуы;
3) жұмыс істей алмайтын және ... ... ... лайықты атаулы
әлеуметтік көмек алуы;
Бұл кезде еңбек нарығы жұмысқа тұруға деген ынтаны арттыру тәрізді
мақсаттарға қол ... ... ... тудыратын болады;
әділеттілік, яғни, жұмыс орындарына қол ... және ... қоса ... ... ... ... ... бірдей жұмыс
үшін бірдей еңбекақы төлеу;
барлық азаматтардың, соның ішінде мүгедектердің ... ... ... ... жұмыс алуы;
мүмкіндігі шектеулі адамдарға ерекше көңіл бөле отырып, негізгі ... мен ... ... ... айналысуға және жұмысқа тұруға мүмкіндігі жоқ барлық
мүгедектерге ... ... ... ... қолдау жүйесіне
этаппен көшу арқылы жәрдемақы, әлеуметтік қызмет және медициналық қызмет
көрсету ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қолдау үш құрылымнан ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесінің әлеуметтік төлемдері және ерікті сақтандыру ... ... ... ... тек қана ... бұзылуынан емес,
сонымен бірге қоғамдық және саяси өмірге, білім беру қызметіне, әлеуметтік-
мәдени, спорттық және ... ... қол ... ... өмір тіршілігінің мейлінше жеңілдетілуіне бағытталған.Тек
ауылдық ... ғана ... ... ... ірі ... да мүгедектердің
тұрғын үйге, қоғамдық және өндірістік ғимараттарға, әлеуметтік инфрақұрылым
нысандарына ... ... қол ... іс ... ... ... ... одан әрі тереңдей түседі. Сондықтан барлық жерде
кіре беріс жолдары,   пандустар, жаяу жүргіншілер жолдары ... ... ... шектеулі адамдардың өмірін жеңілдетуге арналған
түрлі құрылғылар орнатылады.
 
Әлеуметтік қызмет көрсету ... заң егде ... ... ... ... қызмет көрсету саласындағы қарым-қатынастарды
реттейді, әлеуметтік қызмет көрсету саласында олар үшін ... ... және ... ... ... ... азаматтар мен мүгедектердің әлеуметтік бейімделу
шараларының ... ... ... қол ... ... ... етілуі және олардың егде жастағы азаматтар мен
мүгедектер үшін қиынға түспейтіндігі заңмен бекітіледі.
Әлеуметтік ... ... егде ... ... мен ... ... ... билік орындарының, ұйымдардың, ... егде ... мен ... ... қызмет көрсету саласындағы
құқықтарының қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... және еңбекке жарамсыздық Мүгедектіктің алдын алу
Сауықтыру шаралары
 
Мүгедектерді әлеуметтік қолдау туралы заңда ... үш ... ... ... кәсіби және жалпы мүгедектік, сосын мүгедектік
топтары жойылады.
Тәни мүгедектік ретінде дене мүшелері мен ағза жүйесінің қызметінің
жоғалуы ... ... ... ... тәни ... ... кемуі түсінілетін болады.
Ағза қызметінің  бұзылуы мен адамның өмір ... ... ... ... ... еңбекке жарамдылығының сау адамның ... ... ... ... толмас анатомиялық зақым алу жағдайларында жарақаттың адамды
кәсіби еңбекке жарамдылығынан айырғанын ... оның өмір ... ... қарамай, бірден мүгедектік бекітіледі. Яғни, бұл кезде
күнкөріс үшін қажетті қабілеттің жойылғаны ... ... ... ... бұрынғы өз жұмысы арқылы немесе тура
сол біліктілік пен тура сол білім деңгейіндегі адамдар атқаратын, еңбекақы
көлемі  жөнінен бұрынғы жұмысымен ... ... ... ... арқылы күн көру
қабілетінен айрылғаны түсініледі.
Жалпы мүгедектік ретінде жалпы еңбекке жарамдылық дәрежесі түсініледі.
Ол еңбекке ... ... ... дәрежесі мен мүгедектің өз
денсаулығы жағдайына сәйкес дәрежеде ... ... ала ... ... ... ... ... салыстыру негізінде бағаланады. Жалпы
мүгедектік бойынша жәрдемақы тағайындауға жалпы еңбекке ... ... мен ... ... ... ... ... болады және
екі критерий бір мезгілде қолданылуы да мүмкін.
Мүгедектіктің әр ... үшін ... ... критерилері
белгіленеді.
Еңбекке жарамсыздықты бағалау кезінде кәсіби факторлар – жас мөлшері,
білім және кәсіби тәжірибе ескеріледі. Айтылмыш факторлар ... ... көп ... жұмыс істеуге бөгет жасайтын себептер де соншалық көп
болады. Денсаулықтың ... мен ... ... неғұрлым егде адамдар
үшін жастарға қарағанда ауырлау болатындықтан, жас мөлшері факторының
әжептәуір маңызы ... Жас ... ... ... ... әлеуетті
мүмкіндіктерін бағалау кезінде ескеріледі
Еңбекке жарамсыздық дәрежесін анықтау ... ... ... және ... да ... ... ... жарамсыздығының дәрежесін анықтау комиссиясына тек қана дәрігерлер
емес, сонымен қатар,  заңгерлер, сарапшылар қатысады.
Егер сырқаттың емі жоқ, ... ... емес боп ... ... ... жасалмайды.
Дене, ақыл-ой зақымы, психикалық және ... ... ... ... ... ... ... ақаудың тұрақты
функциональдық кемістікке әлде ... ... ... алуға (екінші
деңгейдегі профилактика)  бағытталған шаралар заңмен қарастырылады.
Мүгедектіктің алдын алу ... ... ... ... ... көмек, босанар алдындағы және босанғаннан ... ... ... тарату,  жұқпалы ауруларға қарсы  профилактикалық
вакцина егу, эндемикалық аурулармен күресу шараларын, ... ... ... ... ... оқиғалардың алдын алу бағдарламаларын, кәсіби
аурулардың және жұмыс істеу қабілетін жоғалтудың  ... алу ... ... ... ... ... айналаның ластануының немесе
қарулы қақтығыстардың ... боп ... ... ... алу
шараларының жүзеге асуын қарастырады.
Сауықтыру тәни функцияларды, зардаптың немесе ... ... ... ... өтемақысын қамтамасыз ету немесе оны
қалпына келтіру шараларын қамтиды.
Сауықтыру ... тек ... ... ... ғана ... ... қатар,
бастапқы және жалпы сауықтырудан бастап, мақсатты әрекетке, мәселен, кәсіби
еңбекке ... ... ... дейінгі ауқымды шараларды қамтиды.
Медициналық сауықтыру дерттің мүгедектікке әкеп ... ... ... мен ... ... ... алу мақсатымен түрлі ауруларды,
зақымдарды, дене және ... т.б. ... ... бағытталған
шаралар жүйесін қамтиды.
Медициналық сауықтыру азаматтардың жұмыс орны мен тұратын жеріндегі
денсаулық ... ... ... ... ... ... ... сауықтыру кәсіби маңызы бар функциялардың құлдырауын
немесе жойылуын қалпына келтіруге, кәсіп таңдау мен оған ... ... ... немесе жаңа кәсібі бойынша еңбек әрекетіне ... ... ... ... сауықтыру сауықтырудың жеке бағдарламасында
қарастырылған болса, ол ... адам үшін ... ... қолданылады.
Мүгедектерді медициналық, кәсіби және әлеуметтік сауықтыру олардың
қоғамдық ұйымдарының өкілдерінің қатысуымен мемлекеттік ұйымдардың медиктік-
әлеуметтік сараптамасы шешімінің ... ... ... ... ... ... ... сауықтырудың жеке бағдарламасы сауықтыру шараларының нақты
ауқымын, түрлері мен өткізілу мерзімін, сондай-ақ, ... ... ... жеке бағдарламасы тиісті мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... және ... жүргізу
түріне қарамастан, міндетті түрде орындауы тиіс ... ... ... органдары республикалық денсаулықсақтау
органдарының жетекшілігінде ... ... ... ... туралы заң мүгедектерді қызмет
көрсетудің сақтандыру пакетімен ... ете ... ... ... мекемелерде бюджет есебінен білікті, тегін медициналық көмек
алуына мемлекет кепілдігін береді.
Мүгедектер ... ... мен ... ... ... құқына ие болады.
Мүгедектер ауруына сәйкес дәрі сатып алуға бөлінетін ... ... ... үстеме алады.18 жасқа дейінгі мүгедек
балалар дәрілер және медикаментоздармен емдеуші ... ... ... ... ... ... ... емдерді және  демалыс үйлерінің,
профилакторийлардың, пансионаттардың, туристік базалардың, спорттық
ғимараттар мен ... ... ... да ... ... ең ... пайдалану құқына ие болады.
 
4. Тең мүмкіндіктердің қамтамасыз етілуі
 
Мемлекет қоғамда мүгедектердің жағдайына, олардың құқыларына, ... ... мен  ... ... ... түсіністіктің артуы
үшін шаралар қолданатын болады.
Мүгедектер, олардың отбасылары, мамандар мен ... ... ... ... мен ... ... ең соңғы
мәліметтерді жүйелі түрде алып отырады. Мұндай ақпараттарға ... қол ... ... ... ... мен ... ... саясатқа
арналған ақпараттық кампанияларды ұйымдастырып және қолдай отырып, сонымен
бір мезгілде мүгедектердің  де ... ... ... құқықтар мен
міндеттерге ие азаматтар екендігін мәлімдеп ... ... ... қоғам өміріне жан-жақты араласуындағы барлық кедергілерді
жоюға бағытталған шаралардың қабылдануын ақтайды.
Мемлекет мүгедектердің тек қиындықтарын айтып қана ... ... ... ... ... ... ... көрсету арқылы олардың
жағдайына деген көпшіліктің түсіністігін тудыратын ... ... ... ... марапаттап отырады. Мемлекет көпшілікті ағарту
бағдарламаларында мүгедектердің қоғам өміріне ... ... ... ... көрініс табуын қамтамасыз етеді.
Мүгедектер, олардың отбасылары мен ұйымдары ... ... ... ... ... ... оларға кеңес беру
жиындарын өткізеді.
Мемлекет өз жұмыстарының бар ... ... ... ескеретін жеке кәсіпорындарды марапаттайды.
Өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігінің артуы және құқықтарының кеңеюі
жағдайы мүгедектерге берілген ... ... ... ... ... ... тереңдету мүгедек балаларға арналған
бағдарламалар мен сауықтыру бағдарламаларының маңызды бөлігіне айналады ... және ... ... ... арналған оқу курстарына
енгізіледі.Өз күшімен тұрмыстық  қажеттіліктерін өтей ... әр ... ... кепілді көмек құқына ие болады.
Мүгедектер Қазақстан Республикасы Конституциясында және ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен еріктеріне барынша толық ие бола алады.
Мүгедектер өздерінің адамдық қадір-қасиетінің ... ... ие ... ... ... ... және ол ... қудаланылады.
Мүгедектерге қатысты мемлекеттік саясат ... ... ... ... мен ... ... ... араласуын қамтамасыз ету
тарапындағы нәтижелі шаралардың ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік саясатының іске
асырылуына заңды ... мен жеке ... ... ... әлеуметтік сауықтырудың техникалық құралдарын
өндіруге ... ... ... мен ... ... ... ... өндіруге, қызметтер жасауға,  жабдықтар сатып алуға
,мүгедектерге арналған әлеуметтік-мәдени ... мен ... ... қаражат бөліп отыратын заңды тұлғалар мен кәсіпкерлер үшін
салық төлеуде жеңілдіктер жасалады.
  Мүгедектерге тәрбие, ... алу, ... ... өту және ... үшін қажетті барлық жағдайлар жасалады.
Білім беру орындары халықты әлеуметтік қорғау және ... ... ... ... жеке ... сәйкес
мүгедек балалардың мектепке дейін және мектептен тыс тәрбие ... ... ... орта және ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Мүгедектердің білім алуы мен кәсіби даярлықтан өтуі түрлі ... ... оқу ... ... ... асырылады, қажетті жағдайда сабақ үйде
өткізіледі.
  Мүгедек балалардың жан-жақты және үйлесімді ... ... ... ... ... ... ғылымға, техникаға, өнер мен
спортқа бейімділікті қалыптастыру және оларға ... ... ... ... мектепке дейінгі жалпы типтегі балалар мекемелерінде
мүгедек балаларға арналған барлық жағдай жасалады.
Денсаулығы мектепке ... ... ... ... ... ... балалар үшін мектепке дейінгі арнаулы мекемелер
құрылады.
Мүгедек балалардың мектептен тыс ... ... қол ... ... ... басқа да мемлекеттік органдар жауапты болады.
  ... ... ... орта және ... ... алуы ... оқу орындарында, ал қажетті жағдайларда арнаулы оқу орындарында
жүзеге асырылады.
Сабақтар стационарлы ... ... ... ... ... өтіп ... ... балалар үшін де дәл
солай ұйымдастырылады.
Мүгедектер басқа теңдес шарттар жағдайында ... түсу ... ... ... ... және арнаулы орта оқу орындарына түсу үшін
артықша құқыққа ие болады.
Күндізгі оқу ... ... ... ... ... зейнетақысы мөлшеріне қарамастан, стипендия төленеді.
Мемлекет мүгедектерді оқыту мен кәсіби тұрғыда  ... үшін ... ... ... ... ... ... мекемелерде
тұрақты болатын мүгедек балалар үшін сол мекеме әлеуметтік-тұрмыстық ... ... ... ... түрде үзіліссіз тәрбиелеп-оқытуды
қамтамасыз етеді. ... ... ... мен ... ... оқу ... мен басқа да ұйымдарда (арнаулы немесе жалпы типтегі) 
әлеуметтік көмек мекемелерімен бірлесіп, ... ... ... ... ... асырылады.
Ым-ишара тілі мемлекет тарапынан адамдар арасындағы қатынастың, білім
алудың және тілмаштық қызмет көрсетудің  құралы ретінде ... ... бар ... ... ... ... ... жаңа жүйе
бойынша оқумен, ... және ірі ... ... ... Ақыл-ойында кемістіктер бар адамдар үшін тілді оңай
түсінуге үйрету ... ... ... бар ... барлық заманауи қатынас құралдары беріледі.
 
5. Мүгедектердің еңбек ету, жұмысқа тұру және жұмыспен қамтылу ... ... ... ... ... ... ... болса және
оған аптасына 16 сағаттан  кем емес уақыт жұмсалса, заңдық ... ... ету ... іске ... шығармашылық және өндірістік қабілеттерін ... ... ... ... жеке ... ... мүгедектерге қалыпты ... ... ... ... ... ... ... цехтар мен
учаскелерде жұмыс істеу және заң тыйым салмайтын кәсіпкерлік пен басқа да
еңбек түрімен ... ... ... жас ... ... ... ... жұмысқа орналастыру жөніндегі арнаулы шаралар мүгедектердің
жұмысқа тұруын қамтамасыз етуге және мүгедектер ... ... ... ... ... ... ... мамандандырылғандарын) жұмыс
берушілерге жеңілдіктер жасау мен қаржылық көмек көрсету міндеттемелерін
заңнамалық негізде бекітуге бағытталған ... ... ... денсаулығы оның кәсіби міндеттерін орындауға ... ... ... ... ... мен ... қауіпсіздігіне қауіп
төндіретін жағдайлардан басқа кезде ... ... ... ... ... жоғарылатудан бас тартуға, жұмыс берушінің ықтиярымен
жұмыстан босатуға, мүгедек ... өз ... ... ... ... мотивтері  бойынша рұқсат етілмейді.
Тиісті мекемеде қандай да бір сауықтырудан өтіп жатқан ... ... ... ... қарамастан, жұмыс берушінің өз ықтиярымен ... ... ... ... кінәсінан мүгедектікке ұшыраған қызметкерге шеккен
зияны ... ... жан мен тән ... ... ... ... ... өтемақысына қоса толықтай төленеді.
Мемлекеттік органдар тарапынан мүгедектерді ... ... ... ... ... ... ... берушілер үшін
қызметкерлері санының бес пайызынан кем емес (егер ... саны ... кем ... мөлшерде мүгедектерге арналған броньдалған ... ... ... ... ... нормативтерін бекіту тәртібі және
мүгедектерге арналған жұмыс орындарын броньдау ... ... үшін ... ... жауапкершілігі заңмен белгіленеді.
Жұмыс берушілер мүгедектердің сұраныстары мен ... ... ... ... ескере отырып,  мүгедектердің
еңбегін пайдалануға арналған ... ... ... ... ... ... олар мүгедектерге арналған ... ... ... ... жабдықтарға жұмсалған шығындарды халықты еңбекпен
қамтудың тиісті бағдарламаларында сол ... үшін ... ... өздері көтеріп алады.
Мүгедектерді жұмысқа орналастыруға арналған ... ... мен ... ашу ... ... ... орындары
(Астана және Алматы қ-ры)  бағдарламаларында қарастырылады. Мүгедектердің
қоғамдық ... ... ... жұмыс істейтін
мамандандырылған кәсіпорындары құрылады.
Мүгедектердің ... ... ... ... мен
мамандандырылған кәсіпорындары бар ... ... ... ... ... және материалдық-техникалық
қамтамасыздандырылуының тәртібі мен шарттары заңдармен бекітіледі.
  ... ... ... ... мүгедектерге еңбек ету және демалыс
үшін жеке сауықтыру бағдарламаларына ... ... ... ... ... ... келісімшарттарында белгіленген еңбек шарттары,
соның ... ... ... ... ... мен ... ... тәртібі,
еңбек және әлеуметтік демалыстар мерзімінің ұзақтығы ... ... ... ... қиындатуға немесе құқықтарын шектеуге
тиісті емес.
Жүмыс ... ... ... ... ... ... ... азайту құқы беріледі .
Мүгедектерді қосымша жұмыстарға, демалыс күндері мен ... ... ... ... ... ... жұмысқа шығару тек қана
олардың өз келісімдерімен және ондай жұмыстар медициналық шешім  бойынша
оларға ... ... ... ғана ... ... қысқартылған (аптасына 35 сағаттан көп емес) жұмыс уақыты
белгіленеді, ал күнделікті жұмыс уақыты (ауысымы)  жеті сағаттан аспайды.
Мүгедектер бірлестігінің оқу-өндірістік ... ... ... ... ... ... да ... цехтарда, учаскелерде жұмыс ... ... ... мен ... ... қарамастан, жұмыста қалдырылудың
артықша құқына ие ... ... ... ... мүгедектерге сынақ мерзімі белгіленбейді.
Бірдей жұмыс өнімділігі мен біліктілігі ... ... ... ... ... ... мүгедектер жұмыста қалудың артықша
құқына ие болады.
Мүгедектерге ұзақтығы 30 күнтізбелік күннен кем емес ... ... ... және ... билік орындары мүгедектердің жұмысты
үйге алып істеуі мен кәсіпкерлігін ... ... ... ... адам ... ... ... беру, сонымен қатар, шикізат алуға
және өнімдерін өткізуге көмектесу арқылы ... ... ... ... бұл жұмыс түрлерінің одан әрі дамуы үшін жауапкершілік
арқалайды.
Мемлекеттік басқарудың республикалық ... ... ... ... ... басқа да заңды тұлғалар, соның ішінде ... ... ... ... нысандарына, тұрғын
үйлерге, қоғамдық, өндірістік ғимараттар мен құрылыстарға, ... ... ... ... байланыс пен ақпарат құралдарына, демалыс және
бос уақытты өткізу орындарына кедергісіз де еркін қол ... үшін ... ... жасайды. Осы мақсатта мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... ... бекітілетін
болады:
            - жаңа құрылыстар салу және ... бар ... ... ... ... оларға мүгедектер арбасымен жүретін адамдардың
кіріп-шығуын жеңілдету  үшін мүгедектердің ... ... ... ... ... ... ... үшін подъездерді, басқыштарды,
лифтілерді арнайы жабдықтау немесе ыңғайластыру;
            - мүгедектер автокөлігін тұрақтарға тегін қоюды қарастыру;
            - ... ... бар ... ... ... ауыстырылатын арнаулы өткелдер орнату;
            - салынып жатқан ... ... ... ала ... ... ... ... яғни,  олар:
            - пәтердегі, подъездегі кеңейтілген есік ойындылары;
            - сантехникалық торапты, ас үйді, жиһазды, тұрмыстық бұйымдарды
пайдалануға арналған арнаулы жабдықтар;
            - ... ... ... ... ... беретін құрылғылар, басқа да жабдықтардың ... ... ... ... - ... кілттер, ілмектер, желдеткіштердің, есіктердің,
перделердің фиксаторлары, балкон жабдықтары, «Жедел жәрдем» стансасымен,
КСК диспетчерімен, ... ... ... ... емдеу мекемесімен,
туыстармен  электрондық байланысты қамтамасыз ету;
            - тұрып жатқан үйдің құрылысы ... ... - ... адамға тұрғылықты орнын – этажын, үйін, ауданын,
қаласын немесе тұратын жерін өзгерту құқын ... ... ... ... ... да ... ... гараж немесе тұрақ орнын салу үшін қала ... ... ... ... ... ... жақын маңнан кезектен тыс орын –
жер беру. Ондай жағдайда мүгедектер жерді және өздерінің жеке көліктерін
қоюға ... ... ... ... ... босатылады.
Мүгедектерді қоғамдық көліктермен тасымалдау және мінгізу-түсіру
кезінде қарастырылатын тиісті жағдайлар ... ... ... әдеткі түрлерін өз бетінше пайдалана алмайтын мүгедектерге
болашақта арнаулы ... ... ... ... ... ... арбаларының ыңғайлы кіріп-шығуына қоса,
мүгедектерді тасымалдауға толығымен ыңғайландырылады.
  Елді ... ... ... ... мен салынуы,
жобалық ... ... ... ... вокзалдарын,
автобекеттерді, өзен порттарын, кешендер мен коммуникацияларды қоса
ғимараттардың, ... ... мен ... ... ... ... ... соның ішінде жеке көліктерді, байланыс және ақпарат
құралдарын бұл ... ... қол ... мен ... ... және өндіруге заңдық тұрғыда тыйым салынады.
  Қолданыстағы көліктер, байланыс және ақпарат ... ... ... да әлеуметтік инфрақұрылым нысандарының мүгедектердің пайдалануына
лайықталуы мемлекеттік басқарудың тиісті республикалық орындары, жергілікті
өкілдік және ... ... ... ... ... ... тәртіп пен шарттарға сәйкес жүзеге асырылады.
Айтылмыш нысандарды ... қол ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар мен басқа да заңды тұлғалар мүгедектер
қажеттіліктерін қанағаттандыратын қажетті шараларды ұйымдастырады ... ... ... құрамында мүгедек мүшесі бар отбасылар тұратын
тұрғын үйлер ... ... ... ... ... ... ... жабдықталады.
Айтылған тұрғын үйлерді иелігінде тұрғын үй қоры бар ... ... ... ... ... да ... ... мүгедектердің қоғамдық
бірлестіктерінің қатысуымен жабдықтайды.
Айтылмыш шаралардың қаржыландырылуы жергілікті бюджет есебінен жүзеге
асырылады. Бұл мақсатқа, сонымен қатар,  қоғамдық ... ... да ... ... ... тиісті республикалық орындары  мүгедектердің
пайдалануы үшін көліктер шығару және оларды қайта жабдықтау ... іске ... ... мен ... ... ... ... болады.
Бағдарламаларда мыналар қарастырылады:
- мүгедектер еркін қол жеткізе алуы тиіс негізгі теміржол, автобус
стансаларының, өзен порттарының, ... ... ... мерзімі;
- мүгедектерді, соның ішінде мүгедектер ... ... ... ... ... берілген бағыт графигімен қозғалатын арнаулы маршруттар;
- мүгедектердің талабы ... ... ... аялдамалары;
- мүгедектерге арналған өткелдер;
- мүгедектердің автомобильдерін қоюға арналған орындар; - жаяулар
өткелдеріндегі.арнаулы бағдаршамдар.
Жергілікті өкілдік және ... ... ... дене ... спортпен айналысу үшін мәдени-көріністік мекемелер мен ... ... қол ... ... ... сондай-ақ, арнаулы
спорттық бұйымдармен қамтамасыз етеді.
Айтылмыш қызметтерді мүгедектер заңнамаға ... ... ... пайдалана алады.
  Мемлекеттік басқарудың тиісті республикалық органдары, ... және ... ... мүгедектерді телекоммуникациялық қызметпен
қамтамасыз етудің арнаулы құралдарын және есту ... ... ... ... ... аппараттарын, соның ішінде ұжымдық қолданысқа
арналған сөйлесу тіректерін де өмірге кеңінен енгізуге қажетті жағдайларды
қамтамасыз етеді.
Мүгедектерге ... ... ... олардың арнаулы түрлерін де заң
жүзінде бекітілген тәртіп пен шарттарға сәйкес тегін немесе жеңілдіктермен,
кезексіз орнату құқы ... ... ... ... мен мүгедек балалары бар отбасылар халықтың ең кедей тобына
айналды. Мүгедектікке төленетін жәрдемақылар көлемі мүгедектердің жай ... өмір ... ... өз алдына, оларды күнкөріс үшін ... ... ... ... ... ... ... бар азаматтық
топтары мен мүгедектер отбасыларына тән. Жәрдемақы  тек коммуналдық қызмет
төлемдері  мен тым жұпыны азық-түлікке ғана әрең ... ... ... ақшалай әлеуметтік ... ... бір ... ... мен  ... протездік-ортопедтік бұйымдар, арнаулы ... ... мен ... бар ... ... қатарлы
техникалық құралдармен жеткілікті дәрежеде қамтамасыз етілуіне, сонымен
қатар, мүгедектерді сауықтыру және оларға ... ... ... ... ... кепілдік береді.
Мүгедектікке төленетін жәрдемақы мөлшері сол ... ... ... емес ... ... ... кезде асырауында еңбекке жарамсыз азаматтар мен
балалары болған жандарға ... ... үшін ... ақы
белгіленеді.
Соғыс мүгедектері  және Чернобыль АЭС-сы апаты ... ... ... ... ... бекітілген қосымша өтемақылар мен
жеңілдіктерді пайдаланатын болады.
Әлеуметтік сауықтырудың техникалық құралдарын ... ... ... мүгедектер үшін тегін немесе  ... ... ... ... ... ... (тізбесіне)  сәйкес беретін болады.
Әлеуметтік сауықтырудың техникалық құралдарының ... ... ... ... қамтамасыз етудің тәртібі мен шарттарын
Үкімет бекітеді.
Мүгедек адамға ... ... ... ... ... ... жеткізілмеген жағдайда оған заңдармен
белгіленген тәртіп ... ... ... сауықтыру бағдарламаларына сәйкес тегін немесе жеңілдік арқылы
көлікке ие болған мүгедектер үшін сол көліктердің ... ... ... ... белгіленген тәртіп бойынша өтемақы төленеді.
  Мүгедектер,18 жасқа дейінгі ... ... ... таксиден
басқа барлық қалалық және қала маңына ... ... ... ... ... ... ... жерінің әкімшілік ауданы шегінде
қатынайтын қалааралық автобустарда да ... жүру ... ... 18 ... дейінгі мүгедек балаларға 1 қазаннан 15 мамырға
дейін теміржол, өзен және автомобиль көліктерінің ішкі линияларында ... ... 50 ... ... ... ... ал басқа кездерде
бұндай жеңілдік емделу, тексерілу орындарына, шипажайлық-курорттық ... және оқу ... жету үшін ... бір ... ... ... ... сонымен қатар мүгедек адамды немесе 18 жасқа
дейінгі мүгедек баланы алып ... ... да ... ... ... (қымбат металдан жасалатын ... ... ... ... ... тәртіпке сәйкес
республикалық және жергілікті бюджет есебінен жасату мен жөндету құқына ... ... ... ... үй ... бөлу ... жергілікті өкілдік
және атқарушы орындар, ... да ... ... ... ... тұрғын үйлердің жұмыс орындарына, ата-аналарының тұратын жеріне,
сауықтыру мекемелеріне жақын маңда болуы талаптарын ... ... ... өз ... ... ... төменгі қабаттардан
немесе лайықты лифтілері бар үйлерден беріледі.
Мүгедектерге берілетін тұрғын үйлер олардың денсаулық жағдайын ескере
отырып анықталған санитарлық-техникалық ... сай ... ... тұратын, тұрғын үй жағдайын жақсартуға мұқтаж ... бір ... ... ... жайларға қол жеткізу құқына ие
болады.
Жұмысқа жарамды отбасы мүшелері жоқ мүгедектерге арнаулы ... ... ... ... ... үшін тиісті төлемақы
беріледі:
- жалпы ауданы 30 ... ... ... тұрғын үйдің ауданы үшін
тұрғынүйлік-эксплуатациялық  шығындарды төлеу ... ... ... үшін ... және ... ... ... төлем үшін;
- коммуналдық қызметтерге (жылу, ыстық және суық су, канализация, газ,
электр энергиясы, лифтілер, тұтмыстық ... ... ... ... ... ... сату үшін ... норма шегінде алынған отынға төленетін
төлем (орталық жылу жүйесіне қосылмаған үйлерде тұратындар)  үшін.
Отын кезексіз беріледі.
Тірек-қозғалыс аппараты ... ... ... ... ... ... ... салу құқы беріледі.
Өз күшімен тұрмыстық қажеттіліктерін қанағаттандыра ... ... ... ... ... көмек алуға құқы бар
Басқалардың күтімі мен көмегіне мұқтаж мүгедектерге әлеуметтік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
тұрмыстық жағдайлар жасалады. Мүгедектер тиісті ... осы ... ... ... ... өз бетімен көмекші жалдауға ерікті.
Мемлекет басқалардың күтіміне мұқтаж мүгедектерге әлеуметтік көмектің
стационарлық мекемелері желісін дамытуға мүмкіндік туғызатын болады.
Әлеуметтік-тұрмыстық ... ... ... ... ... ... есебінен тегін көрсетіледі.
Мүгедектердің интернат үйінде немесе әлеуметтік көмектің басқа
мекемесінде болуы ... өз ... ... мен заңды мүдделерін
іске асыру мүмкіндігін қамтамасыз етеді және жеке тұлғаның ... ... ... ... мейлінше қанағаттандыруға
көмектеседі.
Интернат үйіндегі немесе әлеуметтік көмектің ... ... ... ... жағдайларға барынша жақындатылады. Әр мүгедекке
немесе мүгедектердің некелі ... ... ... ... ... ... үйінен немесе әлеуметтік көмектің басқа
мекемесінен сантехникалық торабы және арнаулы құралдармен, асай-мүсейлермен
жабдықталған ғұсылханасы (ванна бөлмесі)  бар жеке ... ... ... және ... ... ... ... шеңберінде тиісті бюджет есебінен мүгедектер үшін
мемлекеттік зейнетақылардың, ... ... ... ... ... ... ... қызмет төлеміне, қоғамдық
көліктегі жолақыға, жеке ... ... ... ... ... сонымен қатар, мүгедектерге тән ... және ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдай алады.
Мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыруға жұмсалатын шығындар аймақтық
жалпы ... ... ... ... ... ... демалатын бос уақыттарын ұйымдастыру үшін оларға
тұрмыста қажетті барлық ... және ... ... қосылған компьютерлермен жабдықталған Мүгедектердің мәдени уақыт
Орталықтары құрылады.
Мүгедектер мен олардың өкілдері өз құқықтарын, еріктерін және ... ... ... ... және қызмет көрсету мақсатында,
заңмен белгіленген тәртіпке сәйкес, қоғамдық бірлестіктер мен қорлар құруға
құқылы.
Мүгедектердің ... ... өз ... сәйкес
мүгедектерді әлеуметтік қорғаумен, сондай-ақ, ... ... ... ... ... қатысады.
Мемлекеттік басқарудың республикалық органдары, жергілікті өкілдік
және атқарушы орындар, басқа да заңды ... ... ... ... шешу ... ... ... бірлестіктері
өкілдерін тиісті шешімдер дайындау мен қабылдауға, сонымен қатар, олардың
іске асырылуына қатысуға шақырады.
  ... ... ... және ... ... ... ұйымдарға салық салуда жеңілдіктер белгіленеді. Жұмыс істейтін
мүгедектер саны ... ... елу ... кем емес ұйымдар
табысқа салынатын салық пен Қазақстан Республикасы заңнамасына ... ... ... ... босатылады.
Салық салудағы жеңілдіктерге байланысты олардың өздерінде қалған ... бұл ... мен ... ... ... және ... сонымен қатар, мүгедектердің әлеуметтік
қажеттіліктерін өтеуге жұмсалады.
Мемлекет Қазақстан Республикасы Конституциясына ... ... ... ... мен ... ... қорғалуын
қамтамасыз етеді, жарғылық міндеттерін орындауға қажетті жағдайларға
кепілдік береді, ... ... ... пен ... көрсетеді.
Мемлекеттік орындар мен лауазымды басшылардың мүгедектер қоғамдық
бірлестіктерінің ісіне араласуына заңда қарастырылғаннан ... ... ... ... ... ... заңнамада қарастырылған
жағдайларда мемлекеттік орындар мен басқа да заңды тұлғалар тарапынан
мүгедектердің ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктерінің, олардың ұйымдарының
материалдық-техникалық жақтан ... ... ... ... ... тәртіппен жүзеге асырылады.
Мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің өз қаражатына салынған тұрғын
жайлар Қазақстан Республикасы тұрғын үй заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктері өз ... ... ... ... кіре ... ... тікелей
байланыстар мен қарым-қатынастар орнатып, тиісті келісімдер ... ... ... ... ... ... ... сол тәріздес қоғамдық құрылымдарымен мүгедектерді сауықтыру,
мәдени ... ... ... мен спортты дамыту мәселелері бойынша
бірлескен жұмыстар жасауына және оны дамытуына қолдау, ... ... ... ... тиіс.
Мүгедектерге әлеуметтік көмек республикалық және жергілікті бюджеттің,
ұйымдардың қаржысы, қайыр-садақалар, қайырымдылық көмектері, сонымен қатар,
халықаралық қорлардың қаржысы және ... ... ... ... да
қаражаттар есебінен жасалады.Мүгедектерге әлеуметтік көмек көрсетумен
байланысты шараларды ... ... ... ... ... Республикасы заңнамасы анықтайтын тәртіп пен шарттар бойынша
жеңілдіктер жасалады.
 
Қорытынды.
Қорыта ... ... ... халықтың жалпы санына шаққандағы
мүгедектердің пайызы едәуір үлкен және ... ... ... саны ... ... жалпы саны кеми түскен сайын жылдан жылға
көбеюде. ... егер 1999 жылы ... саны 370,6 мың адам ... ал ... ... санындағы үлесі – 2,4 % болса,
 2002 жылы ол 389,7 мың болды, тұрғын халық  санындағы бұл ... ... %-ға ... ... ... барлық саласына, жұмыс түріне ... ... тең ... қол ... ... ал ... ... тым аздығынан, әдетте қоғамдағы ең кедей ... ... ... ... ... ... жасырын кемсітушілік еңбек
еткісі келетін мүгедектерге жұмысқа ... ... ... ... ... шектеулі адамдардың  шын мәніндегі әлеуеті іс жүзінде
пайдаланылмайды. Мүгедектердің тек 8 %-ы ғана жұмыс ... ... ... ... ... ... таба алады. Мүгедектердің қалған 92 %-
ы тек жәрдемақымен ғана өмір сүреді.
Жұмыс берушілер тең ... ... іске ... ... еңбек саласында теңдік ... ... ... ... кадр ... көрініс табады және әр ... ... және ... ... ... ... ... қамтиды. Жұмыс берушілер теңдес мүмкіндіктер саясатының
этикалық құндылығын мойындай отырып, оны өз жеке кәсібін немесе ... үшін іске ... ... ... адамдардың мол әлеуетін
ескере отырып, теңдес мүмкіндіктер саясаты кейбір ... ... ... орнына мейлінше үздік кандидатты алуға мұмкіндік жасайды.
Сондықтан, бұндай бағдарламалар төмендегідей шараларды қамтиды:
жаңа, соның ішінде мүгедектерге арналған жұмыс ... ... ... ... ... ... саясатқа көмектесу;
мүгедектерге арналған жұмыс орындары ... ... ... ... ... ... ... ашылуы, т.б.)  ұйымдастыру
түрінде, ... ... мен ... көздері жөніндегі
мағлұматтарды қоса, мәліметтер банкін құру;
мүгедектердің ұжымның қоғамдық ... ... ... ... ... және жою;
мүгедектерге отбасылық жағдайға байланысты ... ... ... ... қызметтерді қоса, мүгедектің отбасына заңнамалық
және басқа да қолдау көрсету;
бірдей еңбекақы төлеу мәселесінің икемділігін қамтамасыз ету;
мүгедектердің ... мен ... ... ... мүгедектерге 
кәсіби-техникалық саладағы әлеуетін күшейтуге көмектесу.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Ахметов, А. Еңбек құқығы: оқулық / А.Ахметов. Алматы, ... ... Д. ... ... және әлеуметтік қамсыздандыру ... ... 2008, 5 ... ҚР ... ... Еңбек құқығы: оқулық/ А. Ахметов, Г. Ахметова. - ... Заң ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы заңнамасы11 бет
Әлемдегі мүгедектермен әлеуметтік жұмыс жағдайын талдау63 бет
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
Жас мүгедектермен әлеуметтік жұмыс28 бет
Жекелеген санаттағы қызметкерлердің еңбегін қорғау (әйелдер, кәмелетке толмағандар мен мүгедектер)37 бет
Көру қабілеті бұзылған мүгедек балалардың тұлғалық дамуының теориясы58 бет
Мүгедектігі бойынша төленетін жәрдемақылар6 бет
Мүгедектік жеке мәселе ретінде33 бет
Мүгедектің ұғымы және оның топтары19 бет
Мүгедектерді әлеуметтік қорғаудың әлеуметтік шаралары19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь