Қазақстан бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында

Жоспар:
1. Қазақстан бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында
2. 1916 жылғы ұлт.азаттық көтерілісі
3. 1916 жылғы көтерілістің нәтижелері
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
ОЖСӨЖ №11
ТАҚЫРЫБЫ: Қазақстан бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында
ОРЫНДАҒАН: ... ... ... ... ... 2012 ... ... бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында
* 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі
* 1916 жылғы көтерілістің нәтижелері
Қазақстан Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде (1914 - 1918) ... ... ... 1914 жылы 19 ... ... ... ... соғысқа дайындықсыз, әскери-өнеркәсіптік әлуеті төмен, көлігі нашар дамыған жағдайда кірісті, ар­мия әскери-техникалық жағынан нашар ... ... еді. ... ... соң ... империяда, ішінара Қазақстанда өндіргіш күштердің даму деңгейі бірте-бірте кеми берді.
Бірінші дүниежүзілік соғыс Қазақстан экономикасын ... әкеп ... Ауыл ... өлкедегі егіншілік облыстар бойынша біркелкі дамымады. Ол құнарлы жер көп болған, егіншілікпен оны жақсы меңгерген және орыстың ... ... ... ... ... ... айналысқан аудандарда бәрінен де жақсы дамыды. Соғыс егін шару­ашылығына елеулі өзгерістер енгізді. Ең алдымен, ауыл ... ... ... егіс ... ұлғайды.
Ер азаматтарды жаппай майданға алу мал шаруашылығының да құлдырауына әкеп соқты. Ұсақ мал көбірек, ал ірі мал ... ... ... ... ... мал ... ... кезекте жайылымдық алаптарды одан әрі тартып алу салдарынан зардап шекті. Бұл мал ... ... әсер ... ... ... ... ... капиталистік үлгідегі ірі мал өсіретін шаруашылықтар құрыла бастады. Соғыс жылдарында мал санының ... ... ... ... ... да әсер ... Патша өкіметі соғыс қажеттері үшін жергілікті халықтан түйе, жылқы, сиыр, жинады. Мал санының қысқаруы ең ... ... ... армия қажеттері үшін мәжбүрлеу тәртібімен ет беруге болғандығынан орын алды. Сан ... ... өсе ... ... қанағаттандыру мүмкін емес еді. Осының салда­рынан соғыс тапсырыстары көбінесе орындалмай қалатын.
1916 ... ... ... ... ... ... қазақ халқына арнайы контрибуция салды, оның бүкіл ауыртпалығы еңбекші бұқараның мойнына түсті. Көтеріліске қатысқан-қатыспағанына қарамастан олардың мүлкі мен малы тартып ... ... ... ... соң, Қазақстан өнеркәсібі де соғыс қажеттері үшін жұмыс істеді. Өлкедегі кен өнеркәсібінің маңызды салаларының бірі Успен және Сасық-Қарасу кеніштерінен темір ... ... ... Мыс ... негізінен , акционерлік қоғамы акционерлік қоғамдары ... ... ... ... 80 ... ... Жетісу әскери-өнеркәсіп комитеті құрылды. Жылдың аяғына қарай Қазақстанның барлық облыс орталықтарында және уездік әкімшілік орталықтарының көпшілігінде ӘӨК ... ... ... ӘӨК ... ... ... көбінесе буржуазияның өкілдері болды, облыстық ӘӨК комитеттерінде ... ... және ... ... ... ... жұмыс күшімен және отынмен, медициналық қызмет көрсетумен айналысуға тиісті 5 - 7 бөлім болды.
Соғыс жылдарында жүн өніміне сұраным ұлғайды. ... шұға ... ... Қарғалы фабрикасы әскери тапсырыс орындап, шинельге арналған сұрғылт армия шұғасын дайындай бастады. Соғыс армияны консервіленген ет өнімімен тұрақты жабдықтауды қажет ... Бұл ... ... ... комбинаты, Оралда армия интендант­тығының тапсырыстары бойынша жұмыс істеген мал соятын орын салынды.
Кәсіпшіліктерден ең көп таралғандары балық аулау, тұз өндіру және ... ... ... ... ... ... қазақтардан жерді тартып алуды жалғастырды. Ауылдың ең кедей бөлігі бұрынғысынан да зор ... ... ... ... ... ... ... кулактар мен байларға батырақ болған немесе өнеркәсіп орындарына, кеніштерге, кен ... ... ... ... ... саны барған сайын көбейе түсті. 1917 жылға қарай Семей облысында ғана 17 ... жуық ... ... ... ... алымдардың 10-ға тарта түрі болды. 1916 жылы 3 миллиард сомға жаңа мемлекеттік ... ... ... ... ол да қазақ халқының мойнына ауыр салмақ бо­лып түсті. ... ... ... ... халқына тағы бір ауыртпалық: әскери салық салынды, ол әскери міндеткерлік атқармайтындар ретінде қолданылды. Сонымен бірге отаршылдық әкімшіліктің қысымымен ... ... ... ... ... үшін әр ... ерікті қайырымдылық жасау міндеттелді.
Соғыс жылдарында кедейлер мен орташалардың жағдайы нашарлады. Запастағы шен иелері отбасыларының жағдайы өте ауыр еді, олар не ... ... ... болуға немесе табыс табу үшін өнеркәсіп орталықтарына кетуге мәжбүр болды. Қазақстанда әкімшілік-полициялық езгі жыл өткен сайын ... ... 9 ... ... ... Сібір мен Дала және Түркістан өлкелерінің облыстарында полициялық күзет енгізу туралы ... ... ... ... ... бой ... кең таралған нысаны дейтіндер болды, оларды өкімет орындары ... ... бой ... деп ... ... ... бой көрсетулері жергілікті әкімшіліктің жазалау шараларын қатайтуына әкеп соқты. Көтерілістерге қатысқаны үшін, ереуілдер ұйымдастырғаны және ... ... үшін өлім ... ... ... бұқарасының соғысқа және патша өкіметіне қарсы қозғалысы 1915 жылдың екінші жартысында ерекше күшейді. 1916 жылдың басында майданнан революци­ялық ... ... бар ... ... ... бастады. Жұмысшы қозғалысы қайтадан өрістей бастады. Семей қаласында еңбекшілердің ерекше бой көрсетуі ... ... Онда 1916 ... 19 - 20 ... 17 дүкен қиратылды. 1916 жылдың екінші жартысында жұмысшы қозғалысының дамуына қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы зор ықпал жасады. Тыл ... ... ... көтеріліспен байланысты Қазақстанның кең кәсіпорындары мен темір жолдарында жұмысшылардың ірі толқулары атап өтілген. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ұласты. Жұмысшы қозғалысын басуға тырысып, өкімет орындары үш айға дейін түрмеге қамауға немесе 3 мың сомға дейін ... ... ... ... ... ... 1916 ... орта шеніне қарай кедейлер әбден ашынған жағдайға ... II ... ... тыл ... алуы ... ... ... барлық облыстарындағы көтеріліске ұшқын түсірді.
1916 жылдың аяғына қарай ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп орындарының, кеніштер мен кен орындарының жұмысшы­лары ... ... ... мен ... ... мен ... ... салынды, Қазақстанның бүкіл аумағы ұлт-азаттық қозғалысының өртіне оранды.
1916 жылғы ... ... ... ... 1916 ... ... мен Орта Азиядағы ұлт-азаттық көтеріліс - патшалық Ресейдің отаршылдық саясатына қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс. 1914 жылы ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан жалпы дағдарысты шырқау шегіне жеткізді. Көтерілістің басты ... ... және ... ... ... байланысты болды. Ол отаршылдық езгінің күшеюінен, Қазақстан мен Орта Азияның жергілікті халықтарының жерін тартып алудың қарқынмен жалғасуынан, салықтар мен ... да ... ... шамадан тыс ұлғаюынан, патша өкіметі жүргізген орыстандыру саясатының кең өріс алуы мен ... ... ... ... күрт ... ... тапты. Көтерілістің басталуына Николай ІІ патшаның 1916 жылы 25 маусымдағы ... ... ... ... ... ... Жарлық бойынша Қазақстан, Орта Азия мен ішінара Сібірдің "бұратана халықтарының" ер-азаматтарынан (19 бен 43 жастың аралығында) ... тыл ... ... ... мен ... ... ... салу, окоптар қазу, т.б.) 400 мың адам (оның ішінде қазақтардан 240 мыңға жуық) алу белгіленді. Қазақстандағы көтерілістің алғашқы ... 1916 жылы ... ... бас кезінде пайда болды. Халықтың ашу-ызасына жұмысқа алынатындардың тізімдерін жасаған болыс басқарушылары, ауыл старшындары және жергілікті әкімшіліктердің басқа да қызметкерлері ... ... ... тізімдер әуел бастан жаппай парақорлық, көзбояушылық пен қиянатқа негізделді. Әкімшілік жүйе ол ... ... тууы ... ... болмағандығын пайдаланып, тізімге жас шамасына қарамастан кедейлерді қалауынша енгізіп, ал ауқатты әулеттерден пара алып, олардың ... ... ... Оның үстіне патшалық өкімет орындары өлке тұрғындарының кейбір ... ... ... (болыс басқарушылары, жергілікті халықтан шыққан төменгі шенді полицейлер, имамдар мен ... ... мен ... ... ... ... т.б.) майданның қара жұмысынан босатты. Көтерілісшілер болыстық кеңселерді, болыстар мен ауыл старшындарының үйлерін, жасалған тізімдерді өртеді, жекелеген болыс ... ... ... ... ... ... сипат алып, қарулы көтеріліске ұласа бастады. Көтерілістің ... ... ... - ... ... күрт кедейленген шаруалардың қалың тобы мен сол ... ... ... ... жұмысшылар болды. Көтеріліске, сондай-ақ қазақ халқының басқа әлеуметтік топтарының (байлар, болыстар мен билер, интеллигенция) өкілдері де қатынасты. Соңғылары кейбір аймақтарда ... рөл ... ... қазақтармен қатар ұйғырлар, өзбектер, қырғыздар, дүнгендер, т.б. ұлт өкілдері қатысқан оңтүстік облыстарды (Жетісу мен ... ... Он ... ... ... ... жағынан бір ұлттық қозғалыс болды. Сол кездегі қазақ қоғамындағы ... ... ... ... ... ... болған жоқ. Қазақ зиялыларының кейбір өкілдері (Т.Бокин, Ж.Ниязбеков, Ә.Жүнісов, Т.Рысқұлов, ... ... ... т.б.) ... ... батыл қарсы шықты және халықты қарулы қарсылыққа шақырды.
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі.
Қазақ жастарын майдандағы тыл жұмысына алу ... ... 1916 ... 25 ... жарлығы халықтың шыдамын тауысып, олардың отарлау езгісі мен орта ғасыр­лық қанауға қарсы көтерілуіне себеп болды. Қазақтардың тууы туралы ... ... ... ... ... мен ауыл старшындары жастарының асқандығына қарамастан кедей жігіттерді майданға жұмысқа алынатын , ал ... ... ... өз ... ... ... ... көрсетіп, әскерге жібер­меудің амалын жасап бақты.
Майдан жұмысына қазақ ... алу ... ... ... ... зор ... тудырды.
Қазақстандағы бұл қозғалыс көпшілік аудандарда ұлт-азаттық сипатта болып, патша өкіметіне, отаршылдыққа, империалистік соғысқа және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... қарсы бағытталды. Бұл қозғалысты еңбекші халықтың өкілдері басқарды. Торғай даласында қазақ ... ... ... мен ... Иманов, Орал облысы мен Бөкей ордасында Сейітқали Мендешев, Ақтөбе ... - ... ... ... - ... ... Бекболат Әшекеев, Ұзақ Саурықов, Тұрар Рысқұлов т. б. басқарды.
1916 жылғы шілде, тамыз айларында көтеріліс бүкіл қазақ даласын қамтыды. Оны басу үшін ... ... ... ... жіберді. Оның құрамына жақсы қаруланған әскер бөлімдері, казак-орыс шоғырлары ... басу үшін ... ... өзінің ескі деген тактикасын да кеңінен ... 1916 ... 23 ... ... ... Куропат­киннің жарлығымен майдан жұмыстарына шақырылудан қанаушы таптардың бірқатар өкілдері босатылды.
1916 жылғы қазақ халқы көтерілісінің басты аудандарының бірі - ... еді. ... ол 1916 ... ... ... ... Жаркент - тараншы болысының Городское селосын­дағы тыл жұмыстарына жіберілетін жігіттердің тізімдерін жасауға қарсылық көрсетуімен ... ... ... және ... ... ... бірі - ... Бокин. Ол халықтар арасындағы үгіт жұмысына басшылық етті, ... ... ... ... ... ... ... тобының сатқындық рөлін әшкерелеп, патша жарлығын орындамауға шақырды. 1916 жылғы тамыздың бас кезінде революциялық қызметі үшін ол ... ... ... ... ... ... ... жеңісіне дейін отырды.
Жазалаушылармен соңғы ұрыс 1916 жылғы қыркүйектің аяғында ... ... Быжы ... маңында жүрді. Көтерілісшілердің жасақтары жеңіліске ұшырап, қалғандары тауға кетті. Жетісудағы көтеріліс 1916 жылғы ... ... ең бір ... ... ... ... облысы еді. Мұнда көтеріліс ең бұқаралық, ең ұзаққа созылған, ең табанды және ұйымдасқан көтеріліс болды. Көтеріліс Торғай, Ырғыз, Ақтөбе және ... ... ... ... ... ... Торғай және Ырғыз уездерінде 20-ға тарта көтерілісшілер отряды құрылды. 23 қазанда Амангелді Иманов бастаған 15 мың ... ... ... қоршап алды. Бірақ олар қаланы ала алмай, қоршау ... ... ... ... ... көтерілісті басу үшін патша үкіметі генерал А. Д. Лаврентьев басқарған 10 мың әскер жіберді. Лаврентьев әскерлерінің келе жатқанын естіп, ... ... ... ... оған ... ... ... көп шығынға ұшырап, көтерілісшілер қатарын әрең бұзып өтіп, 16 ... ... ... ... ... ... ... көтерілісшілердің негізгі тобы Торғайдан 150 шақырым жерге қашықтап шегініп, Батпаққараның төңірегіне жиналды. Мұнда соғыс қимылдарына басшылық ететін кеңес құрылды. ... ... ... осы ... ... қарсы көтерілісшілердің партизандық күрес әдістерін кеңінен пайдаланды.
Бірақ қыстың ерте түсуі көтерілісшілердің қимылын қиындатты. Көтерілісшілер өздерін ... ... ... алыс ... ... ... киіз үйлер тікті. Сөйтіп, 1917 жылдың басынан бастап, А. Иманов күресті әрі қарай ... ... ... мен ... Имановтың көтерілісшілері арасындағы соғыс қимылдары 1917 жылғы Ақпан буржуазиялық-демократиялық революциясынан кейін де жалғаса берді.
Торғай облысында ... ... ... көтеріліске басшылық етіп, оның дүниетанымын қалыптастыруға зор ықпал жасаған большевик Әліби Жанкелдин еді. Ол 1884 жылы ... ... ... ... ... ... туған. 1902 жылы орыс-қазақ мектебін бітіргеннен кейін, ол Қазан семинариясына оқуға түсті. 1905 жылы ... ... ... қозғалысына қатысқаны үшін, семинариядан шығарылды. 1906 жылы революциялық қызметі үшін, оны ... ... ғана ... ... Мәскеу семинари­ясынан шығарды. 1915 жылы большевиктердің Петроград ұйымы оны партия мүшелігіне қабылдады.
Көтерілістің бірыңғай басшылығы және ұйымдастырушы орталығы болмаса да, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... өзара байланысты болып отырды. Көптеген аудандарда көтеріліс антифеодалдық сипат ... 1916 ... ... ... ... бұқарасының таптық сана-сезімін арттыруда зор рөл атқарды. Көтеріліс патшаның малайлары ретінде феодалдық рулық жоғары топтың шын сиқын қазақ шаруаларына ... ... ... тап күресін жаңа сатыға көтерді.
Көтерілістің негізгі қозғаушы күші ұлттық шаруалардың ... ... ... ... ... келе жатқан жұмысшы табының өкілдері, қолөнершілері еді. Оған қазақ халқының өзге топтарының, сонымен бірге демократиялық ... ... де ... ... алғанда, Қазақстандағы 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс қазақтар­мен қатар ... ... ... және кейбір өзге халықтардың өкілдері қатысқан тұтас бір ұлттық ... ие ... ... 1916 ... ... ... -- Ресей империализмі дағдарысының бір көрінісі еді. Бұл қозғалыс Ресейдегі азаттық күресінің жалпы тасқынына ұласты. Ол ... ... және ... дағдарыстың одан әрі асқына түсуіне себепші болды, әскери-феодалдық және әскери отаршылдық басқару жүйесінің іргесін шайқалтты.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* http://www.diplomdar.kz/referat_materials/Adebietter.html
* http://revolution.allbest.ru/management/00095674_0.html
* http://referaty.kz/taxonomy/term/13

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күрдістан және күрдтер мәселесі (хіх ғ. 90 ж.– 1917)52 бет
Ұлыбританиядағы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ахуал5 бет
Қазақстан бірінші дүниежүзшк соғыс жылдарында22 бет
Қазақ халқының жоқшысы7 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында4 бет
Кеңес өкіметінің көші-қон саясаты11 бет
Түрксіб - Ұлы Отан соғысы жылдарында4 бет
ХХ ғасырдың басы-1940 жылдардағы медицинаның дамуы13 бет
Қазақстандықтардың Ұлы Отан соғысы майдандарына аттануы және олардың жанқиярлық ерліктері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь