Қазақтың ұлттық аспаптары

Адырна - қазақ халқының өте ерте заманнан келе жатқан көп ішекті музыка аспабының бірі. Ежелгі заманда бұл аспапты аңшылар ұстаған. Садақ атып, жебе тартып, аң- құстарды аулаған. Әуелде адырна садақ пішінді болды. Кейін бұл аспапты бұғы, марал, арқар тұрпатты аңдардың тұлғасына ұқсастырып жасады. Әуелі ағаштан құрап шанақ, мүйіз жасалынып, шанақтың асты- үсті терімен қапталады. Мүйізге жағалай құлақтар бекітіліп, ішіктер байланады. Сөйтіп, аспапты екі тізенің үстіне қойып, оң қол, сол қол саусақтарымен іліп тартып ойнайды.

Аса таяқ
Аса таяқ - сілку арқылы үн шығаратын көне музыкалық аспап. Ұзындығы 110- 130 см. Тұтас ағаштан арнайы қалыпта жасалады. Басы күрек тектес. Бас жағына түрлі темір сақиналардан сылдырмақтар тағылып, өрнектермен әшекейленеді. Аса таяқ өзіндік үнімен ерекшеленеді. Аспапты ырғап, шайқап ойнайды. Аса таяқ аспабын ертеде көбінесе бақсылар қолданған. Қазіргі кезде көне үлгілері қайта жасалынып, ұрмалы музыкалық аспаптар тобына қосылады.

Домбыра
Домбыра - қазақ халқының арасына өте ерте және кең тараған, ғасырлар сырын сақтаған қос ішекті шертіп ойнайтын музыкалық аспаптың
        
        Қазақтың ұлттық аспаптары
Адырна
Адырна - қазақ халқының өте ерте заманнан келе ... көп ... ... ... ... ... бұл ... аңшылар ұстаған. Садақ
атып, жебе тартып, аң- құстарды аулаған. Әуелде адырна садақ пішінді болды.
Кейін бұл аспапты ... ... ... ... ... тұлғасына ұқсастырып
жасады. Әуелі ағаштан құрап шанақ, мүйіз жасалынып, шанақтың асты- ... ... ... ... ... ... ішіктер байланады.
Сөйтіп, аспапты екі тізенің үстіне қойып, оң қол, сол қол ... ... ... ... таяқ - ... ... үн шығаратын көне музыкалық аспап. ... 130 см. ... ... ... қалыпта жасалады. Басы күрек тектес. Бас
жағына түрлі ... ... ... тағылып, өрнектермен
әшекейленеді. Аса таяқ өзіндік үнімен ерекшеленеді. Аспапты ырғап, ... Аса таяқ ... ... ... ... қолданған. Қазіргі кезде
көне үлгілері қайта жасалынып, ұрмалы музыкалық аспаптар тобына қосылады.
Домбыра
Домбыра - ... ... ... өте ерте және кең ... ... сақтаған қос ішекті шертіп ойнайтын музыкалық аспаптың бірі. Өзіне
тән ерекшелігі бар, ішекті, шертпелі ... ... ... Домбыра әр
түрлі үлгіде тұтас ағаштан ойылып, немесе құрап жасалады. Мойнына ... ... екі ... ... пернелер байланады. Арнайы құлақ күйге
келтіріледі. Домбыраның екі ішектісінен басқада үш ішекті, қос ... ... қуыс ... ... деп ... ... бар. ... майда,
қоңыр, құлаққа жағымды.
Дауылпаз
Дауылпаз - ұрып ... ... көне ... ... ... ... ... Әсіресе, бұрынғы кезде, жаугершілікте дабыл
қағып, белгі беру үшін ... ... ... ... ... Ол ... ағаштан ойылып жасалады. Бет шанағы терімен, қапталады.
Иыққа асып алып алу үшін ... ... ... бау ... ... тоқпақпен ұру арқылы дыбысталады. Қазіргі кезде дауылпаз аспабы
көптеген фольклорлық ансамбльдерде кеңінен ... жүр. ... ... әр түрлі атпен басқа халықтарда да кездеседі. Айталық, ... - ... ... « ... деп ... - қазақ халқының өте ерте заманнан келе ... жеті ... ... ... ... ... құрастырылып жасалады. Құрылысы өте
қарапайым. Жетіген аспабы талай жүздеген жылдар ... ... ... ... ... ... он үш ішек байланып, арнайы тиектер
қойылады. Аспаптың үні өте ... ... ... Ел арасында аспаптың
шығуы жайында көптеген ... ... Сол бір ... ... ... өмір ... бір ... жеті баласынан айрылған ... ... ... ... ... ... ... атау осылай
жеткен. Қазіргі кезде жетіген аспабы ... ... ... ... ...... аспаптар тобына жататын, ерте заманнан келе жатқан,
ел көзіне еленбеген көне ... ... ... Аспап иленген мал
терісінен жасалады. Сырт ... ... ... ... ... тұратын тығыны
болады. Әуен шығаратын екі сырнай ... ... ... асып ... ... ... ... бау тағылады. Ұстап жүруге өте ... ... ... ... Н. ... « ... ... қолданды.
Қыл қобыз
Қыл қобыз - ерте заманнан келе жатқан қазақ халқының екі ... ... ... ... ... ... сыры мол, адамның еркіне
көне қоймайтын, күрделі аспап. Ішегі ... ... ... ... екі ... ... – үш, төрт ішектілер және «нар қобыз», «жез
қобыз» деп аталатын түрлері де бар.Қобызды ... ... ... ... Беті ... терімен қапталады. Ол дыбыстың жаңғырып шығуы ... Ерте ... ... тек бақсы – балгерлер ғана ұстаған. Халық
аңызында қобыздың пайда болуы ... ата ... ... байланысты екені де
айтылады.
Сақпан
Сақпан - өзіндік үнімен ерекшеленетін сілкімелі ... ... ... ... бірі. Ертеде үй тұрмысында, әсіресе ... ... ... ... көктемгі төл кезінде бұл
аспаптың дыбысымен қой қайырған. Шаруалар егістікке қонған құстарды үркіту
үшін де ... ... ... ... ... ... ... сақпан музыкалық аспап дәрежесіне көтерілді.
Шаң қобыз
Шаң қобыз - бітімі бөлек, ойналуы ерекше қазақ халқының көне музыкалық
аспабы. Үні құлаққа жағымды, адам ... ... ... ... ерін ... арасындағы қуысқа тікелей байланысты. Ойнау кезінде орындаушы ... ... ұшын ... отырып, шапшаңдата дыбыстайды. Дыбысы тілшені
қозғалысқа келтіргенде шығады.Аспапта жеке ән- күй ... қана ... да көне ... ... ... халық әуендерін сүйемелдеуге
болады. Шаң қобыз аспабының құрылысы қарапайым, жұқа тақтайшадан жасалады.
Қазақтың ұлттық киімдері.
Айыр қалпақ
Аса қымбат ... ... ... жұқа киіз ... қалың мата
салынып, сырылып тігілетін ер адамдардың бас киімі. Сыртына өсімдік тектес
өрнек салынып, алтын жіппен зерленеді. Оны ... ... ... ... ... оны ... ... сыйлайды.
Сәукеле
Ұзатылатын қыз - қалыңдық киетін ғұрыптық киім. Оның сом ... ... үкі ... ... ... қондырылады. Екі жақтауына
моншақтан салпыншақ ... ... ... дейін төгілген ақ желек
жабылады.
Ішік
Сырты матамен тысталып, түрлі ... ... ... ... ... ... сырт киім.
Кебіс мәсі
Мәсі - өңделген жұқа теріден қонышына ою салынып, табансыз, ұлтансыз,
негізінен үйде ... ... аяқ ... ...... ... өкшесі
биіктеу, сыртына түрлі өрнектер салынып тігілетін, месінің сыртынан ... аяқ ... ... ... ... ... ... түске боялып, түрлі-түсті
өрнек салынады. Бұл сенді киімді кезінде батырлар, бектер мен ... ... ... ... сырт киімі. Асыл матадан алтын жіппен зер салынып,
өрнектеліп ... ... ... ... ... кестеленеді.
Кимешек
Егде ейелдер киетін бас киім. Көкіректі жауып ... ... ... ... ... ... ... Төбесіне сендік үшін күндік
сияқты ақ мата ... 10-15 см. ... ... тігілген, қыздар киетін
үкілі тақия. Жиегіне ою салы

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақтың ұлттық аспаптары жайлы8 бет
Қазақтың ұлттық аспаптары туралы4 бет
Қазақтың ұлттық аспаптарын музыкалық-дидактикалық ойын барысында қолдану тәсілдері52 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Мектеп оқушыларына қазақ тілі сабағындағы ұлттық ойындарды тиімді қолданудың әдіс-тәсілдері33 бет
Қазақтың ұлттық ойындарының бес түрі14 бет
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
Ұлттық сана-сезім – шексіз дүние (Өзбекстандағы қазақтар жайында)4 бет
Бейіндік мектепте музыка пәнін қазақ ұлттық аспаптар арқылы үйрету3 бет
Ұлттық аспаптар100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь