Ақша теориялары және инфляция

Мазмұны
Кіріспе 3
І Бөлім Ақшаның классикалық теориялары 5
1.1 Ақшаның металдық теориясы 5
1.2 Ақшаның номиналистік теориясы 8
1.3 Ақшаның сандық теориясы 11

ІІ Бөлім Инфляция және оның экономикалық мәні 13
2.1 Инфляция, оның пайда болу себептері 13
2.2 Инфляция түрлері және оның салдары 16
2.3 Инфляцияға қарсы саясат шаралары 20
Қорытынды 28
Пайдаланған әдебиеттер 29
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық - техникалық университеті
«Қаржы» ... ... ... теориялары және инфляция»
Орындаған: БФ – 21 топ студенті
Сарсенова Ш.Қ.
Тексерген: ... ... 2007 ... ... ... ... теориялары
5
1.1 Ақшаның металдық теориясы ... ... ... ... ... ... ... теориясы ... ... ... және оның ... ... ... оның ... болу ... ... Инфляция түрлері және оның салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... «Ақша теориялары және инфляция». Қазіргі
нарықтық экономикада ақшаның рөлі өте маңызды. Бірақ инфляция салдарынан
бағаның өсу ... ... ... алу ... ... ... ... бірге елдің экономикалық дамуының жалпы ... ... ... ... өндіріс процестерінің қарама - ... ... ... ... ақшаның үш теориясы көрсетіледі. Олар:
ақшаның металдық теориясы, ақшаның номиналистік ... және ... ... ... ... ... капиталдық алғашқы қорлану
кезіндегі меркантилистер ( ... Мэн, т.б. ) ... ... ... ... ... ... қатар ақшаны бағалы металдармен бірдей
деп санауға тән болған. Олардың пікірінше қоғамның ... ... ... күміс, яғни бұлар өзінің табиғаты бойынша нағыз ақшалар болып табылады.
Ақшаның номиналмстік теориясы мерканетилистердің металлизмге қарсы ... ... ... ... ... мен ... ... байланысты
металл монеталарды вексель, банкнот түріндегі несиелік айналыс құралдарына
жартылай ауыстыру ... орын ... ... мен ... ... ішкі байланыстарды жоққа шығара отырып, номиналистер ... жүру ... ... ол үшін ... металдық құрамын
белгіледі.
Айналыстағы ақшаның саны К.Маркстің ашқан ақша айналысының заңымен
реттеледі. ... ... ақша саны ... ақша саны мен ... ... ... және ... бір ақша бірліктерінің айналыс
жылдамдығы арасындағы беогілі бір сәйкестіктің болуын ... ... ... ретінде инфляция көптен бері өмір сүріп келеді.
Оны тіпті ақшаның шығуымен бірге пайда ... әрі ... ... ... деп ... ... латынның «inflatio» сөзінен шыққан – кебіну, ісіну
дегенді білдіреді.
Инфляцияның дәстүрлі ең ... ... ... айналымының
қажеттілігімен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша массасының
лықа толып кетуі, оның құнсыздануы және соның ... ... ... ... ... ... өсуі, ақшаның сатып алуға жарамдылығының
төмендеп кетуі.
Бүгінде инфляция ... өсу ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... факторлар тудырған
өндәрәс процестерінің қарама - қайшылықтары себепші болады.
Курстық жұмыстың мақсаты: ақшаның классикалық теориялары, ... оның ... ... ... ... және оның ... ... қарастырып, оларды жүйелі түрде ашып көрсету.
І Бөлім Ақшаның классикалық теориялары
1.1 Ақшаның металдық теориясы
Ақшаның металдық теориясының ... ... ... ... меркантилистер ( Томас Мэн, т.б. ) жатады. Оларға қоғамның
байлығын ақшамен өлшеуге, сонымен ... ... ... ... ... ... тән болған. Олардың пікірінше қоғамның нағыз байлығы алтын
мен күміс, яғни бұлар ... ... ... ... ақшалар болып табылады.
Ақшаның металдық теориясы фетишистік сипатта, ... бұл ... ... ... ... ... сияқты кез келген бағалы металл
бола алады, ал адамдардың тауар шаруашылығындағы өндірістік ... ақша ... ... ... ... ... теорияның
өкілі атақты мемлекеттік қызметкер М.М.Сперанский (1771-1839 жж.) болып
табылады. Ақша туралы оның ... ... ... негізі –ақшаға
тек нағыз бір ғана ақша деп қарау керек деген көзқарасы бар. ... ... ақша ... күміс деп санады. Ақшаның қызметтерін орындауда
металдың ... ХІХ ғ. ... ... Бұл іс ... ... тарихи кезең, яғни ақша жүйесінің жоғары және күрделі формаларына өту
кезеңі болды. Алтын айналысының тар мағынада қолданылуы ХХ ғ. ... ... ... ... ... ақша базисінің адекватты
түрінің негізінде жаңа ... ... мен ... ... ... ... Металдық теорияның өайта жандануы ХІХ ғ. екінші
жартысында ... ... ... ... ... ... болды.
Неміс экономистері ( К.Кинс және т.б.) ақша деп тек қана ... ... ... ... ... Орталық банктің
банкноталары да аталады деген. Ол кездері ақшаның металдық теориясы ақша
реформасына ... ... ... ... ... ... ... Ж.Рюэфф және М.Дебре, ағылшын ... ... ... ... ... ... ... ұсынады. Себебі
70-жылдардың басында жойылған Бреттон-Вудс валюталық ... ... ... стандартын енгізуге тырысқан. Жекелей алғанда, АҚШ-тың ... ... ... алдындағы күрес кезінде алтын стандарты қайта
оралуы мүмкін деп ... 1981 ... ... ол ... ... тұрған
кезінде осы мәселе бойынша арнайы комиссия құрады, бірақ ол комиссия алтын
стандартын енгізу онша ... емес ... ... ... ... алтын
стандартының мағынасы нарықтың күрделенуі, ұлғаюы және ... ... ... ... ... ... ... түрде үйлестіру
–натуралдық айырбас фориасына немесе бақыланбайтын стихиялы ақшалай
эквивалентке ... ... ... ... ... қорының өсімі
физикалық тұрғыдан экономикалық дамуға қарсы тұра алмайды, сөйтіп бұл ақша
бірлігі құнының тым аса ... ... ... ... салдарынан ақшаның
айырбасталынуы тәрізді аса маңызды ... ... ... т.б. ... болады.
Сонымен, ақшаның ішкі мазмұны бағалы металдың N ... ... ... ... иелерінің эмиссиялық орталыққа, оның ішінде мемлекетке
деген сенімі ауысады. Үкіметке деген сенімсіздік, соғыстар және ... ... ... ... ... стандартына қайта келуіне
әкеледі. Нақты экономика тұрғысынан қарағанда ... ... ... ... ... орында тұрады.
Қазіргі жағдайдағы алтынның негізгі экономикалық қызметінің мәні, оның
капиталды инфляциядан сақтау құралы ретінде қызмет ... ... ... ету ... ... және маңызды өнеркәсіптік шикізат болып қала
беруімен ... ... әр ... ... өз ... өткере отырып, яғни ақша
орнына әр түрлі ... ... ... (мал, тері, бақалшақ және
т.б.) адамзат металл ақша айналысына қол жеткізді. Металдың ақша ... ... ... одан ... ... пайда бола бастады.
Осылайша, Ежелгі Римде жануарлардың суреті бар мыс және ... ... ... екі ... суреті бар 1 және 2фунт ... ... ... ... ... ... монеталар пайда болды. Олардың
пайда болуы ақшаның қалыптасуындағы соңғы кезеңді сипаттайды.
Монета – ол формасы, сыртқы пішіні, салмақтық ... ... ... ... ақша белгісі.
Мемлекет сынаманы (пробаны) (монетадағы таза металдың құрамы), массасын,
типін, ремедиумды ... ... ... номиналды массаның нақтыдан
ауытқуы), ... ... және т.б. ... бет жағы – ... ... жағы – реверс, кесіндісі – гурт болып
ажыратылады.
Егер монетаның номиналдық құны құрамындағы металдың (алтын, күміс) ... ... онда бұл ... ... ... ... ... еместері биллонды
ақшалар деп аталады.
Монеталық ақша айналысы тарихында мынадай түсініктемелер бар:
Бейметаллизм – жалпыға бірдей ... ... екі ... одан да ... ... яғни ... алтын және күміс монеталар пайдаланылады.
Монометаллизм – жалпыға бірдей эквивалент ретінде бір ғана ... ... ... т.б.) қолданылатын ақша жүйесі.
Осылай, б.э.д. ІІІ-ІІ ғ. Римде мыс монометаллизмі, Ресейде 1843-1852 жж.
аралығында – күміс монометаллизмі болды. Ресейде, олай ... ... ... ... 1897 ж. ІІ ... ... ... енгізілді.
Түрікше «акче» сөзі, қазақша «ақша», яғни «ақ» сөзінен ... ... ... шыққан.
Капиталистік тауарлы өндірістің даму барысында қағаз ақшалар пайда ... Олар ... ... ... ... шықты. Қағаз ақша
айналысындағы ұсақ төлемдерге ... ... ... ... ... әр түрі болып табылады. Әдетте оны ... ... ... ... ... және ... құймаларынан
жасайды.
1.2 Ақшаның номиналистік теориясы
Ақшаның номиналмстік теориясы мерканетилистердің металлизмге ... ... ... ... ... ... мен ... өсуіне байланысты
металл монеталарды вексель, банкнот түріндегі несиелік айналыс құралдарына
жартылай ауыстыру біртіндеп орын ... ... мен ... ... ішкі байланыстарды жоққа шығара отырып, номиналистер ... жүру ... ... ол үшін ... металдық құрамын
белгіледі.
Номинализмнің негізгі ережелері төмендегідей:
- ақша идеалды есеп бірлігі болып ... және ... ... ... құны ... бұл ... ... да ішкі құнға ие емес.
Сонымен номиналистер ақшаның ... ... ... ... ... оларды техникалық айырбас құралы ретінде қарастырады. Адам Смиттің
(1723-1790жж.) айтуынша, ақша –бұл айырбас ... ... ... ... және ... ... Ол ақшаның құны екі жақты мәнге ие деп
санайды:
- қандай-да бір тауардың дайдалылығын көрсетеді;
- басқа тауар сатып алу мүмкіндігі.
ХІХ ғ. ... және ХХ ғ. ... ... ... номинализм үстемдік
ете бастады. Бәрақ бұрынғы номинализмнен айырмашылығы оның объектісіне
қағаз ақшалар ( қазыналық ... ) ... мәні ... ... Кнапптың ( «Гсударственная теория
денег» 1905ж. ) ... ... ... Оның ... ережелері
төмендегідей құрылды:
- ақша –құқықтық тәртіптің өнімі, ... ... ... ақша ... ... ... құралы, яғни ол мемлекеттің
төлем күшімен жасалған төлем белгілері ... ... ... ... ... ... құралы.
Кнапп ақшаның мәні оның материалдық ... ғана ... ... ... ... ... нормасында деп жазылады.
1929-1933 жж. экономикалық дағдарыс тұсында номинализм әрі ... ... ... ... (1930 ж. ... о ... ) ... ақшаларды
« жабайылық сарқыншығы», «арбаның бесінші дөңгелегі» деп хабарлайды. Ол
идалды ақшаларға қоғамның өркендеуін үнемі ... етіп ... ... жатқызады. Ол қағаз ақшалардың алтынды айналыстан шығарылуын,
Кнапп ... ... деп ... ... ... ... ... түрінде қалып, кнапптық партализм толық жүзеге асты деп санады.
Ақшаның номиналды ... ... ... ... ... да ... Ол ... өткен уақытта ғана тауармен байланысты
болса, ал алдағы уоқытта ақшалар шартты ... ... деп ... ... дәуірін қағаз ақшалар алмастырды. Қағаз ақшалар ... ... ішкі ... ашады. Ақша дегеніміз жасанды әлеуметтік
шарттылық»
С.М.Борисовтың « Золото в ... ... ... ... ... ... беріледі. Автор барлық тауарларға қарсы
тқратын жалпыға бірдей эквивалент ретінде, алтын ... ... ... ... ... ... мқнда алтынның қағаз ақшалар ықпалымен мүлде
ішкі айналыстан ... ... ... ... ... ... ақша ... қағаз ақшалардың мәні артып отыр, себебі
олар барлық тауарлар қозғалысына қызмет етуде, осы ... ғана ... ... ... және ... бағаларын меншікті қағаз масштабында
бейнелей алады» делінеді.
Қағаз ақшалардың пайда болуы металл айналысының объективті заңдылықтары
мен капитализм тұрғысындағы тауарлы ... ... ... ... деген қосымша қажеттіліктерімен байланысты.
Бірақ қағаз ақшаның шығу тарихы ... І ғ. тән, яғни ол ... ... ақшаларға байланысты. Бұл уақытта Қытайда ақ бұғы терісінен
жасалған ... ... ... Ақ ... барлығы императордың
меншігінде болды.
ХІІІ ғ. Марко Поло Қытайда ағаш қабығынан жасалған ақшаларға кез болды,ол
сол ... ... ... ... Бұл ... төрт ... пластин
формасы және олардың ерекше белгілері мен мөрі болған. Олардың ... ... де әр ... ... ... пайда болуын Шыңғысханның немересі Хубила ханмен
байланыстырады.
1.3 Ақшаның ... ... ... саны К.Маркстің ашқан ақша айналысының заңымен
реттеледі. Айналысқа қажетті ақша саны –айналыстағы ақша саны мен ... ... ... және ... бір ақша ... айналыс
жылдамдығы арасындағы беогілі бір сәйкестіктің болуын талап ... ... ақша ... ... ... деп ... ... классикалық экономика мектебінің
ғалымдары, келесідей ... ... P ... ... ... көлемі;
T -ақша белгілерінің саны;
D -депозиттер ;
V және V( -ақшаның және депозиттің ... ... ж. ұлы ... кейін ақшаның сандық теориясы ... ... ... себебі кейнсиандық теория ақша ... ... ... ... көп ... бөледі.
Соңғы онжылдықта етек ала бастаған инфляциалық процестер ағылшын,
американ экономистерінің ( ... ... ... ) ... ... ... тудырады, себебі қазіргі кездегі монетаризм ақша ... ... ... ... ... ... ... ұмтылуда.
Монетаристер ақшаны реттеу және ... ... ... ... ... ... пайда болуы мүмкін үзілістерді ескере отырып,
ақша ... ... және ... ... өсу ... «алтын»
ережесін ұсына бастады.
70-жылдардың басында көптеген елдерде жарияланған инфляцияға қарсы ... ... жаңа ... ... және бұл өте ... ... негізіне енді. Ол шынымен бірұатар елдерде инфляцияны ... ... ... бұл ... ... қарқынды өсуімен қатар
жұргізіледі.
Ақшаның сандық теориясы айналысқа қажетті ақша санын дәл ... ... ол ... ... мен ... ... жалпы жиынтықтарындағы ақша қаражаттарының орнын анықтайды.
ІІ Бөлім Инфляция және оның экономикалық мәні
2.1 Инфляция, оның пайда болу ... ... ... ... көптен бері өмір сүріп келеді. Оны
тіпті ақшаның шығуымен бірге пайда ... әрі ... ... ... деп ... термині ( латынның inflatio сөзінен шыққан – кебіну, ... ... ... ... ХІХ ғ. орта ... ... болды және АҚШ –тың
Азамат соғысы жылдары (1861-1865жж.) қағаз долларының («гринбектердің»)
қисапсыз көп ... ... ... ХІХ ғ. бұл ... ... мен ... қолданылды. Экономикалық әдебиеттерде инфляция ұғымы
ХХ ғ. бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңінен таралды.
Инфляцияның ... ең ... ... –тауар айналымының
қажеттілігімен салыстырғанда айналыс ... ... ... ақша массасының
лықа толып кетуі, оның құнсыздануы және соның нәтижесі ретінде –тауарлар
мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуі, ... ... ... ... ... ... кезінде қоғамдық өндіріс ... және ... көп ... шығарылуына байланысты ақша
айналысының заңы бұзылады.
Бүгінде инфляция бағаның өсу нәтижесінде ақшаның ... алу ... ғана ... сонымен бірге елдің экономикалықдамуының жалпы
қолайсыз ахуалымен әртүрлі факторлар тудырған өндәрәс процестерінің қарама
- ... ... ... Инфляцияның әуелбастағы себебі –ұлттық
шаруашылықтың түрлі сферасындағы жинақтау мен ... ... мен ... ... мен шығыстары, айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... инфляцияға тән ерекшеліктер бар. Олар:
- егер бұрын инфляция бір ... ... ... қазіргі
инфляция елдің бүкіл жерін қамтиды;
- егер бұрын инфляция бір мезгілде ғана жүрсе, қазіргі инфляция көп
уақытқа созылған құбылыс;
- егер ... ... тек ... ... ... қазіргі
инфляция көптеген ақшасыз және т.б. факторларға байланысты
болады.
Инфляция тек қағаз ақшаға ғана тән және ол ... кез ... де орын ... ... ... ... ... көбеюімен
бейнеленеді. Бірақ кейде, инфляциялық ахуал, айналымдағы ақшаның ... ... ... де туады. Мысалы, егер елде тауар өнімінің көлемі
азайып кетсе, онымен тікелкей байланысты ... ... ... ... Олай ... оларға жұмыс жасайтын ақшаның да саны азаяды. ... осы ... ... ... ... кейбір бөлігі артық болып шығуы да
мүмкін. Тап осы ... ақша ... ... де ... Ақша ... ... жағдайлары бірдей болғанда, айналымға бірдей ... ... ... ... ... ... және тауар өндірісі
аясында болғанымен, оған елдегі саяси жағдайлар да әсер етеді.
Инфляцияға әсер ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстан жоғары болуының нәтижесінде ақша айналысы
заңы ... ... яғни ... ... жою мақсатында шамадан
тыс ақша шығаруға байланысты айналыстағы ақша массасының көбеюі, ... ... ... ... ... ... курсын
бірқалыпты ұстау үшін үкіметтің қолданатын тәсілдері, ұлттық валютаның
қозғалысын шектеу және т.б. ... ... ... ... және ... өсіретін ақшалы емес
факторлар жатады. ... ... ... ... ... ... ... шығындылығы, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның
ішінде салық және баға саясаты, сыртқы экономикалық іс-шаралары және ... ... екі ... ... ... ... ... тауарлар
мен көрсетілетін қызметтің бағасын өсіріп, ... ... ... ... –ақшаның құнсыздануы мен өнімге, тауарларға
және қызметтерге ... ... ... оның ... ... ... ... табиғаты ақшаның онымен салыстырмалы тұлғаланатын тауар
ауқымынан оқшауландырылған қозғалысты ... ... ... ... ... ... ... табылатын оның бұл қасиеті оған ... ... ... ... ... көрсетуге отырып, тиімді
орындауға, ұорланым мен құнды сақтаудың ... ... ... ... ... бұл ... ... белгілеген өлшемге сәйкес оның саны мен
оған қарсы тұратын ... ... ... ... ... Жалпы алғанда мұндай тәуелділік айырбас теңдеуі арқылы
көрінеді:
P * Q = M * V,
Мұндағы сол жақ бөлігі қоғамдық өнім құнын, ал оң жағы ақша ... ... ... ... санын ( М –ақша ... V ... ) ... ... ... және оның ... ... инфляцияны мына шартты түрлерге бөледі:
– экономикадағы қамтитын аумағына байланысты ... ... ... жүру ... байланысты –біркелкі ( баға үнемі төмен
қарқынмен өседі ), үздіксіз және сатылы ( ... емес ... даму ... ... ... ... ... инфляция
және ұшқыр инфляция, жылжымалы инфляция;
– әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... кезінде бағалар баяу (жылына 10%-дан аздау ) өседі.
Инфляция 2-3% болған жағдайда, нарық үшін ... ... ... табылады.
Мысалы, 1992 жылы инфляция: Францияда -2,7%, Германия мен АҚШ-та -3,8%
болды. Қарқынды инфляция ... баға ... ырғи ... 20-200% ... ... ... инфляцияға жол бермеу керек, себебі ол өте ауыр ... ... ... ... өмір ... ... күйзеліске ұшырайды және т.б. ). Ұшқыр инфляция ... ... саны мен баға ... ... ( 500-1000% )
өседі. Қоғамның ... ... ... ... ... ... (инфляция Боливияда 1985 жылы -3400%, Аргентинада ... -2000% ... ). ... ... ауыл ... ... сала басқасына қарағанда елде басым болып, уақыттың ... ... ... өмір ... ... ... ғалымдарының ойынша, «баяу инфляция» экономиканв «көңілдендіруге»
әсерін тигізеді және ... ... ... ... ... жұсыссыздар армиясы
жоя бастайды. Американ экономис А.Манның айтуынша, бағаның қалыпты әрі ұзақ
көтерілуі ... ... ... және тұтыну қабілеттілігін
арттырады. Шынында да инфляцияныңбірінші кезеңде, қағаз ақшаның ... ету ... ... ... ( ... инфляцияны айтамыз )
қалған кезінде, арнайы инфляциялық конъюктура пайда болып, тауар бағасының
өсуі уақытша өндірісті ұлғайтып, ... ... ... ... ... ... ... инфляция өндіріс пен ... ... ... ... ... ( «қарқынды» инфляция ) тап
болады. Сөйтіп, ... және ... ... ... ... алып барады.
Өнеркәсібі дамыған елдерде жылжымалы инфляция тән, яғни жылдан ... ... ... ... ... ... жобалауынша
инфляцияның бұл түрі өндіріс пен жалпы ... ... ... ... Ал дамушы мемлекеттерде қарқынды және ... ... ... ... әсер ... ... оның ... және инфляцияның
әлеуметтік-экономикалық зардаптарын жою шаралары да әр елдің экономикалық
өсуінің ... ... ... ... ... тән ... және ... инфляциялардың нышаны
–ақша айналымы жылдамдығының өсуі, ақша массасының жиынтық ... ... ... ... және ақша ... ұсақ ... ... ұсақ қағаз купюралардың да жойылуы. Сонымен қатар сыртқы
қарыздың өсуі ... ... ... немесе басқа шетел валютасының
қолданылуына жол ашады. Бұл ... ... одан әрі ... ... капиталдың «әкетілуіне» соқтырады.
Сұраныс инфляциясы ақшалы факторларға байланысты ... ... ақша ... ... ... ... ... қабілеті бар
сұраныста жоғары болады. Ал сол ... ... баға ... ... ... қанағаттандыра алмайды. Сөйтіп жиынтық
сұраныс экономикалық өндірістің мүмкіндіктерінен ... ... ... ... ... ... негізгісі - әскери шығындардың
өсуі, яғни шығарылған әскери техника күнделікті ... ... оның ... ... ... ... тудырады.
Тапшылықты жою үшін айналымға қосымша ақша ... ... ... ... ... займдар орналастырады. Бюджет ... ... жолы ... ... тән. ... ... ақша массасын
шығарудың алғашқы сатысында ... ... ... ... ... төмендеуі сияқты жағымды көріністер байқалып, ал қорытындысында
теңдік орнайды. Сондықтан аз мөлшерлі ... ... ... қорытынды
шығады, себебі ондай инфляция ... ... ... және ... ... сақтандырады. Одан әрі бүкіл ... ... орны ... және дамыған сұранысқа өнімді қосымша ... ... баға ... ... ... өндірістің құлдырауына, оның
тиімділігінің төмендеуі және ... ... ... ... ете бастайды.
Шығын инфляциясы өнімге баға белгілеуге әсер ететін ақшасыз факторларға
байланысты туындайды. Ол –ең алдымен ... ... ... ... ... өсуі ... ... төмендетіп, жалақыны қайта
индекстеу қажеттілігін талап етеді. Жалақының өсуі өз ... ... ... ... ... ... қолданып жүрген баға
бойынша шығаратын өнім көлемінің ... ... ... ... қалу ... өндірушілер тауар бағасының көтеруіне мәжбүр болады.
Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... өсуін талап етсе, жалаұының өсуі бағаны көтереді. Бұл ... ... ... ... теориясы деп аталады.
Шығын инфляциясы өнімнің ... ... ... ... ... баға өскенде ғана пайда болады. Алайда жалақы бағаны құрайтын
элементтердің біреуі ғана. ... ... ... ... ... энергия
көздерін алу, транспорт қызметін төлеу шығындарын көтерілуіне ... ... ... пен ... ... және ... тасымалдаудың
қымбаттауы, яғни материалдық шығындардың өсуі –бүкіл әлемде ... ... Оған ... ... ... ... ... өлшемінің шығындарын
төмендететін жаңа технологияны пайдалану.
Шығын ... мен ... ... ... ... ... бір-біріне себепші, оларды анық ажырату мүмкін ... ... ... экономика жүйесін инфляцияға ұшырататын –немесе сұраныс инфляциясына
немесе шығын инфляциясына әсер ететін ... ... ... ... ... қабылдауына
байланысты инфляция типтерін ашық және ... деп ... ... ... баға ... ... тән және ... мен қызмет
көрсетуге үнемі бағаның өсуін байқатады. Егер макроэкономикалық тепе-теңдік
сұраным жағына қарай бұзылса ... ... ... ... онда ... ... ... Ашық инфляция жекелеген тауар нарығында ... ... ... сай келеді немесе тіпті болмағанда ... ... ... ашық ... нарық механизмін кәдімгідей
өзгертіп, оны аса ... ... оны ... жасырын инфляция деп те айтады. Ол бағаны
реттейтін ( жалақыда болуыда мүмкін ) ... тән, яғни ... ... бақылауымен жүзеге асатын инфляция. Сондай-ақ ол тауар
тапшылығын, өнім сапасының төмендеуінде, ... ... ... ... ... бартерлік іс-әрекетте байқатады.
Басыңқылы инфляция мемлекеттің тауарлық бағаны сұраным мен ұсыным ... ... ... ... арқылы пайда болады. Мұндай ақша жалпылама
сатып алу құралы және тауар мен ... ... ... өлшемі болуды
тоқтады.
2.3. Инфляцияға қарсы саясат шаралары.
Инфляцияның ... ... ... және ... қарама-
қайшылықтарды асқындырып жіберетіндіктен мемлекет инфляцияны жою және ақша
айналысын тұрақтандыруға арналған шаралар қолдана бастайды.
Инфляция ... ... іс – ... екі ... болады:
1. бейімделу саясатын жүргізу немесе инфляцияға бейімделу;
бұл кезде ... ... ... мөлшерлемелерді,
инвестицияларды индекстеу жөнінде шаралар қолданылады;
компаниялар мен ... ... ... ... ... ... табыстың қосымша көздерін іздестіреді және т.с.с.
2. инфляцияны төмендету немесе басу жөнінде ... ... ... ... жою ... ... кешені қоғамның іс-әрекет
етуінің өндірістік – экономикалық, ... ... ... ... әр ... ... ... етуді қамтиды десек те
олардың шешушісі базалық, өндірістік-экономикалық сфера болып табылады.
Сұраным инфляциясын жоюға ақша және ... ... ... ... ... әдістермен жетуге болады.
Инфляцияға қарсы саясат – инфляциямен ... ... ... реттеу жөніндегі шаралар кешені. Мұндай саясаттың екі негізгі
жолы белгіленген дефляциялық саясат және кірістер саясаты.
Дефляциялық саясат – ... ... ... ... үшін ... ... салық ауыртпалығын күшейту, ақша массасын шектеу
жолымен ақша-несие және салық ... ... ақша ... ... Бұл ... ... өсуін тежейді.
Кірістер саясаты – бағаға және жалақыға оларды толықтай малау немесе
олардың өсу ... ... ... ... бақылау жүргізуді қажет
етеді. Оны жүзеге асыру әлеуметтік қайшылықтарды қоздыруы мүмкін.
Инфляцияға қарсы саясат ақшалай ұсынымды шектеудің әр ... ... ... ... ... ақша эмиссиясын қысқарту арқылы
айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ресурстарын қымбаттау және оларға қол жететіндігін
азайту мақсатында орталықтандырылған кредиттер үшін қайта
қаржыландырудың есептік мөлшерлемесін арттыру.
3. ... ... қысу және ... банктердің
кредит экспансиясын шектеуге жету үшін ... ... ... резервтік талаптарын арттыру.
4. Сондай мақсаттарда ... ... ... ... қарсы фискалдық саясат ... ... ... ... және ... негізінде мемлекеттік бюджеттің тапшылығын
төмендету арқылы жүргізіледі.
Салық ... ... ... екі өзара ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің тендестігіне жету және тапшылығын жою
үшін оның ... ... ... ... ... бастапқы буындарында - өндіріс пен айырбас
сферасында экономикалық ... ... ... ... ... ... ... салық салуды қысқартуда болып
отыр. Жанама салықтардың инфляциялық ... ... ... олар ... ... ... Жоғары салықтардың іс-әрекетінің екінші
аспекті өндіріске олардың қысымы болып табылады, бұл ұсынымды ... ... ... ... ... салық жүйесін
күрделендіретін көптеген салықтардың іс-әрекетімен байланыстырылады, мұның
өзі салықтан жалтарынуға әкеп соқтырады.
Сондықтан ... ... ... ... салуға акцентпен
жеңілдетудің ... ... ... ... және ... ... тәуірірек болады. Бұл талаптарға айтарлықтай дәрежеде табысқа
салынатын салық пен мүлік құнына қарай мөлшерлемелерді ... ... бар ... ... сай ... ... қысқарту бұл процесті бюджет сферасын да,
мемлекеттің шаруашылық ... ... ... ... ... да таратуды қажет етеді. Бұл жерде мынаны ойда ... жөн: ... ... ... шаралар инфляцияның екінші құрамдас бөлігіне –
шығындар немесе өндіушілер инфляциясына қатысты болып ... ... ... бөлек қарастырылатын болады. Бұл жөнінде инфляцияның екі
түрі мен қарсы әрекеттің ... ... ... өзара байланысы
байқалады.
Жалпымемлекеттік және жергілікті деңгейлердің бюджет шығыстары жайында
басты бағыт барлық мүмкін болатын баптар бойынша ... ... ... табылады. Әлбетте, зейнеткерлерді, оқушыларды, тіркелген кірістері
бар қызметкерлерді ... ... ... ... әлеуметтік
қажеттіліктер қамтамасыз етілуі тиіс.
Бюджет шығыстарын шектеуге мыналар арқылы ... ... тура ...... ... яғни ... немесе өкілетті мемлекеттік органдардың өкімі негізінде
қол жеткен ... ... ... мәжбүрлеу арқылы;
2) секвестірлеу әдісімен – барлық шығыстарды әр түрлі факторлармен
анықталатын төмендетудің берілген жалпы мөлшеріне ... ... ... бар кірістердің деңгейін бақылаумен;
4) мемлекеттік бюджет тапшылығының деңгейін шектеумен.
Кез келген ... ... ... дамудың көптеген ұлттық
бағдарламаларының іс-қимылының, тез қайтарым бермейтін әр ... ... ... бас ... және ... шалады.
Мыналардың нәтижесінде инфляцияның екінші типін – ... ... ... ... ... жою ... неғұрлым қиынырақ болып келеді:
1) жалақыны көбейту;
2) ұйымдық сипаттағы себептер бойынша шаруашылық механизмінің
бұзылуына байланысты еңбек өнімінің ... ... және ... ... ... ... осыған қарай олар өндірістің бастапқы өнімдеріне
бағаны көтереді.
Өндіріс шығындарымен байланысты болатын инфляцияны жою өзара ... ... ... ... ... ... ... төмендету проблемаларының бірінші блогы экономикалық
тұрақтандырудың ... ... ... ... ... ... жоюда болып отыр. Өз кезегінде ол мына ... ... ... ... ... ... ынталандырмаларын, оның
тиімді нәтижелеріне ынталылықты күшейту мәселерін шешу, басымдық ретіндегі
өндірістік еңбек қызметін қалпына келтіру. ... ... ... пен ... арасында тікелей байланыс болатын жекеше өндірістік секторды
дамыту негізінде қол жетеді.
Сауда-делдалдық сфераға ... ... ... ... ету ... ... ... дамуын көтермелеуге салықтардың
жеңілдік жүйесімен, несиені кедергісіз алумен және ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу
қорларына даму үшін қолайлы экономикалық ... ... және ... ... ... қажетті жағдайда өндірістік сектор
қызметінің басым түрлерін ... ... ... қолдау жүзеге
асырылды.
Инфляцияны жеңіп шығу жөніндегі шаралар жүйесіндегі қажетті ... ... ... мен ... барлық нысандарының шаруашылық
жүргізуші субъектілерінің экономикалық жауапкершілігі механизмін жасау
болып табылады; ... ... ... мына ... ... ... – бағалардың төмендеуі - өндірістің өсуі есебінен
таза табыс көлемінің ...... ...... ... ... монополияға қарсы шараларды жүргізумен,
меншіктің түрлі нысандарын дамытумен, шаруашылық-қаржы қызметіндегі ... ... ... ... етумен байланысты болады.
Инфляцияға ықпал етудің ең түбегейлі ... ... ... ... ... ... бақылау қою болып табылады. Баға мен
жалақыны реттеудің ... ... ... мерзімді саясат
бағдарламаларында айқындалады және кеңінен инфляция деңгейіне, ... ... ... қорғаудың қажеттіліктеріне қарай түрленіп
отырады. Базалық технологиялық ...... ... ... бастапқы
өнімдерді өндіруде бағаны реттеуді жүргізудің маңызы зор. Тап олардың құны
келесі технологиялық шектердің өнімі бағасының бүкіл ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің нақты артуына
қатаң байланыста ... ... ... ... ... ... ... өсуінің қарқынына тең өсімі өзінің
сипаты бойынша инфляциялық емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... тарапынан
инфляцияны төмендету шаралары оның құрылымын жақсартуда болады. Бірінші
кезекте бұл тауарлар мен ... яғни ...... ... ... ... ағымдағы операциялар бойынша
теңдікке жетуге қатысты болады.
Төлем балансының ағымдағы тапшылығын қысқартуға жалпы импортталатын
тауарлар мен ... ішкі ... ... тауарлар мен қызметтерге
ауыстыру есебінен, сондай-ақ сыртқы сұранымға ... ... ... ... ... жету керек. Бұған реалистік
деңгейде валюта бағамын белгілеу ... ... ... ... ... және ... ... ұтымды ұштасуы және инфляция
қарқыны төмендеген кезде сыртқы экономикалық қатынастарды ... ... ... ... және ... ... саясат шараларының
бірі ретінде қазіргі кезде инфляциялық таргеттеуге үлкен маңыз беріледі.
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ету ақша-кредит саясатындағы мүлдем жаңа айқындама Ұлттық банк
жариялаған Еуроодақ стандарттарына және инфляциялық ... ... ... ... ... дайындық және оған көшу ақша
базасы бойынша мақсатты ... ... бас ... ... бойынша мақсатты көрсеткіштерге көшуді болжайды. Соңғы жылдары
формалды мақсатты инфляциялық көрсеткіштерді белгілеуге ... ... ... өнеркәсібі дамыған елдерде ғана емес, рыноктық экономикасы
қалыптасып келе жатқан елдерде де кеңінен қолданылуда. Инфляцияның ... ... ... ақша-кредит саясатына деген сенімді
арттырады. Инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерді қолданатын ... бар ... ... өсуі осы ... ... бар
екендігінің жанама белгісі болады.
Австралия, Канада, Финляндия, Жаңа Зеландия, Испания, ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
рыноктық экономикасы қалыптасып келе жатқан көптеген елдер де: ... ... ... ... ... Африка Республикасы инфляцияны
таргеттеуге көшеді. Инфляцияны мақсатты таргеттеудің түрі түрлендірулері
болады.
Ұлттық банк рыноктық ... репо ... ... ... ... тұру ... инфляцияны басқаруды көздейді. Сонымен
бірге инфляциялық таргеттеу тетігінің мынадай түрі ... ... банк ... мен оның ... дәлізінің енін өзгерте отырып ... мен ... ... ... ... ... ... қол жеткізеді. Банкаралық мөлшерлемелер өз кезегінде, кредиттер
мен ... ... ... ... ықпал етеді, сонымен қатар
банктік өтімділікті, яғни инфляцияны да ... ... ... негізгі құралдар ашық рынок операциялары ... Ашық ... ішкі ... ... ... ... оның ішінде
кері сатып алу міндеттемесімен сатып алу және сату ... ... ... мен ... ... көрсеткіштер болып
табылады. Мемлекеттік бюджет орнықты болғанда, макроэкономикалық тұрақтылық
және қаржы жүйесінің тұрақтылығы, ... ... ... ақпараттың
ашықтығы жағдайларында инфляциялық ... ... ... ... кезде Қазақстанда осы алғышарттардың бәрі бар.
Қазіргі уақытта инфляциялық таргеттеуді енгізуге ... ... ... ... ... банк 2000 ... ... ақша-кредит
саясатын жоспарлаудың үш жылдық деңгейін ... 2004 ... ... ... ... ...... инфляция» индексі
қолданыла отырып ... Бұл ... ... емес факторлар
бағаларының деңгейіне дағдарыстық ықпалын жояды және ... ... ... ... 2004 ... ... ... банктің мақсаты ретінде бағаларды тұрақтандыру және мемлекеттік
бюджеттің тапшылығын қаржыландыруға тиым салу ... ... ... ... ... енгізудің қажетті шарттарының бірі болып ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін күшейтетін
нормативтік-құқықтық актілер әзірленіп жатыр. Тұрақы ... ... ... ... ... ... 2002 жылдың
қазан айынан бастап Халықаралық валюта қоры ... ... ... тетігін әзірлеу ... ... ... ... ... ... ... таргеттеуге көшуге қажетті база жасау үшін Ұлттық ... ... ... ірі ... шешу міндеті тұр:
ашық рынок операцияларын кең ауқымды ... ... көшу ... ... ... қағаздар портфелін ұлғайту;
бағалы қағаздардың қайталама рыногын дамыту;
трансмиссиялық тетіктің ... яғни репо ... ... ... ... ... ... жасайтын үлгіні әзірлеу;
инфляциялық таркеттеуді пайдалана отырып, шешім қабылдау ... ... ... ... және ... курстық жұмыста ақша теориялары және ... мен ... ... оның ... болу ... қарастырылған.
Қазіргі нарықтық экономикада ақшаның рөлі өте маңызды. Бірақ инфляция
салдарынан ... өсу ... ... ... алу ... ғана емес, сонымен бірге елдің экономикалық дамуының жалпы
қолайсыз ахуалымен әртүрлі факторлар тудырған өндіріс ... ... ... себепші болады.
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция көптен бері өмір сүріп келеді.
Оны тіпті ақшаның шығуымен бірге пайда болды әрі ... ... ... деп ... ... ... көрінетін байланыс қиындады. Қағаз ақшаның
алтынға тәуелдігі мүлдем үзілген, ақша айналымының дәстүрлі заңы ... ... жаңа ... ... ... ... бір ... көп елдер инвистицияны ынталандыру және жкономиканы емдеу құралы
ретінде ақша шығару ... ... ... ... ... ... ... ақшаны шектен көп шығарумен байланысты, бұл эмиссия ... ... де асып ... ақша ... баға ... ... нәтижесінде барлық
шаруашылық пропорциялар бұзылады. Жоғарыдағыны ... ... ... ... болады.
Қазіргі замаңғы инфляция – бұл ... пен ... ... және ... ... ... ... да ұлттық шаруашылық
пропорциялар бұзылуы нәтижесі.
Қолданылған ... ... ... Я.Ә., ... Б.Б., ... Ф.Н., Табеев Т.П.
«Экономикалық теория» Алматы ... ... 1999 ... ... С. ... ілімдерінің тарихы » Алматы 2003ж.
3. Жарканбаев Е.Б. ... ... ... ... 1996ж.
4. Жүнісов К.М. «Нарықтық экономикаға кіріспе» Алматы ... ... Е.Ф. ... ... ... ... Банк и ... 1999 г.
6. Камаев В.Д. «Экономическая теория» Москва 2003 г.
7. Көшенова Б. «Ақша, несие, банкттер, валюта ... ... ... ... Ж.К. ... ... ... 2001 ж.
9. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері» Алматы 2002 ж.
10. Саниев М.С. «Ақша, несие, ... ... ... ... Г.С. ... ... банки» Алматы Экономика 1999ж.
12. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, ... ... ... ... М.Н., ... Е.А. ... ... теории» Киров АСА
2003г.
14. Шеденов М.Б. «Жалпы экономикалық теория» Алматы 2002 ... ... Ө.Қ., ... А.Д., ... Қ.Қ., Құлпыбаев С.М. «Қаржы »
Алматы 2004ж.
16. № 017 Баспасөз релизі 2004 ж. 4 тамыз «Инфляцияға ... 9 бет.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша айналысы, заңы, ақша массасы және ақша жүйесі31 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
Ақша массасы мен ақша базасының құрылымын реттеу7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақстан Республикасы қазіргі кездегі ақша-несие саясаты және оның даму жолдары90 бет
Қазақстан Республикасының ақша – несие жүйесінің қазіргі жағдайы және оның ерекшеліктері78 бет
Ақша және инфляция31 бет
Инфляция. Ақша айналысы және ақша жүйесi32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь