Қолма-қол ақшасыз есеп айырылысу нышандары

Мазмұны.
Кіріспе 3
І бөлім. Қолма.қол ақшасыз есеп айырысудың мәні мен
ұйымдастырылу қағидаттары.
1.1. Қолма.қол ақшасыз есеп айырысудың мәні мен маңыздылығы 4
1.2. Қолма. қол ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастыру қағидаттары 7
ІІ бөлім. Қолма. қол ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастырудың
Қ.Р. негізгі нысандары.
2.1. Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу 10
2.2. Төлем. талап тапсырмаларымен есеп айырысу 12
2.3. Аккредитивтік есеп айырысу нысаны 13
2.4. Чектермен есеп айырысу 15
ІІІ бөлім. Қ.Р. да қолма.қол ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастыруды
жетілдіру мәселелері.
3.1. Вексельдік айналысты дамыту мәселелері 18
3.2. Электрондық банкнигті дамыту мәселелері. 20
Қорытынды 25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 27
        
        Мазмұны.
Кіріспе
3
І бөлім. Қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың мәні мен
ұйымдастырылу қағидаттары.
1. Қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың мәні мен ... ... ... қол ... есеп ... ұйымдастыру қағидаттары
7
ІІ бөлім. Қолма- қол ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастырудың
Қ.Р. негізгі нысандары.
2.1. Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу
10
2.2. ... ... ... есеп ... ... есеп ... нысаны
13
2.4. Чектермен есеп айырысу
15
ІІІ ... Қ.Р- да ... ... есеп ... ... мәселелері.
3.1. Вексельдік айналысты дамыту мәселелері
18
3.2. ... ... ... ... ... тізімі
27
Кіріспе.
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы – «Қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ... ... ақша ... бір бөлігі
болып табылады әрі қолма-қол ... ... яғни есеп ... ... ақша ... ... ... өзара есепке алу жолымен
жүзеге асырылатын төлемдердің жиынтығын білдіреді. Яғни, ... ... ... деп қолма-қол ақшаның қатынасынсыз, тек ... ... жазу ... ... ... талаптарды есепке алу арқылы есеп
айырысуды айтамыз.
Курстық жұмыстың мақсаты – қолма-қол ақшасыз есеп ... мәні ... ... ... ... оның ... мен ... ашып көрсету. Сонымен қатар қолма- қол ақшасыз есеп айырысуды
ұйымдастырудың Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... беру және осы ... ... есеп айрысуды
ұйымдастыруды Қазақстандағы жетілдіру мәселелері мен ... ... ... алдына қойылған міндеттері:
- Теориялық негіздерді зерттеу негізінде қолма-қол ақшасыз есеп
айырысу туралы жалпы тұжырымдамалармен танысу;
- Қазақстан ... ... ... есеп ... ... мен ... зерттеп анықтау;
- Қазақстан Республикасындағы қолма-қол ақшасыз есеп айырысуды
ұйымдастырудың негізгі ... ... ... ... ... ... сүйене отырып, қолма-қол ақшасыз есеп
айырысу ұйымдастыру принциптері мен осы қолма-қол ақшасыз есеп
айырысудың ... ... ... және заңдылықтарымен
танысу.
Қурстық жұмысты ... ... ... мақалалар, оқу құралдар,
мерзімдік басылымдар қолданылды.
І ... ... қол ... есеп ... мәні ... қағидаттары.
1. . Қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың мәні мен ... ... ... ақша ... бір ... ... табылады
әрі қолма-қол ақшаны пайдаланбай, яғни есеп айырысудың бірінен екіншісіне
ақша аудару немесе борыштарды өзара есепке алу ... ... ... ... білдіреді.
Қолма- қол ақшасыз айналым екі түрге бөлінеді: тауарлар мен қызметтер
үшін қолма-қол ақшасыз есеп ... және ... ... ... төлемдер. Негізгі артықшылықты айналымға тауарлық айналым жатады,
ол қоғамдық жиынтық өнімнің өндірілуі мен ... ... ... тауарлық қолма- қол ақшасыз айналыс құрамына тауарлар мен
көрсетілген ... үшін ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз аударымдар жолымен ... ... ... ... ... ... айналымда кәсіпорындардың,
ұйымдардың, мекемелердің, сондай-ақ халықтың ұлттық табысты қалыптастыру,
бөлу және ... ... ... аударымды қайта бөлу процесіндегі
төлемдері, айналымдағы қаражат пен пайда, ... ... ... ... да ... ... жоқ ... көрініс табады.
Тауарға қатысы жоқ қолма-қол ақшасыз төлемдерге жататындар: еңбекақыдан
ұсталатын салық төлемі; тұрғын үй, коммуналдық, ... ... ... ... төлемдері; кредитті өтеудің төлемі және қолма- қол ақшасыз есеп
айырысу арқылы жүзеге асырылатын басқа да төлемдер.
Қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ол банк жүйелерінің кредиттік ресурстарын арттыруға, кредит
қатынасын дамытуға мүмкіндік береді;
― ол айналымға аса қажетті қолма-қол ақша сомасының тұтынылуын
кемітеді;
― ол трансакциялық ... ... мен ... ... сақтау, тасымалдау, санау түріндегі айналыс шығындары)
кемуіне мүмкіндік тудырады;
― ол банктердің дәлдікті қажет ететін жұмысында ... және ... ... ... ... қол ... есеп ... процесінде шаруашылық
органдардың төлем қабілеті артады әрі келісімшарт міндеттемелерін
орындауға мүмкіндік ... ... ... қаржылық
жағдайлары тұрақталып, жұмыстарының тиімділігі мен
пайдалылығы жоғарлайды.
Мынаны айта кету керек, ... ... ... ... ... есеп айырысулар үнемі жүзеге асырылғанда ғана нақты шындыққа
айналады.
Сонымен, қолма-қол ақшасыз есеп ... деп ... ... тек ... есеп шоттарға жазу арқылы, немесе өзара
талаптарды ... алу ... есеп ... ... ... кез-келген мемлекеттің экономикасы мыңдаған,
миллиондаған шаруашылық жүргізетін субъектілерден құралады. Олар ... ... ... ... Тап ... ... және ... елдердің әр түрлі фирмаларының арасында да бар.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... мен
міндеттемелерді қанағаттандыру, өз кезегінде, есеп айрысудың керектігін
туғызады. Сонымен ... ... ... ... есеп ... 2/3
бөлігі қолма-қол ақшасыз жүзеге асырылады.
Қолма-қол ақшасыз жүзеге асырылатын есеп айырысудың уақыттылығын,
сенімділігін және ... ... үшін оның ... ... ... керек.
Өткен, Кеңестік қоғамда, қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың төрт негізгі
қағидасы бар деп есептелінетін. Және бұл ... ... ... өте қатаң бақылайтын. Қазіргі нарық ... ... ... ... мәнін жоғалтты, яғни оларды сақтау
(орындау) мүмкін болмай қалды. ... есеп ... тек ... ... ... ал көрсетілген қызмет үшін ол түгелімен
аяқталғаннан соң ... ... ... ... қазіргі уақытта, ешкім
орындамайды. Өйткені, қазір көбінесе есеп айырысу, алдын-ала ... ... ... келмейді. Бірақ мұндай жағдайды нарықтық экономикаға
тән заңнан шығады деуге болмайды. Керісінше, бұл ... ... ... ... ... ... жоқтығынан шыққан деу
керек. Соның салдарынан, қазіргі кәсіпкерлер біріне- бірі ... ... ... ... ... Кейінірек, нарық өркениетті болғанда,
бұл мәселе де өзінен өзі жолға қойылуға тиіс, ал олай болса, бұл ... ... ... ... ... экономистер асығыстық жасайды.
Сол сияқты, барлық есеп айырысу тек банктегі есеп ... ... ... ... қағида да, қазіргі жағдайда, тағы да ... тән ... ... келеді, яғни, есеп айырысу, банктерге соқпай, қолма-
қол ақшамен немесе баспа- бас ... ... ... соңғы
жылдары шыққан басылымдарда осы қағида да елеусіз қалып келеді. ... да ... ... Ақша ... ... қоям деген, ұлттық валютаның құнын
көтерем деген, ... ... ... жоям ... Үкімет, ертелі-
кешті, есеп айырысуды тәртіпке келтіруі керек.
Төлем, алушының есеп шотына, тек төлеушінің есеп шотынан шығарылғаннан
соң есепке алынуы ... ... ... да, жоғарыда келтірілген жағдайларға
байланысты елеусіз қалып ... ... ... ... тек есеп шоттың
иесінің келісімсіз ақша есептен ... ... емес ... қағида
(төртеудің бірі) ғана ешкімнің күмәнін келтірмейді.
Осыған қарамай, жоғарыда келтірілген қағидалардың орынсыз, нарық заңына
байланыссыз, жайлармен қолданылмай жүргенін, уақытша ... деп ... ... ... осы ... бәрі де ... ... алып,
есеп айырылысуда, сонымен қатар, ақша айналымын реттеуде, тиісті маңыз
атқарулары ... ... тек ... экономикасына тән қағидалар әзірлеу
керегі жоқ ... Ал, ... ... есеп ... ... және тиімділігін қамтамасыз ету ... ... өзі ... ... ... ... ... оны нығайту үшін және ақша
айналымын жылдамдату үшін әрі көлік ... ... ... ... қол ... есеп ... ... одан әрі ұлғайтып,
жетілдіруіміз қажет. Қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ұйымдар арасында, олар мен олардан саты бойынша ... ... ... олар мен ... және қаржы- кредит мекемелерінің
арасында есеп айырысулар жүзеге асырылады. Бүгінгі ... ... ... ... ақшаның қолданылу салалары кеміп келеді. Еңбекақы беру,
коммуналдық, ... ... және ... да ... көп ... ... ... ақшадан пошта бөлімдерінен, ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, сондай-ақ
сатып алынған тауарлардың төлемдері ... ... мен ... ... төленеді. Осы шаралардың барлығы қолма-қол ақшаның
пайдаланылатын салаларын ... ... ... есеп айырысудың үлесін
арттыруға мүмкіндік береді.
2. Қолма- қол ақшасыз есеп ... ... ... айырысулар үнемі жүзеге асуы үшін қолма-қол ... ... ... бір ... ... керек.
Оған мыналарды жатқызуға болады:
― Төлеушілердің банктерді және қолма- қол ақшасыз есеп айырысудың
түрлерін таңдаудағы еркіндік принципі. Бұл ... ... ... ... ... ... әрі есеп айырысу
операцияларын жылдам және дәл орындай алатын банктерді
таңдауға, сондай- ақ келісімшарттағы шарттардың орындалуын
қамтамасыз ететін қолма- қол ақшасыз есеп айырысудың ... ... ... ... ... ... ... келісімін міндетті түрде беру принципі, яғни
төлеушінің төлеуге келісім бергені немесе бермегені туралы ақпарат
міндетті ... ... ... ... мағынасы мынадай: шот иесінің
шоттағы қаражатын банк төлемдердің белгіленген ... ... ... ... қаражаттың мөлшерінде төлем жасайды. соңғысы (шот
иесінің шоттағы қаражатының шегінде төлемінің жүзеге асырылуы)
төлемнің қамтамасыз етілу ... ... ... ... принципі. Бұл принциптің экономикалық
мағынасы мынадай: ақшалай қаражатты алушы қаражаттың
келісімшартта көрсетілген мерзімде өзінің шотына аударылуына
мүдделі. Төлемді уақтылы алудың ... өте ... ... есеп ... қатысушылардың келісімшарт
Қатынастарының сақталуына мүліктік жауапкершілік пен есеп
айырысудың үздіксіз жүруіне бақылауды жүзеге ... ... ... барлық принциптері бір- бірімен өзара тығыз байланысты
болғандықтан бұлардың біреуінің бұзылуы ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар шаруашылық органдардың,
кәсіпкерлердің бір шоттан екіншісіне ақша аудару ... ... ... ... алу туралы банкке берген тапсырмаларын білдіретін есеп
айырысу құжаттары ... ... Есеп ... ... мен ... айналымын бір- бірінен бөліп ... ... ... ... – бұл ... есеп айырысудың басынан
бастап аяғына дейін қозғалыс пунктері бойынша дәйекті ... ... ... ... есеп ... құжаттарының қозғалысына қажетті уақытпен қоса
есеп айырысуға қатысты әр түрлі операциялардың жүзеге асырылатын уақытты да
қамтиды. Есеп ... ... ... ... мен есеп ... ... қол ақшасыз есеп айырысу жеке және ... ... ... шот ... банк арқылы жүргізіледі.
Есеп айырысу қызметі үшін банк пен ... ... ... ... екі ... ... азаматтық- құқықтық келісімшарт бекітіледі.
Банктер мен басқа кредит мекемелері өзара есеп айырысуы үшін бір- бірінде
корреспонденттік шот ... әрі бір банк ... ... ... ... ... және ... соңғысына төлем мен басқа
операциялар бойынша ... ... ... ... келісімшарт
негізінде ҚР Ұлттық банк мекемелерінде де шот аша алады. Мұнда белгілі ... аса ірі ақша ... ... ... ... есеп ... ... және нақты уақыт аралығында жүзеге асырылады. Аударылатын аса ірі
ақшаның сомасын Ұлттық банк ... ... ... ... ... айырысулар клиринг негізінде екі және көп жақты есепке алу арқылы
жүзеге асырылуы ықтимал. Клиринг- бұл ... және жеке ... ... ... үшін ... мен ... өзара есепке алуға
негізделген қолма- қол ақшасыз есеп айырысудың тәсілі.
ҚР ... ... ... қолма- қол ақшасыз есеп айырысудың
мынадай негізгі формаларының пайдаланылуы ұйғарылады:
- төлем тапсырмалары;
- аккредитивтер;
- ... ... ... карточкалар.
ІІ бөлім. Қолма- қол ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастырудың
Қ.Р. негізгі нысандары.
2.1. Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу.
Төлем тапсырмалық нысан. Қазіргі ... ... қол ... ... ең ... ... ең кең ... нысаны. Бұл нысан алдын
ала төлемде де, кейінгі төлемде де ... және ... ... ... алушының да мүдделерін қорғайды. Тауар жеткізушінің мүддесі, тауарды
жөнелтпей тұрып, оның құнын алып алғанда қорғалады, ал ... ... ... ... ... тауар алатынына көзі жеткенде қорғалынады.
Төлем тапсырмасы дегеніміз – ... ... ... ... өз есеп шотынан тиісті соманы, ақша алушының есеп шотына аударуға
беретін жазбаша өкімі. ... ... ... ... ... ... ... барлық тауарлық емес операциялар ... ... ... ... төлемдер бойынша есеп
айырысулар ... ... бұл ... ... тыс ... мен алымдар, зейнетақы қорларымен есептесу, түрлі комиссиялық
алымдар т.с.с) өтеу үшін қолданылады.
Бұл нысанды қолданудағы ең ... ... ... есеп шотында
жеткілікті ақша болуы керек.
Төлем тапсырмасы ... ... ... ... ... ... ... жеткізуші келісім- шартқа сәйкес ... ... ... ... ... ... шот ұсынады.
2. Сатып алушы, ... ... ... төлем тапсырмасының
жинақтамасын толтырып, оған ... ... ... ... ... ... тапсырады;
3. Құжаттарды тиісті тексеруден өткізгеннен соң, банк ... ... ... есеп ... шығарады да:
а) тауар жеткізушінің есеп шотына түсіреді, егер олардың есеп шоттары
сол банкте болса;
б) басқа банктегі тауар ... есеп ... ... ... ... қызмет көрсететін банк түскен соманы соның есеп
шотына есепке жатқызады.
Тауар үшін, немесе әр түрлі қызметтер ... ... ала ... ... ... ... ... мүлде басқаша іске асырылады. Алдымен сатып
алушы, төлем тапсырмасының жинқтамасын толтырып, оған фактур- шотты ... ... ... ... ... ... ... тексеруден
өткізгеннен кейін банк көрсетілген соманы төлеушінің есеп ... ... ... есеп ... ... жатқызады, немесе, оған қызмет көрсететін
банкке ... ... ... ... ... ... тек ақша алушының есеп
шотына тиісті сома ... ... ... ... ... кейінгі 10 күннің (толтырылған күнді есептемегенде) ішінде
жарамды.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысудың тағы бір ... ... ... нысан тауар жеткізуші мен сатып алушының өзара келісімі бойынша,
тауар жеткізілуінің азда- көпті бір ... ... Ол ... ... белгілі бір мерзімде, белгілі бір көлемде ... ... ... ... алады, ал сатып алушы жоспарлаған (жоспарлы төлем
деп аталған себебі осында) соманы, келісілген мерзімде ... ... ... Бұл ... ... ... ... төлем тапсырмасы
қолданылады. Өзара келісімдері бойынша мәмілеге ... ... ... ... тауар мен өтелінген төлемді есепке алып отырады.
Айдың аяғында жөнелтілген тауар мен ол үшін ... ... ... ... ... ... ... төленген ақшадан кем
жөнелтілген болса, ... ... ... ... ... келесі жоспарлы
төлемнен ұстап қалады. Егер төленген ақшадан жөнелтілген тауар көп болса,
сатып алушы ... ... ... ... ... ... орай,
қазіргі уақытта осындай, өте қолайлы, есеп айырысудың ... ... ... Себебі, жоғарыда айтылғандай, кәсіпкерлердің арасында
бір- біріне сенім жоқ.
2.2. Төлем- ... ... есеп ... ... ... Бұл ... ... айтудың алдында, мұның бұрын
қолданылып келген төлем талабына аздап тоқталу керек. Төлем талабы- кешегі
жоспарлы- тарату кезеңінде есеп ... ең ... ең кең ... нысаны
болған. Өйткені, ол кезде барлық материалдық құндылықтың қозғалысы, жоспар
бойынша ... ... ... ... осы ... ... ақ ... нарықтық экономиканың кейбір элементтерін шаруашылыққа енгізе
бастағанда- ақ, бұл нысанның кейбір кемшілігі ... ... ... ... үшін ... ... өте баяу жылжып төлемнің кезінде
түсуін қамтамасыз ете алмады. Осы жағдайда бұрынғы төлем талабы нысанына
кейбір ... ... оны ... ... тапсырмалық» нысаны дейтін
болдық. Шынында бұл сол бұрынғы «төлем ... ... ... ... ... нысанының құрамдастығы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болатын.
Ол үшін бұрын есеп айырысуға қатысып келген ... ... ... ... ... Ол, тауар жөнелтушіге қызмет көсететін банк еді.
Есеп айырысудың төлем- ... ... ... іс ... ... ... ... жөнелтуші тауарын жөнелткеннен кейін, немесе қызмет атқарып
болғаннан кейін, жасалған шарт бойынша төлем- талап ... ... ... ... толтырады. Сонан соң сол құжатты, тауар- ... ... ... ... алушының банкісіне жібереді. (бұрын өзіне
қызмет ететін банкіге тапсыратын);
2. Ол банк бұл ... ... ... беру үшін ... ... Банк үш ... ... сатып алушы ұсынылған төлемді не толығымен, не
ішінара төлеуге ... ... ... ... ... ... шартта
көрсетілген жағдайлар бұзылған болса). Өзінің шешімін сатып алушы ... ... ... ... банкке тапсырады.
4. Бұл банк тиісті соманы сатып алушының есеп шотынан шығарып, тауар
жөнелтушінің банкісіне аударады.
5. Ал, ол банк ... ... ... ... есеп шотына есепке
алады.
2.3. Аккредитивтік есеп айырысу нысаны.
Аккредитивтер сатып алушы банкісінің ... ... ... ... ... ... аккредитивтік өтініште қарастырылған
басқа жағдайларды растайтын құжаттарды ... ала ... ... ... ... ... ... беретін тапсырманы
білдіреді.
Аккредитивтік нысанның ең басты ерекшелігі, бұл нысанмен есеп айырысу
(төлем) тауар ... ... ... ... Бұл тек осы ... ... нысандарда есеп айырысу (төлеу) төлеушінің тұрған ... ... ... мен есеп ... ... ... мен ... арасындағы жасалған шартта көрсетілген ерекше талапқа байланысты,
немесе, бір жолғы ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу керек болғанда қолданылады. Ал, кей жағдайда бұл
нысанды, тауар ... ... ... ... ... ... ... алушыларға жаза ретінде қолданылады. Әрбір
аккредитив, тек бір ғана ... ... есеп ... ... Осының
салдарынан есеп айырысудың бұл нысаны кең қолданылмайды. Барлық тауар
айналымының құрамында оның үлес ... ... Оның ... ... ... тән кемшіліктері де бар. Мысалы бұл нысанмен ... ... ... ... (ақшасы) ұзақ уақытқа (аккредитивтің
мерзіміне) айналымнан шығып қалып, пайда ... (өлі ... ... ... де қаржының айналымы баяулатылады. Өйткені, ... ... ... ... ... ... ... бола,
тура осы нысанмен есеп айырысуды тауар жөнелтушілер жөн көреді әсіресе,
қазіргі ... ... ... ... өнімге кезінде төлем алудың
пайдасы, айналымның ... ... ... гөрі ... ... ... (депозиттік) және ашық (кепілдікті), қайтарып
алынатын және ... ... ... ... жабдықтаушы есеп айырысу үшін қаражатты алдын- ала сақтап
қоятын әрекеті, яғни ... ... өз есеп ... шотынан
жабдықтаушыға қызмет көрсететін банкке аударатын әрекеті жабық аккредитив
деп саналады.
Ашық аккредитив орындаушы банктен ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарып тастауын білдіреді.
Қайтарылып алынбайтын аккредитив жабдықтаушының- қаражатты алушының
келісімінсіз күшін жоймайды немесе өзгертілмейді. ... ... ... ... қайтарып алынатын деп саналады.
Аккредитивтік нысанды қолданғанда құжаттардың ... ... ... ... ... шартқа сәйкес, тауар өндіруші өндірген тауарының
жөнелтуге дайын екенін ... ... ... және одан
аккредитив ұсынуын талап етеді;
2. Сатып алушы, мұндай хабар алғаннан кейін ... ... ... ... ... ... өтінім береді. Ол
өтінімде, басқа да деректемелермен қатар, аккредитивті ... ... ... ... Сатып алушыға қызмет ететін банк, көрсетілген соманы ... есеп ... ... да, оны «Аккредитивтер» деген
пассивтік шотқа жатқызады, яғни осы шотта ... ... ... ... тауар жөнелтушіге, қызмет ететін
банкке, аккредитив ұсынылды деген хабар береді.
4. Тауар жөнелтушінің банкісі ... ... ... ... ... деген шотқа есепке алады, және
бұл жөнінде ... ... ... ... жөнелтуші шартта көрсетілген талаптарға сәйкес дайындалған
өнімін сатып алушыға ... ... ... ... ... барлық құжаттарды өз банкісіне
тапсырады.
6. Бұл банк, тиісті соманы тауар жөнелтушінің есеп ... ... ... ... ... ... аккредитивтер» деген
шоттың қалдығын осы сомаға азайтады. ... ... ... құжаттар, дебеттік авизо мен ... ... ... жіберіледі.
7. Сатып алушының банкісі, түскен дебеттік авизоның сомасын
«аккредитив» деген пассивтік ... ... ... ... ... ішінара да пайдалануға болады
және ол, аккредитивтік өтінімде көрсетілген мерзімге ... ... ... дейін пайдаланылмаған сома, сатып алушының банкісіне қайтарылады.
Керек болған жағдайда ... ... ... ... ... есеп ... берушінің чекті ұстаушыға чекте көрсетілген ақша сомасын төлеу
туралы төлеушіге беретін сөзсіз ... ... чек деп ... Чек ... ... үшін төлемдерді төлейтін немесе толтырылып, қол қойылатын чек
арқылы төлемдерді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлға. Чек ... ... ... ... алатын заңды тұлға. Чектер есеп айырысу чегі және
ақшалай чек деп ... Есеп ... чегі ... қол ... есеп
айырысу үшін қолданылады) төлем тапсырмасы секілді төлеушімен рәсімделеді,
алайда төлем тапсырмасынан айырмашылығы чек ... ... ... ... ... ... іс ... асырылған сәтте беріледі.
Содан кейін чек төлемді жүзеге асыратын банкке беріледі.
Есеп айырысу ... ... және ашық ... Жабық чек- бұл есеп
айырысу чегі, онда чек беруші қаражатты чек бойынша төлемді ... банк ... ... ала ... ... Ал, ашық есеп ... чегі ... банк кепілдік береді.
Ақшалай чектер чекті ұстаушыға банктен қолма- қол ақша ... ... ... ... шаруашылыққа қажетті қаражат, іссапар
шығыны, ауылшаркашылық өнімдерін сатып ... есеп ... Бұл қай ... алып ... да өте ... ... ... тауарын жөнелтпей тұрып төлемнің кепілдік құжатын
(чек) ... ... ... ... ... қолына алған тауар үшін, немесе
істелінген қызмет үшін төлейді.
Осы нысанмен есеп айырысу үшін ... ... ... өтінім беріп, өзіне
қызмет ететін банктен 10, 25, 50 чегі бар чек кітапшасын ... ... ... ... ... ... ... және сол соманың шегінде чек
жазып беруге болады. Көрсетілген сома сатып алушының есеп шотынан ... ... ... ... ... осы шотта банкке түскен чектер
төленеді. Мұндай ... ... ... кез ... ... ... ... қызмет атқарушымен есеп айырыса алады, тіпті оларды бұрын соңды
білмеген ... да. ... ... ... ... ... ... алушының өкілі алмақшы болған тауарды іріктеп ... ... ... чек ... ... Чек ... сол чекті келесі күні (тәртіп бойынша 10 күннің
ішінде) сатып алушының банкісіне төлеуге ұсынады;
3. Сатып ... ... бұл ... ... ... шотта сақталушы
ақшадан төлейді. Басқаша айтқанда ол шоттың қалдығын чектің
сомасына азайтып, ... ... есеп ... ... алады.
Егер оның есеп шоты басқа банкіде болса, тиісті соманы сол ... чек ... ... сома ... ал чек ... ... сомаға жаңа кітапша алуға құқықты. Егер, керісінше, чек таусылмай,
көрсетілген сома бітіп қалса, қайтадан өтінім ... ... ... сақтауға
қосымша ақша аударуға болады.
ІІІ бөлім. Қ.Р - да қолма-қол ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастыруды
жетілдіру мәселелері.
3.1. Вексельдік айналысты ... ... ... ... төлем мерзімін ұзарту түріндегі сатып
алушының сатушыға тауар ... ... ... ... құрал, сондай- ақ, вексельдің ... ... ... ... ... бір ... төлеу турасындағы вексель берушінің
міндеттемесін қамтитын құнды қағаз ... ... ... ... ... ... вексельдің екі түрі қарастырылады: жай және ... ... ... ... ... ... ақша сомасын белгілі бір
мерзімде және белгілі бір орында қаражатты алушыға немесе оның ... ... ... жай әрі ешқандай шарты жоқ міндеттемесін қамтитын
жазбаша құжат болып табылады.
Пластикалық карточкалар магниттік жолағы бар карта және ... ... деп ... ... ... ... пайдаланатын субъектілерге мыналар
жатады:
–– карточканы ұстаушылар (клинет, ... ... ... ... ... ... карта эмиссиясын (шығаруын) жүзеге асырады;
― эквайер- банк (acguirer)- ... ... ... көрсететін және
сауда- саттық ... ... өз ... ... ... жүзеге асыратын банк;
― есеп айырысушы банктер;
― дүкендер мен қызмет көрсетуші кәсіпорындары;
― процессингтік ... ... ... ... ядросы болып
табылатын мамандандырылған есептеу орталығы.
2 ... ... 10 11 4
12 ... жолағы бар карталарды пайдаланумен есеп айырысудың
сызбасы.
1- клиентке ... ... және ... 2- ... алу ... ... ұсыну; 3- қолданыстылығы ... ... ... ... ... салу; 4- тексерудің нәтижесі; 5- тауарды табыстау,
қызмет көрсету; 6- аусымды табыс ету; ... ... есеп ... 8-
13- эмитент- банктің эквайер- банкпен есеп айырысуы; 14- карточка иесінің
эмитент- банкпен есеп ... ... ... ... осы ... ... ... Арадағы айырмашылық тексеру процесінде ... ол on ... ... тікелей байланыс) режимін қажет етпейді, сауда
нүктесінде дербес (of line) жүзеге асырылады.
Аударылатын вексель (тратта)- бұл вексель ... ... ... ... ақша сомасын үшінші тұлғадан (ремитентке) немесе оның
бұйрығы ... ... ... төлеу туралы сөзсіз бұйрығын қамтитын
жазбаша құжат (жай вексельден айырмашылығы мұнда екі қатысушы ... ... үш ... ... ... есеп ... ... қаражаты есеп айырысушылар мен
төлемдерге «алаңдамауына» ықпал етеді. ... ... ... банк өз ... ... ... ... (меншік) құқығына ие
болып, осыған қарай борышқордан алынатын қаражаттың вексельде ... ... кеп ... ... ... ... Электрондық банкнигті дамыту мәселелері.
Бүгінгі таңда қолдан қолға, сатушыдан сатып алушыға өтіп көптеген ақша
мөлшері айналыста жүр. Әрі мемлекет ақшаны ... оны ... ... ... ... ... жабдықталған көлікті,
ғимараттарды ұстау үшін көп шығындар шығара отыр. Сонымен ... ... ... ... мен ... де ... ... осы
мақсатта көп шығындар шығарады.
Кәсіпорындар мен мекемелер сияқты жеке адамдардың ... ... ... ... ... жағдайларға ұшырауына байланысты қаупі бар. ... ... ... әрі ... мен ... өткен ғасырдың 80
жылдарында- ақ Америка мен ... ... ... ... ... ... мен ... қызметі үшін төлемді аудармалы, электрондық
карточкалар арқылы есептесуге итерді.
ҚР Ұлттық ... ... ... қол ... есеп ... ... бойынша жұмыстар жүргізіп келеді. Қағаз құжаттардан бас тартудың
және осы ... ... ... ... есеп айырысудың
жүйесіне көшудің бірлескен осы екі жолы шаруашылықты жүргізуші субъектілер
қаражатының айналымын көп жылдамдатады. ... ... ... ... табылатын банктер мен клиенттер арасындағы есеп
айырысулар күн сайын жүзеге ... Егер ... ... ... ... ... аясында жүргізілетін болып, ал клиент аймақтан тыс
жерде жүрген болса, оның қатысуымен есеп айырысу бір- екі ... ... ... ... ... ... ... тасымалдауда банк құжаттарын
қолмен сұрыптаумен және оларды салып жіберумен ... ... ... ... ... ... ... технологияның басты артықшылығына- ол (жаңа технология) өңделген
және сақтаулы ақпараттардың ... ... ... ... ... электрондық карточкаларды қолдану үшін ең алдымен
отандық, бүгінгі күн талабына сай ... ... ... қамтамасыз етілмеу, халықтың психология тұрғысынан әлі ... ... ... арасында өзара төлем карточкаларының жоқтығы
өзіндік қиыншылық туғызуда.
Дегенмен, Қазақстанда ... ... ... ... ... бар екенін де атаған дұрыс. 1994 жылы ... ... ... ... ... 2005 жылдың 1 шілдесіне
Қазақстан банкілерінен айналымға шығарылған ... саны ... ... ал ... ... 1,72 ... адамға жетіп отыр.
Бүгінгі таңда қолданыстағы электрондық төлем карточкаларының
кәсіпкерлер мен ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан да тиімді екенін байқатты. ... оны ... ... ... олар ... ... дер кезінде Қазақстанның
аумағында ғана емес, алыс және жақын шет елдерде де ... ... ... ... сақталу қауіпсіздігімен қамтамасыз етілетініне
де көздері жетті. Бүгінде электрондық ... ... ... ... ... ол тек қолма- қол ақша алу үшін ... ... ... және өзге де мекемелердің құқығының жоқтығынан
аудармалы ... ... ... ... ... ... ... Банкісінің мәліметі бойынша
2003 жылдың бірінші жарты жылдығында банктер жүйесінде ... ... ... ... 12,9 ... төлемге 167,4 миллиард
теңгені құрап отыр. Оның 4 пайызы ғана ... ... ... де, 96
пайызы қолма-қол төлем операциясы арқылы жүргізілген. ... ... ... үшін ... төлем карточкаларын енгізу әрекеті
тиімді нәтиже ... ... бұл ... ... және ... масштабында шешілуге тиіс.
2003 жылдың 14- тамызындағы Қазақстан ... ...... ... ұлттық банктер арасындағы төлем карточкаларының жүйесін
микропроцессорлық ... 2005 ... ... ... бағдарламасын жүзеге
асыру жолында шаралар жоспары бекітілді.
Микропроцессорлық карточкалар негізінде төлем карточкаларының ... ... ... құрудың негізгі мақсаты:
― тұрғындар қолындағы ақшаны аудармалы айналымға тарту;
― тұрғындарға қызмет істейтін бірыңғай «төлемдік» аумақ құру;
― мемлекеттік басқармаларда жаңа ... ... ... ... ... ... басқаруды күшейту;
― жеке төлем жүйелерін алдыңғы ақпараттық технологиямен
қамтамасыз ету;
Қазақстан Республикасы Ұлттық ... осы ... ... жету үшін
«Процессингтік орталық» ЖАҚ құрды, оған екінші деңгейдегі 11 банк ... еніп ... Бұл ... ... жеке ... орталықтары бар
банкілердің карточкалық бизнес енгізу арқылы шығысын азайту, ал ... ... ... ... ету, ... иелерін оқыту
жолында жұмсалатын қаржылай шығынның көп болмауын қамтамасыз ... ... ... ... « Процессингтік орталық » ЖАҚ аталмыш
қоғамының акционер- банкілері шығарған ... ... іс ... ... ... Негізгі уақытта сауда операциясын жүргізіп,
қызмет көрсететін саудалық мекеме ... ... ... ... ... қаулысына сәйкес жоба даярланып, ол мүдделі
министрліктердің келісімінде қаралуда.
POS- ... ... және ... саласында қызмет көрсететін төлем
карточкаларының қалай қабылданатынын білу үшін ең алдымен эквайрингтік
қызметпен ... ... ... ... ... ... ... көрсететіні жөнінде тиісті келісім- шарт
(эквайринг келісім-шарты) жасау қажет. Егерде аталмыш кәсіпорынға қызмет
көрсететін банк ... ... ... ... онда төлем
карточкаларын қабылдауды ұйымдастыру жөнінде осы банкпен жұмыс істеген ... бір ... ... ... өте ... да ... келісімі бойынша банк карточканы ... ... ... ... ... жабдықтарды орнатуды қамтамасыз етуді,
сондай- ақ кәсіпорынға сауда ... ... ... клиенттерге
тоқтау- парақтарын жіберуді (операцияның ... ... ... ... сонымен қатар персоналды оқытуды (кәсіпорынның
кассирі мен сатушыларын) өз функциясына алады.
Бүгінгі таңда төлем ... ... үшін ... ... ... ... ... деңгейлі 19 банкіге берілді. Қазір 14
банкіде, атап ... ... ... ... банкі», «Тұран Әлем
Банкі», «Казкоммерцбанк», «Каспий банкі», «Центркредит ... ... «АТФ ... ... банк», «Нұрбанк» ашық ... т.б. ... ... ... іс жүзінде жүзеге асырылуда.
Дегенмен төлем карточкаларының нарығында ... ... ... ... Әлем ... ... ашық акционерлік қоғамдары алдыңғы
орында екенін атаған жөн.
Электрондық ... ... ... ... Қазақстан банкілері
тарапынан көптеген жұмыстар атқарылуда десек те, электрондық карточкалар
арқылы аудармалы есептесу өте жай ... Бұл ... ... сервистік
және өзге де тұрғындарға тауарларды тарататын, қызмет көрсететін ... де ... ... ... ... ... келе ... тұжырымдар жасауға болады:
бүгінгі таңда, қазіргі нарықтық экономикада қолма-қол ... ... ролі ... болып табылады. Жалпы ... ... ... есеп айырысуда қолма-қол ақшаның қолдану салалары кеміп барады.
Қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жолымен ... мен ... ... мен ... саты ... жоғары тұрған ұйымдардың арасында, олар мен
мемлекеттің және ... ... ... есеп ... ... беру, коммуналдық, пошталық төлемдер және басқа да шығындардың
көп бөлігі қалаларда банктердегі салым ... ... ... ... аудару арқылы қолма-қол ақшасыз ... ... ... алынған тауарлардың төлемдері дүкендерде чектер
мен пластикалық карточкалар арқылы төленеді. Осы ... ... ... ... пайдаланылатын салаларын кемітуге, қолма-қол ақшасыз есеп
айырысудың үлесін арттыруға мүмкіндік береді.
Мінеки, курстық жұмыстың ... ... ... ... ... мәні мен ... оның ... қағидаттарына түсінік
берілген.
Сонымен, қолма-қол ақшасыз есеп айырысу деп қолма-қол ... тек ... есеп ... жазу ... ... өзара
талаптарды есепке алу арқылы есеп айырысуды айтамыз.
Қолма- қол ақшасыз айналым екі түрге бөлінеді: тауарлар мен ... ... ... есеп ... және тауарға қатыссыз бюджетке
төленетін төлемдер.
Айналымның тауарлық қолма- қол ақшасыз айналыс ... ... ... ... үшін халықтың, кәсіпорындардың, ұйымдардың ... ... ... ... ... ... асырылатын
төлемдері жатса, тауарға ... ... ... ... ... ... сондай-ақ халықтың ұлттық
табысты қалыптастыру, бөлу және ... ... ... ... ... ... ... айналымдағы қаражат пен пайда, банктің
кредиттеуі, сақтандыру және басқа да тауарға қатысы жоқ ... ... ... қолма-қол есеп айырысу түрі кеңінен қанат
жайып жатыр. Осы Қ.Р-ның қолданыстағы заңына сәйкес ... ... ... ... негізгі формаларының пайдаланылуы ұйғарылады:
- төлем тапсырмалары;
- аккредитивтер;
- ... ... ... ... ... ... екінші бөлімі қолма- қол ақшасыз есеп айырысуды
ұйымдастырудың Қ.Р. негізгі нысандары, оның ... ... ... чектер туралы мәліметтер жиналған.
ҚР Ұлттық банкі Қазақстанда қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың жүйесін
жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізіп келеді. Қағаз құжаттардан бас ... осы ... ... ... ... есеп айырысудың
жүйесіне көшудің бірлескен осы екі жолы шаруашылықты ... ... ... көп ... Үшінші бөлімінде қолма-қол ақшасыз
есеп айырысудың кейбір түрлерінің даму ... мен оны ... ... ... жиналған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Нормативтік актілер:
1. Қазақстан Републикасының конститутциясы 2001ж, 18б.
2. Қазақстан Республикасы Парламентінің жаршысы 2003ж. № 817, ... ... ... ... ... ж ... 2006 ж ... «Заң газеті» 2006 ж №197,№198.
5. Найманбайев Т.Қ. “Ақша-несие саясатындағы өзгерістер” Заң 2008ж ... ... ... Р.Ә. ... ... ... 1999 ... Бисенғазиев Қ. «Макроэкономика», Ақтөбе 2000 ж.
8. Дробзина А.А. «Қаржы-ақша айналымы», Москва 1997 ... ... Е.Ф. ... ... банки», Москва, ЮНИТИ, 2000 г.
10. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, валюта қатынастары», Алматы 2000 ... ... С. ... теориясы», Алматы 2000 ж.
12. Илиясов Қ.Қ. «Қаржы», Алматы 2003 ж.
13. Мамыров Н.К., Тілеужанов М. ... ... 2005 ... ... С.Т. ... есеп», Алматы 2005 ж.
15. Саниев С.М. «Ақша, несие, банктер», Алматы 2001 ж.
16. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, ... ... 2001 ... ... Н.Н. ... ... ... 2005 ж.
-----------------------
Карточка
иелері
Сауда- саттық
қызмет көрсетуші
кәсіпорындар
Есеп айырысу банктері
Процессингтік орталық
Эмитент- ... банк

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттарының қолдану тәсілдері39 бет
Ақша қорының есебі және тапсырмалар35 бет
Оқушылардың мемлекеттік рәміздерге деген құрмет сезімін тәрбиелеу- патриоттық тәрбие берудің бастапқы қадамы6 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Ақшасыз есеп айырысу нысандары11 бет
Ақшасыз есеп айырысулардың есебі21 бет
Банк кассасынан қолма-қол ақшаларды қабылдау және беру есебі27 бет
Валюта шотындағы қолма-қол ақша есебі29 бет
Кассадағы және есеп айырысу шотындағы қолма - қол ақшаның есебі39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь