Ақуыздардың жіктелуі

Жәй ақуыздар
Ғылыми зерттеу жұмыстарының нәтижесінде, аминқышқылдаарынан ғана тұратын ақуыздардың өте аз екендігі дәлелденілді, сондықтан жалпы жіктелу жүйесі бойынша алынған жәй ақуыздары екі топқа бөлінеді: ақиқат және шартты жәй ақуыздарға. Ақиқат жәй ақуыздарға гистондар, альбуминдер, протаминдер жатады. Шартты жай ақуыздарға протеинойдтар, глобулиндер, проламиндер, глютелиндер жатады, олардың құрамына өте аз мөлшерде ақуызға жатпайтын компоненттер (моносахаридтер, дисахаридтер, олигосахаридтер, липидтер, металлдар) кіреді.
Гистондар. Бұл ақуыздар негіздік қасиет көрсетеді, олардың құрамына негізінен лизин мен аргинин (20-30%) кіреді. Гистондар екінші реттік құрылым ғана түзеді, олардың молекулалық салмағы жоғары емес (11000-24000) құрамындағы лизин мен аргининнің сандық мөлшеріне байланысты, гистондардың бес түрі белгілі: H1, Н2а, Н2в, Н3, Н4. Гистондық фракциялардың изоэлектірлік нүктелері 9,5-ДНҚ аралығында болады. Табиғи жағдайда гистондар хроматиннің ДНҚ- сымен электростатикалық байланыстармен байланысқан (көпжасушалы организмнің рН мағынасында гистон оң, ал ДНҚ теріс заядталынған). Гистондар құрылымдық реттеуші қызметтерін атқалы Гистондардың төрт фракциясы нуклесомдарды түзуге, ал Hi фракциясы нуклесомдар арасындағы ДНҚ-ның фрагменттерін орауға
қолданылады, яғни хроматинді және хромосомды түзуге жүмсалады Гистондардың реттеуші қызметтеріне, олардың әсерімен ДНҚ-даі РНК=ға берілетін гендік мәліметтердің реттелуі жатады Протаминдер. Бұл ақуыздардың құрамына кіргіш аминқышқылдарының 60-85% аргининнен тұратындықтан, протаминдер өте жоғарғы негіздік қасиет көрсетеді. Олардың молекулалық салмағы төмен, 4000-12000 аралығында болады. Протаминдер ұрықтардың хроматинінің ДНҚ - сымен байланыс түзеді. Осы ақуыздар негізінең барлық сперматозоидтарында кездеседі. Кейбір протоминдер, өздерінің алыну көзіне байланысты аталады. Мысалы: лосось
        
        ақуыздардың жіктелуі
Жәй ақуыздар
Ғылыми зерттеу жұмыстарының нәтижесінде, аминқышқылдаарынан ғана
тұратын ақуыздардың өте аз ... ... ... жалпы жіктелу
жүйесі бойынша алынған жәй ақуыздары екі топқа бөлінеді: ақиқат және шартты
жәй ақуыздарға. ... жәй ... ... альбуминдер, протаминдер
жатады. Шартты жай ... ... ... ... ... ... ... өте аз мөлшерде ақуызға жатпайтын
компоненттер ... ... ... ... ... Бұл ... негіздік қасиет көрсетеді, олардың құрамына
негізінен лизин мен аргинин (20-30%) ... ... ... ... ғана ... олардың молекулалық салмағы жоғары емес ... ... мен ... ... ... ... ... түрі белгілі: H1, Н2а, Н2в, Н3, Н4. ... ... ... 9,5-ДНҚ аралығында болады. ... ... ... ДНҚ- ... электростатикалық байланыстармен
байланысқан (көпжасушалы организмнің рН мағынасында гистон оң, ал ДНҚ теріс
заядталынған). ... ... ... ... ... төрт фракциясы нуклесомдарды түзуге, ал Hi ... ... ... ... орауға
қолданылады, яғни хроматинді және хромосомды түзуге жүмсалады
Гистондардың ... ... ... ... ДНҚ-даі РНК=ға
берілетін гендік мәліметтердің реттелуі ... ... Бұл ... ... ... 60-85% ... тұратындықтан,
протаминдер өте жоғарғы негіздік қасиет көрсетеді. Олардың молекулалық
салмағы төмен, ... ... ... Протаминдер ұрықтардың
хроматинінің ДНҚ - сымен байланыс түзеді. Осы ... ... ... кездеседі. Кейбір протоминдер, өздерінің алыну көзіне
байланысты аталады. ... ... ... ... ... ... ... форель ұрығынан — труттин, скумбрия ұрығынан ... деп ... ... ... атқарады, бірақта реттеуші қызметін
атқармайды, сондықтан Бұл ... ... ... жасушалардың
(сперматозоидтардың) қүрамына кіреді.
Проламиндер. Бұл ақуыздар өсімдік ... ... олар ... ... қышқылда, сілтіде ерімейді. Ал, этанолдың 60 - 80 % ... ... ... ... осы ерекше қасиеті, олардың
қүрамына гидрофобтық аминқышқылдарының көп мөлшерде кіруіне ... ... ... ... ... ... бидайдан—
глиадин, арпадан— гордеин, сұлыдан — авенин, жүгеріден — зеин.
Глютелиндер. Бұлар да өсімдік ... ... ... ... және ... ... ... Проламиндермен салыстырғанда,
глютелиндердің құрамына аргининнің көп мөлшерде, ал пролиннің аз мөлшерде
кіруіне байланысты, глютелиндер әлсіз сілтіде ... Бұл ... ... ... ... ... олар
қышқылдық қасиет көрсетеді (құрамындағы глутаматтың көп ... ... ... ... ... 4,7 тең, олар күшті
гидратацияланған. Альбуминдер тазартылған суда, NaCl әлсіз ертіндісінде,
Na2SO4 және NaCl ... ... ... жартылай қаныққан
ертіндісінде ериді де, (NH4)2 SO4 қаныққан ертіндісінде ... ... ... таза ... бөліп алуға болады, оның бірінші
реттік құрылысы анықталынған, яғни бір ... ... ... ... реттері. Қан сарысуының түзетін осмостық қысымының 75-
80 % ... ... ... сонымен қатар альбуминдер физиологиялық
жағдайда тасымалдаушы қызметін ... ... ... ... гидрофобты және гидрофильді заттарды ... ... алу ... ... Бұл ... ... ... альбу-миндерге
қарағанда жогары олар әлсіз қышқылдық немесе бейтараптық ... ... ... ... ... ... аз
мөлшерде болуына байланысты). Глобулиндердің ... ... ... олар ... ... ... NaCl әлсіз
ертіндісінде ғана ериді, ал басқа еріткіштердің (тазартылған ... ... NaCl ... ... ... ... және ... қаныққан
ертінділерінің) әсерінен ерімейді. ... ... ... ... жатқанымен ерекше қасиет көрсетеді. Мысалы, қан сарысуының β-
лактоглобуішні (NH4)2SO4 (50%) ертіндісінде ериді, ... ... ... түспейді. Кейбір ақуыздар альбуминдерге ұқсас суда ериді де,
глобулиңдерге ұқсас бейтарап тұздар ертіндісінің өсерінен тұнбаға ... ... ... деп атайды. Қағазда жүргізілген
электрофорез әдістемесімен қан ... ... ... 5 ... ... аь аг, β және γ-глобулиндерге). Ал, ... ... ... ... ... ... ... а1 а2, β1, β2 және ... ... ... 17 ... ... Бұл ... альбуминдік фракциясының
гомогендігін (альбуминдерден ғана тұратынын), ал а1, а2, β1, β2 және ... ... ... ... ақуыздардың күрделі
қоспасы ... ... ... ... қанда
билирубинмен және тығыздығы жоғары липопротеиндермен ... ... Бұл ... ... ... ... екше ... екендігі анықталынды. Адам организмінің кейбір ұлпалары жылдам ... ... өсуі ... Қан сарысуындағы ерекше гликопротеиннің
мөлшері бірден жоғарылайды. Сондықтан осы ... ... ... ... үшін онкология ... ... ... ... ... а2-Глобулиндік фракцияда глобулин
және белгісіз гликопротеин бар. β-Глобулиндердің фракцияларының ... ... ... ... ... ... трансферрин,
церуллоплазмин, протромбин. Трансферрин темірді ал церуллоплазмин ... ... ... ... бұзылғанда
гепатоцеребральдық дистрофия дамып организмнің бос мыс иондарымен улануы
байқалады. Адам организмінде ... ... ... ... ... ... фибринге айландырып, қанның ұюын
қамтамасьіз ... ... ... ... бұл ... гетерогендік қасиет көрсетеді. Сонымен қатар, иммуноглобулиндер аз
мөлшерде β2-глобулиндік фракциясымен де бөлінеді. Қан ... ... ... ... G деп атайды. Оның ... ... ... бірінші реттік құрылысы толық анықталынған.
Пентамерлік құрылымды иммуноглобулин М (IgM) қан сарысуында бар, бірақта
Бұл ... ... ... ... жөне уыз ... ... ... өзіне тән биологиялық қызметін атқарады.
Протеиноидтар. Осы ақуыздар ... ... ... ... ... ... т.б.) құрамына кіреді.
Олар фибриллярлы ақуыздарға жатады (коллаген, эластин, ... ... ... ... және ... ... ... қарастырылғаи
Хромопротеидтер
Түсті күрделі ақуыздары, хромопротеидтер деп аталады. Оларға жатады:
хлорофиллпротеидтер (ақуыздық емес ...... ... емес ... - флавиндер), кобамидпротеидтер (акуыз емес бөлігі — ... ... ... емес бөлігі - А ... ... ... ... емес бөлігі - гем).
Хлорофиллпротеидтер
Өсімдіктердің құрамына ... ... ... ... ... ... түс береді. Осы пигменттік ... ... ... ... ... хлоро-филлдің а және в түрлері бар, ал
балдырларда солармен ... с және д ... де ... ... ... ... ... хлорофилл бөлініп алынады, оны
бактериохлорофилл деп атайды. Хлорофилл ... ... ... ... ... ... ... күн
сәулесінің энергиясын фотосинтездеу процесстеріне жүмсауға ... мен ... ... ... емес ... арасында
мықты байланыстар түзілуі арқылы құрылған құрылымды флавопротеидтер ... ... ... ... изоалоксазиндік
туындылардан, яғни, тотыққан флавин-мононуклеотидтен (ФМН) ... (ФАД) ... ... ... металл иондарьща бар. Құрамында гемдік емес темірі ... ... ... альдегидоксидаза,
сукцинатдегидрогеназа, дигидро-ортатдегидрогеназа, ... ... ... ... ... екі ... ... 80% құрайды, олар жасушалардың
биоэнергетикалық процесстерінде маңызды қызмет атқарады. Флавопротеидтердің
ақуызының ... ... ... ... коваленттік байланыспен
байланысқан. Осындай ақуыздарды қыш-Қьілдық гидролизге үшыратқанда темір
және H2S бөлініп шығады.
Гемпротеидтер
Гемпротеидтерге ... және оның ... ... ... және ... ... ... ақуыз емес бөлігі гемнен тұрады. Металлопорфириндік комплексті
гем деп атайды. ... ... ... ... ... көптеген изомерлері болады. Осы изомерлердің
ішінен табиғатта көп тарағаны протопорфирин IX жатады. ... 3, 5, 8 ... ... 2, 4 ... ... және 6,7 жағдайында
пропионильдік топтар бар. Төрт пиррольдік сақиналар, метиндік (- СН ... ... ... ... темір ионымен (Ғе2+) түзген комплексін гем немесе
протогем деп атайды. Темірдің координациялық саны алтыға тең. ... ... ... ... екі пиролльдік сақинасының азотымен, ал ... ... ... пиррольдік сақиналардың азотымен
байланысқан. ... екі ... ... біреуі
ақуыздармен байланыстыру үшін ... ... әр ... лигандтарды
(табиғи - оттегіні, суды және ... ... - ... ... ... ... үшін қолданылады.
Гемоглобиндерден басқа ақуыздардың да простетикалық ... ... ... ... ... в, с жәні ... Ал, а жөне а3 цитохромдарының құрамына гем а ... ... Гем ... 8-ші ... метилдің орнына формил
тобы, ал екінші жағдайындағы винилдің орнына ... ... ... ... цитохрондардың құрамына енетін гемдердің иондары
алтыншы координациялық ... ... ... құрамына кіретін
метиониннің бүйірлі радикалымен байланысқан.
Гемпротеидтердің әрбірінің өзіне тән ... ... ... ... ... реттік қүрылыстарының ерекшелігіне және
гемдердегі темір иондарының ақуыздарымен байланысу ... ... мен ... ... ... ... сутегінің асқын
тотығын (Н2О2) залалсыздандырады, ал ... ... ... ... алу ... ... ... төртінші реттік құрылым түзеді, олар қан эритроциттерінің
құрамында болады. Бір эритроцитте ... млн. ... бар. ... әр молекуласы 10 мың атомдардан тұрады.
Қанға ... ... гем ... ... ... ... ... әрбір жасушаларына жеткізіп, ал ... ... ... ... ... ... ... көмір қышқыл газын алып ... ... ... ... 65 000-68 000. Оның құрамының
96% глобин ақуызы, ал қалған 4% гем ... ... ... (НвА) ... ... екі а және екі β ... кіреді. А1 тізбегі 141 аққ, ал β-тізбегі 146 аққ тұрады. Осы төрт
полипептидтік тізбек бірігіп молекуланың ... ... яғни ... a және β ... ... үшінші реттік құрылыстары
ұқсас. Әрбір суббөліктің гидрофобтық құрылымының ішінде гидрофобтық ... осы ... гем ... ... ... ... ... гидрофобтық радикалдарының арасында түзілген ван — дер -
ваальстық байланыстардың (60 жуық) ... ... ... гем ... тұрады. Гемдегі пропион қышқылдарының қалдығы глобинмен бір — екі
қосымша ... ... ... ... ... глобин гастидиннің
имидозольдық радикалы арқылы темір ионымен координациялық ... ... ... бесінші байланысы). Темір ионының алтыншы
координациялық байланысы бос, ол ... ... ... басқа
лигандтарды байланыстыру үшін қолданылады.
Гемоглобиннің төртінші реттік құрылымы үшінші ... ... ... ... байланыстардың (гидрофобтық, сутектік, иондық
және аз мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... байланыстырып және оны өкпеден
ұлпаларға тасымалдауы жатады. Әрбір протомер ... бір ... ... яғни ... молекуласы төрт оттегінің молекуласымен
байланысып, оксигемоглобин түзеді. Оксигемоглобинде ... ... ... ... ... Гемоглобиннің оттегімен байланыспаған ... деп ... ... ... ... ... байланысы бос және темір атомы ... ... ... тұрады. Ал оксигемоглобинде темір атомы порфириндік
сақинаның жазығында орналасады және екі ... ... ... ... төрт ... келісіммен, яғни
кооперативтік ... ... ... ... ... ... ... гемімен байланысқаннан соң, темір ионы порфириндік сақинаның
жазықтығының деңгейінде орналасады да, а1-протомердің ... Бұл ... ... ... ... байланыстың
үзілуіне және екінші протомердің конформациясының өзгеріп темір мен
оттегінің байланысуын ... Екі ... ... иондық байланыстың үзілуіне және үшінші, төртінші протомерлердің
конформацияларын ... ... ... мен ... жылдам
байланысуын қамтамасыз ... ... ... ... физиологиялық маңызы бар. Мысалы, оттегінің төртінші
молекуласы бірінші ... ... 500 есе ... байланысады.
Оттегінің меншікті қысымының төрт есе кеміген кезегінде (10,6 дан 2,6
кПа дейін немесе 80 нен 20 мм ... ... ... ... 80%
оттегілерін бере алуы, протомерлердің кооперативтік жұмыс істеуіне
негізделген.
Мысалы, ... β ... 6—шы ... ... глутаматтың
орнын лизин басқанда аномальді НвС, ал валин басқанда HbS пайда болады.
Егер НвА-ның ... 26-шы ... ... глутамат лизинмен
ауыстырылатын болса аномальді НвЕ түзіледі. Сонымен ... төрт ... ... ... аномальдік НвН және төрт ... ... ... аномальді Нв Барта кездеседі. Аномальді
гемоглобиндердің ішінен HbS, жиі кездеседі. Құрамында HbS бар ... ... ... ... Сондықтан, қалыпты эритроциттердің өмір ... (120 ... ... уақытта көк бауырда және бауырда орақ
тәрізді эритроциттер ыдыратылады да, орақ тәрізді жасушалық ... ... ... ... ... ... қабілетінің нашар
болуына байланысты анемия ауруы ... Бұл ... ... ... ... молекулалық құрылысының өзгерісіне сәйкес туатын ауруларды
молекулалық ауру деп ... ... осы ... ... жатады.
Липид-ақуыз жинағы
Осы күрделі ақуыз суда еритін бос лиіюпротеиндерге (қан плазмасының,
сүттің жөне т.б. ... және ... ... ... ... ... ... биологиялық мембраналардың
құрамына кіреді. Олар полярсыз еріткіштерде (хлороформ мен метанолда ... ... ... ... ... ... да, қабығы липидтерден
түзіледі. Протеолипидтердің 65-85% ... ... Олар ... ... ... ... еттерінде, өсімдік жасушаларында және көп
мөлшерде жүйкелердің миелиндік ... ... Осы ... ... мен
мүшелердің мембраналарының липидтік фазасында протеолипидтер орналасады.
Олар жүйке талшықтарының физиологаялық ... ... ... және ... ... арқылы тасмалдауға қатысады.
Қан сарысуыньщ липопротеиндері миццел төрізді құрылым түзеді оның
ішінде гидрофобты ... ал ... ... ... ... ... ... Липопротеидтер төртке бөлінеді: тығыздығы ... ... ... ... липопротеиндерге (ТТЛП) тығыздығы
өте төмен липопротеиндерге (ТӨТЛП), ... Бос ... ... ... ... ... ішектен
ұлпаларға, ТӨТЛП үшглицеридті бауырдан ұлпаларға, ТТЛП ... ТЖЛП ... ... ... тасымалдайды.
Фосфопротеиндерге құрамында 1%-ға дейін фосфор қышқылының қалдығы бар
казеиноген ... ... ... ... Сонымен қатар
фосфопротеиндерге жұмыртқаның ... ... ... ... ... ... ақуызынан алынған овальбумин, уылдырықтың
ихтулины жатады. Орталық жүйке жүйесінде ... кеп ... ... метаболизм процесстерінде өте көп ... ... ... Олар ... ... көзі ... ... материал ретінде қолданылады. Жасуша ішіндегі зат
алмасу процесстерін реттейтін ферменттердің активтіліп фосфорландыру немесе
дефосфорладыру ... ... ... ... 80 – 90 пайызына дейін ақуыздар кіреді. Ал
протеоглекондардың құрамына 1,5 – 30 ... ... ғана ... кіреді.
Бұл ережеден яғни көрсеткіштерден ерекшелік ретінде қанның тобын анықтайтын
заттардың құрамын көрсетуге болады. Ол заттардың құрамына 80 ... ... ... Бірақта оларды, глиокопротиендерге ... бұл ... ... көмірсулы құрылысы протогликондарға
айырмашылығын көрсетеді. Ақуызбен көмірсулар ... ... ... ... ... ... ... пайда
болған күрделі ақуыздың макромолекуласы жаңа қасиет көрсетеді. Олардың
физика – ... ... суық және ... ... ... ... қарағанда гликопротеиндер пепсинмен трипсиннің әсерінен ... ... ... ... оларға талоғамдалықы
қасиетін береді. Олар, көмірсулық бөлігі ... ... ... (жасушалардың) бетінің танитын бөлігін ... ... ... ... ... шығарылып отырылады. Олар
жасушаның ішінде аз ... ... ... ... ... ... дисахаридтік бірліктен түзіледі.
Дисахаридтік бірлік гликурандт қышқылы мен N – ... ... ... жаңа ... нәрестенің кіндігінде көздің шыны тәрізді
заттарында шеміршекте, ... ... ... ... ... ... ... Гиалурон қышқылының негізгі қызметіне суды ... оны ... ... ... ... ... ... ету
жатады. Организм жасушаларында гиалуронадаза ферменті бар. Осы ... ... ... ... ... ... қышқылының β1→4
гликозидтік байланыстарын гидролизге ұшыратып, ... ... ... ... деп ... гетерополисахарид негізінен теріде және ... ... ... және ... ... әсер ... сульфаттың басқа кондритинсульфаттардан өзгешелігіне ... ... ... L - ... ... ... және оның
антикоагулирлеуші қасиетін көрсетуі жатады.
Гепарин
Басқа глюкозамингликандардан ... ... ... ... ... Ол ... ұлпаның ірі жасушаларында
синтезделініп жасуша аралық кеңістікке және қан тамырларына бөлініп шығады.
Қан ... ол ... ... ... болады. Гепарин қанды ұйып
қалудан сақтайды және ... ... ... ... ұшыратады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
қушыларға сабаққа деген ынтасын, белсенділігін арттыру мақсатында «Ақуыздар мен нуклеин қышқылдары» тақырыбында сабақ өту әдістемесі26 бет
Онтогенез және аурулар кезіндегі ақуыз құрылысының өзгерісі13 бет
Амин қышқылдарының алмасуы5 бет
Ақуыз - аминқышқылдарынан құралған органикалық зат6 бет
Ақуыз және оның биологиялық құндылығы15 бет
Ақуыздар15 бет
Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі5 бет
Ақуыздың маңызы мен қасиеттері7 бет
Ақуыздың физика-химиялық қасиеттері және өнімді технологиялық өңдеу кезіндегі ақуыздың өзгерісі7 бет
Вирустардың морфологиясы және биохимиясы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь