Қазақ КСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы декларация

ЖОСПАР

Кіріспе

I. Қазақ КСР.нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация
1.1 Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы Конституциялық заңы.
1.2 Қазақстан Республикасының 1993 жылғы Конституциясы
1.3 Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылысы мен құқығының онан әрі дамуы

II. Мемлекеттік егемендік азаматтық қоғам
2.1 Демократиялық мемлекет билiгiнiң негізгі туғыры
2.2 Әлеуметтік мемлекеттің құқықтық негіздерi,алғы шарттары
2.3 Зайырлы мемлекеттің қалыптасуы, Қазакстандағы орын алуы

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер мен деректерге сілтеме
Кіріспе

Конститутция – құқықтың негізгі көзі, оның ережелері заң қабылдаудың мағынасы мен мазмұнын белгілейді, заң шығарушы және атқарушы билік қызметін анықтап, басқа құқық салаларымен қоғамдық қатынастардың кейінгі тәртібін белгілеу негізі болып табылды. Сондықтан құқықтық мемлекетті құру және ұйымдастыру негізінің бірі болып конститутцияның нормативтік актілер жүйесіндегі жоғарылығы мен оның тура, тікелей әрекеті болады.
Құқықты демократиялық мемлекет құру конститутцияның бейбітшілік пен тұрақтылықтың сенімді кепілі ретінде мағынасы өсуін қалайды, өйткені құқық үстемділігі концепциясының қажетті шарттарын тағайындап бекітетін - Конститутция. Мемлекеттік орындар мен жалпы қоғамның Конститутцияның негізгі қалауларын орындауы мен Конститутциялық құрылыстың беріктігіне байланысты. Конститутциялық құрылыс - мемлекет ұйымдастыруының Конститутцияда бекітілген белгілі амалы немесе белгілі формасы.
Қ.Р. Конститутциялық құрылыс қоғамда қалыптасатын қоғамдық қатынастардың толық жүйесін ендіреді. Оның бекітілуінде, тіпті құқықтық нормалар ғана емес, тіпті жеке құқық саласы ғана емес, Қазақстанның бүкіл құқық салалары мен заң шығарушылары қатысады.
Қазақстан Республикасының қазіргі Ата Заңы 1995 жылғы 30 тамызда республикалық бүкілхалықтық дауыс беру (референдум) арқылы қабылданды. Ата Заң кабылданған күн демалыс — мемлекеттік мереке — Қазақстан Республикасының Конституциясы күні деп жарияланды. Ата Заңды қабылдау әдісінің орасан зор маңызы бар, өйткені оның мазмұнын сайлаушылар көпшіліктің қатысуымен мақұлдайды.
Пайдаланылған әдебиеттер мен деректерге сілтеме:
1. Қазақ Советтік Социалистік Республикасының Мемлекеттік егемендігі туралы Декларация. 1990 жыл 25 казан. Қазақстанның мемлекеттілік кезендері атты кітапта. 107-111 б.б.
2. Бұл да сонда. 107-108 б.б.
3. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы. Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы. 1991 жыл 16 желтоқсан. Қазақстан: мемлекеттілік кезендері атты кітапта. Алматы. 1997. 132-137-6.6.
4. Бұл да сонда. 133-6.
5. Бұл да сонда. 133-6.
6. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1993ж.
7. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. Алматы. 1992.
8. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның болашағы оның идеялық бірлігінде. Алматы. 1993.
9. Қараңыз: Зиманов С. Конституция и Парламент Республики Казахстан. Алматы. 1996. с. 126.
10. Бұл да сонда. с. 124.
11. Шепель В.Н., Касымбеков М.Б. Первый Президент Республики Казахстан — Нурсултан Назарбаев. Хроника деятельности. Алматы. 1997. с.323.
12. Егемен Қазақстан. 1999. 14 тамыз.
13. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995. 30 тамыз.
14. Аязбекова Г. Құқықтық мемлекет ұғымының қалыптасуы және саяси-құқықтық ілімдер тарихы Право и государство. 2000. № 3, С. 12 - 18.
15. Ашитов К.Н. Егемен Қазақстанның құқығы. Алматы, 1995.
16. Аюпова З.К., Сабикенов С.Н. Концепция правового государства. Алматы: Гылым, 1996.
17. Жоламан К.Д. Құқықтық мемлекет, оныњ түсінігі мен мазмұны. Право и государство. 2000. № 1-2, С. 18-22.
18. Ибраев Н.С., Ибраева А.С. Теория государства и права. Алматы, 1998.
19. Кенжалиев З.Ж. Көшпелі қазақ қоғамындағы дәстүрлі құқықтық мәдениет. Алматы, “Жеті Жарғы”, 1997.
20. Қазақстан Республикасының Конституциясына түсіндірме сөздік. Алматы, “Жеті Жарғы”, 1997.
21. Ким В.А. Конституционный строй РК. Алматы. 1999.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
I. Қазақ КСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация
1.1 Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы
Конституциялық заңы.
1.2 Қазақстан Республикасының 1993 ... ... ... Республикасының мемлекеттік құрылысы мен құқығының онан
әрі дамуы
II. Мемлекеттік егемендік азаматтық қоғам
2.1 Демократиялық мемлекет билiгiнiң негізгі туғыры
2.2 Әлеуметтік ... ... ... шарттары
2.3 Зайырлы мемлекеттің қалыптасуы, Қазакстандағы орын алуы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер мен деректерге сілтеме:
Кіріспе
Конститутция – ... ... ... оның ... заң ... мен ... ... заң шығарушы және атқарушы билік қызметін
анықтап, басқа құқық салаларымен қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... құқықтық мемлекетті құру және
ұйымдастыру негізінің бірі ... ... ... ... жоғарылығы мен оның тура, тікелей әрекеті болады.
Құқықты демократиялық мемлекет құру конститутцияның ... ... ... ... ... ... ... қалайды, өйткені құқық
үстемділігі концепциясының ... ... ... ... ... ... орындар мен жалпы қоғамның Конститутцияның
негізгі қалауларын ... мен ... ... ... ... құрылыс - мемлекет ... ... ... ... ... белгілі формасы.
Қ.Р. Конститутциялық құрылыс қоғамда қалыптасатын қоғамдық
қатынастардың толық ... ... Оның ... ... құқықтық
нормалар ғана емес, тіпті жеке құқық саласы ғана емес, Қазақстанның бүкіл
құқық салалары мен заң ... ... ... ... Ата Заңы 1995 ... 30 ... ... дауыс беру (референдум) арқылы қабылданды. Ата
Заң кабылданған күн ...... ... — Қазақстан
Республикасының Конституциясы күні деп ... Ата ... ... орасан зор маңызы бар, өйткені оның мазмұнын ... ... ... Қазақ КСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация
Қайта құрудың соңына қарай ... ... ... ... ... керісінше одақтас республикалардың құқықтары күшейе түсті. Алдымен
Ресей Федерациясы, Украина КСР-ы ... ... ... ... ... жаңа ... ... жобасы жасалып жатты. Осындай
жағдайда 1990 жылы 25 қазанда республиканың Жоғарғы Кеңесі Қазақ ... ... ... ... ... ... ... Кеңесі Қазақстан халқының еркін білдіре отырып, ұлттардың өзін-өзі
еркін билеу құқығын тани отырып, қазақ ... ... үшін ... ... демократиялық, құқықтық мемлекет құруды негізге ... ... ... ... ... және осы ... қабылдады2.
Декларация 17 баптан тұрды Қазақ КСР-і егемен ... ол ... мен ... ... Одағына ерікті түрде бірігеді және
өзара қатынастарын шарттық ... ... ... ... шығу ... Декларацияда алғаш рет ҚазКСР-і ұлттық мемлекеттігін сақтау,
қорғау және нығайту ... ... ... деп ... Бұрын бұл
қызметтер Одақтық органдарға тиесілі еді.
ҚазКСР-нің территориясының өзгермейтіндігі бекітілді.
Республиканың барлық ұлт ... ... ... ... ... егемендігінің бірден-бір иесі және мемлекеттік өкімет билігінің
негізі болып табылады деп ... ... ... ... ҚазКСР
Жоғарғы Кеңесінің іс-қимыл жасауға құқығы бар.
Азаматтардың теңдігі атап өтілді.
Қоғамдық, саяси, діни ұйымдарға ... пен ... ... ... ... ... ... нормалар ол кезең үшін ... ... ... ... ... заң шығару, атқару және сот билігіне болу
принципі бойынша жүзеге асырылды.
Заң шығару Жоғарғы Кеңеске берілді. Президент ... ... және ең ... ...... билік болып есептелді. Сот
билігін Жоғарғы сот жүргізді.
ҚазКСР Бас ... ... ... ... КСРО ... ... отырып ұсынады және оны ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі бекітеді.
Алғаш рет ҚазКСР территориясында, оның өз ... ... ... ... ... Конституциясы мен заңдарының үстемдігі
орнатылады деп жазылды. Бұл ... ... ... бірі ... орай ҚазКСР-і өз егемендігіне қайшы келетін одақ заңдарын тоқтата
алды.
Меншіктің алуан түрлілігі және ... ... ... ... өз ... ... қалыптастырады.
Республикада ядролық қаруды сынауға, ол үшін полигондар салуға ... өз ішкі ... ... ... және ішкі ... ... ... болды.
ҚазКСР-і халықаралық қатынастардың дербес субъектісі ретінде Біріккен
Ұлттар Ұйымына дейінгі ұйымдарға қатысуға құқылы болды.
Қазақстанның егемендік ... ... мен Одақ ... ... оның ... егемендігін ешкім бұза алмады.
Декларация Одақтық шарт жасау, ҚазКСР-нің жаңа Конституциясын,
егемендік мәртебесін жүзеге ... заң ... ... негіз болып
табылды.
Егемендік Декларациясын қабылдау шын ... ... ... ... ... жету ... ... саты болып табылды. Сондықтан да
кейінірек ... ... ... 25 ... ... күні
мерекесі болып бекітілді.
1.1 Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы
Конституциялық заңы.
1991 жылы 10 желтоқсанда Қазақ КСР-інің ... ... ... ... халқының ғасырлар бойы тынымсыз тәуелсіздік жолындагы жүргізген
күресі жүзеге ... Осы 1991 жылы 16 ... ... ... ... ... Конституциялық заңы қабылданып, онда
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 18-баптан тұрған бұл заң Қазақстанның мемлекеттік-
құқықтық тарихының жаңа тәуелсіздік бетін ... ... ... ... ... ... — тәуелсіз, демократиялық және құқықтық
мемлекет. Ол өз территориясында өкімет билігін толық иеленді, ... ... ... ... дербес белгілеп жүргізеді. Қазақстан Республикасы
территориясында тек өз заңдары және ол ... ... ... ... ... заңның 2 тарауы (6-8 баптар) ... ... ... біртұтас Қазақстан халқын құрайды, бұл
халық егемендіктің бірден-бір иесі, мемлекеттік биліктің қайнар көзі болып
табылады, азаматтар барлық ... тең ... ие ... ... халқы мен Қазақстан Республикасында тұратын басқа ұлт өкілдерінің
тілі, мәдениеті мен дәстүріне ... мән ... олар ... алынды5.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік өкімет органдарына арналған ... ... заң ... ... және сот ... ... бөлінуі
бекітілді. Қазақстан Республикасы халқы атынан сөйлеу құқығы Қазақстан
Республикасы ... ... мен ... берілді. Мұндай құқық
егемендік ... тек ... ... берілген еді. Енді
Президенттің билігі ... ол ... ... ... сөйлеуге құқықты
болып, Қазақстан Республикасының басшысы және атқарушы ... ... ... ... ... ... қолына шоғырланды.
Сот билігін Қазақстан Республикасының Жоғарғы соты мен Жоғарғы
Арбитраждық соты атқарды. ... сот ... ... ... ... сот ... қорғайтын Жоғарғы орган болын табылды.
Осы заң бойынша ... ... ... құрылымына елеулі
өзгерістер енді.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік тәуелсіздігінің экономикалық
негіздеріне арналған 4-тарауда жер, су, әуе ... ... ... және ... ... ... ... тәуелсіздіктің негізін құрай отырын тек қана соның меншігінде
болады деп көрсетілді. Меншіктің көп ... және ... ... ... ... ... үшін Қазақстан Республикасының өз қарулы
күштерін құратыны, өз территориясында әскерлер, қару-жарақ пен техника ... ... ... Қазақстан Республикасы территориясына қол
сұғылмайды.
Осылай Қазақстан Республикасының тұңғыш рет ... ... заң ... оны ... мен ... да негіздері қаланды.
Ұзамай 1992 жылы 3 наурызда Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына, онан
кейін т.б. ... ... мүше ... ... ... ... ... олардың елімізде дипломатиялық ... ... ... ... ... туы және мемлекеттік
елтаңбасы (1992 жыл 4 маусым), мемлекеттік әнұраны (1992 ж. 11 ... ... ... ... пен ... қатынастар
құруға бет алды.
1991 жылы 1 желтоқсанда ... ... ... ... ... ... тұңғыш Президенті болын сайланды.
Президенттік биліктің басымдығы тағы да ... ... ... ... жетілдіру мен мүлде жаңа
демократиялық, нарықтық, ... ... ... ... одан әрі ... ... билік кеңестердің қолында қала берді. Мәскеудегі
1991 жылғы тамыздағы ... ... ... мемлекеттік комитет (ТЖМК)
жасаған мемлекеттік төңкеріс ... ... соң, ... ... ... ... ... компартия таратылды. Оның мүлкі мемлекет
қарауына өтті. Барлық билік Кеңестерге берілді.
1992 жылғы ақпанда ... ... жаңа ... институт енді.
"Жергілікті өкілді және ... ... ... заң" қабылданып, оңда
жергілікті атқарушы органдар ретінде Президент тағайындаған әкімдер мен
жергілікті өкілді органдар ... ... ... ... Негізгі
атқарушы билік пен басқару жүйесі әкімдердің қолында болғанымен жергілікті
кеңестер өз қолында үлкен билікті ... ... 3аң ... ... атқару, басқару жұмыстарымен айналыспай-ақ, ... мен ... ... ... ... жұмысына бақылау
жасай алатын болды, әкімдердің ... ... ... сенімсіздік таныта
алды. Бұл жағдай әкімдердің жұмысын біршама қысымға да ұшыратты. ... ... де ... ... ... ... ... қарау
фактілері кездесті. Әкімдер өздерін жеке дара билік ретінде көрсетуге де
тырысты. Олар ... ... көп ... ... жаңа ... иелерінің,
кәсіпкерлердің шығуына жағдай жасады. Аз уақытта Қазақстанда ... ... ... ... ... алу ... банктерден
кейінірек инфляцияға ұшырап құны тым төмендеп ... ... ... ... алу арқылы, инвестициялық қорлар құру т.б. жолдармен
жаңа ... тобы ... ... ... ролі ... ... жинау
жөніндегі жаңа органдар - салық инспекциялары, монополияға қарсы комитет,
кеден комитеттері т.б. жаңа ... ... ... ... ... ... байланыстардың үзілуі,
жекешеленген кәсіпорындардың, әсіресе ауыл шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... 1993 жылдың соңында Қазақстанның өз валютасы теңге қабылданды.
1.2 Қазақстан Республикасының 1993 ... ... жылы 28 ... ... Республикасының бірінші конституциясы
қабылданды6. Конституцияны Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі қабылдады.
Конституция Жобасы бүкілхалықтық, ... ... ... жұмысқа Қазақстан
Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаев төрағалық еткен Конституциялық
комиссия басшылық ... ... ... ... ... деген
арнайы белімнен, 21 тараудан, 131 баптан тұрады.
Конституциялық ... ... деп ... арнайы бөлім
Конституцияның беташары болып табылады. ... ... ... ... мен ... ... ... ережелердің мазмұнына тоқталып өтелік.
Бірінші ереже. Қазақстан Республикасын сипаттауға арнаған. Қазақстан
демократиялық, зайырлы және біртұтас ... деп ... ... ... ... Республикасы "өзін-өзі билейтін қазақ ұлты
мемлекеттігінің түрі" деп жазылған. Бұл ... бір ... ... ... ... Осы ұғым ... ұлтының республика қоғамының
өзегі екендігін білдірді.
Екінші ереже, біріншіні толықтырады. Ол республиканың жеріне арналған.
"Қазақстан ... жері ... ол ... және оған ... деп ... ереже, адамға тоқталады. Адам, оның өмірі, бостандығы мен
ажырамас құқығы ең қымбат ... деп ... ... осы ... асыру үшін қызмет етеді.
Төртінші ереже халыққа арналған. Халық мемлекеттік биліктің бірден-
бірі қайнар көзі. ... ... ... ... ... ... Бүкіл
халық атынан билік жүргізуге өздерінің ... ... ... ... ... пен Президентке ғана құқық берілген.
Бесінші ережеде қоғамдық бірлестіктер ... сөз ... Олар ... мен ... ... ... істеуі қажет. Осындай бірлестіктерге
мемлекет тең құқылы мүмкіндіктері үшін жұмыс істеуіне кепілдік жасайды.
Алтыншы ереже мемлекеттік билікті бөлу мен ... ... ... ... заң ... атқарушы және сот ... Осы үш ... өз ... ... ... ... ... біреу, ал оның осы үш тармағы дербес. Осы үш
дербес билік тармақтарының өзара қатынасы тежемелік және ... ... ... ... ... Жоғары Кеңестің өкілеттіктері ерекше. Бірақ ол заң
шығарған жағдайда Конституциялық ... ... ... ... ... қайшы заңдар шықпауға тиіс.
Жетінші ережеде Қазақстан Республикасы Конституциясының өзіне жалпы
сипаттама беріледі. ... ең ... ... күші бар. ... ... ... Оған қайшы заңдар мен өзге құжаттардың
заңдық күші ... ... аса ... ...... ... Қазақ, тіліне
мемлекеттік тіл, орыс тіліне ұлтаралық қатынас тілі ... ... ... осы ... ... ... тұрақтылық пен бірліктің
сақталуына өз үлесін қосты.
Сегізінші ережені Негізгі ... ... ... ... ... ... ... Онда өтпелі кезеңде мемлекеттік тілді еркін
және тегін оқып ... үшін ... ... осы ... ... да ... ... және орыс тілдерінде жүргізіледі деп жазылған.
Тоғызыншы ереже Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары ... Ту және ... ... ... ... бөлімінің қағидалары мен
принциптері Ата Заңның ... ... ... болып табылды, әрі оны
өзгертудің тәртібі ерекше ... ... ... ... ... құқығы, бостандығы
мен міндеттеріне арналған. Мемлекет құқықтар мен бостандықтар ... ... ... ... кез ... ... тиым салады
деп көрсетілді.
Республиканың әрбір адамының азаматтық алуға және оны ... ... ... азаматы басқа мемлекеттің азаматы бола алмайды.
Қуғын-сүргін жылдарында республикадан лажсыз кеткен Қазақтардың тарихи
құқығын қайта қалпына келтіру ... олар ... ... ... ... ... Қазақстан азаматы бола алатындығы бекітілді.
Азаматтардың құқықтары мен міндеттері мынадай үлкен үш ... ... ... ... мен ... ... құқықтар мен бостандықтар;
- экономикалық және әлеуметтік құқықтар.
Бірінші топқа: өмір сүру құқығы; сөз, сенім бостандығы және ... ... ... ... алу және оны ... ... ар-ождан
бостандығы кепілдігі; қоныс тандау, республикадан кету ... ... ... ... ... мен құқықтар тобына: мемлекеттік істерге араласу
құқығы; бейбіт шерулер, пикеттер мен ... ... ... бірлестіктер құру құқығы; мемлекеттік қызмет ету құқығы
жатады.
Экономикалық және әлеуметтік құқықтарға жаңа ... ... Бұл ... иесі бөлу; еңбек шартының еркіндігіне кепілдік беретін еңбек ... ... ... ... ... үй алу; денсаулық сақтау; мемлекеттік
оқу орындарында тегін білім алу; ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандырылу; қолайлы табиғи ортада тұру құқықтары;
шығармашылық бостандық кепілдігі жатады.
Сонымен Конституция құқықтары мен ... ... ... ... ... ... әрі ... сот жолымен қорғауды қамтамасыз
етуді шешті.
Негізгі Заңда жарияланған құқықтар мен бостандықтар адам құқықтары
туралы халықаралық құжаттарға толық сай ... ... кез ... ... тиым ... ... ... мен бостандығының оның міндеттерінен
бөліп қарауға болмайтындығына ерекше көңіл бөлген.
"Қоғам, оның ... ... деп ... екінші бөлім "Меншік және
кәсіпкерлік", "Отбасы", "Қоғамдық бірлестіктер" атты үш тараудан тұрады.
Осылардың әрқайсысына қысқаша тоқталып ... ... ... ... сан-алуандығы бекітілген. Мемлекет
меншіктің барлық түрлерінің және ... заң ... ... ... ... түрлерінің сан-алуандығы жарияланғанымен,
Конституцияда оның тек екі ... — жеке ... және ... аты ... ... азаматының меншік иесі болуға құқысы бар"
делінген. Бұл бапта Негізгі Заңның басты идеяларының бірі ... ... ... иесі адам, азамат болатындығы Конституция жолымен бекітілген.
Оны қорғаудың кепілдігі де қарастырылды.
46-бапта "Жер оның қойнауы, су, ... мен ... ... да ... ... тек ... меншікте болады" деп көрсетілген.
Жерге жеке меншік туралы қағида Ата ... жоқ. ... жер ... Заң тек жеке ... ... ... берген. Оны қорғауға
арнайы 47-бап арналған. Мұнда жеке меншікке қол сұғуға болмайды.
Ата Заң жеке ... де ... ... Оның ... ... ... мен қолдау қамтамасыз етіледі.
Сондай-ақ конституцияда заңды бәсекелестікті шектеуге немесе жоюға,
негізсіз артықшылық алуға, ... ... ... ... ... және өзге де кез ... ... жол берілмейді.
Бұл ереже де нарықтық қатынастарды кеңінен дамытуға арналған.
Осы "Меншік және кәсіпкерлік туралы" тараудың мәні зор. Ең ... ... оның ... ... қатынастар терең белең алған кезеңде Ата Заңның осы
талаптарының ... ... ... ... ... мен ... мүдделерін сақтауға
мемлекет кепілдік береді.
Мемлекет пен қоғамдық бірлестіктердің қызметі бір-бірінен ... ... ... ... ... ... алмайды.
Саяси мақсат көздейтін бірлестіктердің негізгілері саяси партиялар.
Ата ... ... ... ... ... анықталған: "Партиялар азаматтардың
саяси ерік-жігерін қалыптастыруға және оны білдіруіне жәрдемдеседі". Басқа
мемлекеттердің саяси партияларының және діни ... ... ... ... ... ... жол берілмейді.
Қоғамдық бірлестіктердің ауқымды тобы діни ... ... ... әрі діни ... пен ... ешқайсысына артықшылық
берілмейді. Оларға мемлекет тең ... ... ... ... ... ... органдарда тіркелген
соң ғана қызметке кірісе алады.
Ата Заңдағы ең ірі және өзекті бөлім "Мемлекет, оның ... ... ... билікті бөлу мен біріктіруге арналады. Бөлім
"Жалпы ереже", "Жоғарғы Кеңес", ... ... ... ... ... және ... басқару", "Сот",
"Прокуратура", "Қаржы", "Қорғаныс және ... ... ... ... біртұтас. Заң шығарушы, атқарушы және сот биліктері
мемлекеттік биліктің үш тармағы болып ... ... ... бөлу ... ... ... Кеңесті де, Президентті де халық тікелей сайлап ... Ал ... ... ... ... ... Президенттің тікелей араласуынен
сайланады.
Бұрынғы конституцияларда Жоғарғы Кеңес ... ... ... ... ... табылатын және республиканың ішкі-сыртқы саясатының
барлық мәселелерін шеше алатын. Бірақ бұл шешімдерді ол тек ... ... ... ... ... ғана шеше ... ... өзі оның
қызметінің шектеулі болғанын көрсетеді.
Жаңа Конституцияда Жоғарғы Кеңестің сипаты өзгерді. Ол бірден-бір заң
шығарушы және ең жоғарғы ... ... ... ... ... бұрынғыдай
мемлекеттік биліктің жалғыз жоғарғы ... ... ... бір ... Заңда Жоғарғы Кеңеске көптеген ... ... ... негізгі бағыттары 12-тарауда көрсетілген. Жоғарғы Кеңес ... ... ... ... етеді, сондықтан оның депутаттары басқа
жерде қызмет істей алмайды, басқа өкілді ... ... та бола ... ... ... ... ... арттырып, әр депутатты бүкіл
республика халқының ... деп ... ... бес ... ... Жоғарғы Кеңес төменгі өкілді
органдарға тікелей басшылық жасамайды. Өкілді биліктің жоғарыдан төменге
дейінгі ... ... ... ... ... өз ... ... 21 пункттен тұратын өкілеттігі 64-бапта ... ... ... ... оған ... енгізеді. Заңдар
мен басқа шешімдер қабылдап олардың орындалуын ... ... ... ... ... ... тәртібі,
бюджет және оның орындалуы, қаржы жүйесі, мемлекеттік заем мәселелері
Жоғарғы Кеңесте шешіледі.
Жоғарғы Кеңес ... ... ... Премьер-Министрін,
оның орынбасарларын, сыртқы және ішкі, қорғаныс, қаржы министрлерін, ұлттық
қауіпсіздік комитетінің төрағасын, дипломатиялық өкілдіктер ... ... ... ... Бас ... ... ... төрағасын, мемлекеттік
наградаларды тағайындайды, конституциялық сотты ... ... ... мен ... ... белгілейді.
Жоғарғы Кеңес халықаралық шарттарды ... және ... ... ... ... енгізу туралы жарлығын бекітеді, соғыс және
бітім мәселелерін шешеді. Осы ... ... ... ... да
өкілеттіктері көрсетілген.
Жоғарғы Кеңесте заңдар ұсыну құқығы Жоғарғы ... ... ... кабинетіне, Жоғарғы сотқа, Жоғарғы Төрелік сотқа
берілген.
Жоғарғы Кеңестен өзгеше Президентке жоғарыдан төменге дейінгі атқарушы
органдар түгелдей ... есеп ... ... ... Президент
мемлекеттің басшысы және атқарушы өкімет билігінің біртұтас жүйесін
басқарушы, Қарулы ... бас ... ... ... ... ... ... мен бостандықтарын, конституция мен
заңдарды сақтаудың кепілі болып есептеледі. Ол 5 ... ... ... ... ... ... ... пункттен тұратын Президенттің өкілеттіктері 78-бапта көрсетілген.
Республика Президенті: мемлекеттің егемендігін, Конституциялық ... ... ... ... азаматтардың құқықтары ... ... ету ... ... ... ... ... Жоғарғы Кеңестің келісімімен Премьер-Министрді, оның орынбасарларын,
сыртқы істер, қорғаныс, қаржы, ішкі істер министрлерін, Ұлттық қауіпсіздік
комитетінің төрағасын, дипломатиялық ... ... ... ... ... басшылықты жүзеге асырады; комитеттер мен
ведомстволарды құрады және ... ... ... тағы ... ... ... мемлекеттік бағдарламаларды бекітеді, валютаны қолдану тәртібін
белгілейді, халықаралық қатынастарда республиканың өкілі ... ... ... ... ... ... ... заңға сай уақытша
шара ретінде төтенше жағдай ... ... ... ... ... ... үндеу жолдайды, Жоғарғы
Кеңеске жыл сайын елдегі ... ... ... ... ... Күштердің
бас қолбасшысы ретінде мемлекеттің қорғаныс қабілетін күшейту ... ... ... ... жоғарғы дипломатиялық атақтарды,
әскери, арнайы және құрметті дәрежелер беру де ... ... те, ... Кеңес те өте ауқымды мемлекеттік биліктерге ие.
Олардың өкілеттіктері кей жағдайда ... ... ... ... аса ... ... мәселелер екеуіне де ортақ болып
келеді.
Өкімет билігін ... бөлу бір ... ... ... адамдардың екінші жүйенің органдарына кірмеуі арқылы да жүзеге
асады.
Вице-президент Президентпен бірге сайланады және ... ... оның ... ... ... Жоғарғы Кеңес депутаттарының жалпы санының кемінде үштен екі
бөлігі Президенттің өз ... ... ... ... ... ... ол
қабылданды деп есептеледі.
Президенттің өкілеттіктері оған басқа ... ... ... да ... ... ... көрсетеді.
Сот билігі Конституциялық Сотқа, Жоғарғы Сотқа, Жоғарғы Төрелік сотқа
және заң бойынша құралатын ... ... ... сот Қазақстан Республикасы Конституциясын қорғау
жөніндегі сот ... ... ... ... ... Сот, ... ... сот өз құзіретіндегі мәселелер бойынша
сот билігінің ... ... ... ... және ... ... ... жүзеге асырады.
Судьялардың өкілеттік мерзімі он жыл болып бекітілген, олар тәуелсіз
тек ... мен ... ... ... қызметіне ешкім араласа
алмайды және оған қысым да ... ... ... ... ... ... ... саяси мақсат
көздейтін қоғамдық бірлестікке мүше, кәсіпкер бола ... ... да ... ... ... ... Конституциялық сот болмаған. Ол Конституцияны қорғайды
және оның үстемдігін қамтамасыз етеді, заңдар мен өзге де құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... сай емес деп тапқан кез келген заңның және оған ... ... да ... күші ... Тек ... пен Жоғарғы
Кеңес Төрағасы Конституциялық соттың қаулысына қарсылық, енгізген ... ... ... тоқтатылады және бұл ... ... ... ... он күн ... жасалуы тиіс.
Конституцияны өзгерту мен толықтырулар қиындатылған. Өзгерту мен
толықтыруларды Жоғарғы Кеңес ... ... ... ... ... ... ғана енгізуге болады.
Конституциялық құрылыс негіздерін өзгерту бұдан да қиындатылған. Оған
түзетулер енгізу ... ... ... ... ... ... үш даусымен енгізіледі.
1993 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциясы ... ... ... ... Заң ... Ол ... тарихи, саяси-құқықтық
роль атқарды. Дегенмен Конституцияны Кеңес дәуірінде сайланған Жоғарғы
Кеңестің ... өз ... ... ... ол қайшылықтар өсіп, жаңа
Конституция қабылдауға негіз болды.
1.3 Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылысы мен құқығының онан ... ... ... ... ... ... қабылданды. Әлі де
көп мәселелер шешімін таба алмады. Бірнеше ауқымды ... ... ... ... ... ... Олардың ішінде: қос азаматтық; тіл мәселесі;
ұлттық мемлекет пе ... ... құру ма?; ... мен ... қайшылықтар; Жоғарғы Кеңес пен Үкімет арасындағы қайшылықтар
болды. Н.Ә.Назарбаевтың басшылығымен бұл ... ... ... ... және ... тұрғыдан шешіледі.
Н.Ә.Назарбаевтың 1992 жылы жарық ... ... ... ... ... мен ... ... және "Қазақстанның
болашағы оның идеялық бірлігінде"8 (1993 ж.) атты кітаптарының ролі ерекше
болды. Бұл ... көп ... ... ... халқының жаңа
демократиялық, нарықтық негізде ... мен ... ... ... ... ... ... шешіп, демократия, нарық,
құқықтық мемлекетке аяқ ... ... ... ... ... туралы" заңы қабылданып (1991
жылы желтоқсан), елде қос азаматтыққа жол берілмеді. ТМД ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген жолдары
кіргізілді. Тіл және ... ... ... етіп ... ... ... автономиялы бірліктер құруға әрекет
етушілерді халық қолдамады. Тіл ... 1993 ... ... ... таба ... 1995 ... Конституцияда және Қазақстан
Республикасының жаңа "Тіл жөніндегі заңында" жаңаша шешімін ... ... ... тіл, орыс тілі ... ... және жергілікті өзін-
өзі басқару органдарында ресми түрде тең қолданылатын ... ... ... ... ... мен дамытуға жағдай туғызуға ... жылы ... ... мен ... ... пен ... ... қайшылық шегіне жетті. Бірақ Қазақстанда ... ... да ... саясаты арқасында Ресейдегідей
қақтығыстарға жол берілмеді. ... ... ... ... жаңа
құқықтық жүйеге үйлесе алмай, біртіндеп өз еркімен ... ... ... ... ... және ... Кеңес тарапынан да қатты
қарсылықтар болды. 1993 жылғы Конституция бойынша, әсіресе жергілікті жерде
қос өкіметке кеңестер мен ... ... база ... еді. ... ... ... биліктің ажырауына алып келе жатты9. Кеңестер мен
әкімдер ... ... ... ... өзін-өзі таратуына алып
келді. Мұның соңы XII сайланған Жоғарғы Кеңестің 1993 жылы 13 ... ... ... ... Осылай 1990 жылы сәуірде сайланған Жоғарғы
Кеңес мерзімінен бір ... ... ... ... таратты. Бұл Жоғарғы Кеңес
тұсында ҚазКСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларациясы ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы ... 265 жаңа ... ... ... соңғы сессиясында Қазақстан Республикасы Президенті мен
жергілікті әкімдерге қосымша өкілеттіктер беру ... заң ... ... заң ... құқығы берілді.
1994 жылы 7 наурызда сайлау болып XIII сайланған Жоғарғы Кеңес дүниеге
келді. Бұл тұрақты жұмыс істейтін кәсіпқой Парламент ... ... ... ... ... ... Кеңесте бірнеше фракциялар құрылды. Жоғарғы
Кеңес пен ... ... ... ... ... ... заң ... Үкіметпен саяси тайталасқа көбірек көңіл бөлді. С.Терещенко бастаған
Үкіметке сенімсіздік танылып, ол отставкаға кетті. ... ... бір ... ... бар ... 138 акт, ... ... 8 заң қабылдады. Осындай
жағдайда 1995 жылы 6 наурызда Қазақстан Республикасы Конституциялық соты
азамат ... ... ... XIII ... ... Кеңестің
сайлауы барысында заңның өрескел бұзылғандығын анықтап, Жоғарғы Кеңесті
легитимсіз деп тапты. Қазақстан ... ... ... пен
Жоғарғы Кеңес төрағасы Ә.Кекілбаевтың қарсылығын ... ... ... ... сот Жоғарғы Кеңес болмаған жағдайда
1993 жылы 10 ... XII ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президенті мен әкімдерге уақытша қосымша өкілеттіктер ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президенті Конституциялық өкілеттігі бойынша XIII сайланған Жоғарғы Кеңесті
таратты. Осылай елде Кеңес билігінің соңғы органы өмір ... ... ... жаңа кезеңі басталды. Құн тәртібінде
Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясын қабылдау мәселесі қойылды.
1995 жылы 29 ... ... ... ... ... ... 2000 ... 1 желтоқсанына дейін ұзартылды.
Бүкілхалықтық, референдумға сайлаушылардың ... ... ... ... ... өкілеттілігін ұзартуды қолдады11.
Жаңа Конституцияны әзірлеу және оны қабылдаған соңғы кезде Президент
Н.Ә.Назарбаев заң күші бар ... ... ... мәні өте ... және жай ... ... Бұл ... мемлекеттік
басқаруды реформалау, нарықтық ... ... мен ... ... аса ... ... көрініс тапты. Осы заңдардың ішінде:
"Банкроттық туралы", "Қазақстан Республикасының Парламенті және ... ... ... ... референдум туралы",
"Қазақстан Республикасының Президент туралы", "Қазақстан Республикасының
қорғаныс және Қарулы Күштері ... ... ... мен толықтырулар
енгізу туралы", "Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... және ... ... ... "Жер туралы",
"Қазақстан Республикасының соттары туралы" т.б. ... Бұл ... ... ... ... ... ... нарықтық
қатынастарды реттеу жүргізіліп жатқан реформаларға ... пен ... ... ... ... және ... ... қорғау органдарына жұмысты жаңа бағытқа түсіруге толық
жағдайлар жасалды.
Мемлекеттік басқарудың орталық ... ... ... ... 1993 жылы 11 маусымда ... ... ... ... орталық органдарының жүйесін реттеу
туралы", "Мемлекеттік басқарудың орталық органдарының ... ... ... ... ... ... баспасөзде жарияланды.
1994 жылы 16 сәуірде Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан
Республикасы Президенті мен Министрлер Кабинетінің Аппаратын қайта ... ... ... ... Осы ... 16-шілдесінде "Мемлекеттік өкімет
билігі және басқару құрылымы органдарын дамыту және оларды ұстауға қаржыны
қысқарту туралы" Президенттің ... ... жылы ... Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасы
Президентінің Әкімшілігі туралы" Жарлығы жарық көрді.
Бұл құжаттар Қазақстанның орталық мемлекеттік басқару ... ... ... әдістерін және дамуын көрсетеді. Мемлекеттің орталық
басқару органдары өмір талабына сай дамып ... жиі ... ... ... ... ... ... атқарушы органдары құрылып,
қайта жойылды (Мемлекеттік тергеу комитеті, Ұлт және ... ... ... ... ... ... ... біріктіріліп, қайта құрылды.
Мүлде жаңа стратегиялық жоспарлау мен реформалау жөніндегі ... ... ... ... Мәдениет, ақпарат және қоғамдық
келісім ... ... және ... ресурстар министрлігі,
энергетика, индустрия және ... ... т.б. ... ... жылы 30 тамызда ... ... ... ... жаңа ... ... Демократиялық және құқықтық
қатынастар жолындағы құқықтық кедергілер толық жойылып, еліміздің өркениет
жолына түсуіне кең жол ашылды. ... таза ... ... қос ... ... ... ... құрылды, Үкіметтің ролі
артты. Азаматтардың құқықтары мен бостандықтары нығайды.
Қазақстан ... жаңа ... ... ... ... ... ... құқығы"'
(1998ж.) оқулығында және басқа еңбектерде жан-жақты ... ... ... ... Республикасы қос палаталы Парламенті
жемісті еңбек етті. Конституциялық мерзім ішінде 1999 ... 1 ... ... ... ... ... заң ... Олардың ішінде аса
қажетті ... ... ... ... ... сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес туралы, отбасы және неке кодексі, т.б. заңдар бар.
Депутаттар 40-тан аса заң ... ... ... оның 19-ы ... қол ... ... ... және Үкіметпен қарым-
қатынасы, түсіністік пен өзара келісім негізінде қалыптасты деуге болады.
Осылай жаңа сайланған қос ... ... ... ... ... үлес ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев 1997 жылдың қазан
айында өзінің Қазақстан халқына жолдауында "Қазақстан-2030"' ... ... Ұзақ ... ... бұл ... 7 ... тұрады. Оның "Ұлттық қауіпсіздік", "Кәсіпқой мемлекет" деген
басымдықтары түгелдей мемлекеттік-құқықтық сипатта десе ... ... ... ... ... нығайту, Үкіметтің жұмысына
кәсіпкойлық сипат беру, жаңа типті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жоспарлар бойынша жұмыс
істеу, мемлекеттің экономикаға араласуын шектеу және ... ... ... теориялық және практикалық мәселелер көтерілген. Стратегия
негізінде саяси реформалар мен демократияландыруды ... ... ... ... ... ... ... заңына өзгерістер
ендіріліп, партиялық тізім бойынша сайлау арқылы ... ... он ... орын берілді. Қазақстан Республикасы Президентінің
өкілеттік мерзімі 7 ... ... ... ... ... ... жоғарылатылды.
"Қазақстан-2030" стратегиялық бағдарламасы ... ... ... береді.
1999 жылы 10 қаңтарда Қазақстан Республикасы Президенті Н.Э.Назарбаев
баламалы негізде 7 жыл мерзімге Президенттікке қайта сайланды.
1999 ... 10 ... ... ... және жергілікті
мәслихаттарға сайлау белгіленіп, оларға демократиялық, баламалық негізде
депутаттар сайланды. Осы жылы 17 ... ... ... ... ... ... Республикасы XXI ғасырға, "Қазақстан-2030"
стратегиялық бағдарламасын орындау ғасырына жаңа ... және ... ... ... ... ... ... қоғам
2.1 Демократиялық мемлекет билiгiнiң негізгі туғыры
ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ МЕМЛЕКЕТ – Қазақстанды ең алдымен Конституция қабылдап,
тікелей мемлекет басшысын және Парламент сайлауға, өкілетті ... ... ... ... ... ... ... бар республикалық
құрылыстағы мемлекет ретінде танытатын ұғым. Республикалық ... ... ... (президенттік, парламенттік немесе аралас) қарамастан,
мемлекеттің жоғары органдары арқылы көпшілік қазақстандықтардың еркін
шынайы анықтауға және мүддесін барынша жүйелі қорғауға қажетті ... ... ... ... ... және ... нысандарына,
тағы басқа да ерекшеліктеріне қарамастан, азшылық пен жекелеген
азаматтардың ... ... оның ... ... да мүмкіндіктер
береді.
ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1-бап
1. Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, ... ... ... ... ... ... оның ең ... қазынасы — адам
және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.
2. Республика ... ... ... қоғамдық татулық пен саяси
тұрақтылық; бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық даму;
қазақстандық патриотизм; ... ... аса ... ... ... оның ... ... референдумда немесе
Парламентте дауыс беру арқылы шешу.
1.1 Республика — Қазақстан мемлекетін басқару нысаны болып ... ... шығу тек ... ... «Respublica est res
popule» (халық, ісі). Республикада мемлекеттік билік ... бір ... ... ... ... ... және жергілікті) жүзеге
асырылады. Қазақстан президенттік республика болып табылады.
Конституция ережесінде «Қазақстан ... өзін ... ... және ... ... деп ... екі ... бастауы
бар.
1. Конституцияда «болып табылады» емес «орнықтырады» сөзінің қолданылуы
арқылы ... ... ... қалыптастырудың бастапқы
кезеңінде екекдігі білдіріледі.
2. Стратегиялық бағыт мынадай — Қазақстан Республикасы демократиялық,
зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет құру жолында дамуы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан да, нақтылық тұрғысынан да Қазақстан халқы референдумда
Республика Конституциясын қабылдай отырып, мемлекеттік биліктің
құрылтайшысы ретінде әрекет ... ... ... ұйымдастырылуы
мен қызметінің демократиллық принцилтерін орнықтырды. Президентті,
Парламент Мәжілісінің, жергілікті өкілді органдардың депутаттарын тікелей
халық сайлайды. ... ... ... ... ... аса ... шешуге қатысады.
Қазақстан мемлекетінің демократиялығы халықтың жоғары саяси-құқықтық
мәртебесінен ғана емес, адам мен азаматтың құқықтык, жағдайынан да
көрінеді. ... ... кең ... ... ... ... азаматтарға сөз, ар-намыс еркіндігін пайдалануға, мемлекеттік
органдардың істерін басқаруға қатысуға, қоғамдық бірлестіктер құруға және
тағы басқаларына заңдық ... ... мен ... тек ... ... жеке ... ... қанағаттандыру үшін ғана берілмейді. Әртүрлі әлеуметтік,
ұлттық, конфессиональдық, кәсіптік және басқа ... ... ... ... мен бостандықтарын пайдалана отырып, өздерінін,
корпоративтік мүдделерін де білдіре және қанағаттандыра ... ... ... мен ... іске ... үшін ... және ... кепілдіктерді де қарастырған.
Қазақстан Республикасының зайырлық сипатының бірқатар көріністері бар. Олар
Конституцияда да, сондай-ақ Қазақстан Республикасының «Діни сенім
бостандығы және діни ... ... 1992 ... 15 қаңтардағы Заңында
көрсетілген. Діни бірлестіктер мемлекеттен бөлінген. Барлық діндер мен діни
бірлестіктер заң алдында ... ... ... діни ... да бір біріне қатысты артықшылықтарды пайдаланбайды. Діни
бірлестіктер қайсы бір мемлекеттік қызметті ... егер ... ... ... діни ... қызметіне араласпайды. Мемлекет
діни бірлестіктерді қаржыландырмайды.
2.2 Әлеуметтік мемлекеттің құқықтық негіздерi, алғы шарттары
Әлеуметтік мемлекет дегеніміз – ... ... ішкі ... ... саяси жәнеэкономикалық қағидаларын ел тұрғындарының
тұрмысын жақсартуға, қоршаған ортаны қорғауға, білім алуға керек мүмкіндік
жасауға, денсаулық сақтау жүйесін жоғары деңгейде қалыптастыруға жұмсап
отырған ... ... ... Аристотельден бастап ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан
көкейкесті арманы болғанымен, мемлекеттік дамудың әлеуметтік басымдылығы
өткен ғасырдың алпысыншы және жетпісінші жылдары ғана кейбір елдерде
қалыптаса бастады. ... бұл ... ... елдердің экономикалық дамуының
негізгі басымдылығы тұрақты бағыты болды. Соның арқасында тұрмыс дәрежелері
қатты өсті. Адам капиталы, адам дамуының индексі деген ұғымдар әлем
елдерінде, ... ... ... қолданыла бастады.
Қазақстан республикасының реформасының негізгі мақсаттарының бірі -
әлеуметтік мемлекет құру. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... емес. Себебі, ұсынылған идея бұқара халықтың
қоғамдық санасында, күнделікті өмірінде өте ... ... ... ... де бұқара халық белгілі бір дәрежеде, әлеуметтік мемлекет дегеніміз
не, оның қасиеті, белгілері, өзіне тән ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мемлекет мәселесі өзекті де ... бірі ... атап ... мемлекеттің басты тұжырымдамасының негізі - өте ертеде
пайда болған әлеуметтік саясатқа ... ... ... ... ... Рим ... ... өте төмен адамдарға нан тарату
мен ойын-сауықтар ұйымдастыру арқылы қамқорлық жасаған. XIX ғасырдың екінші
жартысында «әлеуметтік мемлекет» ... ... рет ... ... ... Фон ... ... Ол «әлеуметтік мемлекет өз ... және ... ... дағдыландырып, үйретуге міндетті, себебі,
бірінің дамуы – екіншісінің дамуына шарт ... ... ... ... мәні де осы ... ... деп көрсеткен. «Әлеуметтік
мемлекет» деген ұғымның пайда ... ... ... ... ... және «мемлекеттің биліктің ең жоғарғы формасы
ретіндегі» мемлекеттен ... ... ... ... мемлекетке
өтуін көрсетеді.
1930 жылы неміс ғалымы Герман Геллер әлеуметтік-саяси ... ... ... ... ендірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан
кейін бірқатар Батыс Еуропалық мемлекеттердің Конституциясында әлеуметтік
мемлекет формуласы ... еді. XX ... 60 ... ... ... ... мысалы, Францияда, Германияда, Швецарияда және
Англияда, т.б. ... ... ... ... негізгі өмір сүру шарты ... ... ... топты қолдау үшін халықтық табыстың белгілі ... бөле ... ... ... ең ... деңгейі болып табылады.
Әлеуметтік мемлекеттің қалыптасуы өте күрделі және қарама-қайшылыққа
толы – ұзақ ... ... және ... нәтижесіндегі билік пен жеке тұлғаның арасындағы қатынастың өзгеруі
мем лекеттің әлеуметтік мемлекетке өтуін ... ... ... ... ... ... дүниежүзі қауымдастығы мен
Қазақстан таныған бірнеше құжаттарда көрсетілген. Әлеуметтік мемлекеттің
басты идеясы – гуманизм ... ... ... ... ... ... және
құқықтық жағынан жетілдіру, кешенді қызметін жүзеге асыру, азаматтық қоғам
дамуына жағдай жасау... Бүгінгі таңда ... ... мәні ... ... ... ... ... Ғалымдардың мемлекет
туралы берген анықтамаларында бұл - әрбір азаматтың лайықты өмір сүруіне,
өндірісті басқаруға, ... ... ... ... ... Әлеуметтік мемлекет - әр азаматтың жақсы ортада тіршілік етуіне,
әлеуметтік жағынан қорғалуына, таланттары мен шеберліктерін толық ... ... ... ... ... ... биліктің формасы
болып табылады. ... ... адам мен ... ... ... ... әділеттілік, әлеуметтік бітім мен әлеуметтік ... ... ... арасында жаңа ... ... ... мәнін терең түсіну үшін оның белгілерін ажырата
білу қажет. Бірінші ... - ... ... ... ... ... ... әлеуметтік процестерді бақылау және бағыттау
міндеті жатады, екінші - әлеуметтік сақтандыру жүйесінің жасақталуын айтуға
болады, үшінші – ... ... ... - ... ... және ... қорғауды қамтамасыз ететін
мемлекеттк ... ... ... бесінші – қоғамның әрбір мүшесіне
мемлекеттің әлеуметтік қолдау көрсетуіне ... ... - өз ... ... ... ... ... арттырумен сабақтасқан.
Әлеуметтік мемлекеттің пайда болуы – ... ... ... рөлін төмендеткен (әлсіреткен) жоқ. Жеке тұлғаның ... мен ... ... – демократиялық мемлекеттің де,
әлеуметтік мемлекеттің де өмір сүруінің негізі ... қала ... ... ... ... ... ... қоғамның әрбәр мүшесінің
тіршілік етуіне лайықты жағдай жасау үшін заңды түрде жарияланған азаматтық
құқық пен ... ... ... ... ... ... жағдай, халықтың тіршідік ету деңгейінің жоғары болуы -
әлеуметтік жағынан қамтамасыз етілмеген ... адам ... ... ... ... ... ... белсенділігі төмендейді,
мемлекетке сенімсіздік пайда болады, саясатқа селқостығы ұлғаяды, құқық пен
бостандықтың заңды кепілдіктері әрқашан мүмкін емес ... ұғым ... ... өмір сүруі құқықтың мемлекетпен бірлікте екенін атап
көрсету қажет. Өйткені, әрі құқықтық, әрі ... ... те ... ... мен ... үшін ... жағдайлар жасауға тырысады. Сонымен
құқықтық мемлекеттің тұжырымдамасы негізгі ... ... ... ... ... ... мемлекеттің жеке тұлға өміріне қол сұғуына
заңды түрде шектеу қойып, нақты ережелер ... ... ... ... бәрінен бұрын адамдарды заңдастырылған ... адам ... ... ... жағдаймен, ұлттық табыстың
әділ және ұтымды бөлінуін қалыптастырумен ... ... ... ... тұлғаның жеке өмірін қорғауға және қолдауға тырысу - әлеуметтік
және құқықтық принциптердің тұтастығының негізін құрайды. ... ... ... ... мемлекеттік органдардың ұлттық табысты,
әлеуметтік, ... ... және ... да игіліктерді бөлу процесіне
қатыспауын да ... ... ... мемлекет әр адамды материалдық
жағынан қамтамасыз етуге, нақты айтқанда, ұлттық табысты бөлумен ... осы ... ... ... жүзеге асыру арқылы қоғамда пайда
болатынтеңсіздіктерді болдырмауға ... ... ... өзінің
қызметін азаматтардың қоғамдық белсенділігімен ... ... ... ... ... жеке ... ... қорғауға, сөз
бостандығы құқығына кепілдік беруді қамтамасыз етуге міндетті.
Әлеуметтік ... мәні мен ...... ... ... үшін ... жасау, әлеуметтік серіктестік институттарын дамыту,
еңбекшілерге әділетті де лайықты ... ... ... және ... ... кепілдеме беру. Осындай мемлекетті құрудың міндетті шарты
– саяси және экономикалық билік бөлісі болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... адам ... ... да болсын кәсіпорын
қызметін пайдалануға ерікті: ... ... ... жеке
меншіктік...
Қазіргі кезеңде демократиялық мемлекет бәекелестікті шектеу мен оны
қайта қалпына ... ... ... ... өз ... және әлеуметтік принциптердің тиімді мөлшерін табуға ұмтылуда. Кез
келген қоғам тіршілік құрылымының ғылыми ... ... ... ... ... ... ... дами алады.
Қазақстан Республикасының конституциясында біздің еліміздің әлеуметтік
мемлекет қатарында екендігі ерекше көрсетілген. Алайда, әлеуметтік құқықтық
мемлекеттің идеясын конституциялық бекітуден оны шын ... ... ... ... ұзақ та қиын жол жатыр. Сол үшін де саяси реформалар
жасау, қажетті ... ... ... ... ... ... да алғы шарттарды дамыту қажет.
Қазақстан алдында сапасы мен саны әлемдік ... сай ... ... ... ... ... міндеті тұр. Сонда ғана
реформаның жағымды нәтижесі ... сөз ... ... ... ... түрі ... қарамастан, жуық арада өндірістік процестер
мен ... ... ... сондықтан да таяу арада бізде
әлеуметтік мемлекет құрылуы өте қиын. Әлеуметтік мемлекеттің ... ...... барлық топтары мүддесіне қызмет ететін, дамыған экономика
негізінде ғана қалыптасады.
Соған қарамастан, ... ... бар ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясында көрсетілуге тиіс, ол өкімет
билігіндегі және қарапайым ... өз ... ... ... ... Ол ... ... функциясы мүқият қарастыруды қажет
ететін маңызды мәселе болып табылады. Әлеуметтік мемлекеттің пайда ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру функциясының
кезек күттірмейтін проблема екендігін дәлелдеді. Ол – мемлекеттің алғаш
заңдастырылған ... ... және ... сапаға жетуге
жасаған қадамы болғандықтан, қоғам және тұлға қатынастарының ... ... ... ... қамсыздандыру өндірістегі
материалдық игілік – ... ... ... т.б. ... ... ... ... тиісті болуы керек. Әлеуметтік қамсыздандыруды
қалыптастыру ... ... ... ... ... мен ... құқықтық реттеу функциясын мемлекеттің өз ... ... ... әрі бұл ... ... ... бюджеттік қаржыландыру
арқылы және әлеуметтік қамсыздандырудың ... ... ... ... ... ... ... басқа да атрибуттары -
әлеуметтік сақтандыру, әл-ауқат деңгейі үшін мемлекеттің жауапкершілігі,
әлеуметтік ... ... алуы - ... кейінірек. Әлеуметтік
мемлекеттің екінші функциясы – білім және ... ... ... ету. Бұл екі ... тек ... мемлекетке ғана тән
еместігін айта кеткен жөн. Адамдардың физикалық және экономикалық өмірінің
маңызды алғы ... ... олар кез ... ... типіне
қарамастан жүзеге асырылады. Ал әлеуметтік мемлекетке келетін болсақ, онда
олар адамдардың ажырамас ... ... ... да, сол ... ету – ... маңызды міндетіне (мемлекеттік қаржыландыру,
әлеуметтік қамсыздандыру жүйеісн құру) айналады.
Әлеуметтік мемлекеттің үшінші ... - ... ... Оның
пайда болуы, ең алдымен, азаматтардың ... ... ... ... ... еді. ... ... функциясы - әлеуметтік теңсіздікті бәсеңдету. Оны жүзеге асыру –
барлық адамдардың бірдей әлеуметтік ... табу ... ... ... ... ... ... қорғау мен әлеуметтік қамтамасыз
етудің ертеректе қалыптасқан механизмі мен жалпыға бірдей әлеуметтік қолдау
принциптерін жүзеге асыру – ... ... ... ... ... мемлекеттің бесінші функциясы – еңбекпен қамтамасыз ету.
Германияда Веймар ... ... ... ... ... пайда
болған және Ф. Рузвельттің «Жаңа курс» саясатында маңызды рөл ... ... тек қана ... ... ... ... шын мәнінде,
мемлекеттің ажырамас қызмет бөлігіне ... ... ... жиынтығы – негізінде әлеуметтік
мемлекеттің алтыншы функциясы қамтамасыз етіледі: ол - ... ... Бұл ХХ ... ... он ... әлеуметтік мемлекеттің жаңа
сапасы ретінде көрінеді және оның дамуының ең жоғары деңгейдегі ... Іс ... ... бұл функцияның пайда болуын ... ... ... ... әрбір адамның мүддесіне бағындырылған
және қоғамға қызмет көрсететін мемлекетке өту деп қарастыру жөн ... ... ... мемлекеттің барлық атрибуттар жүйесіне сүйене отырып,
азаматтық қоғам механизмі арқылы тікелей іске ... Ал ... ... келгенде, әлеуметтік мемлекеттің базалық функциясы болып
табылады.
Әлеуметтік мемлекеттің жетінші функциясы – мемлекеттік саясат жүргізу.
Бұл ... ... ... ... жаңа құбылыс. Ол интеграциялау
негізінде әлеуметтік мемлекеттің механизмі арқылы ... ... ... ... ... ... олардың материалдық және рухани
қажеттіліктерінің қанағаттандырылуына байланысты топтар арасындағы қоғам
мен оның ... ... ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады. Сонымен, мемлекеттің әлеуметтік
саясаты – ынтымақтастық принциптерін жеке жауапкершілік ... ... ... ... Орталық және аймақтық ... ... ... ... мен ... ... қамсыздандырудың
қажетті құрылымын құруға қабілетті әлеуметтік топтарды қолдауға өз күшін
жұмсауға ... ... ... ... ... ... коопертивтерді, аймақтық ұйымдарды, қоғамдық бірлестіктерді
т.б. біріктіреді. Практикалық тұрғыда ... ең ... ... ... ... ... тиісті. Жеке меншікті тануға
негізделген экономикалық салада адамдардың іскерлік белсенділігін арттыруға
қажетті жағдай жасау қажет.
Қорытындылай келе, өркендеген ... ... ... ... ... жаңа ... деп ... болады. Әлеуметтік
мемлекет жоғарыда атйқанымыздай - өз ... өмір ... ... ... ... ... ... қорғалуына, материалдық
және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға, ... ... ... ... іске араластыруға ұмтылатын мемлекет. Бұл ...... ... ... топтың пайдасына ұлттық табыстың қайта бөлудің
көмегімен, халықты жұмыспен қамтамасыз ету, еңбекті ... ... ... ... ... қоғамның мәдениетін, т.б. ... ... ... ... ... кол жетіп, орындалады. Әлеуметтік мемлекет
қоғамдағы экономикалық, әлеуметтік және т.б. ... ... бар ... ... ... мемлекеттің қалыптасуы, Қазакстандағы орын алуы
Қазақстан республикасының Конституциясында жазылғанындай ол біртұтас,
Президенттік ... ... ... ... ... – оның ... ... құрылатындығы,
автономияға бөлінбеуі. Әкімшілік-аумақтық құрылым туралы ерекше заң бар. ... ... және ... ... ... бейнелейді.
Қазақстан Республикасы Президенті – мемлекеттің басшысы, оның жоғары
лауазымды тұлғасы. Қазақстанның Президенті Конституция ... ... ... ... ... ... бірлігін қамтамасыз етеді,
былайша айтқанда, түрлі ұлттар мен әлеуметтік топтар ... ... күш ... ... ... ... ... түрлі
буындарының арасында қақтығыс болмауын қадағалайды. Президент ... ... қол ... егер ... Конституцияға сәйкес келмесе,
қайта қарау үшін кері қайтарады (вето құқығы). Егер Парламент заң ... ... ... тапсырса, ол заңды өзі қабылдай алады. Сонымен
қатар Конституцияда көрсетілген жағдайларда Президент заң күші бар ... ... ... ... ... ... ... бекітті. Мемлекеттік билік үш билік буынға бөлінеді: ... ... және сот. Заң ... ... ... шұғылданады.
Атқарушы билікті жүзеге асыратын ... Ал сот ... ... Сот,
облыстық, аудандық соттар жүзеге асырады. Аталған ... ... ... ... болып саналады. Мемлекеттік биліктің әр буыны
өз қызметін дербес жүзеге асырады, атқарады және басқа буындардың ... ... ... жағдай бола қалған күнде тежемелік әрі тепе-теңдік
жүйесін пайдалану қарастырылған. ... ... ... ... қоя ... ал Президент Парламентті тарата алады.
Мемлекеттің атқару-орындау органдары орасан зор жұмыс атқарады. Оларға
жататындар: Үкімет, министрліктер, ... ... ... (облыстық, аудандық, қалалық, ауылдық, селолық). Заң қорғау
органдарының әрбір бөлігі туралы ... заң бар. ... ... ... ... ... заңдардың, өзге де нормативтік-
құқықтық актілердің дәлме-дәл әрі ... ... ... ... ... мен ... ... жоғары қадағалауды жүзеге
асырады. Анықтау және тергеу ... ... үшін ... органдар
құрылады. Олар әр түрлі болады – Ішкі ... ... ... органдары. Құқықтық тәртіпті қорғауда ішкі істер органдарының
атқаратынқызметі де сан алуан. Оларға жүктелген міндеттер ... ... ... қоғамның, мемлекеттің құқықтарын, ... ... ... ... ... ... да ... да қызметі заңға сүйене отырып жүргізілуі ... ... ... тиімді және жемісті болуы қай кезде де азаматтардың
қолдауына, ... ... ... ... ... бүгінгі тәуелсіз Қазақстан Республикасы
деп аталатын мемлекетке қол жеткізгенге дейін ұзақ та күрделі тарихи жолдан
өтті. Осы жолда ... ... ... ... ... ... ... ертедегі сақ тайпалары үйсін, ғұн мемлекеттерінен
бүгінгі ... ... ... ... ... ... көтерді.
Кейбір тарихи кезеңдерде бірнеше мемлекеттік құрылымдар ... өмір ... ... да ... құқығынан демократия мен нарықтық
қатынастарды реттеуге бағытталған бүгінгі ... ... ... даму ... өтуде.
Осы жолда қазіргі Қазақстанның территориясы қалыптасты, Қазақтар халық
және ұлт ... ... ... ... ... ... ... осы құбылыстарды реттеп, рәсімдеп отырды.
Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының тарихи терең тамыры
бар екенін көрдік. ... ... ... ... ... ... көз жеткіздік. Қазақстан Республикасының саяси-
құқықтық тарихы фактілерінің байлығы, оқиғаларының ... ... ... ... ... ... кем емес екендігі біздің көңілімізге
мақтаныш әкеледі. Бұлар бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... ықпал ететін факторлар болатыны даусыз.
Пайдаланылған әдебиеттер мен деректерге сілтеме:
1. Қазақ Советтік Социалистік ... ... ... ... 1990 жыл 25 казан. Қазақстанның мемлекеттілік ... ... 107-111 ... Бұл да ... 107-108 ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... 1991 жыл 16 желтоқсан.
Қазақстан: мемлекеттілік кезендері атты ... ... 1997. ... Бұл да ... ... Бұл да сонда. 133-6.
6. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1993ж.
7. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді ... ... ... дамуының стратегиясы. Алматы. 1992.
8. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның болашағы оның идеялық ... ... ... ... С. ... и ... ... Казахстан.
Алматы. 1996. с. 126.
10. Бұл да ... с. ... ... В.Н., Касымбеков М.Б. Первый Президент Республики Казахстан
— Нурсултан Назарбаев. Хроника деятельности. Алматы. 1997. с.323.
12. Егемен Қазақстан. 1999. 14 ... ... ... ... ... 1995. ... ... Г. Құқықтық мемлекет ұғымының қалыптасуы және
саяси-құқықтық ілімдер тарихы ... и ... 2000. № 3, С. 12 - ... ... К.Н. ... ... құқығы. Алматы, 1995.
16. Аюпова З.К., Сабикенов С.Н. Концепция правового государства.
Алматы: Гылым, 1996.
17. Жоламан К.Д. Құқықтық мемлекет, оныњ ... мен ... ... ... 2000. № 1-2, С. ... Ибраев Н.С., Ибраева А.С. Теория государства и права. Алматы, 1998.
19. Кенжалиев З.Ж. Көшпелі қазақ қоғамындағы ... ... ... “Жеті Жарғы”, 1997.
20. Қазақстан Республикасының Конституциясына түсіндірме сөздік. Алматы,
“Жеті Жарғы”, 1997.
21. Ким В.А. Конституционный строй РК. ... 1999.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік егемендік туралы декларация5 бет
Тәуелсіз Қазақстан мемлекеті мен құқығының қалыптасуы мен дамуы4 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық тарихы166 бет
"Алматылифт" ЖШС- нің шаруашылық – өндірістік қызметіне баға беру8 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
1945 -1980 жылдардағы ксро6 бет
1945-1980 жылдардағы КСРО45 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь