Ақша айналымы және оның құрылымы

Жоспар

I. Кіріспе
1.1. Ақша айналымы және оның құрылымы
1.2. Тауар айналысының ақша айналысымен өзара байланысы

II. Негізгі бөлім.
Ақша айналымының ұйымдастырудың принциптері
2.1. Қолма.қол ақша айналысы.
2.2. Ақша айналысының заңы.
2.3. Ақша айналысын басқарудың және реттеудің өлшемдері.
Кіріспе
Ақша айналысы ұдайы өндірістік процестің әртүрлі жақтарын бейнелейтін өте күрделі жүйе.
Тауарлық немесе тауарлық емес фирмада болатын өндірістік және тұтынуға арналған өндірілген өнімдер мен көрсетілген қызметтер ақша арқылы сатылады. Ақшаның көмегімен табыс оның ішінде қосымша өнімнің құны қалыптасады әрі бөлінеді.
Сондай-ақ ақшаның көмегімен несие мен басқа қаржы ресурстары қалыптасып, қайта бөлінеді және пайдаланады. Бұл арада шаруашылық жүргізуші органдар мен жекелеген кәсіпкерлер арасындағы, олардың мемлекет арасындағы , шаруашылық жүргізуші субъектілер және олардың жұмыскерлері арасындағы , халық пен мемлекеттің арасындағы, сондай-ақ жеке азаматтар арасындағы тікелей ақша қатынасында қолма-қол ақшасыз немесе қолма-қол ақшалай формада есеп айырысулар болады. Бұл жағдайда есеп айырысудың қолма-қол ақшасыз формасы мен қолма-қол ақша қозғалысы бір-бірімен өзара тығыз әрекеттесіп, бірыңғай ақша айналымын құрайды. Сондықтан да барлық ақша қызметтерінің олардың тауар айналысының процесінде жалпы ұлттық өнімнің ( ЖҰӨ ) және ұлттық табыстың (ҰТ) жиынтық құнын қалыптастыру, бөлу және қайта бөлу барысында пайдаланылуы ақша айналымынын қалыптастырады.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың арасында, олар мен халық арасында, жекелеген азаматтардың арасында тауарлар мен қызметтерді өткізу себебі бойынша орын алатын ақшалай есеп айырысулар ақша айналымының көп бөлігін құрайды.
Алайда, ақша айналымы тауар айналымының ақшалай жағын ғана білдірмейді. Ақшалай айналымның жиынтық көлемі кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың өткізген тауарлары мен қызмет бағаларының сомасынан әрдайым көп жоғары болады. Мұны ақша қызметінің тауарлар мен қызметтерді сату және сатып алумен ғана шектелмейтіндігімен түсіндіруге болады. Ақшаны шаруашылық жүргізуші органдар
        
        Жоспар
I. Кіріспе
1.1. Ақша айналымы және оның құрылымы
1.2. Тауар айналысының ақша айналысымен өзара байланысы
II. Негізгі бөлім.
Ақша ... ... ... ... ақша ... Ақша ... заңы.
2.3. Ақша айналысын басқарудың және реттеудің өлшемдері.
Кіріспе
Ақша айналысы ұдайы ... ... ... жақтарын
бейнелейтін өте күрделі жүйе.
Тауарлық ... ... емес ... ... ... ... ... өндірілген өнімдер мен көрсетілген қызметтер ақша
арқылы сатылады. ... ... ... оның ... қосымша
өнімнің құны қалыптасады әрі бөлінеді.
Сондай-ақ ақшаның ... ... мен ... ... ресурстары
қалыптасып, қайта бөлінеді және пайдаланады. Бұл арада ... ... мен ... кәсіпкерлер арасындағы, олардың
мемлекет арасындағы , шаруашылық ... ... және ... ... , ... пен ... ... сондай-ақ
жеке азаматтар арасындағы тікелей ақша қатынасында ... ... ... ... ... есеп айырысулар болады. Бұл жағдайда
есеп айырысудың қолма-қол ақшасыз формасы мен ... ақша ... ... ... ... ... ақша ... құрайды.
Сондықтан да барлық ақша қызметтерінің олардың тауар ... ... ... ... ( ЖҰӨ ) және ... табыстың (ҰТ)
жиынтық құнын қалыптастыру, бөлу және қайта бөлу барысында ... ... ... ... ... олар мен халық арасында,
жекелеген азаматтардың арасында тауарлар мен қызметтерді өткізу ... орын ... ... есеп ... ақша ... көп ... ақша ... тауар айналымының ақшалай ... ... ... айналымның жиынтық көлемі ... және ... ... ... мен қызмет бағаларының
сомасынан ... көп ... ... Мұны ақша ... ... ... сату және ... алумен ғана шектелмейтіндігімен түсіндіруге
болады. Ақшаны ... ... ... ... ... ... мақсатында оларға еңбекақыны ... ... ... ... ... ... шәкіртақы, сақтандыру,
айыппұл және т.б. төлемдер үшін пайдаланады. Жалпы ақша айналымының ...... ... қалыптасуымен, бөлінуімен және қайта
бөлінуімен байлпнысты жүзеге ... ... ... ... табыстың
қалыптасу сатысында ақша айналымы шаруашылық органдардың да, ... да ... ... ... өндіру мен өткізу
процесінде қалыптасатын шаруашылық органдардың таза табысы пайда ... ... ... ... ... бюджеттің табысына
айналымнан алынатын салық пен пйданың бір ... ... ... та өз ... бір ... мемлекетік бюджеттің табысына
аударады.
Ақша айналымының ... ... ... бюджеттің табысын
пайдалану сатысында, яғни әлеуметтік қажеттіліктерді, ... ... ... және т.б. ... ... асады.
Ақша айналымының бір бөлігіне ... ... ... және ... ... (инвестицияны несиелеу ) жатса, тағы
бір ... ... ... ... зейнетақы, жәрдемақы, шәкіртақы
және т.б. төлемдері жатады.
Ақша айналамының ... ... ... тұрғын үй, коммуналдық
қызмет, газ, электр ... ... ... және кәсіпкерлердің
тұрмыстық қызметі, көлік және ... да ... ... ... ... төлемдермен байланысты айналым да кіреді.
Осылайша, ... ақша ... ... ақша ... ... ... айналымға бөлінеді, сондай-ақ, ол төменде келтірлген
ретінде де бөлінеді:
- тауарлық сипаттағы, ... ... ... мен ... ... ақша ... ... төлеумен сақтандыру төлемдерін ... ... ... төлеу, халықтық, көліктік, тұрмыстық және тағы басқа
төлемдермен байланысты орын алатын тауарлық емес сипаттағы ақша
айналымы.
Сонымен, ақша ... ... ... және ... ... ... ақша арқылы ... ... ... ... шаруашылық, мемлекеттік, жеке ... ... ... және несие мекемелерінің, халықтың
қаражаттар жиынтығын білдіреді. Қолма-қол ақшаның көмегімен және ... ... есеп ... ... жүзеге асырылатын жоғарыда аталған
әрі әлі ... ... ... ... ... ... ақша
айналымының мазмұнын құрайды.
1.Ақша айналымы және оның құрылымы
Экономика ... ... ғана ақша ... дұрыс
ұйымдастыруға болады. Ақша айналымы экономикаға оң ... де, ... де ... ықтимал. Шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... есеп ... ... ... банктің ( ҚР Ұлттық банк ) ақша ... ... ... лайықтығын дәлелдеп береді. Ол елдегі ақша айналымы
мен ақша ... ... ... ... ... ... негізінде ұйымдастырылады:
- барлық ұйымдар мен мекемелер, шаруашылық ... өз ... ... ... ... ... ... ақшалай есеп айырысу, әдетте,
қолма-қол ақшасыз ... мен ... ... ... ... асырылады;
- есеп айырысу құжаттары тек банктер мен байланыс органдары арқылы
өтетін ... үшін ... әрі олар ... ... құралы
бола алмайды;
- төлемдер тек төлеушінің келісімімен ғана жүзеге асырылады. Бұл
келісімшарт ... ... ... ... ... рол атқарады.
Мынаны айрықша айта кету керек, ақша өзінің айналысында қолма
қол ақшасыз айналысқа және осыған ... ... ... ... ақша ... ... өтіп отырады. Мәселен, банкке ... ... ... ... ... олардың есеп айырысу
шарттарында қолма-қол ақшасыз ... ... ... олар ... жабдықтаушыларына ақша сомасын аудара ... ... өз ... кеп ... бұл ақша ... жұмысшылар
мен қызметкерлердің ... ... мен ... төлеу үшін
пайдаланады.
Ақша банк кассасынан ... ... ... ... ... халыққа, халықтан сауда-саттық,
тұрмыстық, көліктік ... және ... банк ... ... ауыспалы айналым жасап, қозғалыс үстінде болады. Мұның бәрі ақша
айналымының ... ... ... ... ақша қолма-қол
ақшасыз есеп айырысулар да және қолма-қол ... есеп ... ... ақша ... өзара байланысы
Ақша айналысы тек қолма-қол ақшаның қозғалысын ғана қамтиды,
ал ақша ... ... ақша ... да, ... ақшасыз
айналымы да кіреді. Ақша айналымы ақша ... ... ... яғни ... кең ұғым болды.
КСРО-ның құлауына байланысты ... ... ... ... ... қатынасқа көшу барысында ақша
айналымы мен ақша айналысы ... ... ... ... ... және қолма-қол ақшасыз айналымды ... ... ... қалды.
Бұл қолма-қол ақша қозғалысы мен қолма-қол ақшасыз ... ... ие ... ... ал ... бір ... басқа
формаға ауысуы шаруашылық ... ... және ... ... қажеттіліктеріне қарай орын алды.
Осы заманғы нарықтық ... ... ... мен «ақша айналысы»
ұғымдары ... ... ... Ақша ... – бұл ... және ... емес сипаттарына қызмет ететін қолма-қол ақша
және қолма-қол ақшасыз ... ақша ... ... ... айналысы екі формада алға шығады: қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ақшасыз айналыстың
артықшылықты жақтары көп, өйткені қолма-қол ақша ... ... ... тасымалдаумен, сақтаумен байланысты шығындары болады,
оның үстіне, қолма-қол ... ... ... де естен шығармаған
дұрыс. Ақшаны қолма-қол ақша формасынан қолма-қол ... ... ... керсінше қолма-қол ақшасыз формадан ... ... ... (құю) ... ... бұл арада ешқандай
проблема болмайды, өйткені тауар өндірісі мен ... ... ... ... ... ... ... Ақша айналысын басқарудың және реттеудің өлшемдері
Алайда ақша айналысы тек тауар айналысының ... ... Бұл екі ... ... ... жүзеге асады. Тауарлардың
алмасуына ықпал ететін ақша айналыстан ... осы ... ... ... ал тауарлар сатылғаннан кейін айналыстан шығып,
тұтынылады. ... ... ... ... , ал ақша ... ... ... Тауар айналысы ақша айналысын тудырады.
Ақша айналыста жүріп, бірде ... ... ... ... бірде төлем құралының (қолма –қол ақшасыз) қызметін ... ... Олай ... ... ақша айналымы барлық ақша
қатынастарын бейнелеуші болып табылады, яғни ол ... ... ... төлем құралы ретінде ақша қызметтерін танытады.
Қолма-қол ақша мен қолма-қол ақшасыз ... ішкі ... ... ... ... еніп ... тосқауыл
қойылғанда ғана біртұтастығын ... ... ... айналыс ақша айналымының бір бөлігі болып
табылады әрі ... ... ... яғни есеп ... ... ақша ... немесе борыштарды өзара ... ... ... ... жиынтығын білдіреді.
Қолма-қол ақшасыз айналым екі түрге бөлінеді: ... ... ... ... ... ... артықшылықты айналымға тауарлық
айналым жатады, ол қоғамдық жиынтық ... ... мен ... ... бейнелейді.
Айналымның тауарлық қолма-қол ақшасыз айналыс құрамына тауарлар
мен көрсетілген қызметтер үшін халықтың, ... ... ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылатын
төлемдері кіреді.
Тауарға қатыссыз қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... ... ... табысты
қалыптастыру, бөлу және қайта ... ... ... ... процесіндегі төлемдері, айналымдағы қаражат пен пайда, ... ... және ... да ... ... жоқ төлемдер
көрініс табады.
Тауарға қатысы жоқ қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... төлемі; тұрғын үй, коммуналдық,
тұрмыстық, пошталық және т.б. ... ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз есеп айырсу арқылы жүзеге асырылатын басқа
да ... ... ... ... оны ... үшін ... ... жылдамдату үшін әрі көлік (тасымалдау) шығындарын
азайту үшін ... ... есеп ... салаларын одан әрі
ұлғайтып, жетілдіруіміз қажет. ... ... есеп ... ... мен ... ... олар мен олардан саты
бойынша ... ... ... ... олар мен ... ... мекемелердің арасында есеп айырысулар жүзеге асырылады.
Бүгінгі таңда халықпен есеп ... ... ... қолданылу
салалары кеміп келеді. Еңбекақы ... ... ... төлемдер
және басқа да шығындардың көп бөлігі қалаларда банктердегі салым ақшадан
пошта ... ... ... ... ... ... ақшасыз жүзеге асырылады, сондай-ақ сатып алынған тауарлардың
төлемдері ... ... мен ... ... ... Осы ... барлығы қолма-қол ақшаның пайдаланатын
салаларын кемітуге, қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... мынады:
- ол банк жүйелерінің несиелік ресурстарын арттыруға несие ... ... ... ол айналымға аса қажаетті қолма-қол ақша сомасын тұтынылуын кемітеді;
- ол трансакциялық шығындарын (банкноттар мен тиындарды ... ... ... ... түріндегі айналыс шығындары.) ... ... ол ... ... қажет ететін жұмыснда есеп айырысуларды
және қаржат айналымын шапшаңдатады;
- қолма-қол ... есеп ... ... ... органдардың
төлем қабілеті артады әрі ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары тұрақталып,
жұмыстарын тиімділігі мен пайдалығы жоғарлайды.
Мынаны айта кету керек, қолма-қол ақшасыз айналыстың аталған барлық
артықшылықтары есеп ... ... ... ... ғана ... ... Есеп айырысулар үнемі жүзеге асуы үшін қолма-қол
ақшасыз айналымды ... ... бір ... сақталуы керек.
Оған мыналарды жатқызуға болады:
- төлеушілердің банктерде және қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың
түрлерін ... ... ... Бұл ... әлеуетті клиентке
қызмет көрсету мәдениетті жоғары әрі есеп ... ... және дәл ... ... банктерді таңдауға, сондай-ақ
келісімшарттардың орындалуын қамтамасыз ететін қолма-қол ... ... ... лайықты түрлерін таңдауға мүмкіндік береді.
- төлеушінің төлем келісімін міндетті ... болу ... ... ... келісім бергені немесе бермегені туралы ... ... болу ... Мұның мағынасы мынадай: шот иесінің шоттағы
қаражатын банк төлемдерінің белгіленген кезігіне қарай әрі ... ... ... ... үшін жүзеге асырады. Соңғысы (шот
иесінің шоттағы ... ... ... ... ... ... етілу принципін немесе төлеушінің ... ... ... ... ... Бұл ... ... мынадай: ақшалай ... ... ... ... мерзімде өзінің шотына ... ... ... ... маңызы өте зор.
- Барлық қатысушылардың келісімшарт қатынастарының ... ... пен есеп ... ... ... ... принципі.
2. Ақша айналымын ұйымдастырудың принциптері
Есеп айрысудың барлық ... ... ... ... болғандықтан бұлардың біреуінің бұзылуы ... әкеп ... ... ... ... есеп айырысулар
шаруашылық органдардың, кәсіпкерлердің бір шоттан ... ... ... ... өзара тараптарды шегеру туралы банкке ... ... есеп ... ... ... Есеп айрысу құжаттарының қозғалысы мен құжат айналымын
бір-бірінен ... ... ... Есеп ... ... – бұл ... есеп айырысудың басынан бастап ... ... ... ... ... ... өтуі. Ал, құжат
айналымы есеп ... ... ... қажетті уақытпен
қоса есеп айрысуға қатысты әр түрлі операциялардың жүзеге ... да ... Есеп ... ... ... ... ... чектері жатады.
Қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жеке және ... ... ... шот ашқан банк арқылы жүргізіледі. Ол ... ... есеп ... ... ... және валюталық. Шот жай
және контокоррентік ... ... да ... Есеп ... ... шоты және ... шоты мешік түрлеріне қарамастан барлық
заңды ... ... ... ... және ... ... ... айналыспайтын заңды және жеке тұлғаларға
ашылады.
Есеп ... ... үшін банк пен ... ... ... шот
келісімшарты- екі жақты ... ... ... ... мен ... ... мекемелері өзара есеп айырысу
үшін бір-бірінде корреспонденттік шот ... әрі бір ... ... ... ... ... ... мұның соңғысына төлем мен басқа ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық банк мекемелерінде де шот аша ... ... бір ... аса ірі ақша ... ... бойынша
банкаралық есеп айырысу жалпы негізде және нақты ... ... ... ... аса ірі ... сомасын
Ұлттық банк анықтайды. Басқадай төлемдер ... емес ... ... ... банк ... есеп айырысулар клиринг
негізінде екі және көп ... ... ... ... ... ... есеп айырысуға дейінгі төлем ... ... және ... ... ... ... және түпкілікті қалдықты анықтау ... ... ... ... ... ... Клиринг- бұл
заңды және жеке ... ... мен ... үшін ... міндеттемелердің өзара ... ... ... есеп ... ... ... ... операциялар орындалуы мүмкін:
а) клиентке ... ... ... әрі ... шот бойынша төлемдерді жүргізуді білдіретін
операция. Бұл бір ... ... ... беруі бойынша
жүзеге асырылатын базистік ... және ... ... шетелдік банктердің тартылуымен ... ... ... . Одан ... ... ... сату-сатып алу
бойынша операция ... ... және ... ... ... көрсетіледі. Бірінші ... ... ... ... бірден (дереу) төлеуге міндетті, ал екінші
жағдайда ... ... бір ... ... ... операцияға мерзімі ... ... ...... ... – саттықты жүзеге асыру. Бұл жағдайда бір банк ... ... ақша ... жоюы ... яғни қысқа мерзімді өтімділікті
өтеуі үшін несие түрінде (есеп айырысу несисі) белгілі бір мерзімге ақша
сомасын береді.
Банк аралық операцияға клеринктік есеп ... ... Онда ... ... операция мөлшері белгілі бір деңгейге жеткенде оның басқа
банк ... ... ... пайда болады.Бұл банктердің
тапсырмалары өзара шегерілуі мүмкін. Егер ... ... ... , ... ... іске ... қажеті болмай қалады .
2.1. Ақша айналымының заңы
Қазақстан ... ... ... ... ... ... айырысудың мынадай негізгі формаларын пайдалануы ұйғарылады:
- Төлем тапсырмалары ;
- Аккредитивтер;
- Чектер ;
- ... ... ... мен сатып алушылар есеп айырысудың формаларын
шаруашылық келісім –шартында өздері анықтайды.Есеп айырысу бойынша бір-
біріне қоятын ... ... екі жақ ... ... ... ... мәселелер сотта және төрелік сота шешіледі.
Төлем тапсырмасы шот иесінің өз ... ... ... ... белгілі бір соманы аудару туралы банкке беретін
жазбаша ... ... ... ... ... ... мен
көрсетілген қызмет үшін, барлық тауарлық емес операциялар бойынша, келісім
шартта ... ... ... ... бойынша есеп айырысулар
жүргізіледі. Есеп ... бұл ... ... көп ... ... ... ... банкісінің сатып алушы тапсырмасы бойынша
жөнелтілген ... ... ... ... ... ... растайтын құжатарды негізге ала ... ... ... ... ... банкісіне беретін тапсырманы
білдіреді.
Аккредитивтер жабық(жабық) депозитік және ашық ... ... және ... ... болып бөлінеді.
Төлеушінің жабдықтаушы есеп айырысу үшін қаражатты ... ... ... яғни алғашқысының қаражаты өз есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... деп саналады.
Ашық аккредитив орындаушы банктен өзінің шотын жүргізетін ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Қайтарып алынбайтын аккредитив жабдықтаушының қаражатты алушының
келісімінсіз күшін жоймайды немесе өзгертілмейді. Мұндай ... ... ... ... алынатын деп саналады.
Чек берушінің чекті ұстаушыға чекте көрсетілген ақша ... ... ... ... ... ... ... чек деп атайды. Чек
беруші- бұл тауар үшін ... ... ... толтырылып, қол
қойылатын чек ... ... ... ... жеке және ... ... ... бұл чек бойынша төлемді ... ... ... Чектер есеп
айырысу чегі және ақшалай чек деп бөлінеді. Есеп айырысу чекі ... есеп ... үшін ... ... ... секілді
төлеушімен рәсімделеді, алайда төлем тапсырмасынан айырмашылығы чек
төлеушіден заңды ... - ... ... ... ... ... асырылған сәтте ... ... ... чек ... жүзеге
асыратын банкке беріледі.
Есеп айырысу чектері жабық және ашық ... ... чек – ... айырысу чегі, онда чек беруші қаражатты чек бойынша ... жеке банк ... ... ала сақтап қояды. Ал, ашық есеп
айырысу чегі бойынша төлемге банк ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша төлеу
үшін қолданылады- мысалы, ... ... ... ... іс-
сапар шығыны, ауылшарушылық өнімдерін сатып алу.
Вексель сатылған тауардың төлем мерзімін ұзарту ... ... ... тауар формасында ұсынатын коммерциялық ... ... ... ... ... ... қарамастан
вексель ұстаушыға белгілі бір ... ... ... ... ... қамтитын құнды қағаз болып табылады. ... ... ... табылады.
Заңда вексельдің екі түрі қарастырылады: жай және аударылатын.
Жай вексель ...... ... ... ақша ... бір мерзімде және белгілі бір ... ... ... немесе
оның бұйрығы бойынша төлеу турасындағы жай әрі ... ... ... ... жазбаша құжат болып табылады.
Пластикалық ... ... ... бар ... және
микросызбамен құрылған карта деп бөлінеді.
Есеп ... ... ... ... ... ... карточканы ұстаушылар (клиент, пайдаланушы)- карта берілетін тұлғалар;
- карта ... ... ... ... ... асырады;
- эквайер-банк (acguirer) – картаны ұстаушыға қызмет көрсететін ... ... ... өз ... ... ... ... асыратын банк;
- есеп айырысушы банктер;
- дүкендер мен ... ... ... ... орталық – төлем жүйелерінің технологиялық ядросы болып
табылатын мамандандырылған ... ... ... бар ... пайдаланумен есеп айырысудың сызбысы.
1 клиентке - карточканы рәсімдеу және беру; 2- сатып алу төлемі үшін
карточканы ... 3- ... ... жарамдылығы немесе
жалғандығы) ... ... ... ... ... ... ... көрсету; 6- аусымды ... ету; 7- ... ... есеп
айырысуы; 8-13- эмитент – банктің эквайер- банкпен есеп ... ... ... эмитент -банкпен есеп айырысуы;
Микросызбалық пластикалық карта шамамен осы ... ... ... ... ... ... ... ғана, ол on line
(процессингілік орталықпен тікелей ... ... ... ... ... ... (of line) ... асырылады.
Аударылатын вексель (тратта) – бұл вексель ұстаушысының (несие
беруші) вексельде көрсетілген ақша ... ... ... ... оның бұйрығы бойынша төлеушіге (борышқор) төлеу туралы сөзсіз
бұйрығын қамтитын жазбаша құжат (жай ... ... ... ... ... кем дегенде үш қатысушы тұлға болады).
Вексельмен есеп айырысуы ... есеп ... ... ... ықпал етеді. Есептік ... ... банк өз ... ... вексельді иелену
(меншік) құқығына ие ... ... ... ... ... вексельде көрсетілген ... ... кеп ... ... ... карточкалармен есеп айырсуы. Қолма-қол ақшасыз
есеп айырсуды ... ... бір ... ... ... ... ... жүйесін дамыту жатады.
Пластикалық карточка электрондық ақшаның ... ақша ... ... ... ... төлемі бойынша банктің
нақты несиелік міндеттемесі болып табылады. ... ... ... ... ... пластикалық карточкамен ... ... ... ... несиелік міндеттемесін береді.
Есеп айырысудың негізгі екі ... ... ... пластикалық картаны
пайдалану және несиелік пластикалық картаны пайдалану. Дебеттік пластикалық
карта арнаулы картадағы клиент шотындағы есеп ... ... ... ... ... арнайы карта шотында дебет қалдығын
қалыптастыруды, яғни клиентке өзінше несие ... ... ... ... арқылы есеп айырысудың артықшылығы
қандай да бір затты немесе қызметті сатып алу үшін аса ірі ақша ... ... алып ... ... ... ... ... оның жоғалғандығы туралы банкке хабарласаңыз жетіп жатыр, банк бұл
карточка бойынша барлық есеп айырысуларға тосқауыл қояды.
Кемшіліктері: ақша ... ... ... ... қандайда бір
уақыт аралығында шығындалады, яғни ... есеп ... ... ... ... ... ... біздің коммерциялық
банктер ақпараттарды өңдеу орталығы бар ... ... ... жүйеге
бағдарланады.
ҚР Ұлттық банкі Қазақстанда ... ... есеп ... жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізіп келеді. Қағаз құжаттардың бас
тартудың және осы ... ... ... ... ... ... көшудің бірлескен осы екі жолы шаруашылықты жүргізуші
субъектілер ... ... көп ... ... ... қатысушылары болып табылатын банктер мен клиенттер арасындағы
есеп айырысулар күн ... ... ... Егер ... ... есеп айырысуң жүйесінің аясында жүргізілетін болып, ал клиент
аймақтан тыс жерде жүргент болса, оның ... есеп ... ... ... ... ... ... –кассалық орталықтары қағаз ... ... ... ... және ... ... ... байланысты
уақытты көп алатын жұмыстардан біршама босап қалды.
Жаңа технологияның басты артықшылығына – ол ... ... және ... ... ... ... арттырады
әрі қорғайды.
Электрондық технологиялардың ... ... ... болсақ, бұл банктердің тауар, қызмет, құнды қағаздар үшін
халықпен есеп айырысу барысында ... мен ... ... ... банк ... ... ұлғайтуына, есеп айырысудың клирингтік
жүйесін дамытуға мүмкіндік береді. Бұл өз ... ақша ... ... ... ақша үлесінің елде ... ... ... ақша ... ақша ... бір ... ретінде бір елдің аумағында
қолма-қол ақша (ұлттық валюта) айналымымен ғана байланысты болады.
Ол ... ... ... ... есеп ... ... ... арасындағы есеп айырысуды, нақты айтқанда,
алынған ... ... ... ... сақтандыру
төлемдерін және басқа табыстар мен олардың тауарды, ... және ... ... ... ... ... ... алуға жұмсалатын
шығындарын қамтитын халықтың ақшалай табысының ... мен ... ... -қол ақшаға банк касаларындағы және банкке
қатысы жоқ ... яғни ... ... және ... ... өз қолындағы ҚР Ұлттық банк шығарған банкноттар
(қағаз ақшалар) мен ... ... ... ақша өз қозғалысын ақшаны
айналымға шығаруға және және ақша эмиссиясына ... ... бар ... ... кассасынан бастайды. Коммерциялық банктер қолма-қол ақшасыз
аудару жолымен өз ресурстарының есебінен қолма-қол ... ... ... ... ... банктен алады.
Қолма-қол ақшаның ұйымдастырылуына екінші деңгейдегі банктер
маңызды рөл ... ... ... ... ететін қолма-қол
ақшаның ауыспалы айналымында банк ақша қозғалысының бастапқы әрі ақырғы
тармақтарын ... ... ... ... ... ... ... алынуы үшін банк мекемелеріне берілуі тиіс .
Екінші жағынан, ... ақша ... ... ақша банк кассасынан
кеп түседі ... ... ... басқа қолма-қол ақшамен ... ... ... қолма-қол ақша сомасы мыналар үшін болуы керек;
осы банкте шоты бар өз клиенттерінің қолма-қол ақша ... ... ... қажет болған жағдайда банк несие алатын клиентіне
қолма-қол ақшаны ұсыну ... шоты ... ... ... да, осы банкте өз
чегін өтеуге келісімі бар ... ... ... ... ... ... айналымында пайда болған сәйкессіздікті ... ... ... қолма-қол ақшаны қызмет көрсетуші банк
кассасында өз ... банк ... ... ... ... ... Олар оны тауарларды сатып алуға және қызмет ... ... ... және ... ... береді.
Белгілі бір уақыт аралығында қолма-қол ақшамен жүзеге асырылатын
төлемдердің жалпы сомасы банк ... ... ... ... ... ... ақшаны, пошта арқылы айналымда болатын қолма-қол ақшаны,
кәсіпорындардың, ұйымдардың және мекемелердің халыққа төлейтін төлемдерін,
азаматтардың ... ... ақша ... ... ... ... шамасын сипаттайды.
Негізгі қолма-қол ақша айналымы экономикадағы кассалық ... ... ... банк ... ... өтеді. Банктегі шоттарға
ақшалай түсімдердің есепке ... мен ... ... ... берілуі банктің кассалық операциясы деп аталады әрі осыған қарай
банктердің ... ... ... ... ... ... банк клиентінің түсімді белгілі бір күннің
ішінде(кешкі касса) ... ... ... етіп ұйымдастырылған.
Инкассация түсімді алынған орыннан банкке дейін жеткізілуін және оның
жолда қорғалуын қамтамасыз ... ... мол ... ... түсімдер, сондай-ақ ойын –сауықтан түсетін түсімдер ... ... ... инкассациясын банктер жоғарыда аталған
клиенттермен келісім ... ... ... ... ... Банктерге
түскен қолма-қол ақша қайдан алынса, соған жұмсалуы керек.
Қолма-қол ақша айналымы қолма-қол ... ... ... аз болғанына қарамастан оның әлеуметтік ... ... өте ... ол ... ... ... өзгерістерді
және тұтас ақша тұрақтылығындағы ... ... ... ... ... бұл өте ... боса да мемлект тарапынан реттеліп,
бағдарлануы керек.
Қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады, қолма-қол ақша
айналысын болжаудағы ... ... ... ... жүзеге
асырады. Бұл үшін ... және ... ... ... ... кассалық айналымына болжау
жасалады. ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... ... берілетін
бағыттары, олардың айналысқа ... ... ... ... ақша айналымы бұл ақшаның ... алу ... үшін және ... ... аз ... үшін ... ... формадағы ақша айналысы тауарлар ... ... ... және ақша ... жылдамдығының арасындағы
экономикалық байланысты ... ... ... реттеледі.
К. Маркс айналысқа қажетті ақша мөлшерін былайша анықтайды
Өткізілген тауар ... ... ... ... алу
бағасының - тауарлар ... - ... ... ... ... ақша
Айналыс пен төлем құралы ретіндегі айналымның орташа
мөлшері
Осылайша, К. Маркс ашып беріп ... ақша ... ... ... ... ... және төлем құрал ... ... ... ақша ... ... ... ... бөлінген, сатылған тауарлардың баға сомасына тең болуы
керек.
... М- ақша ... ... ... ... ... ... Маркстің пікірінше, ақша қызметін алтын орындаған ... ... ақша ... автоматты түрде стихиялы жолмен реттелген:
егер ақша нақты ... ... асып ... онда ... ... асыл ... (қор жинауға), яғни жеке ... ... ... ... ... ... ... болса, онда алтын асыл ... ... ... ... ... ахуал алтынға еркін
айырбасталатын ... ... да орын ... яғни ... ... бірліктерінің ролін мүлтіксіз (мінсіз) орындада.
К. Маркстің айналыс заңына сәйкес ... ақша ... ... ... ... теориялық мөлшерімен шектелуі керек.
Проблема мына жағдайда пайда ... ... ... ... ақша ... ... (шамадан тыс) көбейтіп, ... ... ... жол ашып ... байланысты инфляцияны
тудырады.
Ақша айналысының негізгі принципі - айналыста тұтынылатын ... ... ... ... ... балансты түрде дамуына
ықпал ету болып табылады.
Металға немесе қағаз ақшаға айырбасталмайтын ... ... ... ... ақша ... - ақша ... ... ауыспалы айналымда жүреді.
Экономикалық ғылымда айналыстағы ақша массасын ... ... ... ... ... ... ішкі өнім ... М = ... ... ... ... ... ... ... елде өндірілген
тауарлар мен көрсетілген қызметтердің бүкіл ... ... ... ... ... ... ... банк тарапынан реттелетін маңызды объектіге ақша
мөлшері ... ... ақша ... ... ... ... ... әрі заңды және жеке ... ... ... сатып алу және ... ... ... ақша ... ... айналыстағы қолма-қол ақшалар, яғни ... ... ... ... және ... ... ... ... мен ... ... ... массасы қолма-қол ақшамен ... ... ... ... және ұйымдардың өтімділігіне қарай
олардың ... ... ... ... ... ... актив топтарына ... ақша ... ... ... ... ... арқылы
мынадай ақша агрегаттарының есеп ... ... 0 - ... ... ақша ... ... М0 + заңды тұлғалардың есеп айырысу, ағымдық, ... ... ... ... банктердегі салым
ақшалар, халықтың ... ... ... ... М1+ ... банктердегі мерзімді салым ақшалары.
М3= М2+ ... ... ... депозиттік
сертификаттар.
Бұл арада банктердің ақшаны тек ... қана ... ... ... ... яғни ... ... кезеңде
олардың мөлшерін жасай ... ... ал ... ... ... жаңа ... мен ... «өмір
сыйлай» алатын қабілеті көрінеді.
Алтын және ... ... ... ... орын босатып
келеді, ал олар өз ... ... ... ... ... ... ... депозиттердің мөлшері банк жүйесіндегі
банкноттардың ... асып ... яғни ... жаңа ... ... ... басып қана ... оны ... ... Бұл - М1 = М0+ ... ... ... ... заңды тұлғалардың шоттарындағы қаражат - ... ... ... әкеп ... ... ... мен ... икемді жүйесіне көшу ... ... ... ... ... яғни ... әкелетін М2= М1+ мерзімді ... ... + ... ... ... салым ... ақша ... ... ... ... артуы жаңа
кепілдік ... ... болу ... ... бұл ... ... депозиттік сертификаттар ... өз ... - М3 = М2+ ... серификаттар ақша
агрегаттарының қажеттілігін тудырады.
Осылайша, бұл ақша ... ... ақша ... ... ... динамикасын, несиелеудің
мөлшерін ... ... ... ... және ... ... ақша массасының мөлшерін ... ... әр ... параметрлерін ... ақша ... даму ... және ... ... ... ... береді. Айналысқа
қажетті ақша ... ... ... ... ... қарай анықтап қоймай, халықтың ақшалай ... мен ... ... ақша ... ... арақатынасын ескеру ... ақша ... ... ... ... ... Оған М0+ екінші деңгейдегі банктер
кассаларындағы ... ... ... ... мен ... ... ... Ұлттық
банктің корреснонденттік шоттарындағы қаражаты ... Бұл ... ... ... ғана ие ... ... ... іс-әрекетке қабілеттілігін, өз міндеттемелерін
орындаудағы ... ... ... ақша ... ақша ... ... тәуелді.
Ақша айналысының жылдамдығы. Ақша айналысының жылдамдығы - ... ... және ... құралы ретінде жұмыс ... ... ... ... әрі бір ... ақша массасының
айналым жылдамдығын, яғни ... жыл ... ... ... әрбір айналымы табыстың жұмсалуына ... П. ... ... ақша ... ... ... ... көрсетеді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ақша ... ескі ... ... анықтайды: Ұлттық банк
мекемесінің кассасына ... ... ... Ол ... ... ақша ... Ұлттық банктің кассасына түсетін ақша
сомасының қатынасы ретінде ... ... ақша ... ... ... ... ақша ... Қазпошта АҚ айналымын
қоса алғанда Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... ... берілетін қолма-қол ақшаның
сомаларын бөлу жолымен ... ... ... жалпы экономикалық және
монетарлық сипаттағы ... ... ... ... ... факторға: экономиканың кезеңдік
дамуы, экономикалық ... ... , ... ... ... жатады.
Монетарлық факторға қолма-қол ақша мен ... ... ... ... ... және ... ... дамуы, ақша және ... ... ... ... ақшалай есеп айырысудың ... ... ... ... деңгейі және т.б.
кіреді.
Басқадай тең жағдайларда ақша айналымының ... ... бұл ... ... өз ... ... ... ақша массасының айналымға шығарылуын қажет ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін анықтайтын ақшалай мультипликатор
көрсеткіші ... Ол М2 ... ... ... ақша ... ... ... есептеледі.
Айналымдағы ақша массасын сипаттайтын әр түрлі ... ақша ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісіне өзі жүргізіп отырған
ақша - ... ... ... ... ақша ... реттеуіне
жағдай жасайды.
Ақша ... ... пен ... ... ... Ұлттық
банктің екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... шетелдік валюталарды және мемлекеттік ... ... алу ... ... банктің бюджет тапшылығын жою
үшін үкіметке беретін несиенің есебінен, ... ... ... ... ... ақшаны ... ... ... ... ... массасын арттыратын факторлардың ... осы ... ... ... маңызды мәнге ие болып жүр. Коммерциялық
банктер ... ... ... ... ... ... Осы ... аралығында несиенің үлес салмағы 60% ... ... ... банк бұл ... ... ... ... нормаларын
белгілеу арқылы реттейді. Нормалар арттырылатын болса- ... ... егер ... ... - ... кесінше жағдай орын
алады. Көріп отырғанымыздай, ақша ... ... өз ... Ішкі Өнім ... болжалды өсіміне, ақшаның ... және ... ... ... Ұлттық
банктің жүргізіп отырған ақша –несие ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі туралы»
Қазақстан Республикасының заңына ... ... ... ... ... мен ... ... мөлшерін анықтайды,
олардың дайындалуын қамтамасыз етеді, оларды сақтаудың, жоюдың тәртібін
және ... ... ... ... ... Респуликасы ақшалай банкнот өндірісі және екінші
деңгейдегі ... ... ... беру ... ... ... жаңалығына байланысты қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... ... өзгеріске
ұшырады. Коммерциялық банктер корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ... онда
операциялық кассадағы қолма-қол ақша ... ... ... ... банк ақша ... ... Ұлттық банктің
корреспонденттік шотындағы екінші ... ... ... ... ... яғни ... ... реттеу арқылы реттеп
отырады.
Бұл ақша - несие саясатының ... ... ... ... аспаптар ақша базасының ұлғайған ... ... әрі ... ақша базасына қатынасы ... ... ... ... өз ... ... ... шамасы міндетті резервтеудің нормаларына
тәуелді, өйткені міндетті ... ... ... көзі ... ... қолма-қол ... үлес ... Бұны ... тысқары болатын айналымдағы қолма-қол
ақшаның ... ... ... ... мультипликация қарқындылығы олардың ... ... ... ... ... ... жоғары болса, ақша ... ... көп, ... аз ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банк ... және ... ... реттеу үшін міндетті резервтер
нормасы, қайта ... ... ... ашық нарықтағы операция, валюта нарығындағы ... ... ... ету ... ... әсер ету) секілді
ақша – несие саясатының аспаптарын ... ... ... ... банк ... нормаларының сәл ауытқуы ұсынылатын ақша ... ... ... ... да ... банк бұл ... жиі
қолдана бермейді.
Міндетті резерв ... ... тыс ... ... ... ... таратылған ресурстарды ... ... ... ... ... ... азайып, айналыстағы
ақша массасы кемиді.
Қазақстанда 1993 ... ... 1994 ... ... айына дейін
міндетті резерв нормасы 18-20 % ... ... 1994 ... бастап ол теңгедегі және шетелдік ... ... ... ... 30 % -ға ... ... Міндетті
резерв нормаларының арттылуы ақшалай мультипликатордың ... ... күрт ... себепші болды.
Банк резервтерінің (Ұлттық банктің корреспонденттік ... ... ... ... резервтеудің баламалы тәртібіне
көшудің ғана ... ... ... жоқ - экономикалық нормативтерді
орындайтын банктер ... ... ... ... ... ... кем ұстамауға тиісті ... ... ... ... 1995 жылы 20% ... ... 1996
жылдан бастап 15%-ға дейін төмен түсіп кетті.
Айналымдағы ақша ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемесі жатады. Орталық банк бұл саясат
арқылы коммерциялық ... ... ... тәжірибеде коммерциялық банктердің тұрғысынан ... ... ... ... ... ... табылады.
Сол себепті де оны Ұлттық банк ... бұл өз ... ... ... ... ... ... жасайды. Осы қарыздың есебінен
коммерциялық банктерге берілетін несие ақшаның ... ... банк ... мөлшерлемені көтеру арқылы банктердің қарыз алуын
тежейді, бұл несие ресурстарының және ... ... ... ... өз кезегінде айналымдағы ақшаның массасын кемітеді.
Инфляция ... ... ... ... ... ... ақша массасының өсуін ынталандыру мақсатында пайдаланылады.
Бүгінгі таңда Қазақстанда инфляцияның деңгейі 6-4-7 % ... ... ... ... 7 %-ке ... ... операция айналымдағы ақша мөлшерлемесін реттеу
процесінде ... орын ... Бұл ... бір ... ... ... банктің сатуын және сатып алуын ұйғарса, ... ... ... коммерциялық банктердің, қаржы
компанияларының, ... ... және ... ... ... банк ... ... сату және сатып алу арқылы
резервтерді банк жүйесіне ... ... ... бұл ... ... ... ету ... ол айналымдағы ақша массасын көбейтеді
немесе азайтады. ... ... ... қағаздарға мемлекеттік
қазынашылық облигациялар жатады. Оны үкімет бюджет ... ... жою үшін ... банк ... ... ... банк осы ... сатып алған кезде коммерциялық банктердің ең аз ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға мүмкіндік алады, эмиссия артады. Ұлттық банк
коммерциялық ... ... ... сатқан жағдайда, керсінше,
олардың резервтелген қаражат сомасы ... ал ... ... азайып, ақша массасы төмендейді. Соңғы жылдары (2001-
2005жж) ... ... ... ... ... ... пайдаланып
жүрген ақша массасын реттеудің бір әдісіне ақша ... ... ... мен металдың әлемдік бағасының көп ... ... ... ... мол ағыны құйылды. Бұл ақша ... оның ... ... ... ... ... Осыған байланысты
Ұлттық банк соңғы жылдар валюта бағамын ақша нарығындағы ... ... жиі күш ... жүр. Ол ... ... сатып алу
арқылы өзінің валюталық алтын резервін ұлғайтты. Ол 2005 ... 11,0 ... ... ... ... банк, сондай-ақ 5,0 млрд.
АҚШ долларынан көп ... ... ... ... ... ... «тым ... кетуі» теңгенің шектен тыс нығайтылуы және
инфляцияны тежеу мен ... ақша ... ... ... ... ... болды.
Ұлттық банк пен Қазақстан үкіметі елдегі ақша айналысын басқару ... ... ... ... ... ... жүр.
-----------------------
Есеп айырысу банктері
Эквайер - банк
Процессингтік орталық
Эмитент - банк
Сауда – ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналымының құрылымы23 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысының эволюциясы37 бет
Ақша жүйесі және ақша айналымы31 бет
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы4 бет
Ақшаның мәні, экономикалық мазмұны мен қызметтері42 бет
Баға белгілеу және қаржы айналымы9 бет
Несиенің қажеттелігі және оның мәні. Несие капиталы. Несиенің қажеттілігі және несие қатынастарының пайда болуы28 бет
Ақша айналымы және ақша агрегаттарының динамикасы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь