Мақта шикізаттарының ауылшаруашылқ негіздері

Тұқым шаруашылығы - өнімді мол беретін сапасы жоғары ең таңдаулы жаңа сорттардың тұқымын жасап шығаратын, және тұқымын көбейтетін сала.
Аудандастарылған жаңа сорттарды шығарып, талшықтың технологиялық қасиетін және шаруашылық сапасын сақтап қалу – тұқым шаруашылығының негізгі міндеттері болып табылады.
Мақтаның тұқым шаруашылығы сортты жаңартудың бес жылдық тізбегін қолдана отырып үшінші репродукциялық шитті техникалық егіске де пайдаланады. Мемлекеттік стандарт бойынша элиталық тұқым 100 пайыздық таза болуы тиіс № бірінші репродукциялық тұқымдық шиттің өнгіштігі 99 пайыздан кем болмау керек. Ал R2 98, R3 96 пайыздан кем болмау керек. Тұқымның сорттық тазалығы 96 пайыздан төмен болғанда 4-ші және кейінгі репродукциялар таза сортты болып есептелмейді. Бесінші жылы тұқымның үшінші репродукциясы тұқымдық емес жалпы егіс есебінде егіледі.
Қазіргі таңдағы тұқым шаруашылығының ғылыми тұрғыдан жетілгендігі аудандастырылған жаңа сорттардың жоғарғы сапалы мақта талшығының өндірілуі, ішкі де сыртқы сұраныстарға сапалық жағынан жауап бере алады.
Жаңа экономикалық қатынасқа өту барысында мақта талшығының бүкіл әлемде сапалы болуфына және өнімнің мол болуына мынадай шараларды орындаған жөн.
1). Мақта егілетін аудандарда тек қана аудандастырылған сорттарын егу керек.
2). Тұқым шаруашылықтарына құнарлы, мол өнім беретін салма ауруымен залалданбаған, жоңышқадан кейінгі 2-3 жыл мақталық жер бөлінуі керек.
3). Тұқым өндіретін алқаптарда мақта түп саны гектарына 80-90 мыңнан аспауы керек.
        
        Мақта шикізаттарының ауылшаруашылқ негіздері
Тұқым шаруашылығы - өнімді мол беретін сапасы жоғары ең таңдаулы
жаңа ... ... ... ... және ... ... сала.
Аудандастарылған жаңа сорттарды шығарып, талшықтың ... және ... ... ... қалу – ... ... ... болып табылады.
Мақтаның тұқым шаруашылығы сортты жаңартудың бес ... ... ... ... репродукциялық шитті техникалық егіске де
пайдаланады. ... ... ... ... тұқым 100 пайыздық таза
болуы тиіс № ... ... ... ... ... 99 пайыздан
кем болмау керек. Ал R2 98, R3 96 ... кем ... ... ... тазалығы 96 пайыздан төмен болғанда 4-ші және ... таза ... ... ... ... жылы тұқымның үшінші
репродукциясы тұқымдық емес жалпы егіс есебінде егіледі.
Қазіргі таңдағы тұқым шаруашылығының ғылыми тұрғыдан ... жаңа ... ... ... ... ... ... де сыртқы сұраныстарға сапалық жағынан жауап бере алады.
Жаңа экономикалық қатынасқа өту барысында мақта ... ... ... ... және ... мол ... ... шараларды орындаған
жөн.
1). Мақта егілетін аудандарда тек қана ... ... ... ... шаруашылықтарына құнарлы, мол өнім беретін салма ауруымен
залалданбаған, жоңышқадан кейінгі 2-3 жыл ... жер ... ... ... ... ... ... түп саны гектарына 80-90 мыңнан
аспауы керек.
4). Мақта ... ... ... ... ... дайындауда
мемлекеттік стандартқа сай болуы тиіс.
Мақтаның жаңа отандық элиталық тұқымы ішкілей сорттықты шағылыстыру
арқылы тұқым қуалаушылығымен тексмер ... ...... ... ... ... арқылы шығарылады.
1. Тұқымдық питомниктің 1-ші жылы 1500 мың ... жеке ... 1 ... себіледі.
2. Тұқымдық питомниктің 2-ші жылы 400 ... ұясы 2 ... ... көбейту үшін 1250 ұялық үлгі 50-60 гектардан ... ... ... ... ... ... жұмыстары элита
және 1 репродукциялық аудандастырылған сорттарды қайтадан шығару нұсқасына
сәйкес жұргізіледі.
Алынған элиталық шит ... өте ... ... ... қожалықтарына беріліп, одан жаңа сортың 1 репродукциялық мақта шиті
өсіріледі.
Мақта дақылы - өзін-өзі факультативті ... ... ... тұқым шаруашылық жұмыстары дұрыс ... ... ... ... ... тозаңданып мутация пайда
болып, аудандастырылған сорттардың көрсеткіштері төмендеп кетуі ... ... ... ... ... ... ұзаққа созылуы бұл сорт тұқымының басқа сорттардың тұқымымен
араласып кетуі, агротехникасының дұрыс қоданылмауы, өнгіштігі және ... ... ... тұқым себілуі бұл ... ... тән ... технологиялық сапасы нашарлап және жойылып кетуіне, яғни
тұқымның ұрпақ қуалау қасиетінің ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын жағдай.
Өсіп жетілуге бейімділігі күшті және сортының ... ... ... элита тұқымын өсіретін арнаулы шаруашылықтарда ... ... ... жыл сайын үш жүйемен сорттарды өзара: ... ... 2. ... ... 3). ... өсіріп
көбейту питомнигімен ұйымдастыру жолымен өндіріледі.
Элита және ... ... ... бес ... жүйе бойынша сортты
жаңарту жолымен өндіріледі:
- бірінші жылы арнайы бөлінген – элита тұқым шаруашылықтарында элита
тұқымы өндіріледі.
- ... жылы ... ... ... шаруашылықтарда бірінші
репродукция тұқымы өндіріледі.
- ... жылы ... және ... ... тұқымы өсірілетін
белгілі бір ауданларлың мол өнім алуға неғұрлым қолайлы жағдайы бар шар
уашылықтарда ... ... ... ... ... жылы ... ... әр бір завод жұмыс істейтін аймақта
үшінші репродукция тұқымы өндіріледі. ... осы ... ... өсіретін
шаруашылық жұмыс істейтін аймақтағы бүкіл егіс көлемін ... ... ... ескеріледі.
- бесінші жылы төртінші репродукция тұқымы өндіріледі, егін егіледі.
Мақтаның түпнұсқалық (элиталық) тұқымдық шитін өндіру ... ... ... тұқымды шығаруда арнаулы шаралардың өте қатаң
түрде мұқияттылықпен жүргізілуін талап, осы жиынтықтардан кейін ... ... ... ... ... ... жоғары сапалы
сорттық түпнұсқалық тұқымды, барлық морфологиялық, шаруашылық – биологиялық
белгі мен қасиеттерін өзіне тән ... ... Олар IV-V ... ... орта талшықты мақта болуы тиіс.
Жаңа сорттық тұпнұсқалы тұқымы өндірісінің селекциялық жұмыстары өте
үлкен алқаптарда жүргізілуі керек.
Мұнда келешектік жаңа ... ... және ... ... ... ... ... бір немсе ... ... ... болуы тиіс, ал ... ... ... ... ... ... ... Түпнұсқалық мақта
тұқымының барлық мәліметтері мен ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Жаңа сорттың алдын-ала көбейтілуіне, 1 гектер жер бөлінеді, ал ұялық
жиынтық себілу мөлшерімен сәйкес 3 гектар жерді қамтып. ... ... ... 3 ... ... ... ... себілу мөлшері 40-45 кг.
жалаңаштандырылған шит себілу қажет.
Сонымен қатар әр жекешелік сұрыптау мінездемелері бір ... ... ... тұқым салмағы, талшық ұзындығы, ал ұялық жағынан шаруашылық
сапасымен талшықтың технологиялық қасиеті.
Түпнұсқалық жаңа ... ... ... ... жұмыстары
селекционердің тікелей бақылауында болуы тиіс.
Жұмыс ... ... ... ... ... жүргізіліп,
ұрпақтары тексеріледі.
Жаңа сорттарды алдын-ала көбейтілуі жұмыстарына бес-алты сорттарды
қосып тіркеуге болғанымен және де әр ... ... ... ... ... ... тез ... сорттармен жұмыс
жүргізуге болмайды.
Жаңа сортты алқаптары жақсы да тегіс ... мол, ... ... ... ... өте ... бір қалыпты мерзімде
жоғары сапалы агротехникалармен жүргізіледі.
Іріктеу сорттық сынақтағы келешектік алынған ... ... ... ... рет ... және лабораторяларда шаруашылық
сапалықтары мен талшықтың технологиялық қасиеттері ... ... жыл ... 2 ... ... ... жылы – тұқымдық, екінші жылы -
тұқымдық көбейту.
Тұқымдық алқап.
Жекешеленген үлгілерді бір қатарлы ... ... ... ... ... бір ... тастап кетеді, бұл деген сорттардың шаруашылық
қасиетін дұрыс есептеу, және сорттардың габитустарын тексеру. Жалғыз тұрған
өсімдік толық бағалы жекешеленген үлгі ... ... ... еекі рет ... онда ұялы ... ... біркелкі, тез пісетінін ауруларға және зиянкестерге
тұрақтылығын, өнімділігін тексереді.
Біркелкі емес өсімдіктерді ... ... ... алып ... де ... емес ... 2 ... көп болып кетсе, онда рларды
ақау деп санап, толығымен жойылады.
Барлық жақсы ұялы ... 100 ... ... ... мақтадай
теріледі. Тұқымдық алқаптан өнім мынадай жүйеліктермен жүргізіледі: бірінші
тәртіпті түрде ақауларды тереді, сосын сыналатын ... одан ... ... мен ұялы үлгілер жиыны алынады.
Сыналатын үлгіге көсектері өте көп ... ... ... ... бір бұтада бес-алты ашылған көсек болуы тиіс. Үлгілерді алу
жұмыстарына кірісу үшін ... зер ... әр бір ұялы ... ... ... ... ... кірісу керек.
Жекешеленген үлгілерді әр бұтадан ... ... ... ... ... ... алқаптарда белгілу керек.
Жекешеленген үлгілер лабораторияларда шикізат салмағы және ... ... мен ... ... анықталады. Сыналатын үлгілерден талшық
шығымын, көсек үлкендігін және талшықтың технологиялық сапасымен ұзындығын
тексереді.
Ұялы үлгілердің шаруашылық көрсеткіштері ... ... ... ... санайды.
Лабораторядан кейін ақау деп саналған жекешеленген үлгілерді келесі
жылға ... етіп ... ... ... емес деп саналған ұялы үлгілерді тұқымдық көбейту алаңына
келесі жылға жекелеп егіп ... ... ... ... талаптары мемлекеттік стандартқа сай болуы тиіс.
ГОСТ 5895-75 Стандартқа сай ... ... ... ... шит деп
саналады.
Тұқымдық шиттерге кейінгі негізгі көрсеткіштер бойынша өзіндік
мөлшер ... ... ... ... қалдығы, механикалық
зақымдылық, ластануы, ... ... – 85 %, кем ... ... егу ... |1 |2 |3 | ... % |95 |90 |85 | ... ... ... |R1 |R2 |R3 |
|% кем ... |100 |99 |98 |96 ... ... ... тұқымды (төртінші және одан жоғары)
керек жағдайда апробациялық тексеруден кейін ауыл ... ... ... өсірудің агротехникасы.
Жерді жырту. Мақтадан мол және тұрақты өнім алудың ... бірі – ... ... дұрыс жүйесін қолданудан басталады.
«Жерді жыртсаң, күзде жырт, күз жыртпасаң жүз ... ... ... ... өнімі көктемде жыртылған жермен салыстырғанда 10-12
% ... одан да ... ... 35-40 см ... екі ... ПЯ-3-35 маркалы соқамен қараша-
желтоқсан айларында жыртылуы керек. Ол қозаның түрлі аурулары мен ... ... ... және ... ... ... ... жірімен сүдігердегі топырақта табиғи ... ... ... ... ... да ... ... көрсетеді. Қара
күзде айдалған жерде ылғал мол жиналады және жақсы сақталады, қозапаяның
қалдықтары мен ... да ... ... қара шіріндіге айналып,
өсімдіктің қорегін молайтады.
Жерді тегістеу. Негізгі жұмыстардың ең бір ... ... ... Егіс танабының дұрыс тегістелуі қозаның вегетациялық өсіп жетілуі
барысындағы суару кезінде ондағы ылғалдың біркелкі берілуіне және ... ... ... ... ... оңды әсер ... тегістелгеннен кейін сор шаю жұмыстары оңай іске асады.
Бұл судың тегіс басуына және сордың жақсы шайылуына зор ... ... ... ... ... «Алтай» тракторымен тегістеуге
арналған арнайы агрегаттармен атқарылады. Мүмкіншілігі ... ... ... екі рет ... жөн. П-2-8 маркалы тегістеуші машина
қолданылады.
Сор шаю. Оңтүстік мақта егетін ... ... ... буға
айналуға және өсімдіктің транспирацияға жұмсайтын суы, оның ... ... ... ... ... есе ... болады. Сондықтан сор
шаю арқылы топырақтағы ылғалдылықты ұстап қалудың маңызы зор. Сор ... дер ... ... ... Әр ... жұмсалатын су
мөлшерінің 2-3 мың текше метр аралығындап болған дұрыс.
Негізінен алғанда сор шаю ... ... ... жер асты
суларының деңгейі неғұрлым төмен болуына байланысты.
Сор шаю кезінде су арнайы алынған арықтармен келеді. ... ... ... қажет. Су бір палдан екінші палға ауыстырылмайды. Топырақтың
сорын шаю кезінде жердің жоғарғы қабатына жиналған ... ... ... ... ... ... ... түсіп кетеді.
Көктемгі тырмалау. Ерте көктемде тырма салу ... ... оңды ... ... ... ұсақ қуыстарды жойып, ылғалдың
буға айналуын кемітеді, ... ... ... ... қояды,
топырақтың үстіңгі қабатын тегістеп, оның жақсы қызуына жағдай жасайдф,
өніп келе жатқан арамшөптерді өлтіреді. Бұл ... ... ... сәуірдің
бірінші онкүндігінде атқарылады.
Чизельдеу. әдеттегідей біріншісін ... ... ... қарай салады. Тереңдігі 14-16 см. Аралығында болғаны жөн.
Чизельден соң міндетті ... ... ... 1-2 күн ... ... дұрыс. Ауа-райына байланысты сәуірдің мүмкін бірінші
немесе екінші онкүндігінде іске асырылады.
Шит ... ... жылы ... өсімдіктердің тобына жататыны ... ... соң ... ... 10-12 С – тан ... ... ғана тұқым өніп шығатын болады. Тұқымдық шит 4-5 см ... ... ... ... бір түзу ... ... ... түсуінің
де зор маңызы бар.
Жүйектердің қатараралығы 90 см деп есептелгенде бір метр ұзындықта
12-14-ден түп сан ... ... ... біркелкі өсіп шығуына және
сапалы болуына қол жеткізу ісінде тұқым себудің қолайлы ... дәл ... де ... ... ... бірі болып табылады. Сәуірдің
10-15 –нен бастауға болады.
Культивация. Қозаның қатараралығын ... аса ... ... ... Ерте ... ... Мұның өзі әсіресе қозаның тамыры шіри
бастайтын ауруды болдырмау үшін өте ... ... ... ... ... ... бастайды да, қоза тамырының мол ылғалдың салдарынан
шіруге бет алуы ... арам ... ... ... өсіп ... ... ... культивация 6-8 см тереңдікте үш дөңгелектік
МТЗ – 80 тракторына орнатылған КРХ-3,6 ... іске ... ... ... ... 10 см ... ... органдары 14-
16 см тереңдікте қопсытылады.
Тыңайтқыш ... ... ... ... ... ... зор. Азот қозаға оның өсіп-өну барысында,
вегатациялық өсіп ... ... ... ... ... өте ... Азот
тез өсуге ықпал жасайды.
Фосфор тыңайтқыштары өнім беретін элементтердің жақсы мол салуынағ
көсектердің ірі ... ... ... Қоза енді ... ... өте құп болады.
Ауыспалы егіс танаптарында қозаның әр гектарынан 25-30 центнер өнім
алу үшін екпе шөптен кейін бірінші рет ... ... ... ... ... шаққанда берілетін азот тыңайтқыштарының мөлшерін 80-100 кг, 3-4
–ші жылдары 140-460 кг дейін, ал ескі жерлерде 200-300 кг ... ... ... 100-110 кг ... ... болады.
Қозаның ұшын шырпу. Қозаның ұшын шырпу жұмыстары су мен ... ... ... оның ... ... ... мен ... беру үшін
атқарылады. Негізгі сабақтың үш жағын 1-2 см ... кесу ... ... өсімдіктің бойында 14-16 көсек пайда болған кезде жүргізіледі. ... ... ... ... ұзақ жылдардың тәжірибесі дәлел
бола алады.
Суару. Өсімдік тіршілігінде ең қажетті негізгі фактор - су.
өсімдік суға ... ... ... ғана ... маңызды тіршілік
процесстері толық әрі ойдағыдай жүреді. Топырақта ылғалдылық ... ... ... құрғай бастауы мақта өнімінің азайуына әрі
талшықтың сапасының ... ... ... Қоза ... ... ... жетіліп, көсек байлар кезінде суды көп қажет етеді. Тәулігіне 1 га
мақталық ... 90-100 ... ... одан да көп су ... Жер асты ... жатқан судың едәуір бөлігн жер асты суларының есебінен алады.
Қозаның жапырағын түсіру. ... ... ... ... ... ... өнімдірек жұмыс істейді, әрі шитті мақтаны таза тереді.
Қазіргі кезде мақтаны қолмен теру ыңғайлы, тиімдірек. Ал ... ... ... зор, ол қоза ... ... мен ... тездетеді.
Таңертең және кешкі уақыттарда шашылып берілгені жөн.
Мақта терім. Соңғы жылдары 90 % қол теріммен жиналып келеді. Бұл әрі
таза, әрі ... ... ... ... ... 75-80 % ашылған кезде
салу керек.
Мақта өнімін арттырудағы маңызды мәселелердің бірі – ол жаңа мақта
сорттарын егу және ... ... ... өте жоғары отандық жергілікті мақта сорттарының
мақта өнімділігі мен мақта талшықтары тұрақты өте ... ... ... жетіспеуіне шыдамдылығы бар екенін атап кетеміз.
Селекцияның жалғастыру жұмыстары тұқым ... ... ... ... жаңа мақта сорттарының шитін көбейтіп, оларды өндіріске енгізу.
Мақталық тұқым шаруашылық жүйесінде ... ... ... ... селекциялық мекемелерде сорттар шығарылады, олар элиталық және
шаруа ... ... ... ... ... ... алға қойған мақсатымыз, алдын-ала тұқымдық ... ... ... ... ... технологиясын дамыту, олардың
жергілікті селекциялық аудандастырылған сорттарының ... ... ... ... ... ... материал
Мақта үлгілерінің дүние жүзілік өте бай коллекциясы бар. Кеңес
ғалымдары ... ... ... ... ... Кіші ... ... және т.б. елдерге барған жинақтаған, және
жыл сайын жаңа үлгілермен толықтырылады, ... ... ... ... ... ... ... мыналар пайдалынады:
1). Халық селекциясының сорт популяциялары;
2). Шетелдер селекциясының сорт популяциялары;
3). Жергілікті, ... ... ... ... ... ... популяциялар, түрлердің өзара ішінде гибридизациялау
және мәдени, жабайы және жартылай түрлермен өзара будандастырудан алынған.
5). Популяциялар физикалық және ... ... ... ... ... халық селекциясының сорттары үлкен рөлін
атқарады. Көптеген ең жақсы сорттары американ селекциясының Н.И.Вавилов
жазғандай, сорт ... ... ... ... ... ... Кариб теңізіндегі аралда болған. Шындығында да Американы ашқанға ... ... бұл ... кең ... ... ... Юкабан
түбегінде, Колумбияда және Перуде. Бұл ауданда тараған халықтарда ... ... Екі ... ... және ... ... орындары
және оны иіруде жетістіктерге жеткен.
Сорт популяциясы халық селекциясындағы бірінші ... ... ... алғашқы матриал болды.
Бастапқы материал ретінде шет елдік ... ... ... ... ...... ОрталықмАфрика, Үндістан,
Египеттен әкелінген ... үшін ... ... ... ... ... ... қатыстырылады, соның ішінде
жабайыларда және жартылай жабайыларда қолданылады. Олардың көбінде құнды
нгышандары бар.
Көптеген Gofipium ... ... Zooms және ... ... өсімдік битімен және кенемен аз зақымданады.
G. Davidson I құрғақшылыққа төзімді және тұзға шыдамды, төменгі
температураға -7 -10 С –қа ... ... trilobvm ... өте ... ... ... осындай
көрсеткіштері өте тиімді нышандар.
Баолық үлгідегі сорттардың мәдени және жабайы түрлерінің бақылаудан
өтеді. Питомниктерде оларды үш жыл бойы зерттейді және ... ... ... ... ... ... кейін барып, олар
селекциялық орталықтарға, мекемелерге таратылады.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Былғары және тері өндірісінің шикізаты8 бет
Табиғи және жасанды былғары, үлпекті материалдар20 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі атаулары21 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының экономикалық – географиялық жағдайы55 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
Абай Құнанбайұлы. (1845-1904)3 бет
Агробизнес экономикасы20 бет
Агробизнес экономикасының негіздері15 бет
Агротехника сапасыз болғанда топырақты суарудан соң күтіп-баптау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь