Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиелеу жолдары

Жоспар:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Оқу.тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиенің ғылыми.теориялық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Оқу.тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиенің
маңызы, мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Жеке тұлғаны ұлттық құндылыққа бағыттап оқытудың маңызы ... .10
1.3 Отансүйгіштікке және ұлтжандыққа тәрбиелеуде ата.ана мен
мектептің ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2. Оқу.тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиелеу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.1 Этномәдениет құндылықтары . отансйгіштік қасиеттерді
қалыптастыру құралы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Отансүйгіштікті қалыптастыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
3. Іс.тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
        
        Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
................................3
Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиенің ғылыми-
теориялық
негізі.................................................................
......6
4 1.1 Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиенің
5 ... 1.2 Жеке ... ... ... ... ... маңызы.....10
7 1.3 Отансүйгіштікке және ұлтжандыққа тәрбиелеуде ата-ана мен
8 ... ... ... және ... ... 2.1 ... құндылықтары – отансйгіштік қасиеттерді
11 қалыптастыру құралы
ретінде................................................................16
12 2.2 ... ... ... ... ... құрылуы - қазақ
халқының талай ғасырларға созылған ұлт-азаттық күресінің заңды нәтижесі.
Қазіргі ... ... даму ... ... жаңа ... ... кезең
басталды.
Тәуелсіздікке жеткізген жол даңғыл болған жоқ, ол ұлы ... ... ... ... ... ... мемлекеттің іргетасы осы тарихи
кезеңдерде қаланған болатын, сондықтан да азаттық ... ... ... ... ... ерен ... артына қалдырған мол
мұрасымен тарихын зерттеу қазіргі таңда зор маңызға ие ... ... ... ... ... ... Қазақстан деп аталатын Республиканың жер
бетінде барлығы үшін, тарихтың әр ... осы ... осы ... қорғаған
қайсар жандардың аруағының алдында қашан да қарыздармыз”, - деп ... ... ... ... ... алдымызда
«бабаларының игі дәстүрін сақтайтын», «күллі әлемге әйгілі әрі сыйлы өз
елінің патриоттары» болатын ұрпақ ... ... ... ... өте ... жауапкершілікпен қарағаны баршамызға
аян. Өткен тарихымызға көз жүгіртіп ... ... ... ... ... ... ... сәулетші, қара қылды қақ жарған билер мен қазылардың
атадан балаға мирас болған тәлімін ... Кез ... ... ... ... ... тән ерекшеліктері болатыны секілді, қазақ халқында да, ... бойы жас ... ... пен ... ... ... қарапайымдылық пен мейірбандылыққа, ерлік пен батырлыққа
тәрбиелеген ғұлама ғалымдары, шешендері мен билері, ... мен ... ... ... ... ... ... Қорқыт ата, Әл-Фараби, Қожа Ахмет Яссауи,
Махмұт Қашғари, Ахмет Жүйнеки, Сайф ... ... ... ... ... ... Шәкәрім, т.б. ғұлама-ғалымдар өздерінің шығармаларында
ел мен жер, ... сүю, ... ... ... ... ... ... жұмсау секілді ұлттық рухтың өзекті мәселелеріне ерекше мән беріп
келсе, XV-XVIII ғ.ғ. өмір ... Асан ... ... ... ... Дулат
сияқты жыраулар өздерінің ... ... ... пен ерлікті,
әділдік пен адалдықты, сақилық пен ... ... ... ... Ақтамберді, Махамбет сынды әрі батыр, әрі ақын-жыраулар «ел
намысы – ер ... деп ... ... өткір тілді өлеңін де, алмас
қылышын да жұмсай білді.
Ерлік сын ... ... ... ... шет ел ... ерен ... ... айналған, өлең-жыр, толғау-дастандарға арқау
болған Қобыланды, Ер Тарғын, Ер Сайын, Ер ... ... ... ... ... ... ... Баян, Наурызбай, Райымбек, Малайсары,
Сұраншы, Саурық, Барақ, Сырым, Исатай сияқты батырлардың ... де ... ... ... ... ... ... әр түрлі соғыстардың
батырлары Аманкелді Иманов, Бауыржан Момышұлы, Мәлік Ғабдуллин, Төлеген
Тоқтаров, Әлия Молдағұлова, ... ... ... Қошқарбаев, Талғат
Бигелдинов, Қасым Қайсенов және тағы ... ерен ... ... ... ... ... ... патриоттық тәрбие берудің бірден-бір
құралы болды. Осының бәрі ... ... ... ... бойы мұра
болып жалғасып келе жатқан ерлік рухымен ... ... ... үлгі-өнегелік жемісі.
Оқушыларға патриоттық тәрбие беруде Ресейдің классик-педагогтары
К.Д.Ушинский, А.С.Макаренко, В.А.Сухомлинский ... үлес ... Олар ... ... ... маңызды идеяларын қарастырып, бағыттарын
көрсетті.
Советтік патриотизмді Н.П.Егоров қарастырса, Г.И.Щукина, Б.Т.Лихачев
еңбектерінде ... ... ... ... ... ... міндеттері, мазмұны мен әдістері И.Ф.Харламовтың оқу
құралында көрініс алған. ... ... ... М.А.Терентий,
А.В.Русецкий оқушыларды патриоттыққа тәрбиелеудің ғылыми-теориялық,
әдістемесін өздерінің зерттеу ... ... ... ... ... қалыптастыруда терең ғылыми
зерттеулер жүргізіліп, жаңа бағыттар іздестірудің үлкен маңызы болды. Осы
тұрғыдан алғанда ... ... ... орны ... Бұл туралы
тарихшылар (М.Қ.Қозыбаев, ... ... ... ... ... психологтардың (Н.Елікбаев, Қ.Б.Жарықбаев,
А.Темірбеков, С.Балаубаевтардың) ... ... ... ... ... ... ғалымдардың (С.Қалиев, С.Ұзақбаева,
К.Құнантаева, Л.Ә.Байсерке, Е.Ө.Жұматаева, С.Т.Иманбаева, Р.А.Джанабаева)
еңбектерінде патриоттыққа ... ... ... ... ... Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін жеткіншектерді патриоттыққа
тәрбиелеу мәселелеріне байланысты әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... А.К.Калимолдаева,
Н.А.Мұхамединова, ... ... ... т.б.) ... ... ... оқушыларды
патриоттыққа тәрбиелеу жұмыстарының мазмұнына, міндеттеріне, оны ... ... ... ... ... ... тәрбиенің негізгі құрамдас бөлігі ретінде
А.А.Бейсенбаева, А.Н.Ілиясова, Р.К.Төлеубекова, ... ... ... т.б. ... ... ... ... үрдісінде оқушыларды отансүйгіштікке және
ұлтжандвлыққа тәрбиелеу
Зерттеудің объектісі – оқушылардың патриоттық тәрбиесі.
Зерттеудің пәні - сынып оқушыларына ... ... беру ... ғылыми болжамы – егер, сынып оқушыларына патриоттық тәрбие
берудің теориялық ... ... ... ... және ... жоғары сынып оқушыларына патриоттық тәрбие берудегі
мүмкіндіктері анықталса, жоғары сынып оқушыларына ... ... ... және оны ... ... ... ... оқу-тәрбие үдерісіне
жүйелі, бірізділікпен ендірілсе, онда жоғары сынып оқушыларына патриоттық
тәрбие ... ... ... ... бұның бәрі, біріншіден,
оқушылардың патриоттық мазмұндағы шығармаларға аялы ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
қалыптастырады.
Зерттеудің міндеттері:
1. Мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие берудің теориялық негіздерін
айқындау;
2. шығармалардағы патриоттық ... және ... ... ... ... ... ... анықтау;
3. Ғылыми әдебиеттерді талдау.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық ... ... және ... ... рөлі туралы білімнің мәнін ашып ... ... ... ... қазақ халық
педагогикасы материалдарын патриоттық тәрбиесінің құралы ... ... ... ... ... ... ... көздері болып Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми
құжаттары (Заңдары, қаулы-қарарлары т.б.), Білім және ... ... ... ... оқу-тәрбие процесіне ендіруге ... мен ... оқу ... ... (тарихшылар,
этнографтар, философтар, әдебиетшілер, психологтар, педагогтар) еңбектері,
мектептің оқу-тәрбие процесінің құжаттары, педагогика ... ... мен ... ... ... ... ... тәжірибесі саналады.
Зерттеудің әдістері:
Зерттеудің ғылыми жаңалығы және теориялық мәні.
Мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие берудің ... ... ... ... ... негізгі қағидалары, сыныптан тыс
патриоттық тәрбие жұмыстары бойынша жасалған іс-шаралар жоспары оқушылардың
патриоттық тәрбиесін жетілдіру мақсатында мектеп практикасына енгізіледі.
Зерттеу ... ... ... облысы, Семей қаласы, № 41 орта мектебі,
5-9 сыныптар
Зерттеу құрылымы:
Мазмұны
Кіріспе
3-5
Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиенің ғылыми-
теориялық негізі
6-16
34 1.1 Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ... ... ... ... 1.2 Жеке ... ұлттық құндылыққа бағыттап оқытудың маңызы 11-14
37 1.3 Отансүйгіштікке және ұлтжандыққа ... ... ... ... ... ... отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиелеу жолдары
17-29
40 2.1 Этномәдениет құндылықтары – отансйгіштік қасиеттерді
41 ... ... ... 2.2 ... ... ... ... әдебиеттер
39
Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық тәрбиенің ғылыми-
теориялық негізі
59 Оқу-тәрбие ... ... және ... тәрбиенің маңызы,
мазмұны
      Бүгінгі таңда ХХІ ғасыр табалдырығын еркін аттаған азат ұрпаққа тәлім-
тәрбие мен білім беруді жетілдірудің басым бағыттарын айқындап, ... ... ... ... ... мәселелердің бірі болып
отырғаны анық. Сондықтан келешек ұрпақты ... ... ... ... Жас ... ... ... берудің негізгі бағдарлы
идеялары еліміздің Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан - 2030» ... ... деп ... ... ... ел болу үшін ... ... өз тарихымызды боиымызға сіңіріп, содан кейін өзге дүниені
игеруге ұмтылғанымыз ... Олай ... ... ... – жас ... ... ... мен адамзаттық
құндылықтар, рухани-мәдени мұралар сабақтастығын сақтай отырып ... ... ... ... ... ... қабілетті тұлға
тәрбиелеу үшін:
-         оқушылардың ұлттық сана-сезімін қалыптастыру;
-         жас ұрпақ санасына ... ... ... ... ... ... ... ұлттық рухын дамыту;
-         ана тілі мен дінін , оның тарихын, мәдениетін, өнерін, салт-
дәстүрін, рухани-мәдени ... ... жас ... ... ... сенімділік, намысшылдық тәрізді
ұлттық мінездерін қалыптастыру сияқты міндеттерді орындағанда ғана ... ... ... ... ... ... орын алып отырған көптеген мәселелерді: ана
тілін, ата тарихын, ұлттық салт-дәстүрін білмейтін жастар, тастанды ... ... ... ... ... әжелер мен аталар,
нашақорлыққа салынған жастар, тағы ... ... ... ... ... ... ... негізгі жолы. Ұлттық тәрбие алған ұрпақ
дені сау, білімді, ақылды, ұлтжанды, ... ... ... болып
өседі. Сондықтан да ұлттық тәрбие – ел ... ... ... ... ... бері тарихымен біте қайнасып келе
жатқан ұрпақ тәрбиелеудегі ... ... сол ... мәдениет,
этикалық, эстетикалық құндылықтарын құрайтын ұлттық әдет-ғұрып, ... ... ... ... тұрмыстық фольклорлар мазмұны арқылы
жетіп отыр. Сонымен бірге ұрпақ тәрбиесіне, жалпы халықтың рухани дамуына
байланысты ұлттық ... ... ... ата, ... Ахмет Иассауи, Мұхамед Хайдар Дулати, Жүсіп Баласағұн, Махмұт Қашқари,
Асанқайғы, т.б. қазақ ... ... ... ... мен шешендердің
тәлімдік сөздерінен көреміз.
    Әр адам өзінің ұлттық тамырын, әдет-ғұрпын, мәдениетін ... ... ... деген сүйіспеншілігі, өзінің туған жеріне өз халқы өмір сүретін
ортаға деген сезіммен ... жату ... ... ... салт-
санасының байлығы, патриоттық ... ... ... ... Қазақ отбасы тәрбиесінің ... тән ... оның ... мұраларының мазмұны мен түрлерінде бейнеленген. Көне заманнан-ақ
қазақ халқында жазбаша ... ... ... ... да ... ... ... болған. Олар өз көзқарастары ... ... ... ... ... ... мұраттары
мен арман-тілектеріне сүйеніп отырған.                           
     Қазақ отбасында дене, еңбек, ақыл-ой, адамгершілік, экономикалық,
экологиялық, құқықтық, ... ... ... ... отбасында
аталған тәрбие түрлерін жүзеге асырудың мақсаты жан-жақты жетілген азамат
тәрбиелеу болды. Отбасындағы дене ... ... бала ... ... ... ... шынықтыру және күн тәртібін дұрыс
ұйымдастыруға, салауатты өмір салтына ... ... ... ... адам ... ... – ақыл ой тәрбиесі деп есптелінеді. Ақыл-
ой тәрбиесі арқылы баланы ойлау іс-әрекетінің шарты болатын білім қорымен
қаруландыру, негізгі ... ... ... ... ... ... ... міндеттері шешіледі. Қазақ халқында ерекше
құрметтелетін ... ... бірі – ар ... ... Ары ... ... әділдікте, адамгершілік пен имандылықта ... ... ... ... тілі шығып, анық сөйлей бастаған кезден-ақ,
ағайын туысты, нағашы жұртын, ата-тегін, руын, ел жұртын ... ... ... «Жеті атасын білу» заң болған. ... өз ... ... ... әр ... парыз деп ұққан. «Жеті атасын білмеген ер
жетім»,«Жеті атасын білген ұл, жеті жұрттың қамын жер» ... ... ... ... ... ... өзі шыққан тегін білуі оның азаматтық,
елжандылық, отансүйгіштік қасиеттерін қалыптастырады деп есептеген. ... ... тек жеті ... ... ... атын жаттатып қана
қоймаған. Олардың қандай адам болғанын, ... үлгі етіп ... ... ... ... шежіресін жалғастыруға баулуды мақсат еткен. Қазіргі
медицина ғылымы дәлелдегендей, жеті атаға ... қыз ... ... яғни ұлттың таза болуына әкеледі екен, екіншіден, қазақ ұрпағы
жеті атасына дейін ... ... бір ... дегеннен болса керек.
Мектеп қабырғасында тәрбиеленіп ... жас ... осы ... ... оның ... ... ... құрметтеуге, үйретуге тиіспіз.
      Қазақ халқының салт-дәстүрінің ұрпақ тәрбиесіне қосар үлесі аса зор,
мәні үлкен. ... ... ... ... ... ... ... ұлттық салт-дәстүрлерді пайдалану олардың ұлттық рухты
қалыптастыруға мол ... ... ... ... ... мектеп
оқушыларының санасына халқымыздың тәрбие ... асыл ...... ... ... білсек, ертеңгі күні олардан зор ұлтжанды қазақ
азаматы шығатынына кәміл сенуге болады.
     Қазақ отбасының ... ... жеке ... ... мен рухани
мәдени құндылықтарын қалыптастырудың баспалдақтары болды.
    Сонымен , қазақ ... ... ... құндылықтары деп
төмендегілерді айтуға ... ... яғни ... ... бір сырлы адам» тәрбиелеу.
 2. Отанды, халқын, жерін,елін сүю. «Атаның ұлы емес, халықтың ұлын»
      тәрбиелеу.
 3. Адал, арлы азамат тәрбиелеу, яғни «Малым жанымның ... ... ... ... Жеті атсын білуге тәрбиелеу. «Жеті атасын білмеген жетесіз».
5.     Отбасы шежіресі және мұрагерлік (туыстық қарым-қатынас, үш ... ... ... ... ... ... дәстүрін жалғастыру.
    Оқу мен тәрбие егіз. Оны бір-бірінен бөліп қарауға ... ... ... ... ... ... оқушы бойына сіңе бастайды.
    Қазіргі кезде халықтық педагогика элементтерін ... ... ... ана ... математика, дүниетану, бейнелеу өнері, дене шынықтыру
сабақтарында кеңінен қолданудың ... ... ... ... ... ақыл-ой қабілетін дамытатын ойындармен, ән-күй сабақтарында түрлі
әуендермен, дүниетану сабағында табиғи денелерді қолдануды және хайуанаттар
дүниесін елестететін ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу сіздер мен – біздің басты міндетіміз.
    Әр мектепте өзінің тәрбие жүйесі бар. Өзінің бағыт ... бар. ... ... ... ... мен мәдениетін, тарихын, салт-дәстүрлерін
зерттеуге арнаған ғұламаның есімі оқушыға үлгі өнеге ... оның ... ... ... ... ... ... деген мақсат
қойылды. Мектеп педагогикалық ұжымы энциклопедист Әлкей ... ... ... ... ... жас ... ... рухани, ұлттық
құндылықтарды қалыптастыруды өзінің негізгі міндеттерінің бірі деп санайды.
Академиктің өмірі мен шығармашылық қызметін ... ... ... ... ... ... деп тауып мектепте Әлкей Марғұлан мұражайы
ашылды.
    Сондай-ақ ұлттық құндылықтарды ... ... ... ... ... ... азаматтарымен болған кездесулер әсер етеді десек артық
болмас. ... ... ... ... ... А.Сейдімбек, А.Айталы, Қ.Салғараұлы, Т.Жұртбай, ақын М.Шахановтар
қонақта болды. Олардың ғибрад сөздері, ... ... ұлт ... туралы
толғаныстары бала жүрегінде мәңгі ұялап қалары сөзсіз.
    Қоғамның белгілі қайраткері, ақын М.Шахановтың ... ең ... рух ... ... ... әр кез есте ... еліміздің жарқын
болашағы үшін атсалысуымыз қажет. Ол үшін біз, ұстаздар қауымы ... жай ғана ... қана ... олардың тәрбиелік түп-
тамырын, мәнін, алтын ... ... ... ... ... ... ... дұрыс қалай білу ... ... ... ... ... ... бірінші ұлттық
тәрбиенің ошағы – отбасында, екінші – мектепте болғандықтан, ата-ана мен
мектеп, яғни мұғалімдер мен ... ... ... болуы шартты нәрсе
дей келе ... ... ... ... ... атап ... соның ішінде салт-дәстүрді ... ... ... Айт ... ... ... ... сынып
сағаттарында өткізіліп тұрады.
    Елімізде тәрбие беру ... ... ... ... (БАҚ) ... Жаңа ... қоғамда теледидар мен радионы еркін пайдалануға
мүмкіндік мол.
    Радио мен ... ... ... ... сай ... ... ... істің бастауы деп санауға болады. Мәселен: ... ... жүз бір ... ... ... «Шаңырақ», «Бастаңғы»,
«Айтыс», т.б. бағдарламалардың тәлім-тәрбиелік құндылығы өте зор.
    Сонымен қатар, бала ... ... ... ... ... кітаптар мен бейнетаспа үлгілерінің атқарар рөлі де
ерекшк деп білеміз.
    ... ... ... мен ... ... ... өзінің ұлттық
мектебінен алатыны сөзсіз. «Ұлттық мектеп дегеніміз – ұлттық рухта тәрбие
беретін орын».
   ... не ... ... соны ... ... ата ... ... отбасы тәрбиесінің ықпалы зор. Әйтседе, күнделікті
тірлікте ... ... ...... ... ... баса ... Қазақтың айтулы қоғам қайраткері Мұстафа Шоқай ... ... ... ... ... ... ұрпақтан халқымыздың қажеті мен
мүддесін жоқтайтын пайдалы ... ... ... туын көтеріп, тәуелсіздік талаптарын орындау ісіне батыл бетбұрыс
жасаған бүгінгі таңда адамзатттық игіліктерді, халқымыздың ғасырлар бойы
армандаған ... ... мен ... ... саласындағы,
білім жүйесіндегі ізденістерін көрсету басты міндетіміз ... қала ... ... ...... ... жеткізетін асыл қазынамыз. Ал
мұндай мәселелерді зерттеп, көпшіліктің ой-пікірлерін қаум елге жеткізетін
негізгі құрал – ... ... ... ... даусыз.
    Өмірден қымбат нәрсе бар ма адамда,
    Орындыға жұмсасаң ... ... ... ... білу керек,
    Басында ми бар болса, бетінде ары, - деп ... ақын ... ... өз ... бос ... ... жұмсауды, артында
өшпейтін із қалдырып, мәнді де, сәнді де ... өмір ... ... ... ... ұлттық өнеріміздің, мәдениетіміз бен
дәстүрлеріміздің алдыңғы қатарлы үлгілерін, тіліміздің ... зор ... ... жан ... сіңіріп, сол арқылы әлемдік рухани
өркениеттің өріне шығып, нәр алу – бүгінгі күн талаптарының маңыздысы. ... сан ... бойы ... азық ... асыл мұрасы ұлттых рух, ұлттық мақтаныш, ұлттық намыс, ана ... ... ... ... ... ояту – ... ... ғана ұлттық сана-сезімі толыққанды жетілген, туған тілін еркін
білетін, ұлттық сипаты мен ... ... ... ... ... аламыз.
    Сонымен қорытындай келе, осындай халқымыздың маңдайына ... ... ... өткен ғасырлардан өшпес мұра болып қалыптасып келе
жатқан дархан халқымыздың таратқан үлгі ... асыл ... ... ... ... ... арқасында дарынды да
тәрбиелі оқушылардың бойына сіңіріп, ұлттық ... ... ... ... сақтауға деген патриоттық сезімді
қалыптастыруға бір кісідей атсалысайық!
60 Жеке тұлғаны ұлттық ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарды сақтау мен өзінің бет-
бейнесін, ізгі дәстүрлерін сақтау жолындағы күрес ұлттық ... ... ... ... тәрбие деп жеке тұлғаның ұлттық сана сезімі мен мінез-құлқының ана
тілін, ата тарихын, төл мәдениетін және ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар дегеніміз не? Қарапайым тілмен ... ... ...... бір ... ұлт ... тән зат, адами қадір-
қасиет, яғни халық ғасырлар бойы жинақтаған ұлттық рухани және материалдық
құндылықтар.
Адамдардың ... ... ... ... ... ал ... қолымен жасалған тұтыну заттары мен кәсібі
материалды құндылықтарға жатады.
Өзімізді өзіміз ... ... бет бұру – ... ... ... ұлттық
санамызды дамыту. Ұлттық құндылықтарды іріктеп, ... ... ... ... ... ... асыл ... рухани байлығынан болашақта ел
билейтін ұрпақтарды сусындатып, отбасында да, мектепте де ұлтжандалылық ... ... өз ... өз мемлекетін көздің қарашығындай қорғайтын
тұлғаларды тәрбиелеп шығару.
Өз ұлтын қадірлеп-қастерлеген, ұлт қадірін ... ... ... «Мен ... ... ... қалғанмын.Оны үзе
алмаймын.Үзу қолымнан келмейді» - ... ... ... «Мен ағайынды
екеумін:бірі -өзім, екіншісі-халқым» - дейді.
Қазақ халқының ... ... ... ... ... ... және материалдық құндылықтары туралы ұлағатты, құнды ойларын халық
игілігіне, келешек ұрпақты, ел-жұртқа ие болар азаматтарды ... ... ... жасаған рухани, материалдық, мәдени құндылықтардың
алмасуы оқыту ... ... ... ... ішінде сын тұрғысынан
ойлау жобасы арқылы ...... ... ... ... ... деңгейі жоғары тұлғаны қалыптастыру үшін, оны ... ... ... Оны ... ретінде жан – жақты дамытуға қолайлы, оқытудың
шығармашалақ түрін жасау қажет, яғни ... оқу ... ... Бұл ... берілген оқу материалын жаттап алу ғана емес, керісінше
өз бетімен білім алу үшін ізденуге үйретеді.
Жеке тұлғаны ... ... ... ... ... нақты әрекет арқылы
оқытуда төмендегі құндылықтардың болуы қажет:
- белсенді қарым-қатынас: оқушы мен ... ... ... ... ... отыруы;
- индивидтік: мұғалімнің әр жеке ... ... ... ... ... ... өзіндік тәртіп: өзіндік бақылау мен бағалауды, ... ... ... оны дамыту;
- шыдамдылық: әр түрлі пікірлерді қабылдай алу, ... ... ... құрметтеу, қабылдау.
«Адам мен адамның бір-бірімен араласу,өзара қарым-қатынасында ғана ... өзі үшін ... үшін де ... философ
М.М.Бахтин.Оның пікірінше, диалог ... ... ... ... адамдық болмысын да көрсетеді.Тұлғаның белсенділігі,өзін-өзі
дамытып отыруға ұмтылуы өзгелерден бөлек жағдайда ... ... ... түсу ... жүзеге асырылады.Бірлескен қарым-
қатынас негізінде оқушы-оқушы, мұғалім-мұғалім, оқушы-мұғалім ... ... ... ... білу және ... ... пайда
болып, толеранттық пен мейірімділік көзқарастары қалыптасады.
Сонымен бірге сыни ... ... ... ... ... ... Рефлексиялық сапа дегеніміз білім мен тәрбиені өзіндік сана
арқылы қабылдап, тұлғаның рухани дамуы, ... ... ... ... ... рефлексиялық сапалардың ... ... ... нәтижесі болып табылады.Оқушының өзін тану үшін және өмірлік
проблемаларын шешудің бірден-бір тәсілі - рефлексиялық ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... маңызы
зор:
- өз тәжірибесін пайдалана ... жаңа ... ... дүниеге өзіндік
түсінік пен танымды қалыптастыру;
- өзге адамдардың ұсынатын идеяларына ... ... ... ... ... қарама-қарсы идеяларды жоққа шығаруға емес, түсінуге ұмтылу, одан
өзі үшін нәтиже шығару;
- өз біліміндегі олқылықтарын көре білу және оны ... ... ... ... ... ... ... талданады, өзіндік шешім
қабылдауға жағдай туғызылады.Сөйтіп, бала өзін-өзі дамыту, тәрбиелеу, ... ... ... ... ... мен деңгейін
таниды.
Сонымен бірге оқушы тұлғасына шоғырланған білім беру ... ... ... ... жақын даму аймағында дербес қабілетін дамытуға түрткі
болу,оларды ... мен оқу ... ... ... ... ... қолынан келетін істерін қолдау арқылы қиын проблемаларын
шешуге көмектесу болып табылады.
Оқушы тұлғасына ... ... ... мәні ... ... ... ... беру – адамның қалыптасуы,тұлғаның өз
мәдениетінің субьектісі болуына көмектесу, шығармашылық өмірге ... ... ... ... беру ... ... ... емес,
адам бойынан адамдықты табу,оны қолдау және ... ... ... ... ... арқылы өзіндік болмысы, санасы бар
тұлғалық бейне ... ... ... ... беру – ... дене және рухани
денсаулығы, адамгершілігі, ...... ... ... ... ... өмір мен парасаттылықтың, өзіндік
қатынастың негізін қалау.
4.Оқушы тұлғасына шоғырланған ... беру ... ... ... оның ... баланың өзін тұлға
ретінде дамыту ... өз ... ... болу үшін ... ... тұлғасына шоғырланған білім беруде мұғалімнің құзырлылығы қандай?
«Тәрбиелеу үрдісі ... ... ... ... өзін өзі ... үрдіс болуға тиіс» - деп көрсетеді Л.С.Выготский.
Оқыту процесіне соңғы кездері жаңа жобалар мен озық ... ... мәні – ... ... әрекеттеріне талдау жасауға,өзі үшін
маңызды мәселелерді анықтай алуға және шешу ... таба ... ... ... ... ... ... болсақ, яғни
өмірлік тәжірибеге негізделген өз ... ... да, ... ... ... ... асырылады.Сондықтан жаңа үрдісті тәжірибеге енгізуде
мұғалімдердің сыртқы форманы ғана басшылыққа алмай, оның философиясын ұғыну
маңызды шарт.Өйткені оқытудағы басты мақсат – ... ... ... өзін бере білу ... ... алған білімін өмірлік
қажеттіліктеріне сай қолдана ... ... ... ... мазмұны құндылықтық, танымдық, әрекеттік- шығармашылық
және ... ... ... ... ... тұлға үшін мәнді бағдар жүйесін, өзіндік даму
траекториясын таңдап алуы;
- танымдық ... ... ... ... ... ретінде ұлттық мәдениет,
дәстүр, жан-жақты ғылыми білімдерін игеруі;
- әрекеттік-шығармашылық қызмет: тұлғаның оқу, еңбек ету, ғылыми, көркемдік
және басқа да ... ... өз ... жүзеге асыруы,
шығармашылық қабілетін қалыптастыру және дамытуы;
- тұлғалық ... ... ... ... ... қабілетті дамыту
арқылы өзінің өмірлік мұратын дұрыс қалыптастыруды қамтамасыз ... беру ... ... және ... ... ... ... дамуына, өз әрекеттеріне өзгеріс енгізе
алуына, өзін үнемі ... ... ... ... осы ... әр ... жеке тұлғасындаағы өзіндік ерекшеліктері,
өзіндік өмір тәжірибесі мен өзіндік құндылықтрын ескеру ... ... ... ... ... жол ... ... негізінде білім беру үрдісінде оқушының өзіндік сана,
өзіндік ... ... ... алу, ... ... өз өмірінің
субьектілігі сияқты педагогикалық рефлексиялық ... ... ... ... әрі дамиды деген тұжырым жасауға болады.
«Баланы тәрбие қылу – тұрмыс майданында ақылмен, әдіспен күресе ... ... ... ... ... асса ... адам ... әділ жолмен өрге
сүйрейтін ер шығару ... ... ... ... тез ... тұрмыстың тұңғиық теңізін қалың қайратпен кеше білетін, адалдық
жолда құрбан бола білетін, қысқасы, ... ... ... бір мүшесі
бола алатын төрт жағы түгел кісі қылып шығару.Баланы мұндай адам қыла ... ... бар ... бар ... жұмсап, жалықпай, шаршамай үйрете білу
керек»[4,24 б.].
1.3 Отансүйгіштікке және ұлтжандылыққа тәрбиелеуде ... мен ... ... ... тәуелсіздік туы биікке көтерілген қазіргі кезеңде
бүгінгі ұрпақтың қоғамымыздағы жаңару ... ... ... ... ұшан теңіз. Жеке ел болып ... даму ... ... ... ... ... нығайта түсуде жеткіншектерге жүктелер
міндет те ерекше үлкен.Ал еңсе тіктеген Қазақстандай жас мемлекет үшін ... ... ... ... ... ... келешектегі шын
жанашыры да, арқасүйері де осынау жас ұрпақ арасынан шықпақ. Демек оларды
лайықты ізбасар етіп ... ... ... үшін білім ордаларындағы
білім, тәрбие жұмыстарын ... ... ... ... өсіру
міндеті алда тұр.
Адамзатты тәрбиелеу өте ұзақ және ... ... Жеке ... ... ... ... ... бала кезден бастау алады. Жас шыбык иілуге кандай
икем болса, бала да тәрбиені кабылдауға сондай бейім. ... ... ... ... ... пен жалпыға бірдей орта ... беру ісін ... ... ауқымдылығы соншалык, оған жас ұрпаққа білім беру
саласында жүрген ... ... ұлт ... ... ... адам өз ... қосуда.
Қазіргі заман талабына сай оку-тәрбие жұмысының ... ... ... ... ... үнемі өзгеріп, жаңарып дамып отыр.
Бүгінгі күннің жас жеткіншіктеріне терең білім
беріп қана коймай, рухани байлығын ... ... ... ... ... ... кажет.
«Бітер істің басына
Жақсы келер қасына» демекші жақсы ұрпақ тәрбиелегіміз келсе,іскер басшының
жетекшілік ... ... мен ... бірігіп, ынтымақтаса отырып,
мектептегі тәрбие үйде жалғасын табатындай етіп ұйымдастыра білгеніміз ... ... ... ... ... ... ... мынадай міндеттер алып
отыр:
казіргі білім беру, икем, дағды деңгейіне қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... беруші педагогтар психологиялық және білім берудің
барлық мәселелерінің жеке шешімін табуды қамтамасыз ету;
санитарлық-гигиеналық қалыпты ескере ... ... ... ... ... ... жасау;
оқушылардың білім сапасын көтеру, жеке қабілетін дамыту, жеке қызығушылық
деңгейін ... кең ... ... ... ... ... ... ету, тағы сол сиякты міндеттерді коя отырып, жұмыс істеу.
Бірақ тәрбие біржақты болса, онда нәтиже күткендегідей болмауы ... ... өз ... өте ... карап, ұрпак
тәрбиесін тек мектепке ысырып қоймағандарын ... ... Бұл ... ... тағы бір еске салып қойсақ артық болмас деп
ойлаймын. Олар:
ата-ана мектеп ұжымымен ... ... ... өз ... әрекетін
бақылауды қамтамасыз ету;
балаға жанұяда қалыпты жағдайдың ... ... ... ... ... жарғысын орындау;
баланың уақытында тұрып, кешікпей сабаққа келуін, себепсіз қалмауын, ... ... ... ... ... ету.
Қазір заманымыз жақсарып, халықтың әл-ауқатты артып келеді. Дегенмен де
әртүрлі діни көзқарастағы адамдардың ... ... ... ... ... балаларды мүмкіндігінше көп уақыт үйде жалғыз калдырмауға, немен
шүғылданатынын, мектепке ... ... ... ... ... ... болып,
қаншада қайтатынын біліп отырулары керек.
Мектеп пен ата-ана ынтымақтаса жұмыс жүргізсе, балаға ... ... ... ... ... ... келешектің шын жанашыры, елдің арқасүйер
азаматтары тәрбиеленіп шығары сөзсіз.
2.Оқу-тәрбие үрдісінде отансүйгіштік және ұлтжандық ... ... ... – отансүйгіштік қасиеттерді қалыптастыру
құралы ретінде
Адамзат тарихының беттерін ақтара ... әлем ... ... ... ғасырлар бойы тәуелсіздік үшін күресіп келгенін білеміз.  
Еліміздің дербес, толық қанды ел, ... ... ... ... ... ... үшін, туған жері – Отаны үшін ... ... ... ... ... өркениет шеңберінде өз орны мен статусын
алуға ұмтылысы заңды ... ... әр ... ... өзіндік болмысына
тән мақсат – мұраты бар. Мұрат – алға жетелейтін, болашақтан қол ... ... ... ... Ал ... ... мұрат – ол, болашақта
қол жеткізуге жетелейтін қоғамдық-рухани ... ...... тұрғыдан, Қазақстан халқының мұраты: еркін халық болу; өзгелермен
терезесі тең мемлекет болу; өз ішінде береке-бірлік пен ... ... ... Бұл ... ... асырудың негізгі шарты – әрбір Қазақстан
азаматының қатардағы қоғам мүшесі ... ... ... әрі
белсенді азаматы әрі өз Отанының, ... ... ... ... - азаматтық санамен қалыптасатын ... ...... ... аға ... қалдырған мәдени-тәлім
мұраларынан сусындаған, туған жері мен елінің рухани-материалдық, мәдени
құндылықтарын бойына ... ... ақыл мен ... ... ... мен ... үшін жауапкершілікті  өткен мен келешек үрпақ алдындағы
парызбен ұштастыра білетін, ұлтжанды ... ... ... ... ететін
құбылыс. Қазақстан Республикасы этномәдени білім беру тұжырымдамасында
«Бізге ... - жаны да, қаны да ... ... тілі мен ... ... ... бойына ана сүтімен бірге сіңірген, егеменді елінің
еңсесін көтеруді азаматтық ... деп ... ... ... -  деп ... ... ... мен бірлігін сақтайтын ұрпақ тәрбиелеу,
білім берудің барлық салаларының алдындағы негізгі міндеттердің бірі.
Сонымен, этномәдениет мазмұны нені ... және ол ... ... ... қасиеттерін тәрбиелеудегі құралы не?
Әр халықтың өзіне тән, тарихи-әлеуметтік даму ерекшеліктері мен өмір-
тіршілігіне, тұрмыс-салтына, дәстүрлеріне байланысты дүниетанымдық, рухани-
материалдық, мәдени ... ... ... халқы бай тарихтың
иесі. Қазақ даласы әлемге «Екінші ұстаз» атанған Әл Фарабиды, ... ... ... ... ... сияқты ғұламаларды берді.
Олардың еңбектері, ортағасырдағы Орта Азиялық ренессанс ... ... зор үлес ... ... болып табылады. Әсіресе, Әл-Фарабидің сан-
салалы ғылыми еңбектері тек Таяу немесе Орта шығыс ғұламалары: Ибн-Сина,
Бируни, ... Омар ... ... т.б ... ... ... емес, сонымен бірге Европа ғылымына да ықпал етті.
Тарих тұңғиығынан ... ... ... ... ... ол ... сақтауына, танып білуіне, рухани-мәдениет саласындағы
білімін дамытуға ұсынған еліміздің ғұлама ... ... ...
жастардың патриоттық тәрбиесінің  асыл арналары.
Есік қаласынан табылған «Алтын ... ... ... ... тас ... кең ... жеріміздің әр аймағынан табылып ... ... ... көне ... ескерткіштер, халық
шеберлерінің қолөнер туындыларының үлгілері – осының бәрі ... ... ... ... әрі ... ... рухани білім
көзіне айналды.
Еліміздің егемендігімен бірге, халықтық тәлім-тәрбие қазыналарын
жинақтап, оны этнопедагогиканың ... ... ... сол ... ... басты құралы – этномәдениет қазыналары.   
Қазақ халқы ұрпағының «Сегіз қырлы-бір ... ... ... ... бойы қалыптасқан рухани мәдениет  құндылықтарының тәлімдік
мүмкіндіктерін тиімді ... ... ... ... келді. Ол
құндылықтардың негізін, халқымыздың - әдеби, музыкалық, кәсіби, тұрмыстық
фольклорлары құрайды.
Халқымыздың ауыз ... ... ... ... ... ... және әлі де үлес ... ... ... ... ... ... ... мәнділігімен, мазмұндық
өткірлігімен аса құнды қазына.  «Өнер алды - қызыл тіл» деп, «Тоқсан ... ... ... ... ... халықтың өмірі мен
тұрмыс-тіршілігінің алуан түрлі ... ... ... бір ... ... ... болатын асыл мұра қалдырған. Сол бай
құндылықтардың ... ... ... мұра - ... ... ... «Қамбар батыр», «Едіге», «Сырым батыр» т.б.,
«Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» ... ... ... сырт ... ... Бөгенбай, Наурызбай сияқты мыңдаған ... ... ... дастандар, өз халқының мүддесі, арман-тілегі, туған жері
үшін жан аямаған батырларға деген халықтың сүйіспеншілігі, азаматтарының
рухани жан ... ... ... мен патриоттық қасиетін баяндайтын,
сол сияқты «Қыз Жібек», «Айман-Шолпан», «Қозы ... ... және ... ... ... рухани тазалықты, адамгершілік пен махаббатті
паш ететін,  халқымыздың этномәдениетінің асыл қазыналары.
Қазақ халқының ... және ... ... ... ... ... ... көз жетпейтін ұлан-байтақ қазақ даласына,
оның табиғат байлығына деген сүйіспеншілігі музыкалық және эстетикалық
тәрбие құралы ... ... да қай ... ... ... ... ... халқының музыка мәдениетін сақтау мен байытуда,
жастарлың эстетикалық ... ... ... ... роль ... Олар ... дидактикалық әндерінде халықты
Отансүйгіштікке, ұлтына деген адалдыққа, әділетке шақырып, жақсылықтың
жеңіп ... ... ... ... ... ... ... ұмтылуға
дәріптеп отырды. Бұл ретте, музыка теориясын зерттеген, ноталық ... ... Әл ... күй атасы Қорқыттан бастап Құрманғазы, 
Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина т.б. ... ... ... ... ... Абай, Жаяу Мұса ,  Майра, Кенен және
Әміре т.б.); қазақтың музыка өнері ... ... ... ... бүкіл әлемге паш еткен: К.Байсейітова мен Қ.Байсейітовтер,
Н.Тілендиев, ... ... ... ... ... ... Р.Ырымбаева, Ә.Дінішев сияқты
өнер тарландарын мақтан тұтамыз.
  ... ... ... ... ... Қазақстанда болған
шетел ғалымдары мен саяхатшыларын (П.Паллас, ... ... ... А.Алекперов т.б.) таң қалдырғаны белгілі. Олардың, қазақтың
рухани мәдениеті туралы, өткен ғасырларда ... ... ... ... ... ... ... ... қаға бастады. ... домбыраның
күмбірлеген қайғылы дыбысы маған ерекше бір әсер етті.  ... ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Қос шекті домбырада мұндай
нәзік, мұндай әсем дыбысты шығады дегенге мен еш ... ... ... деп ... ... Қазақ халқының музыкалық фольклорының қазыналары
еуропалық музыка зерттеушілердің ғылыми-зерттеу, шығармашылық ... ... ... ... ретінде тек Затаевичтің «Қазақтың 500 әні»,
«Қазақтың 1000 әні» ... ... ... ... та ... Қазақтың этномәдениеті құндылықтарының
бір саласы - халықтың кәсіби және тұрмыстық фольклоры. Халқымыздың тарихи-
шаруашылық, тұрмыс-тіршілік ... ... ... ... ... жүн өңдеуге қатысты қолөнері, зергерлік өнері т.б. ... ... ... ... бар ... ... жинаған сәндік-
қолданбалы өнері – халқымыздың қоршаған өмір ... ... ... ... ... ... аясындағы эмоциялық ... ... ... ... этномәдениетінің қайнар көзі. Бұл
саладағы өткенгі және қазіргі ... ... ... ... ... мен ... мәдениетінің құндылықтарын
сақтауға, игере отырып байыта түсуге жетелейді. Халқымыздың кәсіби ... ... ... ... Ә.Марғұлан, К.Ақышев,
Х.Арғынбаев, Т.Басенов, Б.Байжігітов, Ө.Жәнібеков, С.Қасиманов, Э.Масанов,
т.б. еңбектерінде, ұлттық қолөнер түрлерінің  ... ... ... ... аспектілері, рухани-материалдық құндылық
ретіндегі әлемдік ... ... ... орны және ... маңызы
бағаланған.  Міне, сол құндылықтарды туған жерімізде өмір сүре ... ... ... ұлт ... ... ... келді. «Тұтас
кеңестік бір ұлттық» саясат пен оның ... ... ... ... біртіндеп келмеске кетуі, қазақ жастарының азаматтық санасына
ықпал еткен, ... ... ... ... - 1986 ... ... ... Міне бұл, қоғам азаматының патриоттық сана-
сезімінің оянғаны. Бүгінгі  ... ... оның ... ... саласында, әлемдік іргелі елдердің қатарынан
орын алуы, сол азаматтық сананың жемісі. Ата ... ... ... белгіленген басты идеал «Еркіндік, теңдік, татулық» -
халқымыздың ғасырлар бойы аңсаған, ерлікпен қол ... және ... Бұл үш ... аясында, мемлекетіміздің басты мұраты, Қазақстан
Республикасы этномәдени білім беру тұжырымдамасының мазмұнында:  «Бізге
қажетті - жаны да, қаны да ... ... тілі мен ... тарихы мен салт-
дәстүрін бойына ана сүтімен ... ... ... ... ... азаматтық парызым деп ұғатын  ұрпақ тәрбиелеу» -  ... ... ... мен ... ... ... ... парызынжауапкершілікпен өтейтін, ұлтжанды  ұрпақ тәрбиелеу
міндеті  тұр. 
Қорыта айтсақ, халқымыздың ғасырлар бойы ... ... бай ... ... ... ... ... Отансүйгіштік тәрбиесі міндеттерін жүзеге асыруда пайдаланатын
тәлімдік құрал болып саналады.
Әлемдік тәжірибеде мойындалған бір ... бар. Ол – ел ... ... ұғым ... Оның ...... анығырағы ұлттық мемлекет.
Әділіне көшсек, тек мемлекет құрған ел ғана ... ... ... алады,
өзіндік келбеті бар өркениет жасай алады, өз кезегінде өркениет жасай ... ғана ... ... ... терезесі теңесе алады. Олай болса,
еліміздің тап бүгінгі болмысы мен ... ... өз ... ... ... бастаулары деп айтуға толық негіз бар. Ресейге
отар ел болып тұрғанымызда “туған ... ... ... “ұлттық
идея”, “ұлттық мүдде”, “ұлттық тәрбие” мәселесі туралы сөз қозғау ... ... бұл ... сөз қозғау отарлаушы елдің “жасампаз”
интернационалистік идеологиясына қарсы ... деп ... ... айта ... нәрсе, жауһар Астанамызда бой көтерген “Қазақ
елі” мемориалдық кешенінің негізгі мазмұн-мағынасы да, міне, осыған саяды.
Расында да, осынау киелі атқа ие ... ... ... жаңа ... зер
салып қараған адам, одан еліміздің сан ғасырлық тарихын, ұлтының болашағы
жолында қасық қаны мен күш-жігерін аямаған ұлы ... ... ... ... ... қана қоймайды, сонымен бірге ұрпақтар байланысын,
қазақ ... ... ... және ... ... уақыт
үндестігінің белгілерін де аңғарар еді. Сондықтан да, бұл ескерткіштің
өкшебасар ұрпақты ... ... ... биік ... тәрбиелеуде
маңызы аса зор болатынына сеніміміз кәміл. “Қазақ елі” монументі өткен
күнді көз алдымызға елестетумен ... ... ... да ой ... Мұны
монументтің ашылу салтанатында сөйлеген сөзінде Қазақстанның ... ... Әбіш ... ... атап көрсетті. “Бұл – Ел жолында
жүк қалдырмас Ерлікке ескерткіш. Бұл – абзал армандар мен асыл ... ... ... дарқан Елдікке ескерткіш. Бабалар аманатын орындаған
ардақты ұлын аялаған халықтық махаббаттың ... ... ... да ... ой-пікірі біздің де ықылас-пейілімізбен үндесіп жатыр.
Енді ұлттық биік ... ... ... оны ... ... ... деген мәселеге келейік. Қазір барлық елдер мен ... ... ... өмір ... ... үстінде. Негізгі
кіндігі еркін таңдау және жеке ... ... ... жеке адам ... ... ... өркениеті болып отыр. Соңғы жылдары жаһанданудың
бір тетігі ретіндегі батыстану – бұл тек ... ... ... өндірісті ұйымдастыру тәжірибелері мен ғылыми-
техникалық мәдениетін қабылдау ғана емес, ... ... ... ... құқығы, жеке адамның тұлғалық тұрпаты, діни ... ... ... т.б.) ... қалыптар кешенін де
қабылдау екенін түсінген ... ... ... ... тап болуда. Бұл тұрғыда негізгі келіспеушілік өркениеттердің
өзара кірігуі мен ұштасып кетуіне қарсылықта болып тұр. Анығырақ ... ... ... мәдени құндылықтарының басымдық танытуы
жергілікті халықтың байырғы ... ... ... ... ... деген қауіпке әкеліп тірейді. Өйткені, өткен ғасырдың орта шенінен
айтыла бастаған өркениет ... ... шын ... ... ... ... ... күні экономикада, саясатта, идеологияда,
мәдениетте, білімде, ... ... тағы ... салаларда қызу
қарқынмен жүріп жатыр. Рас, Батыстың білімі, ... ... ... үшін өте ... алайда, Батыс өркениетінің ... тек ... табу көзі деп ... үйретуі, оны технологиялық тұрғыдан
бөлшектеп сату түрінде түсіндіруі, бұл мәселеде бізге үлгі бола ... ... ... ... тыс ... ... ... Тағы да қайталап айтудың реті келіп тұр, ... ... ... экономикалық өндірісті ұйымдастырудағы жетістіктерін
игеру – қажеттілік, ал одан ... ... ... ... тапшылыққа
айналып отырған ізгілік, кісілік, адамгершілік, ... ... ... іздеу – бос әурешілік. Өкінішке орай, Батыс өркениеті бұл
тұрғыда ешқандай жетістікке жеткен жоқ, қайта тоқырауға ... ... ... ... мәдени құндылықтарды еш уақытта ... ... ... ... ... қоғамның шаңырағын шайқалтпай ұстап
тұруға тиіс тетік, өмірлік ұстын ретінде қарастырады. Ал Батыс ... ... ... ... басқа, олар мәдени құндылықтарды тауар ретінде
қабылдайды, мақсат – сату (сатылу) және ... ... ... аз ... ... пайдасы көп. Алайда басы ашық мәселенің бірі – қазақ қоғамы
қазір қарқынды түрде ... ... ... үрдісінің ықпалынан, өзі
қаламаса да, оқшау бола алмайды. Бұл шығар күндей анық мәселе. ... ұлт, ... ... ... ... ... болмысына бейімдеп сіңіре
алғанда ғана осынау қауіптілеу болып көрінетін құбылыстың игілігін көреді.
Егер ... ... ... ... ... алмасақ, оның ықпалына
түсіп алып, жалаң еліктеуге ұрынатын болсақ, онда мемлекет те, ... ... ... ұлт та ... ... ... рухани жаулаушы
өркениеттің құлақкесті құлы болып қала береді.
Ендеше, оған қарсы тұру үшін не істеу ... Одан өз ... ... ... аман алып ... ... ... бар? Біздің
ойымызша, оның ең тиімді ...... ... арқа ... Қазіргі
кезеңде әлемнің әр түкпірінде өткір қойыла бастаған ең өзекті жайдың бірі –
осы ұлттық тәрбие мәселесі болып отыр. Ол ... ... ... ... ең ... тұсы ... ойлануға үйретуі. Бұлай дегенде әрбір жеке
адам ең алдымен ... ... бір ... ... ... іштей терең
сезініп, санада сілкініс жасауы керек ... ... ... ... қоғамға лайық орнын белгілеуі қажеттігін ... ... Бұл ... негізгі әңгіме арқауы мемлекетшілдік, ұлттық сана, ұлттық
ұстаным, ұлттық мүдде туралы ... ... ... ... ... ... ұлттық болмысымызды, ұлттық ойлау машығымызды,
қала берді ... ... ... қалу бәрінен маңызды. Ол бізге мынау
аждаһадай төніп келе ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Қалай десек те ендігі жерде ... ... ... жұрт ең ... ... ... ... бірегей ұлттық ойлау машығын,
өзіндік дүниетанымын, ана тілі мен ділін, дінін дәстүрлі мәдениетін аман
алып қалу және оны одан әрі ... ... ... ... ... ... осы айтқанымыздың бәрі ұлттық тәрбиеге тікелей байланысты жүзеге
асатынын мойындауға мәжбүрміз.
Бүгінгі қазақ ұлты – ... ... ... ... дала ... ... қазақ ұлты – бұрынғы “қызыл идеологияның” қыспағындағы бодан
халық та емес; бүгінгі қазақ ұлты – ... ... ... ... ... ... жағынан көп ілгеріледі, бүтіндей аграрлық
жағдайдан гөрі, ... ... ... көшіп отыр.
Сонымен бірге “Мәңгі ел” ұлттық идеясымен қаруланған тәуелсіз ... ... әлем ... ұлы реформатор, ұлт лидері деп таныған
Президентіміз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың тікелей бастамасымен ... ... ... ... бағдарлама жасап, барлық деңгейдегі билік
өкілдері елдің ... даму ... ... ... ... жіті ... отыр. Түсінген адамға мұның түпкі астарында
да мемлекеттік идеядан туындаған ұлттық ... ... ... ... ... ... Қазақ ұлттық университетінің 75 ... орай ... ... оқу ... ... мен
студенттеріне арнап оқыған “Қазақстан дағдарыстан ... ... ... ... атты дәрісінде осы мәселені жан-жақты
талдап, келешегімізге қандай ... ... ... тағы бір ... ... жалаң болмауға тиіс. Жалаң тәрбие қауқарсыз. Қазір өкінішке
орай, тәрбиеде сондай үрдістің жүріп жатқанын ащы да болса мойындауға тура
келеді. ... кез ... ... ... ... негізі болуы керек.
Сонда ғана тәрбие шынайылыққа айналады. Тәрбиенің мақсаты – елдік ... ... рух пен ... ... ... ... болса керек. Сондықтан тәрбиенің жүзеге асуының технологиясы қалай
дегенде де ... ... ... ... ... ... ... деп нық сеніммен айта аламыз.
Жоғарыда айтылған ойларымыздың бәрін жинақтай келе, Президентіміздің Әл-
Фараби ... ... ... ... 75 ... ... орай
оқыған дәрісіндегі мына ой-пікірге назар аудара кеткеніміз жөн болар: ... ... озық ... ... ... ... ... жобаларға қолдау көрсетілуде.
Бірақ, біз экономикасы тұрақты дамыған елдер клубына ... ... ... Оның ... аса озық ... бізге ешкім де әншейін
бере салмайды. Қазақстанға біздің ұлтымыздың әлеуетін оятуға және ... ... ... ... төңкеріс қажет”. Міне, Нұрсұлтан
Әбішұлының осы бір ой-толғамы түйіндеп ... ... жаңа ... Қазақстанды, оның жаңа ұрпағын қалыптастыруда интеллектуалдық секіріс
сөзсіз қажет. Олай ... сол ... өзі ... ... ... ... ... абзал.
2.2 Отансүйгіштікті қалыптастыру жолдары
 Ерте заманда қазақтың тілінде “патриотизм” деген сөз болмаған. Бұл ұғым
Қазан төңкерісінен кейін сөз қорымызға ... ... ... әр ... ұлтын, Отанын сүюден туындайды.
“Патриотизм”-гректің сөзі. Оның қазақшасы-жерлес, отандас дегенді
білдіреді, яғни Отанын, ұлтын сүю, оны жаудан қорғау.
Қазақтар ежелден басқа ... ... ... ... ... ... халқы Отанын, жерін, ұлтын жаудан қорғаған.
Қазақтың ұлтжандылығы, отансүйгіштігі ежелден қалыптасқан. Оған ... ... ... ... туған жер-отан туралы мақалдар-мәтелдер:
“Туған жерге туың тік”.
“Ит тойған жеріне,
Ер туған жеріне”.
“Туған жердей жер ... ... ел ... (1) т.б. ... кете ... өзі қазақтың елін, жерін, отанын сүюуінің негізі болып
табылады.
Қандай бір халық болмасын отанын, елін, ... ... жоқ. ... ... халқы да жалпы шығыс, оның ішінде түркі ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу көне заманнан өзімен бірге
дамып келеді.
Бірақ кешегі кеңес заманында таза ұлттық патриоттық тәрбиені жалпы кеңестік
патриоттық-интернационалдық тәрбиемен ... ... ... ... тәрбиені жоққа шығармаймыз.
Қазақстан жағдайында тәрбиенің бұл саласы бүгінде де қажет. Бірақ
патриоттық осы тәрбиенің түпқазығы болуы тиіс.
Осыған орай ... ... ... жүгінейік.
Төле Би:
“Бір үйдің баласы болма,
Көп үйдің санасы бол.
Бір елдің атасы болма,
Бар елдің данасы ... ... түбі ... түбі ... ... күшімен,
Ақ найзаның ұшымен,
Ел болуды ойлаңдар”.
Қазыбек Би:
“Алтын ұяң-атаң қымбат,
Құт берекең-атаң қымбат,
Аймалайтын анаң қымбат,
Мейірімді апаң ... ... ... ... елің ... ... ар ... сүйген жар қымбат”.
Әйтеке Би:
“Екі адам керіссе, оның арты қызыл шоқ,
Біз үш жүз ... ... ... ... де ... ... отанын сүюуінің негізіне жатады.
Немесе қазақ халқының өз елін шапқыншылықтан қорғауда ерлігі аңыз болып
өлең-жырға қосылған Қобыланды, Алпамыс, Ер Тарғын, Ер ... Ер ... ... ... ... ... ... Қарқабат, Сураншы,
Саурық, Сырым, Исатай сияқты батырлар жастайынан халық тәрбиесінің
бесігінде тербеліп өскен. (3) Батырлар жыры да қазақтың елін, ... ... ... ... ... қоса ... ел ... азаматтарымыз: Бәйдібек баба,
Қойгельді, Сыпатай, Сәмен, Рысбек, Бөлтірік шешен, Көшек батыр, Туғанбай,
Тұрлығул т.б. істеген ерліктері бүгінгі қазақстандық патриотизмге негіз
бола ... ... ... 1 ... 200 мың ... қатысып,
соның жартысынан көбі елге ормалды. Сол соғыста мерт болды.
1941 жылы соғыстың ... шебі ... ... ... ерлік көрсеткен
қазақстандықтар: Г.Жұматов, Ш.Чултуров, Қ.Иманқұлов, Е.А.Качан,
Ш.Сулейменов, М.Ниязов, Т.Сатыбалдин, Н.Сыдықов т.б.
Мәскеу түбіндегі Волокалам тас жол бойында ерлікпен күрескен В. ... ... ... 316-ыншы атқыштар дивизиясы, оның ішінде 28
батырлардың ерлік тарихы ерекше ел аузында ... ... ... ... ... 500 дей ... ... Одағының батыры
атанды. Батырлар санынан Қазақстан Одақтағы халықтар арасында ұшінші
орында.
Солардың ішінде Кеңестер Одағының екі рет ... ... ... ... С.Луганский, Л.Беда. Батырларымыз М.Ғабдуллин,
М.Бөкенбаев, С.Баймағамбетов, С.Шәкіров. Батырлықпен көзге түсіп, бірақ
кезінде батыр ала ... ... ... ... ... Г.Омаров, С.Төлешов, Қ.Қайсенов, Ә.Шәріпов,
М.Мұқанов. Қыздарымыз Ә.Молдағұлова, М.Мәметоваларда ерліктің ... ... ... атағын алғандар (4). Осылардың ерліктері де
қазақтың елін, жерін, ... ... ... ... айқын.
Қазақстандықтардың Отан соғысындағы ерліктері туралы белгілі ғалым-тарихшы-
академик М.Қозыбаев кезінде еңбек ... ... ... ... ... паш ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін, көп ұлтты Қазақстан Республикасы өзінің
ән-ұранын, туын, ұлттық белгісін, ұлттық валютасын шығарып алға қадам ... ... ... ... Президенті болып Н.Ә.Назарбаев сайланды.
Бұл кезеңде “кеңестік патриотизм мен интернационализмді немен ауыстыру
керек?”, деген сұрақ ... орай ... ... арасында: “Бізге тек ұлттық тәрбие,
қазақтың ұлтжандылығы керек” ... ... ... Біз мұны ... таңда
дұрыс бағыт деп санамаймыз. Себебі көп ұлтты мемлекетте басқа ұлт өкілдерін
де сыйлауымыз керек. Оларда да ... ... бар. ... ... ... ауызбірлікте бірге еңбектеніп, оқып білім алу қажет. Ол үшін
осындай мемлекеттің мемлекеттік, ұлттық ... болу ... ... ... Оған ... ... ... халықтардың ортақ
істерінің маңызын насихаттау. Соған мұрындық болатын көп ... ... ... бірі ... ... Ұлы Отан соғысының 60-жылдығын тойлау
сияқты іс-шаралар.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың “Егер біз Мемлекет
болғымыз ... ... ... ұзақ ... ... құрғымыз
келсе, онда халық руханиятының бастауларын түсінгеніміз жөн.
Оған барар жол ... ... ... жатыр. Қазақта мынандай мақал
бар: “Жеті атасын білмейтін ер жетесіз, жеті ғасыр тарихын білмейтін ел
жетесіз” ... ... ... тек жеті ... шектелмей жалпы ұлттың тарихын
біліп, соны зерттеп: “Біз қайдан шықтық?, Біз кімміз?”, Кешегі Кеңес дәуір
бізге не берді?”,“Сол дәуірде не ... ... Ұлы Отан ... ... , жанын пида қылған ата-бабаларымызға қандай құрмет көрсетіп
жүрміз?” т.б. сұрақтарға жауапты осы институт қабырғасында дәріс беру
барысында іздегеніміз жөн. Себебі ... ... осы ... ... беру ... ... кішкентай бала-ол ертеңгі ел
азаматы.
Осы сұрақтарға жауап беру үшін қатарлары ... бара ... ... ... ... солардан дәріс алу баршамыздың міндетіміз. Мәселен,
ортамызда жүрген, кешегі Отан соғысын бастан аяқ атқарған, Даңқ ... ... ... ... ... қаламыздың белгілі азаматы,
екі дүркін Даңқ ордендерімен марапатталған Сраил Керімбаев, Отан соғысының
ардагері, тарих ғылымының докторы, профессор Көкіш Рыспаев т.б. ... ... ... ... ... ... ... болашақ
ұстаздардың міндеті.
Тарихты кітаптан оқу өз алдына, ал кешегі тарихты, сол тарихты жасаған, сол
тарихтың куәгерлерімен кездесіп ... алу ... ... Бұл ... ... ... 60 ... орай Президеттің бастауымен Республика Өкіметі соғыс
ардагерлеріне лайықты құрмет көрсетуде. Уақыт ... ... ... де ... өтеді. Біз осылардың куәсіміз. Соғыс ардагерлерінің
көзін көргендер ертең жастарға не айтады?
Соғыс ардагерлеріне ... ... да ... ... ... ... опат болғандарды есте сақтау үшін Жамбыл облысынан
соғыстан қайтпағандарға арнап “Боздақтар” (7) кітабын шығарды. Мұның да
патриоттық, ұлтаралық ... мәні бар. ... онда осы ... ... елеге оралмаған 112 мыңдай 18 ұлт өкілдерінің өмірбаяны берілген.
Қазақстандық патриотизм, қазақстандық ... ... ... ... ұлтаралық татулықпен байланысты
деген ұғымды білдіреді. Оның түбінде ұлттық және мемлекеттік идеология
жатыр. Біз осының бәрін қатар алып ... ... ... идеология
дегеніміз-қазақстанда тұрып жатқан әр ұлттың мәдениеті, салт-дәстүрі, тілі,
діні, тарихынан туындайтын көзқарас. Бірақ қазақтың ... ... ... ... ... Оған ... ... азаматтары атсалысуы,
көш бастауы керек. Ал мемлекеттік идеологиямыз-ол ... ... ... ... туындаған мемлекет саясаты. Дәлірек айтсақ
“Идеология (идея және логия)-таптар мен әлеуметтік топтардың мүдделерін
білдіретін қоғамдық ... ... ... ... ... және діни ... мен теориялық идеялардың жиынтығы” (8.639
)
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ... ... ... ... ... толқынында” (6) деген
еңбектерінде идеялық мәселелерге топтасудың керек екенін айтып, бірігуге
шақырып, бұл ... ... ... білім берудің, отбасы, еңбек ұжымы
сияқты дәстүрлі институттардың маңызды роль атқаратынын, олардың ықпалы
ерекше тиімді болатынын баса айта отырып, ... тағы бір аса ... ... ... ... ... ... айқын билеу. Олай болса, осы міндетті орындау жолында
тәрбие мәселесін қолға алып, ұрпақтарды аздырмай-тоздырмай қазіргі сауда-
сатықтың, алдау-арбаудың ... ... ... ... еліміздің
болашақ өркениетті дамуын алға бастыртатын адамдарын тәрбиелеуіміз керек”,-
Президент. (9)
Президент Н.Ә.Назарбаевтың “Тарих толқынында” деген еңбегінде негізінен
түркі тектес халықтардың, оның ... ... ... қазақ топрағында
түрлі діндердің болғанын айтқан.(6) Бұл еңбек қазақстандық ұлттық, ұларалық
татулықтың, қазақстандық патритизмнің ... ... күні ... одан ... ұрпақтардың салып кеткен жолымен
жүріп, сол жолды ары дамыту, өмір жаңалығын ескеру, ескімен жаңаны
ұштастыру Қазақстан халқының міндеті.
Елдің тәуелсіздігі көп ... ой ... ... ... ... ... ... қайтару, өрлеу дәуіріне жол ашу деген мағына, сондықтан
қазақстандық патриоттық тәрбие деген ұғым тек қана айтыла салатын ... ... ол ең ... ... өз ... ... ... жатқан халықтарға
берілген, адал еңбек ете алатын, жалпы халықтық, әлеуметтік мәдениетті
түсініп, ... ... ... өз халқының қажетіне жарата алатын,
басқалары түсіне білетін нағыз адам сүйгіштік, ... ... ... ... тәрбиелеу үшін керек.
Тәрбиенің негізі, оның мақсаты, міндеті, мазмұны, түрі, ... ... ... ... ... (10) бар. Сол ... патриотизмнің мақсат, міндеті, түрі, әдіс-тәсілі бар. Егер
патриоттық тәлім-тәрбиемізде осы негіздер болмаса ол жәй сөз болып қалуы
мүмкін. Өзін-өзі білмеген адам ... кім ... ... патриоттық тәрбие бүгінгі өмірден оқшауланбайды, қайта жаңа
өмірмен қауышып ұлттық тәрбиеге жаңа мән береді. ... ... ... ... ... керісінше ұлттық тәрбие үлгілерімен әлемдік идеяларды
қабылдап, ненің тозық, ... озық ... тани ... ... дүнитанымы кең
азаматтарды тәрбиелеуге мүмкіндік болады деп түсіну қажет және солай да.
(10)
Таза біржақты ұлттық тәрбие-ұлтаралық аразға соқтыруы мүмкін. Әсіресе
патриоттық ... бұл ... ... ... ... ... ... түсінеді. Кейбіреулер “ұлттық нақыштар сол күйінде болса екен”
десе, ал кейбіреулер “ұллтық тәрбие қазіргі ... ... ... ... ... ескінің жаңамен қауышып жатқаны өміршең келеді.
“Ұлттық тағылым деген ұғым әр халықтың ғасырларға ұласып жатқан тәрбие
үлгісі, бала ... ... ... ... ... ұлттық тәрбие деген сөздің мағынасы әлдеқайда кең” (11) Себебі ол бүкіл
ұлтқа тән қасиеттердің бәрін қамтиды. Оған әлеуметтік, тұрмыстық,
шарауашылықтық, ... ... ... тағы ... ... ... ... тәрбие арқылы жастарды, кейінгі буынды патриотизмге,
ұлтаралық татулыққа баулуымыз керек.
Бүгінгі Егеменді Қазақстанның жағдайында патриотизм, ұлтаралық татулық жаңа
мағынаға ие болып отыр. ... ... ... деп ... ... азаматы Қазақстанды сүйіп, соның азаматы болу, қазақстанды
қорғау, Қазақстанның дамуына, өркендеуіне өз үлесін қосу міндетті. Мұны,
әсіресе, қазақ ұлт ... ... ұлт ... ... ... ... ... “Қос тілдік” деген ұғымнан арылу. Біз мұнда түгелдей орыс
тілінен бас тартып отырғанымыз жоқ. Орыс тілі арқылы ... ... ... ... ... ... азаматтарына келетін болсақ, олар
қазақстандық патриотизм, ұлтаралық татулықтың көш бастаушысы болуы тиіс.
Солай болмақ та.
Қазақтың белгілі ақыны ... ... ... ана” деген өлеңінде былай
деген:
“Тағдырыңды тамырсыздың індетінен қалқала,
Әр адамда өз анасынан басқа жебеп жебеп жүрер, демеп жүрер арқада
Болу керек құдіретті төрт ... ... ... ... тілі сатылмайтын байлығы,
Туған дәстүр, салт-санасы тірегі,
Қадымына шуақ шашар үнемі.
Және туған тарихы, еске алуға ... әрі ... ... ... анаға өңін жалғай алмаған
Пенделердің басы қайда қалмаған?
Төрт анасын қорғамаған халықтың
Еш қашанда бақ ... ... бұл төрт ана ... ... ана үшін ... ... ... (12)
Төрт ана тек қазақ ұлтында емес, ол барлық қазақстандықтарда болуы тиіс.
Себебі Қазақстанда түрып жатқан ... ... осы ... ... ... салт-дәстүрі, мекен-жайы, ана тілі бар.
Сонымен қорыта айтарымыз, қазақстандық патриотизм-бүкіл қазақстандықтарға
тән. Себебі ортақ Отан, ортақ тарих, ортақ ... ... ... ... ұлт өкілдері қазақтың тілін білуі тиіс.
Қазақстандық патриотизмнің негізі-ежелгі ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрып,
аңыз, ертегілер, жырлар, кешегі кеңестік ортақ дәуір, Ұлы Отан ... ұлт ... ... ерліктері туралы тарихи
деректер болып табылады.
Қазақстандық патриотизм мен ұлтаралық татулықтың әдіснамасы Қазақстан
Президенті Н.Ә.Назарбаевтың тарихи еңбектері.
Қазақстандық патриотизм мен ұлтаралық ... ... ... ... ... ... тәрбие сағаттары, гумнаитарлық пәндердің
мазмұны.
3.Іс-тәжірибелік бөлім
Елбасы Н.Назарбаевтың "Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан" атты ... ... ... ерік ... - жаңа ... ... ... факторлары бөлімінде "Өткен жолымыз лайықты жол болды, ал біздің
бірлескен шешімдеріміз бен тындырған істеріміздің ... ... ... бәрі де жаңа ... қазақстандық патриотизмнің іргетасын қалап,
біздің Отанымыздың, біздің барша ... және ... ... ... ... ... бар екеніне негізді мақтаныш пен
сенімді туындатады" - деп атап көрсетілген.
Жастардың ... ... ... ... ... үшін ... мен ... тек өз мәдениетін ғана танып білуі жеткіліксіз, сонымен
қатар олар ... ... ... ... тиіс. Мектеп оқушылары қазақ
халқының тарихы мен ... өз ... еш ... ... ... ... сынып оқушыларының бойында патриоттық сезімді қалыптастыруда
ана тілі пәндерінің алатын орны ерекше. Отанын сүйген, елін ... ... ... қаны қалғанша аянбай шайқасатын Қобыланды, Қамбар. ... ... ... ... ... ... шақырған өлең-жырлары, шешендік сөздері бастауыш ... ... ... ... ... маңызы өте зор.
Патриоттық, сезімнің объектісі мен қайнар көзі - Отан десек, оның мазмұны:
туған жер, табиғат, оның ... тіл, ... ... ... ... тамаша киелі орындар. Олардың адам көкірегіне жылылық,
жақындық, туысқандық сезімдерді ... ізгі де ... ... ... ... ... тәрбиелеудің арқауы. Қасиетті сезім ... ... ... ... баланың бойында біртіндеп қалыптасатын
қүдіретті сезім. Бұл сезім әркімде әр кезеңде ... ... ... ... ... ... ... балабақша, отбасы, мектеп,
жоғарғы оқу орындары, бұқаралық ақларат ... ... ... мен
қоззғалыстар әсерімен қалыптасады. Патриоттық сезім тәрбие арқылы өсіп
жетіліп патриоттық сана ... ... ... жеке адам өз ұлтының
қасиеттерін бойына сіңіруі керек.
Патриотизм туралы талғамды идеяларды қазақ ... ... ... ... М.Қашқари, жыршы жыраулары Асан Қайғы, Доспамбет жырау
Аймауытұлы, Шалкиіз жырау Тіленшіұлы, Бұхар ... ... ... да өз ... арқау етті.
Өз ұлтына деген патриоттық сезімді қазақ ағартушылары - Ш.Уәлиханов,
Ы.Алтынсарин, А.Құнанбаев шығармаларынан да ... ... ... ... ... ... оның бостандық сүйгіш
халқының болашағына деген қамқорлық пен туған ел ... ... озық ... мен ... ... ... ... деген
сүйіспеншілігінен көрініс тапты.
Ұлттық сезім, Отанға, елге деген сүйіспеншілік негізінде Алаш орда
қайраткерлері ... іс ... ... жарқын беттерін жаза білді.
Міржақып Дулатұлы: "Оян, қазақ!" - деп ұлттық ... жаңа ... ... ... Байтұрсынұлы "Қазақ" газетін ... ... ... тәрбиеледі. Мағжан мен Сұлтанмахмұт отаршылдық бұғаудан құтылатын
күнді аңсады, туған жұртының ұлттық, отаншылдық сезімін ... ... бас ... ... ... ... рухани және саяси ... ... ... ... дара ... ұлт теңдігі жолындағы күреске
бел шешіп кірісті. Бұл кезде қазақ зиялылары үлкен бір топ ... ... ... ... - ... деген сүйіспеншілік, жеке адамның
аман-саулығы, қоғамдық, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... екеніңді, мемлекетті нығайту дегеніміз -
жеке адамды ... ... ... қысқасын айтқанда, патриотизм
дегеніміз мемлекет деген ұғымды, жеке адамның өткенімен, бүгінгі ... ... ... барлық жағынан біріктіреді"- деп терең әрі
жан-жақты анықтама берген. Қаһарман ... ... ... ... үғымдарына философиялық анықтама берген. Сондай-
ақ ол "ұлттық патриотизм" - бұл ... ... жеке ... асыл ... ... - ез ... деген сүйіспеншілігі, өз халқымен қан жағынан да
және шыққан тегі ... ... ... ... және ... ерекшеліктері, қалыптасқан тарихи
дәстүрлері жағынан да ... ... әрі ... ... ... ... де байланысты" - дейді. Б.Момышұлы пікірін жіктей отырып,
бүгінгі патриотизмнің мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... критерийі болып табылады. Жаңа әлемдегі жаңа ... ... ... ... ... - ... сана-сезімін қалыптастыру; патриоттық іс-әрекетін ұйымдастыру;
мінез-құлқына патриоттық сипат беру бастауыш сыныптағы оқу-тәрбие ... ... ... Бұл оқулықтар, оқу-әдістемелік құралдардың ... ... ... тыс ... ... ... ... тиіс.
Бұдан ұлтына сенімі, нанымы, саяси көзқарасы, т.б. ... ... өзі өмір ... ... ... ... деп тануы, оның
негізін салып ... ... ... ... оның ... бас ию,
рәміздеріне ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандық патриотизмнің белгілері болуы
керек деген ой келіп шығады.
Қазақстанның білім және ғылым ... II ... ... Нұрсұлтан Назарбаев: "Қазақстанның отаншылдық сезімін тәрбиелеу
білім берудің ... ... ... ... ... ... барлық ұйымдарда көкейкесті болып табылады. Балаларды Отанды,
туған жерді, өзінің халқын сүюге тәрбиелеу - ... аса ... ... да ... ... - ... ... дәуірдің тарихи кезеңдерінде Отансүйгіштікке тәрбиелеудің өзіндік
мүдделері болады. Ол ең ... ... ... ... сол ... ... - наным-сенімінен туындайды.
Еліміз егемендік алған жылдар ішінде жас ... ... ... ... патриотизм болды.
"Қазақстандық патриотизм" ұғымы біздің тәуелсіздігімізбен қоса ... сөз ... ... ... ... ... көрсетеді.
Елімізде жүзден аса ұлттар мен ұлыстардың өкілі өмір ... ... ... туған Отаны және бұдан былай да мәңгі тұрақтап қалар
мекені ... ... ... ... ... ... ... оның тәуелсіздігін қорғауға және материалдық ... ... етуі тис. Сол ... ... ... ұғымы күнделікті өмірде
жиі қолданылып, кеңінен калыптасып келеді.
Бұл ұғымның педагогикалық мәніне келер болсақ, ол болашақ Қазақстан
азаматтарын тәрбиелеумен ... ... ... - Отан - ... ... ... пен
азаматтық ерлік, өнеге көрсетушілік, бойдағы білім мен білікті, ақыл-
парасатты ел ... ... ... ... арнау болмақ. Өз елінің
өткенін, тілін, әдет-ғұрпын, ... ... білу де ... ... ... ... керек.
Туған халқымыздың өткен тарихына көз жіберсек, патриотизмнің ... ... ... күні ... ел ... қазақ деген ұлт болып
отыруымыздың өзі ата-бабаларымыздың теңдесі жоқ ерлігінің арқасы. Тарихи
мәліметтерден ... ... ... ... одан ... - ... көтерілісін алып қарасақ, ондағы батырлардың ешқайсысы елін,
жерін, Отанын қорғауда жанын, тәнін аяп қалмаған. ... ... ... сол ... ... ... қалыптасуында отбасындағы
тәрбиенің ықпалын елемей қоюға болмайды.
Қоғамның өз азаматтарына қызмет етуі ... ... ... ... Бұл ... ... оның ... азаматына байланысты деген
сөз. Демек, еліміз-дің егемендігі мен ... ... ... ... бірі - оның ... патриотизмі.
Ендігі басты міндет осы мемлекеттің өркендеп өсуі, халықтың
әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... мемлекетінің қатарына қосылуды мұрат етіп отырған ел үшін өсіп келе
жатқан жас ... ... ... ... ... ... сана
-сезім, патриоттық іс-әрекет қалыптастыру - ... ... ... ... ... қара шаңырағы
Мақсаты: оқушыларға еліміз туралы, еліміз бен жерімізде болып жатқан
өзгерістер туралы, Отанымыз туралы деректер келтіріп мағлұмат беру. Еліне,
жеріне деген ... ... ... ... ой ... ... ... материалдар: газет-журнал мақалалары.
Кештің өту барысы:
I. Жүргізуші ой қозғайтын сұрақтар
«Елім», «жерім» деген сөзді кім қалай түсінеді?
«Отан» ... ... ... Жүргізуші оқушылардың айтқан ойларын қорытындылап түсіндіреді.
1. Отан отбасынаь басталады.
2. Ел, жер, Отан туралы мақал-мәтелдердің мағынасын ашады.
III. Жүргізушінің сөзін Отан ... өлең ... ... Отан — ... ... ... бері карай
кіндік қаны тамып, өсіп-өніп келе жатқан жері. Сондықтан өз Отанын
дуниедегі ең қымбатты, ең ... ең ... - ... ... ... ... ... мінезі, ізгілік сезімімен, парасатымен етене
байланысты. Оның неге бұлай екені данышпан жазушы Л.Н. Толстойдың мына
анықтамасынан да айкын білінеді.
«Отан ... не?»- ... ... біз ... деп жауап береміз.
«Ол - белгілі бір аумақта өзінің іс-қимылын жүзеге асырып ... ... Ол — ... ... ... және келешегі.Ол — оның өзіндік
мәдениеті, оның тілі, оның мінез-құлқы, ол — сол ... ... ... секірістердің, онық тарихи желілерінің тізбегі».
Бұл айтылғандар әдеп-инабат, адамгершілік туралы категорияның Отанға қатысы
не? ... ... да ... ... ... Отанға қатынасы — адамның
адамшылдығының, ізгілігінің, парасатының көрінісі. Отансыз адам болмайды.
Тағдырдың жазуымен, яғни адамның өзіне байланыссыз себептермен немесе
опасыздықтармен Отаннан қол ... адам ... ... де ... бірақ
алдыңғысы - аянышты да, соңғысы - жиіркенішті пенде.
Отан - белгілі бір адам үшін оның ... елі ... бойы ... кешіп
және солай болып қалу үшін, жанын пида ғып күресіп келе жатқан ... ... ғана ... ... ... ... ... жар қосағы, дос-жаран,
ағайын-туысы, солармен бірге жалғаннан көретін қызығы мен бақытының тұрағы,
өлгеннен кейін де, ... pухы жар ... ... ... ... ... ... жер.
Анам келін болған жер,
Кіндік қаным тамған жер, -
деген қарапайым ... ... ... ... деген шексіз сүйіспеншілігі
мен терең де ыстық сезімі тамаша ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... ел үшін
мақтаныш сезімін сыйлайды.
Ежелгі заман ойшылы, әйгілі шешен Цецерон «... сүйіспеншілік туралы
барлық ... ... ... бір ғана ... ... - ... ... толык бақытты болуы үшін, аяулы Отаны болу керек», -
дейді. Ал немістің ұлы ақыны Ф. ... (XVIII) ... ... ... ... ... каһарманы әрі әйгілі қолбасшы, қазақ халқының дана да
батыр перзенті Б. Момышұлының: «Отан үшін отқа түс -күймейсің!» - деген
әмір-бұйрықтай нақыл ... ... ... ... даусыз. Өзі үшін отқа
түскен ерлерін кайырымды халық, Отан- анасы да ұмытпай, мәңгілік даңққа
бөлейді.
Біздің ... ... ... сезімі өте терең, олар үшін
туған жерді қасиет тұту - қанға сіңген мінез, ... ... Бұл ... ... ана сүтімен тараған, ана тілімен дарыған, ақ нанымен
бекіген. ... ... ... ... ұзак ... ... ұлы ... толғаулары мен жез таңдай ділмарларымыздың
шешендік нақылдары туған жерді, Отанды ардақтауға ... Және ... ... ... мәнді, керемет көркем сөз маржандары десеңізші! Ата-
бабаларымыздың арттағы ұрпаққа мәңгілік аманатындай: "Отаның - алтын
бесігің", "Туған ... тасы да ... ... ... -нағыз жоқтық".
"Ер - туған жеріне, ит - тойған жеріне", "Ер - елінде, гүл - ... - Отан жоқ", "Жат елде ... ... өз ... ұлтан бол"
сиякты ғажайып мақалдар канша ма? Отан — отбасына қатер төңген заманда
туған, "Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама" аталатын XVIII ғасырдың алғашқы
ширегінде ... ... ... ... ... ... ... шерлі
жырларын былай койғанда, туған жерге деген ұлы сүйіспеншілік пен қасірет
жәдігерлігі болып табылатын:
Қаратаудың басынан көш келеді,
Көшкен сайын, бір ... бос ... ... ... ... көзге мөлтілдеп жас келеді, - деп басталатын «Елім-ай» ән-өлеңінің
өзі неге тұрады?
Халқымыздың ата құлқы, ана сүтімен канына сіңген осы отаншылдық,
ерлік, намыскерлік ... ... ... ... ... көзге түспеді ме?
Сол ерлерді туған жерлерінен мыңдаған шақырым алыста арыстанша алыстырып,
қандарын кайнатқан, алдымен, «Отан» деген қасиетті ... өзі ... ... ... елінің абыройын, ата салтын ардақтаған намыскерлік еді.
Басқаны былай қойғанда, туған ... қиыр ... ... ... ... ... ... қару құрсанған неміс фашистерін
ондап, жүздеп о дүниеге аттандырып қиын сәтте өз жолдастарын шабуылға
көтерген қаршадай қыздар - Мәншүк Мәметова мен Әлия ... ... ... ... көзі де сол ... отаншылдық рухы екені
даусыз. Бұл екі балауса қызға ерекше ... үшін ... ... деген жоғары атақ берілді.
Аласапыран заманда ата жұрттан адасып ... ... ... ... осы ... ... мысалдарынан-ақ айқын көреміз.
Кешегі қызылдардың зобалаңынан, одан кейін екінші дүниежүзілік соғыс
сұрапылынан жер ... ... ... ... ... туған жерге
деген ыстық махаббаты, сағынышы қаншалық жан тебірентерлік екенін енді
айқын көріп отырмыз. Жат жерде жүргендерінде ... ... ана ... ... ... ... ән-жырларымен көңілдерін демеп,
өздері де сағыныш мұңына толы өлеңдер шығарса, туған жерге келгенде,
беттерін куаныш жасы жауып, жата кап, топырағынан сүйген кемпір-шалдарды
ғана ... сол ... ... ... көргенде, атамекен дегеннің
қандай кұдіретті, қандай қасиетті екеніне тағы да көз ... ... ...... ... ... - ... жылайды» деген халық мақалының шындығын танимыз.
Адал перзенттері үшін туған жерден ... ... ... киелі
ештеңе жоқ. Бұл - халқымыздың қанына біткен имандай сенімі. Елдің салт-
дәстүрінен, ырымынан соның жан тебірентер мысалдары көптеп табылады. ... ... алыс ... ұзак сапарға аттанған балаларының мойнына туған
жердің топырағын салып бойтұмар тігіп, тағып береді. ... - ... жат ... ... ... ... сағынғанда мауқын
басады, қиындыққа душар болып, тарыққанда, әл-қуат береді, уайым меңдеп,
торыққанда көңіліне медет болады деп біледі. Шынында да, туған жердің
топырағынан ... ... адам жат елде де өзін ... ... ... ... аттанған боздақтарға олардың елде қалып бара
жатқан жары да бар. «Туған жердің дәмі ... ... елге ... ... әрі ... ... Отанынан алыста жүрген, әсіресе,
қартайып ауру-сырқатты болған кісі туған жерден ... ... екен ... Жаны соны ... ... елде ... ... сонда жерленген
адамның қабіріне атамекеннен бір уыс топырақ салу дәстүрі бар. Сөйткенде,
маркұмның жатқан орны жайлы, рухы риза ... деп ... ... ... ардақтауға қоса, оны жауларынан жан аямай қорғау
- әр ... ... ... де. ... ... басқаның қорлық-
зорлығынан корғамаған баланы перзентім деу былай тұрсын, адам деуге бола
ма? ... ... іс ... жан ... ... азаматты да азамат,
халык перзенті деуге болмайды. Сондыктан алдағы басты міндет - жастарды
отбасында, мектепте және қоғамдық ... ... ... адал ... ... ұлағатты сөздерге назар аударайық:
Отаншылдық - ең негізгі сезім.
Л.Н. ... ... үшін отқа түс - ... Отан ... тер ... халыққа қан төгіп. қызмет етуден аянба!
Б.Момышұлы
— Алтын анам, Отаным, сенен аяр жаным жоқ, сенен іркер күшім жоқ,-деп
ер қайратына міндағы, өрге ... ... ... бол, ... жер ... байланысыңды терең
сезіп, оған перзентінше қара, одан алғаныңды үш еселеп қайтар.
Дүние жүзінде біздің елімізден басқа да алуан түрлі мемлекеттер мен
аймақтар көп, ... ... ... анасы - біреу, оның Отаны да біреу ғана.
К.Д.Ушинский
Тест
1. Қай жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... 1991 ж. Ә. 1992 ... Қазақстан Республикасының ұлттық рәміздері ?
А.Ту, жалау, елтаңба. Ә. Ту, ... ... ... Республикасының елбасы кім ?
А. Н. Назарбаев Ә. К. ... ... ... ... ?
А. 30 тамыз 1994 ж. Ә. 30 ... ... ... қай жылы ... ... ... етті ... 2010 ж. Ә. 2009 ... ҚР ... ... кім ... ... Н. Назарбаев Ә. К. ... ... ... Ата заңы ... ... ?
А. Конституция Ә. ҚР ... ... ... Азия ... қай жылы өтті ... 2010 ж. Ә. 2011 ... «Қысқы Азия ойындарында» Қазақстан құрама командасы командалық есепте
нешінші орын алды ... 1 орын Ә. 3 ... ҚР-ң ... қай қала ... ... Ә. ... ... жұмыстың нәтижесі
| | | ... |1 ... |2 ... |
| | | |
|5 ... |70% |71% |
| | | |
|6 ... |75% |75% |
| | | |
|7 ... |76% |77% |
| | | |
|8 ... |80% |82% |
| | | |
|9 ... |79% |81% ... заманда болмасын жас ұрпақтың өнеге тұтар өзіндік ұлттық тәлім–
тәрбиесі болатыны белгілі.
Бүгінгі таңда Қазақстан тәуелсіз, ... ... ... ... Жаңа ... ... өркениетті, прогресшіл бағытына сай,
терең білімді, өзгерісті жағдайға тең бейімделгіш, өзге елдердегі
замандастарымен тең дәрежеде бәсекелесе алатын ұрпақ тәрбиелеу – бүгінгі
қоғам ... ... ... және ұлтжандылық тәрбиені қалыптастыру
үшін оның жас ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... ... ... рөлі зор деп ойлаймын. Жас ұрпақтың ... ... ... үшін мұғалімдер мен ата-аналар қарым- қатынаста
болып, бірлесе жұмыс атқарғаны жөн. Себебі, «Отанды сүю, отбасынан
басталады» деген мақал да ... ... мен ата- ... ... ... ... міндеттері-
Отанын, елін, жерін, халқын сүйетін, Отан үшін отқа түсетін, Қазақстан
Республикасын бүкіл әлемге танытатын, еліміз мақтан тұтатындай, жан- жақты,
нағыз патриот ұрпақ ... Ал ... ... ... ... Отан
алдындағы борышын өтеулері қажет.
Балаларды жастайынан спорт үйірмелеріне ... ... ... ... көк байрақ туын желбіретіп, ән ұранын шырқатып, халықаралық аренада
еліміздің намысын қолдан бермейтін спортшылар тәрбиелеу арқылы да
отансүйгіштік пен ... ... ... ... жан- ... дені сау, ... ұлтын сүйетін, елімізді
дамытатын, танытатын, «Ел болашағы- жас ұрпақ » деп, ел басымыз айтқандай,
жас ұрпақты тәрбиелеу біздің ... ... ... Ж.Ә., ... С.Б., ... А.М. ... Оқу құралы. Жалпы
редакциясын басқарған Құдиярова А.М. – Алматы: Дарын, -2004. -448 бет.
2. ... М. ... ... ... ... ... мектебі, №10,
1988. 29-30 беттер.
3. Сабыров Т. Оқыту теориясының негіздері. - ... ... ... ... ... 1992. 50-53 ... ... А. Р. Адамгершілік тәрбиесінің негіздері. -Алматы, 1991 ж. 32-
38 беттер.
5. « Бастауыш сыныпта ... » №5 2008. 40-42 ... ... Н. ... -М., 1990.
7. Шешенханова М. Мектеп басқарудың демократиялық алғышарттары //Қазақстан
мектебі журналы, 1993. 20-0-22 ... ... ... Ә.У.Ғалымова, Р.К.Ильясова «Педагогика»,
Астана 2007 жыл. 160-169 беттер.
9. « Бастауыш сыныпта ... » №6 2007 жыл. 16-20 ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушыларды қазақ батырларының қаһармандық бейнесі арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу54 бет
«Информатиканың теориялық негіздері» пәнін оқыту үрдісінде электронды оқу құралын қолдану75 бет
Ауыл мектебіндегі оқушыларды оқыту үрдісінде экономикалық тәрбие беру41 бет
Білім беру үрдісіндегі әлеуметтік институттардың өзара әрекеттестігі Педагогикалық процесті басқарудағы әлеуметтік институттардың өзара әрекеттестігі21 бет
Балалар мен жастарды Отансүйгіштікке тәрбиелеу4 бет
Балалардың жас және дара ерекшеліктерін оларды тәрбиелеу үрдісінде есепке алу43 бет
Бастауыш сынып білім беру үрдісінде жаңа технологияларды қолдану10 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмыс үрдісіндегі дамыта оқытудың теориялық және тәжірибелік негіздері31 бет
Денсаулық сақтау технологияларының мақсаты мен оқу-үрдісіндегі маңызы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь