Негізгі құралдар, оларды жіктеу және бағалау

Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.1 Негізгі құралдар, оларды жіктеу және бағалау.
1.2 Келіп түскен құралдардың есебін және оның аналитикалық есебін ұйымдастыру.
1.3 Негізгі құралдардың кейбір жекелеген түрлерін есептеудің ерекшеліктері.
1.4 Негізгі құралдардың тозуын және амортизациясын есептеу
1.5 Негізгі құралдарды есептеп шығару
Қорытынды
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Негізгі құралдар, оларды жіктеу және бағалау.
2. Келіп ... ... ... және оның ... есебін
ұйымдастыру.
3. Негізгі құралдардың кейбір жекелеген түрлерін есептеудің ерекшеліктері.
4. Негізгі құралдардың тозуын және амортизациясын есептеу
5. Негізгі құралдарды ... ... ...... ... өз ... құрал – жабдықтарын тартса ғана
жүреді, ал ол еңбек заттары (шикізат, материалдар, сатып ... ... және ... ... ... ... болып бөлінеді. Бұл
арада еңбек құралдарының құрамы ... ... ... ... ... ... қарап анықталады. Мысалы, заводтта дайындалған
бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім ... ... Ал оны ... ... ... ... үшін осы ... еңбек құралы болып табылады.
Инвертарлық объектілер негізгі ... есеп ... ... ... ... күрделі әрі жай болып келеді. ... ... ... ... ... шарты оны жіктеу болып
табылады. Егер негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы шығыстар болып табылады да объектінің ... ... ... ... – тапсыру (орнына ... ) ... ... құрамына жекелеген объектілерді енгізу үшін қолданып
жүрген заңға сәйкес. Негізгі құралдарды ақысыз беру ... ... ... және ... ... үшін екі дана етіп жасалады.
Негізгі құралдар бірдей өндірістік немесе ... ... ... ... және құны ... ... мүліктің бір типті
заттармен, құрал - сайманнан тұрса, олар ... бір ... ... ... ... ... те, жеке меншік те
түрлері бірдей қозғалып және танылады. Кез – ... ... иесі ... ... кез – келген мәмілені жасауына болады.
Жерді қысқа мерзімді пайдалану үшін 5 жылға дейін, ал ұзақ ... үшін 5 ... 49 ... дейін алады. Жерді қысқа мерзімге
пайдалану үшін, оның ... ... ... ... жағдайы бойынша жал ақысы резиденттің алатын табысынан
табыс салығы шегерілген сомадан төленетін болып келісілген.
Негізгі құрал ... ... ... ... ... ... ... әсер етуімен пайдалану процесінде біртіндеп
тозады. Моральдық тозудың ... ... ... тозу ... ... ... ... жабдықтар түріне орналастырады. Моральдық ... ... ... құрал – жабдықтар объектілерін қайта құрып,
жаңарту жұмыстарын жүргізеді. Жалға ... ... ... ... ... жалға беру шартының немесе шарт талаптарына сай
жалға алушы жасайды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектісіндегі
белгіленген нормалар, салық заңдылығының ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде мемлекеттік
тіркеуге жатады. Лизинг нәрсесін сатушы тікелей лизинг – ... ... ... де сатушылармен қарым – ... ... ... ... есепте қаржылық лизинг бойында жасалатын операциялар
онда қарастырылған келісім – шарттың жағдайына байланысты көрініс ... . ... ... ЕСЕБІ.
1.1 Негізгі құралдар, оларды жіктеу және бағалау
Өндіріс процесіне қатысу сипатына байланысты негізгі құралдар өндірістік
және өндірістік емес ... ... ... ... ... ... ... тікелей қатысатын
обьектілер жатады,олардың көмегімен өнімді әзірлеген ... ... әсер ету ... ... ... өндірісті жүргізу үшін қажет
материалдық жағдайын жасайды. Негізгі өндірістік құралдардың пайдалануын
сипаттайтын ... ... ... – қор ... ... ... негізгі құралдардың бір өлшеміне шыққандығы өндірілетін заттай немесе
ақшалай түріндегі өнімді көрсетеді.
Өндірістік емес негізгі құрал-жабдықтар – ... ... ... Олар ... ... ... ұзақ ... бойы
өтуге арналған.
Игілігіне қарай негізгі құралдар меншікті және жалға арнаған болып
бөлінеді.
Меншік ...... ... және оның ... ... ... құралдар. Белгіленген мерзімге шарт бойынша ... ... ... ... ... ... құралдар болып
саналады.Оларды жалға берушінің ... ... ... ... 001-ші ... ... негізіг құралдар" баланстан тыс шотынада есептейді. Жалға алу
мерзімі аяқталған соң немесе ол ... ... ... ... ... сатып алуына болады. Оларды 2411-ші " Жер ", 2412-ші " Үйлер мен
ғимараттар ", 2413 ... және ... ... ... ... ... ... "Басқа да негізгі құралдар" шоттарының
тиісті аралық шоттарында есептейді.
Пайдалану сипатына қарай негізгі құралдар жұмыс істеп ... ... ... ... тұрған негізіг құралдар, әрекет етіп
тұрған болып саналады. Жұмыс істемей тұрғандар – бұл ... ... ... ... ... ( латының өтеу деген сөзінен) – тозудың құндық ... 6 – шы ... ... ... бухгалтерлік есеп стандартына
(БЕС) сәйкес, ...... ... ... ... бойына
амлортизацияланған құнды тарту процесі.
Амортизацияланған құн бастапқы құны мен жою ... ... ... аударымдар әрбір есептік кезеңнің шығысы ретінде
танылады.
Жанадан пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... айдан кейін айдың бірінші күнінен басталады, ал шығып
кеткен негізгі құралдар бойынша – ... ... ... ... ... ... ... алынған негізгі құралдар бойынша амортизация есептеуді ... ... ... шарт ... сай ... беруші немесе жалға алушы
жасайды.
Негізгі құралдардың тозуын есептеу үшін 13 « ... ... » ... ... ... ... 2421 « ... мен
ғимараттардың тозуы », 2423 « Машиналар мен ... ... ... », 2427 « ... ... ... ... »
пайдаланылады. 12 бөлімшенің шоттарында (2412 – 2415 ... ... ... ай ... ... ... жалға алынған негізгі құралдар бойынша амортизациялық
аударымдарды жалға алушы жасайды. Амортизация ... ... ... жүргізуші 2930, 8045, 7210 шоттардың ... және ... 2423, 2425, 2427 ... 2-ші « Ұзақ ... жалға алынған
негізгі құралдардың тозуы » деп аталатын аралық шотының кредитінде ... алу ... ... ... ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі
құралдар жалға алушының меншігіне айналады. Мұндай жағдайда ұзақ ... ... ... ... ... 13-ші ... 2 – ші
19
Қолданыстағы нормалар бойынша есептелген тозудың сомасына 7470-ші «
Негізгі емес қызмет ... ... да ... » шоты дебеттеліп, 2421 ... ... ... тозуы» деген қосалқы шоты кредиттеледі. Негізгі
құралдарды әкелгеннен кейін 2421-2427 шотының, 4-ші субшотындағы ... және ... ... 1-ші « ... құралдардың тозуы» қосалқы
шоты кредиттеледі.
Егер шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... негізгі құрал баланстан тыс шотта
есепке ... ... көп ... көзбен ( визуально ) анықтайды, не болмаса
бастапқы құнының 0,01 – ден 2,0 % - ке ... ... ... құралдардың кәсіпорын ішіндегі орын ауыстыруын рәсімдеу ... екі дана етіп ... цех ... ... ... және
тапсырушының қолддары қойылған бірінші данасы бухгалтериаға тапсырылады, ал
екінші тапсырушы цехта қалады.
Негізгі құралдардың ақысыз ... ... акт екі дана етіп ... құралдарды басқа субъектіге сату кезінде актігнің үш данасы
жазылады: алғашқы ... ... ... ... ... дана ... ... адамға беріледі.
Негізгі құралдар бірдей өндірістік немесе шаруашылық жұмыстарға арналған,
техникалық сипаттамасы және ... ... ... бір ... ... тұрса, олар бухгалтерияда бір мүліктік
карточкада жүргізіледі. Бухгалтерия ... ... ... ... ... бекітіп, мүліктік карточка ашады, объектіге мүліктік
тізімдеу нөмерін беріп, ... ... ... негізгі құралдарды алу
туралы жазбасы жасалынады. ... ... ... ... кезде, мына
төмендегідей шоттар корреспонденциясы жасалынады.
|№ |Шаруашылық операцияларының ... ... ... |
| ... | | |
| | | ... ... |
|1 ... ... ... |200000 |2411-2415 |2411-2415 |
| |өз ішінде орын ауыстыру | | | |
|2 ... ... ... ... | | | |
| ... жеке ... алынды: | | | |
| ... ... ... |150000 ... |3310 |
| |ҚҚС ... ( ... үй | | | |
| ... және ... |24000 |1420 |3310 |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... кәсіпорынның жарғылық | | | |
| ... ... ... ... |600000 ... |5020 |
| ... ... кіріске алынды | | | |
|4 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... кәсіпорындар алынды: | | | |
| ... ... | | | |
| |ҚҚС (16%) | | | |
| ... ... есептеген тозу сомасы |250000 ... ... |
| | |40000 |1420 ... |
| | |100000 ... |2421-2427 |
| | | | | |
| | ... ... ... |350000 | х | х |
|5 ... ... ... құралдар кірістелді: | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... ... тозу |132000 |2412-2415 |6220 |
| ... |28000 ... ... |
| | | | | |
| | ... ... құны) |160000 | х | х |
|6 ... ... ... ... ... | | |
| ... анықталды: | | | |
| ... ... ... ... |64000 |2412-1215 |6220 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... |18000 |2412-1215 |2421-2427 |
| ... ... ... ... тозу | | | |
| ... | | | |
| ... ( эксперттік жолмен анықталған |82000 | х | х |
| ... құн ) | | | |
|7 ... өзі ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... |300000 ... |8110 |
| ... ... ... |200000 ... | |
| ... ( өндірістің өзі дайындаған негізгі|500000 | х | Х |
| ... | | | ... ... ... ... ... ... болып
жұмыс істеп тұрған жабдықтарды ... ... ... ... ... үшін ... ... есептеледі
Заттық құрамына қарай негізгі құралдар мүліктік және мүліктік емес
болып ... ... ... ) ... бар, яғни санауға және
өлшеуге болатындар жатады . ... ... ... ... ... су ... жатады.
Әр субъектіде негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын
қызметтеріне қарай мынандай түрлерге ... жер, ... ... тетіктер; машиналар және құрал-жабдықтар; күш беретін машиналар
және жабдықтар; жұмысшы машиналар және ... ... және ... және қондырғылар мен лабораториялық жабдықтар; есептеу техникасы;
басқа машиналар мен құрал – ... ... ... ...... ... және ... шаруашылық мүлкі; жұмысшы және өнім
беретін мал; көп жылдық екпе ағаштар, жерді ... ... ... ... ... да ... құралдар.
Негізгі құрал жабдықтардың бастапқы, ағымды, баланстық сату, жою, ... ... ... ... ... құны – негізгі құралды сатып алуға немесе салуға
кеткен нақты ... ... ... қоса ... салық пен
алымдардан, сондай-ақ орнату, жеткізіп беру, ... ... ... несие үшін пайыздар, және т.б шығындарынан тұрады.
Негізгі құралдардың бастапқы құны мынадай жолмен анықталады:
Жер ... ... ... ... ... ... құқығы- актіде
көрсетілген сатып алу құны, қозғалмайтын мүліктер бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша көрсетілген
қызметтердің төлемі, жерді мақсатты пайдалануға ... ... ... және орналастыруды қажет ететін немесе қажет ... ... ... мен ...... ... ... алу құны,
5
тасымалдау, соның ішіндегі тасымалдау кезіндегі құрастыру, машиналар мен
құрал – жабдықтардың ... ... т.б ... ... сынақтарға жұмсалатын шығындар. ... мен ... ... ... кезінде олардың бұзылғандарына кеткен ... қоса ... ... ... Егер ... ... несие
арқылы сатып алынған болса, онда төленген ... ... ... ... да ... ... ... қосылады;
үйлер мен ғимараттарды шаруашылық әдіспен салу кезінде: ... ... ... ... мен ... ... ... ақысы, үстеме шығысының тиесілі үлесі,
сәулетшілер, заңгерлер көрсеткен қызметінің ... ... ... ... ... ... ... салу кезеңіндегі
берілген кредиттер бойынша проценттер, ... салу үшін ... ... ... ...... құжаттардың құны, т.б – құрылыс
бойынша жұмсалған ... ... да ... ... ... ... немесе ғимараттарды біртұтас мүлік ретінде ... ... ... ... мақсатымен кіріске енгізу барысында бұл объектілердің
бастапқы құнын шектеу қажет, өйткені үйлер мен ... ... ... әрі олар ... Ал ... пайдаланудың мерзімі
шектелмеген, сондықтан олар ... ... ... ... ... жұмсалған шығыстан, объектіні бөлшектеу ... ... ... ... ... шегергеннен соң, жердің
бастапқы құны есептелінеді;
мердігерлік әдіспен тұрғызылған үйлер мен ғимараттар бойынша – объектіні
тұрғызу ... ... ... келісілген құнына құрал –
жабдықтарды сатып алуға жұмсалған шығыстар қосылады, егер де оның ... ... ... төленген болса;
құрылтайшылардың жарғылық капиталына салынған негізгі құралдар-өздерінің
келісілген бағасы бойынша;
6
субъектінің өзі дайындаған ... ... ... ... алынған негізгі
құралдар бойынша – сатып ... ... ... ... ... бойынша,
жеткізу және сатып алынған объектілердің тозу сомасын қоса есептелген басқа
да сатып алуға байланысты жұмсалған ... ... ... ... ... бойынша – құжаттарды
көрсетілген құны алынады ;
айырбас операциясы нәтижесінде алынған объектілердің – бастапқы ... ... ... ... құны ... ... ал ... құралдардың берілген ағымдағы құнына түзетулердің көмегімен алынған
ақша қаражаттарының сомасына тең болады;
Негізгі құралдардың бастапқы құны өзгертілуі ... ... ... ... ... ... ... жарым – жартылай жойылуы,
объектіні демонтаждау негізгі құралдардың жағдайына әсер ететін болса,
онда, бірінші кезекте, пайдалы қызмет ету ... ... ... ... құн – бұл ... ... ... бір мерзімдегі нарықтық
бағасы бойынша бағаланған құны.
Баланстық құн – бұл бухгалтерлік есепте және қаржылық есеп беруде
көрсетілетін жинақталған тозу сомасын алып тастағандағы ... ... ... ... құны.
Сату (өткізу) құны – бірін – бірі жақсы білетін және ... ... ... ... негізгі құралдарды өзара айырбастауына мүмкіндік беретін
құн.
Жою құны – тиімді қызмет ету ... ... ... ... жою ... ... бар баасы бойынша бағаланған бөлшектердің, металл
сынықтарының және басқа да материалдық құндылықтардың ... құн – ... ... жою ... ... ал ол ... түрде амортизациялық жолмен нормативтік
қызметіне немесе барлық пайдалы кезеңіне субъектінің шығысы ретінде
7
таратылады,бұл кезде:
- пайдалы ... ... – бұл ... ... негізгі құралдары
пайдаланудан экономикалық олжа алуда кәсіпорын топшылай;
- нормативтік қызмет кезеңі – бұл кезең ішінде белгіленген ... ... ... ... ... ... ... есебі 12-ші «негізгі құралдар» бөлімшесінің мынадай
мүліктік активтік шоттарында жүргізіледі:2411 «жер», 2412 «ғимараттар мен
құрылғылар», 2413 «машиналар, жабдықтар, өткізгіш тетіктер», 2414 «көлік
құралдары» 2415 ... да ... ... ... 2930 ... ... шотында аяқталмаған күрделі
салымдар, көп жылдық өсімдіктерді өсіруге кеткен шығындар, жас малдарды
өсіруге кеткен шығындар, бордақылауға кеткен шығындар есептелінеді.
Төлегенов Е. Т « ... ... ... ... 2001ж
8
1.2. Келіп түскен негізгі құралдардың есебін және оның аналитикалық есебін
ұйымдастыру
Негізгі құралдар ... ... ... және ... ... салудан; машиналар, жабдықтар, көлік құралдарын сатып
алудан; өз күшімен құрал – саймандар ... ... ... ... ... жас ... ... өсімдіктерге өткеннен
жарғылық қорға қосқан үлес нәтижесінде келіп түскендерден ... ... ... ... ... рәсімделеді.
Негізгі құралдарды қабылдау – тапсыру актісі ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген заңға сәйкес
олардың енгізілуі ерекше тәртіппен рәсімдеуге тиіс ... ... ... берілуін рәсімдеу үшін; негізгі құрал жабдықтардың бір
цехтан екіншісіне орын ... ... ... негізгі құралдарды
қоймадан пайдалануға берілуін рәсімдеу үшін, сондай – ақ ... ... ... кезінде оларды негізгі құралдардың құрамынан шығару
үшін қолданылады.
Негізгі құралдарды қабылдауды рәсімдеу кезеңінде субъект ... ... ... ... ... ... объектіге бір
данадан акт жасайды. Негізгі құралдардың ... ... ... ... актісін жасауға тек шаруашылық мүлкінің, ...... және т.б ... ... ... ... егер бұл
объектілер бір типті болса, құндары бірдей болып, бір календарлық ай ішінде
қабылданған ... ғана жол ... акт ... ... ... қол ... ... жетекшісі немесе соған өкілетті адамдар
бекітеді.
Алыс – беріс ( орын ауыстыру ) ... ... ... ... ... ету ... және ... жою құнын көрсетеді.
Қызмет ету мерзімін шаруашылық ... ... ... ... ... ол дербес құралдардың техникалық жағдайынан, нормасынан және басқа да
көрсеткіштерінен шығады. Ал болжамдық жою құны ... ... ... ... ... ... табуы керек, болмаса оны
9
Бұл мүліктерді бір ғана карточкада есепке алуға ... ... ... ... ... түскен негізгі құралдардың актілері,
техникалық төл құжаттары және басқа ... ... ... ... және ... ... ... элементттерінің
қысқаша техникалық сипаттамасы беріледі, бірақ сол ... ... ... Негізгі құралдарды басқа
субъектіге тапсыру ... ... ... ... ... ... ... – ақ негізгі құрал объектілерінің субъект ішінде орын ... « ... ... ... есептен шығару актісі » негіз
бола алады. Құрылысы салынып ... ... ... ... ... ... туралы жазбаларды карточкаға жазу үшін «
Жөнделген, қайта ... және ... ... ...... » негізінде жазылады.
« Объектінің қысқаша жеке сипаттамасы » бөлімінде негізгі объектінің
тек ... ... және ... ... сондай – ақ объектінің
техникалық құжаттамасында бар мәліметтерді қайталамай, осы ... ... ... екі – үш сапалық көрсеткіштерімен шектеліп, оған қатысты
қосымша құрылыстар, ... және ... ... ... ... топтама есебі жайында қысқаша жеке сипаттаманы әр объектіге
жеке бермей – ақ, ... ... ... ... ... ... ... сандық та және сапалық та көрсеткіштері айтарлықтай
өзгерсе, онда оларға жаңа ... ... ... ал ескі ... ... ... ретінде сақталады.
Бухгалтерияда толтырылған Мүліктік карточкалардың негізінде ... ... ... ... ... ... Тізімдемеге
тіркейді, ол ( тізімдеме ) ... ... ... ... ... ... ... карточкаларды нөмірлейді, содан ... ... ... ... сақтайды, ал бұл топтар ішінде – қолдану
орындарымен материалдық жауапты адамдар және ... ... ... ... ... ... бөлімдерден тұрады: « Қолданыстағы
негізгі құралда », сондай – ақ « Ағымдағы айда кеіп ... », « ... ... ... », « Ішкі орын ... », « Жөндеудегі », «
Қордағы », « Тоқтап тұрғаны ( консервациядағы ) », « ... ... ... », ... ... ... ... бекітілген негізгі құралдардың
барлығы бөлімдер ( цехтар ) бойынша ... ... ... ... ... материалдық жауапты ... және ... ... үшін ... ... ... құны
туралы тізімдердегі және мүліктік карточкалардағы мәліметтер сәйкес келуі
керек. ... роны ... ... құралдардың есебі мүліктік
карточкалардың бухгалтериядан жазылып алынған екінші ... ... ... ... мәліметтер негізгі құралдар
қолданылатын жердегі мәліметтермен бірдей болулары ... Б.А, ... Т.А, ... А.Ш « ... ... » ... 1998
13
1.3. Негізгі құралдардың кейбір жекелеген түрлерін есептеудің
ерекшеліктері
Жерді тұрақты пайдалану құқығы мен жерді ... ... ... ... ... ... «Жер ... » заңына сәйкес жер териториялық
кеңістік болып саналады, оның шегінде ҚР ... ... ... бірдей өндіріс процесі және ... ...... ... ... ... . жер өндіріс прцесі ретінде еңбек
процесінің және экономиканың бірқатар саласының, атап айтқанда, ауыл ... ... ... ... алғы ... ... ... Конститутциясына сәйкес жер және оның қойнауындағы ... ... және ... ... басқа да табиғи ресурстар
мемлекеттік меншікке жатады. Сондай – ақ, ... ... ... мен ... ... жер жеке ... ... мүмкін.
ҚР жердің мемлекеттікте, жеке меншік те түрлері бірдей қорғалып ... Кез – ... ... иесі заңға қайшы келмейтін кез – келген
мәмілені жасауына ... ... ... оның ... ... ... жеке меншікке тегін пайдалануына;
- тұрақты немесе уақытша ... заң ... ... шарттары бойынша жерге деген құқын сатуға
болады.
Жерді пайдалану құқы – ... ... ... жер ... ұзақ немесе белгілі бір мерзімге, немесе тегін пайдалануға құқығы
бар. Жерді пайдалану құқығы: мемлекеттік органдарының ... ... ... және басқа да ... ... ... ... ... ... ... үшін 5 жылға дейін, ал ұзақ ... үшін 5 ... 49 ... ... ... ... ... мерзімге
пайдалану үшін, оның пайдалану мақсаты көрсетіледі.
14
Жерді басқа да құралдармен салыстырғанда айырмашылығы ... ... ... құны ... ... ... тез азайып қана
қоймай, сонымен қатар жақсара ... ... ... жер
амортизацияланбайтын болып саналады.
Жерді пайдаланушылар мемлекетке жер үшін төлем төлейді. Жеке меншікке
немесе ... ... ... ... ... ҚР ... 2001 ... маусымдағы № 210 – 10 заңымен бекітілген.
Әрбір кәсіпорын жердің оперативтік және бухгалтерліу есебін жүргізеді.
Әрбір жер ... ... ... ... ... ашылып, жердің аналитикалық есебі жүргізіледі.
Меншік құқы мен жерді ... құқы ҚР ... ... ... да ҚР заң ... ... тәртіпте қорғалады.
Меншік иесі немесе жерді пайдаланушылардың шеккен зияндары толық
көлемінде ... де, егер ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
қажеттілігі үшін қайтарылып алынса;
- меншік құқығына немесе жерді пайдаланушыларға ... ... ... белгіленуіне байланысты шектеулер енгізілсе;
- меншік құқығы мен пайдалану құқығы бұзылса;
- ... салу және ... ... ... сапасы төмендесе,
нәтижесінде жер құнарлығы мен суару жағдайы нашарласа;
- төтенше жағдай кезінде жерді қайтарып алса.
Меншік иелерінің және жерді пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... ... және әкетілетін негізгі құралдардың ... ... ... ... инвесторлар, басқа да заңды тұлғалар
өндіріс процесінің белгілі бір уақыт мерзімінде ... үшін ... ... ...... мен ... да ... құралдарын
уақытша әкелуге құқылы. Бұл негізгі ... ... ... өз
иесіне қайтарылады, тек
15
табиғи тозуынан басқасы. Республикаға әкелінбейтін негізгі құралдардың
категорияларын ҚР Министрлер кабинеті ... ... ... ... ... ... ... Әкелу мерзімі әкелу мақсатымен белгіленеді
және ол ... екі ... ... ... құралдардың Республикаға әкелінетін мүліктері ... ... ... ... ... ... ... ҚР субъектісі кедендік территория шегінен тысқары
шетелдерде өндірістік қызметті ... ... үшін ... қорларын алып
кетуіне құқылы.
Әкелінген және әкелінетін негізгі құралдардың есебі келесі: ( 2412-
2415) «Уақытша әкелінетін негізгі ... ... ... ... әкелінген негізгі құралдарды есепке алғанда 2412-3, ... ... ... 4240 шоты ... ... негізгі құралдарды пайдалану ... ... ... ... бойынша олардың амортизациясы есептеледі. Бұл
жағдайда 2930,7110,7210,8045 шоттары дебеттеледі де, соған ... ... ... ... » ... ... 3-ші «Уақытша әкелінетін
негізгі құралдардың тозу » қосалқы шоты кредиттеледі.
Уақытша әкелінген негізгі құралдар ... ... ... шоттар
корреспонденциясы жасалынады:
- уақытша әкелінген негізгі құралдардың бастапқы құнына : 687т – ші ... да ... ... және ... шоты ... 12-ші «
Негізгі құралдар» шоттарының ( 2412\3-2415-\3 )бөлімше шоттары
кредиттеледі;
- есептелінген тозу ... :13-ші « ... ... ... ... 12-ші « ... құралдар» бөлімшесі кредиттеледі.
Негізгі құралдардың әкетілуі 12- ші « Негізгі ... ( ... ... ... дебетінде және тап осы бөлімшесінің (
2412-2415 шоттары), 1-ші « ... ... ... » ... шотының
кредитінде көрсетіледі. Уақытша әкетілген негізгі құралдар осыған
керісінше ... ... ... ... құралдардың тозуын және амортизациясын есептеу.
Негізгі құрал өндіріс процесіне қатысуымен, жылдар ... ... ... әсер ... ... процесінде біртіндеп
тозады. Тозудың екі түрі болады: табиғи және сапалық ( ... ) ... сай ... ).
Негізгі қорлардың табиғи тозуы ... ... ... ... және ... ... ... тікелей қатыспай – ақ,
түрлі сыртқы факторлардың әсерінен: ылғалдан, атмосфералық ... ... тот ... ... ... ... ... сапалық ( моралдық ) тозуы техникалық процеске,
өндіріс әдістерін жетілдіруге және жаңартуға байланысты ... ... мен ... ... жұмыс істеп тұрған негізгі құралдардың
ұқсас өнімдерінің арзандауына ықпал етеді. Осыған орай, ... ... ... ... жоғалтып, құнсызданғандай болады.
Машиналардың, жабдықтардың, үйлер мен ғимараттардың барынша жаңа , неғұрлым
жетілдірілген және ... ... ... жаңа ... ... ... көп ... өсімдіктердің түрлері мен сорттарын
өндіріске енгізуге байланысты пайдаланып жүрген негізгі ... ... ... ... ... тиімсіз болып қалады.
Негізгі құралдардың сапалық тозуын мынадай факторлар арқылы
анықтайды: ... ... ... ... ... процесті жетілдіру – жаңа технология қолданған ... ... мен ... жарамайды; шығарылатын өнімнің
номенклатурасын өзгерткенде және ... ... ... ... жұмысшылар біліктілігіндегі, өндірісті орналастыру
географиясындағы өзгерістер өндірістік және ... ... ... ... азайтылуын талап етуі мүмкін; ... ... ... ... ... ... қажетті шикі зат
құрамындағы өзгерістер өнеркәсіптің өндіретін саларында өндіріс көлемінің
қысқаруына әкеп ... ... Ұзақ ... ... ... ... құралдардың тозуы » деген аралық
шотының дебеті бойынша және 13- ші ... 1-ші ... ... кредиті
бойынша көрсетіледі.
Негізіг құралдардың амортизациясын есептеудің әртүрлі әдістері бар.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің ... есеп ... ... ... ... есеп ... ... есптеудің тәсілі
бойынша жасалынады, олкар:
- құнын бірқалыпты ( түзу сызықты ) жолмен есептен ... ... ... ... ... ... ( ... парапар )
етіп есептен шығару ( өндірістік әдіс);
- жеделдетіп есептеншығару;
- қалдығын азайту жолымен есептен шығару;
- құнын сандардың жиынтығы бойынша ( ... ... ... ... құралдардың түрлері бойынша амортизацияны есептеудің әрқилы
әдістері пайдаланады. Бұл ... ... ... бір түрі ... ... ... пайдаланылады.
Таңдап алынған амортизацияны есептеу әдісі ... ... ... тиіс және және ол бір ... жылдан екінші бір
есептік жылға өтуі мүмкін. Егер де амортизацияны есептеу ... ... онда оның ... ашу ... бюджеттік мекемелер бойынша тозудың есептеу әдісі құқығы өкілетті
органдардыңеншісінде болады.
Негізгі құралдардың құны бойынша ... ... ( ... ) ... ... яғни ... құны, оның қызмет ету мерзімі
ішінде өндіріс шығындарына біркелкі норма ... ... Бұл ... ... ... оның ... ету ... ұзақтығына
байланысты болып келеді.
Бұл тәсілде амортизациялық соманы аудару үшін:
20
- қызмет етудің пайдалы ... Бұл ... ... ... ... ... және күтіп ұстау жағдайына да байланысты
болып келеді.
- ҚР салық заңдылықтарының белгіленген ... ... ... ... ... ... нормалар,
салық заңдылығының нормасынан аспауы тиіс.
Негізгі құралдардың амортизациясының бірқалыпты әдісі мына формула
бойынша есептеледі.
Бастапқы құн – ... ... ... ... есеп » ... Қ.К ... ... Негізгі құралдарды есептен шығару.
Шаруашылықты жүргізуші субъект қолданылып жүрген заңдарға сәйкес,
өзіне тиісті үйлерді, ... ... ... ... ... ... ... басқа субъектілерге беруге, айырбастауға, жалға беруге,
уақытша тегін пайдалануға беруге, сондай – ақ баланстан шығарып ... ... ... ... ... және ... тозуына
байланысты жою қажет ... ... ... ... ... ... ... техникалық жағынан қайта жабдықтағанда:
кеңейткенде; негізгі ... ... ... деп тапқанда; табиғи
өзгергенде; ... ... ... ... ... және
басқа кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға бергенде ( сатқанда ), өткізгенде
және ... ... ... ...... ... анықтау үшін, сондай – ақ
қажетті құжаттарды дайындау үшін басшының бұйрығымен комиссия ... оның ... бас ... ... субъект жетекшісінің
орынбасары , бас бухгалтер ... оның ... , ... бар ... , ... ... өкілі , мемлекеттік
көлік инспекцияысының өкілі бар тұрақты ... ... ... ... ... ... түрлерін баланстан
шығарғанда ... ... ... ... да ... жұмыс істейтін комиссиялар есептен шығарылатын
қажетті ... ... ... , оларды қайта қалыпқа
келтіру немесе одан әрі ... ... ; ... шығару
себептерін , қажетті жағдайда обьектілердің уақытынан ... ... ... ... ... тораптардың , тетіктер мен
материалдардың пайдаланылу мүмкіндіктерін және ... ... ... құрал-жабдықтардың есептен шығару ... ... ... ... төл құжаттарын , этаптық
жоспарларын ,ақау белгілерінің
22
тізімін , ... ... ... ... ... ... ... қолда бар ... ... ... мен ... ... ... ... қайта қалпына келтіріп , жөндеу мүмкін болмаған жағдайда
немесе ... ... ... ... ... жүретін
машиналар – тек негізгі тетіктер, тораптары мен ... ... ... есептен шығарылады.
Негізгі құрал – жабдықтарды толық және ішінара ... ... ... құрал – жабдықтарды жою туралы Акт ... ... ... ... ... ... коммисия немесе соған
уәкілетті адам екі дана етіп ... ... 1-ші ... беріледі де , екіншісі негізгі құрал - ... ... ... ... және ол ... кейін қалған ... ... , ... ... және тағы басқаларын ... ... ... ... ... ... ... , сондай - ақ ... ... , ... ... , құрал - жабдықтарды
бөлшектегеннен түскен ... ... ... ... ... ... шығару нәтижелерінің ... ... ... ... ... ... барлық түрін
есептен шығару «Автокөлік ... ... ... актісінде»
көрсетіледі . Актіні комиссия екі дана етіп дайындап, субъектінің басшысы
немесе өкілетті ... ... Бір ... ... берілсе, екіншісі
құрал – жабдықтардың сақталуына жауапты тұлғаға беріледі де, ол автокөлік
техникасын ... ... ... ... ... ... ... сынықтарын қомаға тапсыруға негіз болып табылады.
Автокөлік құралдарын жоюдан және ... ... ... ... « ... есептен шығару нәтижесінің есебі » деген
бөлімшесінде көрсетіледі.
23
Объектіні есептен шығарған кезде, оған қысқаша сипаттама ... оның ... шығу ... ... ... бөлшектерінің жағдайы
көрсетіледі және олардың жөндеуге жарамдылығы да айтылады. Егер де ... ... ... және тағы ... ... жағдайдың
салдарынан есептен шығарылатын болса, онда актіге қоса тиісті ... ... ... ... ... басшысы бекітеді. Тек бекігеннен кейін
объектіні ... ... ... ... ... бөлшектері пайдалануы мүмкін
болатын бағасы бойынша құндылықтар тиісті шоттар бойынша кірістеледі.
Негізгі ... ... ... қабылданған тәртібін бұзған
жағдайда жою нәтижесінде алынған ... ... ... анықталса, онда оған кінәлі лауазымды ... ... ... ... ... ... құрал – жабдықтарды, көлік құралдарын,
приборларды, құрал – саймандарды, мүлікті, жұмысқа пайдаланылатын және ... ... ... ... жеке ... ... ... құрал – жабдықтарды бір кәсіпорыннан екінші бір ... ... екі дана етіп акт ... Акт ... ... ... мен негізгі құрал – жабдықтардың кәсіпорын балансынан
шығарылғаны ... ... ... ... ... өз ... орын ... кезінде, орын
ауыстыру актісімен рәсімделеді. Оның негізінде негізгі құрал – жабдықтардың
бір орыннан екінші орынға көшуі ... ... ... жеріндегі
мүліктік түгендеу карточкаларына белгі соғылады. Негізгі құралдар
шаруашылық ішінде орын ... 12 « ... ... » бөлімшесі
шоттарының дебеті мен кредиті бойынша бухгалтерлік жазулар ... осы ... ... ... келе, мынадай тұжырымда жасамға
келеді.
Негізі құралдар материалды өндіріс саласында да, өндірістік емес
салада да ұзақ ... бойы ... ... Осы негізгі құралдарға ; ... ... көп ... екпе ... ... және ...
жабдықтар ( соның ішінде автоматты ... және ...... );
машиналар және жабдықтар ; өлшеу және ... ... және ... лобариториялық жабдықтар; есептеу техникасы; басқа машиналар мен
құрал – ... ... ... ...... өндірістік мүлік және
жабдықтар; шаруашылық мүлік; жұмысшы және өнім беретін мал; көп жылдық екпе
ағаштар; ... ... ... күрделі шығын; басқа да негізгі құралдар
жатады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебін ... ... ... ... ... пен ... ... жүйесі анықтайды.
Негізгі құрал өндіріс процесіне қатысуымен, жылдар мерзімінің
әсерімен, ... ... әсер ... ... процесінде біртіндеп
тозады. Тозудың екі түрі болады: табиғи және сапалық ( моральдық ) ( ... сай ... ... ... ... тозуы олардың өндіріс процесіне қатысу
нәтижесінен және ... ... ... тікелей қатыспай – ақ,
түрлі сыртқы факторлардың әсерінен: ылғалдан, ... ... ... тот ... ... ... болады.
Негізгі құралдардың тозуын есептеу үшін 13 « ... ... » ... ... синтетикалық шоттары: 2421 « Үйлер мен
ғимараттардың тозуы », 2423 « ... мен ... ... тозуы », 2425 « Көлік құралдарының тозуы », 2427 « Басқа
негізгі құралдардың ... » ... 12 –ші ... ... ... – 2415 ... ) ... негізгі құралдар 5 жылдан бір ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес,
өзіне тиісті үйлерді, ғимараттарды, құрал – ... ... ... ... саймандарды басқа субъектілерге ... ... ... ... тегін пайдалануға беруге, сондай – ақ баланстан шығарып
тастауына болады.
Негізгі ... ... ... ... және моральдық тозуына
байланысты жою қажет болғанда; құрылыс ... ... ... ... объектілерді техникалық ... ... ... ... табынан малдарды жарамсыз деп тапқанда; ... ... ... ... ... шаруашылықаралық және
басқа кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға бергенде ( сатқанда ), ... ... ... асады.
Тұрақты жұмыс істейтін комиссиялар есепиен шығарылатын қажетті
объектілер мен ... ... ... ... қалыпқа келтіру немесе одан
әрі пайдалануға жарамсыздығын; есептен шығару ... ... ... уақытынан бұрын есептен шығаруға кінәлі тұлғаларын;
кейбір тораптардың тетіктер мен материалдардың ... ... ... бағасын анықтайды; негізгі құрал – жабдықтардың есептен шығару
актілерін жасайды. Комиссия актілерді дайындағанда төл құжаттарын, ... ақау ... ... ... ... ... актілерін және тағы да басқа қолда бар құжаттардыпайдаланылады.
26
Пайдаланған әдебиет:
1. « Ауылшаруашылық кәсіпорындарындағы бухгалтерлік есеп »
авторы: Е.Т Төлегенова, В.К ... Л.Г ... « ... есеп ... ... Б.Е ... ... Н.А. Құдайбергенов.
3. «Субьектінің қаржы – шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп
шоттарының корреспонденциясы»
авторы: Қ.К. Келімжанов, Э.Т.Төлегенов, М.Б. Байдаулетов.
4. « Бухгалтерлік есеп стандарт» Алматы, ... « ... ... ... ... ... В.В.Радостовец, О.И.Шмидт
6. « Бухгалтерлік есеп теориясы»
авторы: З.Н.Әзібаева Б.Е.Укашев
7. «Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру»
авторы: Т.Ә.Әбдіқалымов, А.А.Сатмурзаев.
8. «Қаржы есебі» Алматы, Дәуір ... ... В.К. ... ... ... ... ... К.Ш.Дюсембаев
10. «Справочник по аудиту» М,1999
11. «Есеп саясаты» . Алматы , 1998
27
Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім ... ...... ... ... ... ... құралдар, оларды жіктеу және бағалау
Орындаған: Меңдіғалиева
А.Т
Эк 3\1
Тексерген: Құспанова С
Атырау – 2007
Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім ... ...... институтының колледжі
Рецензия
( курстық жұмыстан)
Студенті: Меңдіғалиева Айнагүл
Мамандығы: 0703002 ... ... ... ... ... ... жіктеу және
бағалау_____________________________________________
Курстық жұмыс бойынша ескертулер:____________________
_____________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
______________________________
Рецензент_________________________________________________
"____" ______________ 2007 ж
-----------------------
2
21

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Машина және құралдарды бағалау22 бет
Машина, көлік құралдары және құрылғыларын бағалау38 бет
Мемлкеттік мекемеде негізгі құралдарды бағалау44 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
"Түркі тілдерінің жіктелуі."6 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
«Балалар ойынының жіктелуі.Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік-рөлдік ойындары»7 бет
Іс қағаздарын жүргізу тарихы және жіктемесі. Құжат ұғымы және функциясы7 бет
Ісіктердің жіктелуі19 бет
Азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың түрлері және жіктелуі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь