Өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау

Шығындарды есепке алудың және өнімнiң өзіндік құнын калькуляциялаудың белістік өдісі өнiмді жаппай өндіретiн кәсiпорындарда колданылады, онда бастапқы шикізат дайын өнiмге дейiн рет-ретімен технологиялык өңдеуден өтеді Бұл әдіс шикізаттың кешенді түрде пайдаланылатын кәсшорындарында металлургиялық, химиялық, мұнай өндеу және басқа да салаларда колданылады. Мысалы, мата тоқу кәсiпорындарында үш қайта жасау — иіру, тоқу және әрлеу саласы, қара металлургияда — домен пеші, болат балқыту, прокат, былғары өндірісінде — күлді, тері илеу жөне әрлеу саласы бар
Дайын өнiм немесе шалафабрикат шығарумен аяқтайтын технологиялық процесті бөлістік әдіс деп атайды Бөлістік әдісте өндіріске кеткен шығындар олардың әрбір кезеңі, фазасы, ауысымы, яғни бөлісі бойынша есептелінеді Әрбір белістен кейiн шалафабрикат шығарылады, ал түптеп келгенде — дайын өнiм алынады Бөлiніс тізбесі пайдаланылатын жабдықтар, өндіріс процесстерінің арасындағы үзіліс-іркілістер; шығарылатын шалафабрикаттардың, өнiмнің сипаты мен басқа да өзiне тән жағдайлары ескеріле отырып, технологиялық процесстер туралы деректердін негiзінде белгiленеді Бұл орайда, бөлініс жөніндегi шығындарды жоспарлау мен есепке алуды, аяқталмаған өндірісті есепке алу мен бағалауды ұйымдастыру, өзі өндірген шалафабрикаттар мен дайын өншдердің өзiндік кұнын калькуляциялау мүмкіндігi ескерiледі
Тікелей шығыстар (шикiзат, негiзгi материалдар, шалафабрикаттар, өндіріс жұмысшыларының жалақысы т б) әдетте, бөлістер бойынша, ал әрбір бөлістердщ ішінде — әзірленген өнім түрлері бойынша есепке алынады (шалафабрикат немесе дайын бұйым)
Үстеме шығыстар бөлістердщ арасына таратылады, ал олар өрбір бөлістердің ішiнде — шығарылатын өнiм түрлерiнің арасына таратуға қабылданған коэффициенттердiң базасында жасалуы мүмкiн.
Бөлістік әдісiн колданған кезде нормативтік әдістің непзгi элементтері — нақты шығындардың ағымдағы нормадан жүйелі түрде ауытқуын, сондай-ақ нормалардың өзгеру есебін және олардың себебін табуды қолдану керек
Еңбек шығындарын, ресурстардың шығыстарын қүжаттауда және жедел (оперативтiк) есеп беруiнде энергетикалық, материалдық және баска да шығындардың нақты шығысын ғана көрсетiп қоймай, сонымен қатар өндірiс тапсырмаларына немесе нормасына непзделген шығындар да көрініс табуы керек. Белгiленген технологиялық процесстің ауьггқуынан, жұмсалған материадық шығыстардың құрамының өзгеруiнен, шығарылған өнімнің ассортиментінен, олардың сорттылығынан болған қосымша шығындар немесе үнемдеулер дер кезінде көрініс табуы тиіс.
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың және шығынды есепке алудың бөлістік әдісінің екі нұсқасы пайдаланылады: шалафабрикаттық және
        
        Өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау.
1.Өнімнің,жұмыстың және ... ... ... калькуляциялаудың және
шығындарды есепке алудың бөлістік әдісі.
Шығындарды есепке алудың және ... ... ... ... өдісі өнiмді жаппай өндіретiн кәсiпорындарда колданылады, онда
бастапқы шикізат ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс шикізаттың кешенді түрде пайдаланылатын кәсшорындарында
металлургиялық, химиялық, ... ... және ... да ... колданылады.
Мысалы, мата тоқу кәсiпорындарында үш қайта жасау — иіру, тоқу және әрлеу
саласы, қара ...... ... ... балқыту, прокат, былғары
өндірісінде — күлді, тері илеу жөне әрлеу саласы ... өнiм ... ... ... ... ... процесті
бөлістік әдіс деп атайды Бөлістік әдісте өндіріске кеткен шығындар олардың
әрбір кезеңі, фазасы, ауысымы, яғни ... ... ... ... ... ... ... ал түптеп келгенде — дайын ... ... ... ... ... ... ... үзіліс-іркілістер; шығарылатын шалафабрикаттардың, ... мен ... да ... тән ... ... ... ... туралы деректердін негiзінде белгiленеді Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... өндірісті
есепке алу мен бағалауды ұйымдастыру, өзі өндірген шалафабрикаттар мен
дайын өншдердің өзiндік кұнын ... ... ... ... ... ... ... шалафабрикаттар, өндіріс
жұмысшыларының жалақысы т б) әдетте, бөлістер бойынша, ал әрбір бөлістердщ
ішінде — ... өнім ... ... ... алынады (шалафабрикат
немесе дайын бұйым)
Үстеме шығыстар бөлістердщ арасына таратылады, ал олар ... ...... өнiм түрлерiнің арасына ... ... ... ... мүмкiн.
Бөлістік әдісiн колданған кезде нормативтік әдістің непзгi ... ... ... ағымдағы нормадан жүйелі түрде ауытқуын, сондай-ақ
нормалардың өзгеру есебін және ... ... ... ... ... ... ... шығыстарын қүжаттауда және жедел
(оперативтiк) есеп беруiнде энергетикалық, материалдық және баска да
шығындардың нақты шығысын ғана көрсетiп қоймай, сонымен ... ... ... нормасына непзделген шығындар да көрініс табуы керек.
Белгiленген технологиялық процесстің ауьггқуынан, ... ... ... өзгеруiнен, шығарылған өнімнің ассортиментінен,
олардың сорттылығынан болған қосымша шығындар немесе үнемдеулер дер кезінде
көрініс ... ... ... ... калькуляциялаудың және шығынды есепке алудың бөлістік
әдісінің екі нұсқасы пайдаланылады: шалафабрикаттық және ... ... ... бөлістер бойынша есептік калькуляция жасайды
және оған үстеме шығысын коса есептейді. Шалафабрикатсыз ... ... ... ... ... және ... шығындарына одан кейінгі
қайта жасаулардан туындаған өндеу шығындарын қосып, содан соң өнімнің
езіндік қүны анықталады.
Бөлістік әдісі кезінде ендірістегі шығындарды ... алу ... ... ... ... ... жасауға ашьшатын ведомостарында
жүргізіледі.
Алғашқы шикізаттан өндірістің бір процессінде әртүрлі ... ... енім түрі ... ... ... ... құнын анықтау үшін
түзету коэффициентін пайдаланады. Мысалы, ағаш кесу кезінде ... ... ... ... да, ... тақтайлар да, жаңқалар және
отындық кесінді шеттақтайлар да алынады. Мүндай ... ... ... ... ... ... ... (единица) ретінде қабьшданады, ал
қалған сортгарын коэффициенттердің көмегімен анықтайды.
Мұнай ... ... өнім ... ... түрғыдан сипаттайтын
бір өнім (шикізат) бірлігінен алынған коэффициенттер жүйесі пайдаланылады.
Егер де бір шикізаттан әртүрлі мүнай өнімдері ... ... онда ... ... ... ... ... өзіндік қүнын белгілейді,
ал еңдеу шығындары әрбір өнім түрінің арасына үлес салмағы ... ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялау мен шығындар
есебін үйымдастыру ерекшеліктеріне бір мысал келтіріп көрейік.
Тоқыма өнеркәсібінде төрт түрлі ... ... ... ... жіп ... ... ... (әдемілеу).
Өндіріске босатылған алғашқы шикізаттың (жүн, синтетика талшығы) қүны 1200
мың теңге құраган. ... ... ... материалдар, жалақы және
жалақыдан жасалатын аударымдар) әрбір цехтар (бөлістері) ... ... ... ... ... ... — 500 мың ... өңдеу — 400
мың теңге. Жалпы есептік кезендегі үстеме шығыс — 1400 мың ... ... ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялаған. Егер
де әрбір бөлістің ... ... өнім ... саналмаса және ол сыртқа
сатылмаса, онда үстеме шығыстарын ең ... ... ... ... Ал ... ... цех (немесе бөліс) өз өнімін дербес түрде сата ... ... ... белістің шығарған өніміне үстеме шығыстар қосылады:
Шалафабрикаттық нұсқаның ... ... ... ... ... ... 12700000 теңге (1700000 + 2400000 + 3400000 + 5200000); ал олардын
ішкі айналымы 7500000 (1700000 + 2400000 + ... ... ... ... 5200000 ... ... - ... тапсырыстық және бөлістік әдістердің негізгі кемшілігі мынада:
өнімнің нақты өзіндік кұны есептік кезеңнің соңында ғана ... ... ... ... ал ... өзі кәсіпорынның (цехтың)
басшылығының есеп беру кезеңі ішінде өндірістегі іс ... ... ... ... ... ... ... отыруға
мумкіндік бермейді. Бұдан басқа шығындарды есепке алудын ... ... ... ... ... ... кұны, сол
өздерінің жоспарланған кезіндегі орташа ... ... және ... ... ... бойынша жүргізілген ұйымдық-техникалық
шараларға жұмсалған шығындардың шын мәніндегі деңгейін ... дәл ... ... жою үшін ... ... ... бұл кезде өнімнік
бір өлшемінің және бүкіл шығарылымның өзіндік құны нормативтік езіндік
кұнмен салыстырылады. Ал нормативтік езіндік құнның жоспарлы өзіндік құннан
айыфмашылығы: осы ... ... ... ... ... ... ... материалдык, енбек және басқа да шығындардың
прогресшіл нормаларының негізінде анықталады. Нормативтік калькуляциялауға
технологияны жетілдіру жәнс өндірісті үйымдастыру женіндегі ұйымдық-
техникалық жоспарлы шараларын жүзеге ... ... ... ... ... Шығындарды есепке алу былайша кұрылған: шығындардың
нормасынан материалдық, еңбек жөне басқа да шығындардың ауытқуларын
ескеріп, оларға тікелей өн ... ... ... ... бар ... және ... ... құнын калькуляциялау және шығынды
есепке алудың нормативтік тәсілі.
Өндірістегі шығындарды есепке ... және ... ... ... ... ... ... жаппай өндіріспен
шүғылданатын кәсіпорындар пайдаланады. Дегенмен де, оны кіші ... ... ... ... ... Өндірістегі шығындарды есепке
алу өнімнін езіндік қүнын калькуляциялаудың нормативтік әдістері бойынша
жұмыстардың технологиялық жәңе нормативтік ... ... ... ... ... ... жүмсалуы жөне өнім дайындауға қажетті
басқа да ... ... ... карталардын негізінде өнім
бірлігінің нормативтік өзіндік құны көрсетілген нормативтік ... ... ... ... кезіңде қолданыста жүрген өндірістік
технологияны, жалақы жөніндегі ... пен баға ... ... ... ... шала ... жұмсалу нормаларын негізге ала отырып,
бастапқы массасы, таза массасы, қалдықтары, материалдар мен сатып алынған
шалафабрикаттарға ... ... баға ... және ... ... мен ... жөніндегі шығындардың бекітілген ... ... жөне ... ... ... ... ... сондай-ақ
кәсіпорынның мудделі цехтары мен бөлімдерінің технологиялық процесстерін
жөне басқа да ... мен ... ... ... ... ... ... Нормативтік әдіс кезінде қоймалық және таразылау-өлшеу
шаруашылығын тәртіпке келтірудін, материалдарды ... және ... цех ... ғана емес, сонымен бірге өнімнің жекелеген түрлері
бойынша (егер ... және ... да ... тікелей жолмен өнімге
жатқызылса) және ... ... ... ... газдын, электр энергиясының
тұтыньшуын анықтау үшін цехтарға есептегіштер мен құрылғыларды орнатудың
маңыздылығы зор.
Нормативтік әдістің кезінде ... етіп ... ... мен оның ауытқуы
шығындар есебінде бөліп көрсетіледі. Бұндай шектеулер ендірісті үйымдастыру
мен технологиядағы ... дер ... ... ... ... жол бермеуге септігін тигізеді.
Нақты шығындарды нормамен салыстырғанда ресурстардың үнемделуі немесе артық
жүмсалуы, нормадан ауытқуы табылады, ал ол өз ... ... ... ... ... бар екенін
баяндайды.
Нормадан ауытқуларға құжатталған және қүжатталмаған болып келеді.
Құжатталған ... ... ... ... бойынша ашылған
дабылдары жатады (талап накладнойы, ... ... ... нарядтары,
қосымша төлемдер және т.б.), сондай-ақ есептеу жолымен анықталған ауытқулар
(түгелдеу тәсілімен, нақты рецептурасы ... ... ... және ... ... ауытқудың жалпы сомасы мен оның ... ... ... ... Әдетте, олар құжатталған
ауытқулардың дұрыс ... ... ақау ... шығарғаннан,
нарядтарды артық жазғаннан, кем шығудан, шалафабрикаттардың жоғалтулары мен
бұзылуынан, аяқталмаған өндірісті дұрыс бағаламауынан шығады.
Егер де өндірісте кұжатталмаған ауытқулар бар ... онда ол ... ... ... куәландырады.
Ауытқу теріс те (артық жүмсалғаны) және оң да (үнемделгені) болуы мүмкін.
Теріс ... ... ... энергиялар, технологиялық
процестерде кдрастырылмаған, қосымша жұмысқа жасалған төленген және ... ... ... ұйымдаспағандығынан туындайды.
Оң ауытқулар жекелеген учаскелердің жетістіктерін баяндайды (материалдардың
тиімді пайдалануын ашу, материалдарды барынша қалдықсыз пайдалану, өнімнің
сапасын ... ... ... ... және т.б.), және ... ... ... асырады. Кейде оң ауытқулар шын мәніндегі
қаражаттың үнемделгенін көрсете бермейді, ол тек норманын шын ... ... ... ... қатаң белгіленген лимиттер шегінде ... ... ... ай басында цехтарда жүмсалған
материалдардың деңгейін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырады.
Материалдардын жоспардан тыс босатылуына қүжаттар жасау, материалдарға
жедел ... ... және ... ... тыс босатуға алып келген
себептерін талдауды қамтамасыз ету керек.
Ақауға шығарылған өнімнің орнын қалыпка келтіру үшін ... ... ақау ... ... негіз болады. Онда ... ... ... ... ... тапсырыс нөмірі көрсетіледі. Өндірістегі шикізат
пен материалдардың сандық есебі жоспарлау бөлімінде, ал ... ... ... ... есепке алу шикізат пен материалдарға, ... ... және ... ... ... ... Нормалардан ауыткуға материалдарды ауыстыру, оларды
пайдалану және т.б. осы ... ... әсер ... ... ... ... ... анықтау үшін материалдарды кұжаттау,
түгелдеу тағы басқа да шаралар жүргізіледі.
Кужаттау әдісі материалдарды ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... жүмсалғанын анықтау үшін
пайдаланады. Жеке-дара материалдардың ... ... ... байланысты ауытқуларды арнайы (дабылдық) ... ... ... материалдың партиясын саяыстырып көру әдісі өндіріске
босатылған, ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... олардың нормадан ауытқуын анықтау үшін қолданылады.
Қолданып жүрген нормадан ауытқуды партиялардың шығыс ... ... ... шығысымен салыстыру аркылы анықтайды. Егер де бұл аталған
әдісті қолдану қиындық тудырса, онда оның ... ... ... ... ... ... ... белгіленген норма шығысымен
салыстыру арқылы айлық , он күндік, бес күндік, бір ауысымдық ... ... ... іс ... шығынын анықтау үшін:
ауысымның, бес күндіктің, он күндіктің басына немесе әр ... ... ... ... материалдарды түгелдеу (инвентаризация) жүргізеді.
Ауытқуларды анықтау, есепке алу үшін ... ... ... ... ... жүргізеді. Онда материалдар жұмсаудың
ағымдық нормасы, сол материалдан жасалған бұйымдардың (бөлшектердің) саны
қерсетелеуді. Бұйымдардың (бөлшектердің) саны жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... (мәліметтері) бойынша оқтын-оқтын ... ... ... шығындарының ауытқуы туралы цехтар есеп беріп отырады.
Жалакыны ауытқулар ... ... мен ... ... ... ... есептелген жалақы сомасының жұмысшылардан алынған өнім саны мен
сапасына сәйкестігін байқап ... ... ... ... үшін ... ақы төлеу өндірістік емес шығындар және жалақы корын
артық жұмсаудың басты себептерінің бірі болып табылады. ... ... ... талдау үшін және дәл есебін шығару үшін номенклатуралык
себептерін және жалақы бойынша нормадан ... ... табу ... ... оқтын-оқтын ауытқулар туралы, олардың себептері мен
кінәлі тұлғалары көрсетілген рапорт жасап отыруы керек.
Үстеме шығындарды есептеу мен ... ... ... ... ... баптар бойынша бекітілген сметадан ауытқуын табуды, демек, ондағы
артық жұмсалатын ... ... ... ... ... дер ... ... етеді. Бұл үшін материалдар шығысына, штаттық кестеге
және лауазымды қызметкерлердің окладына ... ... ... емес активтердің, негізгі құралдардың нормасының ... ... ... ... ұйымдастырады.
Кәсіпорында құндылықтарды сақтау мен есебінде, ендірісті ұйымдастыруында
болган ... және ... да ... емес сипаттағы шығыстар
толығымен ашылып көрсетіледі. Өндірістік емес сипаттағы шығыстар ... ... ... онда олар оның ... құнына қосылады, ал егер
де олар өнімді шығарумен байланысты болмаса, онда олар өнім ... ... ... шығыстардың құрамында өнімнін. өзіндік құнына
қосылады.
Кәсіпорынның экономикалық ... ... ... ... ... ... мен ... тұтынудың бекітілген нормалары мен
лимитгерін; түрлі жұмыстар мен ... ... мен ... кұнының
белгіленген лимиттерін; баскарудың белгіленген ұйымдық құрылымын, ... және ... ... адамдар жалақысының окладтарын
(ставкаларын) қатаң сақтауды қамтамасыз етуге тиіс.
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану мен ... ... ... шығындарды
(егер үстеме шығындардың бұл тобы есепте бөліп көрсетілетін болса) өнім
түрлері бойынша таратады, бірақ ол ... ... ... ... ... жұмыс істеген сағатының деңгейі, яғни өндіріске ... ... саны ... ... мен ... мен ... ... кеткен шығындарды тарату кезінде сметалық
(нормативтік) ставкасын пайдалану керек, ал олар, өдетте, бұйымды ... ... ... ... ... жұмыс істеген
машина/сағатының саны бойынша, құрал-жабдықтың әрбір ... ... ... ... ... және бір ... жоспарлы
өзіндік құны бойынша есептелінеді. Бүйымдарға (бөлшектер комплексіне)
сметалық ставкаларды есептеп ... ... ... ... ... ... мен механикаландырылған (станоктык) ... ... ... ... ... ... өндірістік жұмысшыларының негізгі жалақысының аракатынастарынын
негізінде анықталады. Машиналар мен жабдықтарды күтіп-үстау мен ... ... ... сметалык ставкалар бойынша белгіленген шығындарға
тепе-тең дайын өнім мен аяқталмаған өндіріс арасына белінеді.
Үстеме шығыстарды (егер олар жеке топқа ... ... ... ... жабдықтарды күтіп-ұстау мен пайдалану жөніндегі шығындарды ... ... ... ... ... жүмысшыларының негізгі
жалақысының сомасына тепе-тең етіп бөледі.
Ірі сериялық және жаппай өндіріс ... ... ... ... ... ... бойынша машиналардың типтері немесе
бұйымдардың біртекті ... ... ... ... ... ... жиынтық есеп тұтастай кәсіпорын бойынша, ал цехтық
құрылымы бар болса, онда ... ... ... асырылады.
Шығындардың есебін алу айдың басындағы колданылып жүрген нормалар және сол
нормалардан ауытқыған сома бойынша жеке-дара ... ... ... ... болу себептерін және оған кінәлі тұлғаларды ашуға мүмкіндік
береді. Нормадан тыс ... ... және ... ... ... ... ... алынады. Олар өнім түрлері мен шығын баптары бойынша
есепке алынады, ал олардың иесізденген ... ... ... өнім ... ... ... ... жолмен нормативтік
шығындар бойынша таратылады.
Нормадан ауытқу әртүрлі себептердің салдарынан болса, онда олардың кінәлі
түлғалары мен себептері ... ... ... ... ... ... ауытқулар әртүрлі өзгерістермен байланысты болады, атап
айтқанда, материалдық, ... ... ... ... ... ... ... орын алуы мүмкін. Әдетте
нормадан болатын барлық өзгерістер есеп беретін айдын ... ... ... ... ... олар ... ... норманың
енгізілген кезеңінен бастап нормативтік калькуляцияда көрініс табуы керек.
Ай басына қалған аяқталмаған ... ай ... ... ... ... ... шығатын шығыстары есептік айдағы әрекет ... ... ... ... ... ... норманың
өзгеруіне байланысты есептік айдың ... ... ... ... ... ... ... туындайды. Қайта есептеудің нәтижесі
норманың өзгеруімен ... ... ... ... ... ... есептеу түгелдеу кезінде тікелей шоттардың мәліметтері
бойынша, ал егер де түгелдеуді ... ... ... ... ... ... ... Нормалардың езгеруі осы бап бойынша
аякталмаған өндірістің қалдық ... ... ... ... ... ... ... жүрген нормалар бойынша өнімнің бір өлшем бірлігіне
шаққандағы материалдардың шығындары 12300 ... ... ... пен ... бабы бойынша ай ... ... ... 328000 ... ... ... өлшем бірліпне жаңадан белгіленген
норматив 12160 теңге ... Осы ... ... ... ... ... ... ... ал ... ... баға
айырмасы сомасы
3732 теңге болған (32800 *1,138 ... ... ... ... аяқталмаған өндіріс кдлдығы 324267 тенге
(328000 - 3732) болған.
Жанама ... ... ... ... жаңа нормасына көбейтіп,
сосын оны 100 ... ... ... ... ... нормативін
есептейді.
Нормалар есептік айдың барысында өзгеруі мүмкін, сондықтан ол ... ... ... мүмкін. Бұл кезде нормалардың өзгерген
жағдайы хабарланып, сол өзгерістердің ... ... ... белімінде — материалдардың шығыс нормасының өзгерісі, еңбек пен
жалақы бөлімінде — жұмыстың ... ... ... ... (мөлшерінің) өзгерісі, жоспарлау бөлімінде — үстеме шығыстарының
баптарының нормасының өзгерісі.
Нормалардың өзгеруі және шығыстардың жаңа нормативін белгілеу аяқталмаған
өндірістің ... ... өсер ... ... ... ... ... кеткен шығынның есеп нормасымен де, накты жүмсалган шығынымен де
есептеп ... яғни ... ... ... аньнсгайды. Есептелген
нормадан ауытку және норманың өзгерістері өнімнің взіндік ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы және қысқа өндірістік цикддағы кейбір салаларында
нормалардың өзгерулері мен ... ... ... ... өнім
шығарымңың өзіндік құнына, ал аякталмаған ендіріс нормативтік езіндік қүны
бойынша толығымен жазылады. ... ... мен ... ... ... ... ... көрсетілген индекстердін
көмегімен тауарлы өнімді шыгару мен аякталмаған өндіріс арасында бөлінеді.
Оларды нормалардың ... мен ... ... ... ... ... беліп алғандағы нормалар сомасына
процентгік ... ... ... ... есебі шығындардың жиынтық есебі ведомосында
жүргізіледі. Біртектес бұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... өнімнің бірін немесе
бірнеше түрлерін жасауға жұмсалған шығындарды есептеу үщін ... ... ... ашылады.
Шығарылған өнімнің нормативтік езіндік құнын аныктау үшін ... ... ... ... ... ... алу кезінде, бұл топқа кіретін
өнімнің әрбір түрінің нормативтік кұны және сол ... ... ... баптар бойынша өндіріс есебінің ... бір түрі ... ... кеткен шығындарды есептеген кезде
есептік (кезеңдік) норма ... ... есеп ... ... ... күны шығыстың әрбір бабының нормативін шығарылған
өнімнің нақты санына ... ... ... ... ... құнын анықтаған кезде есептік айдағы ауытқуларды
нормативтік өзіндік құнға қосады немесе одан ауыткуларды ... ... ай ... 26 ... әзірлеген, ал 10 станок тиісті өндеу
сатысынан өтпеген, сондықтан олар аякталмаған өндіріс ... ай ... ... норматавтік өзіндік құны 853,56 мың теңге құраған, ал оның
ішінде: материалдық құны - 20,0 мың теңге; ... ақы — 40,0 мың ... ... ... ... — 7,56 мың ... ... шығыстары — 18,0
мың теңге кұраған.
Ай ішінде әзірленген станоктың аналитикалық есеп ... ... ... ... ... баптары |Норма ... ... |
| | | | |
| | | | |
| ... | | ... |720,0 |-40 |680,0 ... |1440,0 |+80 |1520,0 ... аударылған |272,16 | | ... |648,0 |+15,12 |287,28 ... ... |3080,16 |+36 |684,0 ... | |+91,12 |3171,28 ... ... ... өнім арасына және аяқталмаған өндіріске келесі
түрде таратылады:
|Шығын баптары|Ай | Оның ... |
| ... |
| ... | |
| ... |
| |р | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | ... ... ... бойынша|
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... ... ... | |
| | | | | |
| | | | | |
| | ... | | |
| | |не | | | ... |680,0 |20,0 |520,0 |-40 | 200.0 ... |1520,0 |40,0 |1040,0 |+80,0 |400.0 ... | | | | | ... | | | | | ... |287,28 |7,56 |196,56 |+15,12 |75.6 ... | | | | | ... |684,0 |18,0 |468 |+36,0 |180.0 ... ... |2224,56 |+91,12 |855.6 |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... ... негізінде келесі нысанда бір станоктың
есептік өзіндік құны ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... |
| ... | ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| | | | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | | ... |20,0 |-40,0 |-1,54 |18,46 ... |40,0 |+80 |+3,08 |43,08 ... ... | | | | ... | | | | ... |7,56 |+15,12 |+0,58 |8,14 ... | | | | ... |18,0 |+36,0 |+ 1,38 |19,38 ... |85,56 |+91,12 |+3,5 |89,06 ... ... бір ... нақты өзіндік кұны 89,06 мың теңге
құрағанын көреміз, демек, 3,5 мың теңгеге нормативтіктен жоғары ... - ... айда ... шығарылған өнімнің нақты өзіндік құны 2315,68 ... + 91,12) ... және 91,12 мың ... ... ... 2315,68 мың ... ... шығарылған өнімнің нақты өзіндік
кұны 221 - "Дайын өнім" шотының дебетіне есептен шығарылды, біраккәсіпорын
басшысы ... ... ... ... ... ... мақсатында
тиісті шараларды кабылдауы керек.
3.Өнімнің өзіндік кұнын калькуляциялаудың және ... ... ... ... ... ... ... есебі, есептің бір бөлігі ретінде, жіктеумен,
жазумен, таратумен, талдап корытумен, ағымдағы және жорамалданған шығындар
бойынша есеп берумен байланысты жүргізіледі. Баскарушы есебі ... ... ... ... ... кәсіпорынға лайықтап шығындарды есепке
алудың жэне өнімнің, жүмыетар мен керсетілетін қызметтердің езіндік құнын
есептеп шығарудьщ жұйелі өдістерін ... ... ... ... ... ... ... адамдар, қызмет түрлері, бұйымдар,
кезеңдер және баска да керсеткіщтер бойынша щығыңдарды есепке алу жөне
өнімнін езіндік құнын алдын ала есептеп шығару жүзеге ... ... ... ... ... ... ... стандарттық немесе езі
калайтын өзіндік құнды болжайды, түрлі кезеңдер ішіндегі элементтер мен
баптар бойынша өзіндік құнды салыстыруды жүзеге ... және ... ... ... құн бойынша бар нұсқауларға талдау жасап,
кәсіпорынды басқару органдарына өзiндік кұн ... ... ... ... осы ... үшiн ... және ... операцияларды бакылауды
жүзеге асыру құралы болып табылады
Кәсіпорынды басқарудың екі нүсқасын ксздестіруге болады.
Бірінші нұсқада тек есептік ... ... ... ... өндіріске кеткен шығындарының есебін жүзеге асырады және ... және ... ... ... ... екiншi нүсқада таза ... ... ... өндіріске кеткен
шығындардың сметасын жасауды, сондай-ақ, норматив мен ... ... ... яғни ... ... ... шаруашылығын жұрпзіп,
жасалған шығындарды талдап, оларды стандартпен салыстырып, өнiмнің өзіндік
құнын болжайды Бухгалтерия жүмысын осылайшы ұйымдастыру ... ... бір ... ... ... ... ... тап осындай
нүсқа өте жиі кездеседі және ол басқарушы есеп деп ... ... ... есеп ... ... ... және ол непзшен
фирманың ішкі операцияларын жүрпзу кезінде колданылады Бүл ... ... ... ... ... Халықаралык есеп стандартына ... ... есеп іс ... ... ... ... Халықаралықесептіңтәжірибесі мынаны көрсетіп берді
кәсілорыннын әрбір саласында, сала ... ... ... есепке
алуды үиымдастырудық қалыптаскан ... оның ... ... мен ... ... ... маневр жасауына мүмкшдік
беретін көп салалы профилі бар ... ... жөн, ... өндірістік
есептін, катаң тәртібщ белплеу іс жүзшде өте қиын іс болып табылады
Стандарт-кост жүйесі бойынша ... ... ... ... ... ... ... өндіріске кеткен шығындарды есепке алудың
әдісі ... ... ... дербес, окшауланған болып табылмайды. Шын
мәнінде, ол бөлістік, ... ... ... жай (процесстік)
және басқа да ендіріс ... ... және ... ... ... ... ұштастыруды (үйіесімді)табуды көздеиді Негізінен алғанда,
стандарт-кост жүйесі машина жасау кәсіпорындарында колдау үшін ... бүл ... ... ... да ... болады Одан баска,
стандарт-кост енімді сатудың, негізгі кұралдың жөндеуге ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
кезінде пайдаланылуы мүмкін.
Қаржылық және өндірістік (басқару) есебін салыстыру ... ... аясы ... ... ... ... |
|1 |2 |3 ... |Шаруашылық-тан |Фирма ішіндегі әртүрлі деңгейдегі |
|пайдаланатын ... ... ... ... |ұйымдармен жеке | |
| ... | ... есеп |Екі ... ... |Екі ... жазба жүйесімен ... ... ... ... яғни ... ... |
| | |кез ... жүйесі пайдаланады |
|Таңдау еркіндігі ... ... мен ... жоқ |
| ... ... ... - ... |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... басшылықка| |
| |алу | ... ... |Кез ... лайықты (дұрыс келетін) |
|өлшемдері |жағдайыньң ... ... ... ... |
| ... ... |адам сағаты машина сағаты және |
| ... ... |т.б. Егер ... ... асырыл- |
| ... етіп |са, онда ... іс ... |
| ... ақша ... ... құны |
| ... ... ... |
| ... бойынша | |
| | | |
| | | |
| | |
| | |
| ... ... |
| ... ... |
| | ... ... ... | ... ... | |
| ... алынады | ... беру ... ... негізде,|Қажет болған жағдайда, тұрақты |
| ... ... ... ... да ... |
| ... | ... ... ... ... тікелей |
| ... ... ... ... бірақ |
| ... ... ... дәл ... |
| ... |пандаланады, табнғаты жағынан |
| ... ... ... ... ... (бола- |
| ... мен ... ... ... ... |
| ... | |
| ... | ... ... ... ... мынадай: өндіріске жұмсалатын
барлық шығындар өндірісте жұмсалмай тұрып есептелінеді. Шығындар ... үшін ... және ... көрсеткіштер пайдаланылады. Одан басқа,
арнайы шоттарды колдана ... ... ... ... мен ... ... арасындағы айырманы көрсетеді. Сөйтiп, стандарт-кост жүйесі
шығындарды нормалауға болатын стандарттар нормаларын әзірлеуді, бұйымдардың
стандарттық ... ... және ... ... ... ... іс ... шығындарды есепке алуды көздейді.
Стандарт-кост жүйесі өндіріс шығындарын жедел бақылап отырудың басты ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі
стандарт-гост жүйесін толық көлемінде пайдаланбайды: олар аякталмаған
өндірістің ... ... үшін ... ... есеп ... құны ... калькуляция баптары (материалдар, жалақы және
т.б.) калькуляцияланбайды. Көптеген фирмалар шығындар ... ... ... ... өнімнің негізгі номенклатурасы үшін
ғана әзірлейді. Соның өзінде, бұл ... ... ... ғана белгіленеді.
Стадарт-гост жүйесінің жұмыс істеуі негізіне фирманың өзі ... ... ... ... ... ... стандарттар (нормалар мен
нормативтер) топтамасы ... ... ... үш ... бөлуге болады:
- теориялық стандарттар — бүл кез келген фирманың ұмтылыс жасайтын идеалы
немесе ... ... ...... ... мерзіміне өндіріс шығындарының
мөлшерін көрсететін стандарттар;
- базистік (негіздік) стандарттар — өндіріс процесінде ... ... ... ... ... ... ... тарифтеріне, қызметтерге жасалған баға өзгерістері
базистік стандартты өзгертпейді, ол тек қана стандарттық ... ... ... ... ... анықтайды.
Шығыстарға жатқызылатын баптар бойынша фирманың келесі қызметі олардың
стаңдарттық әзірлейді техналогиялық ... ... ... түрлері
бойынша стандартын белгілейді; жабдықтау қызметі — қызметтердің,
жұмыстардың, материалдардың барлық түрлері бойынша стаңдарттық бағасын;
өңдірістік—өндірістік операциялар ... ... ... ... ақы ... қызметі— процесстер, өндірістік операциялар,
мамандықтар, қызметкерлер категориясы бойьшша еңбек ... ... ... ... ... ... Осындай жолмен әзірленген жеке-дара
стандарттар өнімнің, жұмыстар мен көрсетілген ... ... ... жасауға және оларды шолып талдауға септігін тагізеді ... ... ... Бұйымның картада анықталған стандарттық
өзіндік кұны технологиялық процессті, еқбек ақы мөлшерлемесін, қызметпен
жұмыстың, ... ... ... сондай-ақ өндіріс барысында
жеткілікті деңгейде негізделмеген стандарттың орын алу мүмкіндігін де
карастырады. Жыл ... ... етіп ... стандарттар толығымен кайта
каралып, кайта бекітіледі.
Нормалардың катаң сақталуын ... цех ... ... асырады:
мастер, техниктер, бақылаушылар. Бүл қызметкерлер ... ... ... ... ... келтіреді және олардың пайда болуына жол
бермейді. Нормалаудың шын мәнінде катаң бақыланған жағдайында және ... ... ... ... ... ... ... өлшем приборлары т.б.) стандарт-кост жүйесі ... ... де ... ... ... ... ... жүргізетін болып
шешсе, онда бұл мақсат үшін арнайы ... ... ... жүйесі қолданатын жекелеген фирманың шеңберінде өнімнің
өзіндік құнын жоспарлаумен ... ... ... ол ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытгалған.
Директ-костинг жүйесі бойынша өндіріс шыгындарын есепке алу. ... ... ... ... ... ... деп ... кеткен шығындарды есепке алу жүйесі кең тараған. Есептің бұл
жүйесінде өндіріс шығындарының ... ... ... ... ... ... шығындар болып бөлінеді. Өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... жеке шоттарда қаржылық
нәтиженің шоттарымен тікелей жабылады.
А" өнімінің стандарттық өзіндік кұнының картасы (қыскартылып алынған) I.
Материалдар
|Шығын ... және ... да |Цех ... ... ... | ... |
|Материалдарды|Бірлік саны |Стандарт|1 |2 |3 |4 | ... ... | |тық | | | | | ... | ... | | | | | |
| | ... | | | | | ... |8 |12,3 |98,4 | | | |98,4 ... |6 |13,7 |82,2 | | | |82,2 ... |14 |5,2 | |72,8 | | |72,8 ... |14 |2,1 | | |29,4 | |29,4 ... |14 |0,7 | | | |9,8 |9,8 ... | | |180,6 |72,8 |29,4 |9,8 |292,6 ... |Адам/ |Бір адам/сағаты үшін |Цехтардын нөмірі ... ... ... ... ... ... | ... |
| |стандар| | | |
| |ты | | | |
| | | |1 |2 |3 |4 | ... 3482|2,5 |4,8 |12 | | | |12,0 ... 5140|13 |5,2 |67,6 | | | |67,6 ... |17 |3,4 | |57,8 | | |57,8 |
| |5 |4,2 | | |21,0 | |21,0 |
| |2 |4,7 | | | |9,4|9,4 ... | | |79,6 |57,8 |21,0 ... ... ... ... ... сағатқа |Цехтардың нөмірі ... ... | | | ... |есептелінген мөлшерлемесі |1 |2 |3 |4 ... ... |2,3 |35,65 | | | |36,65 ... |1,6 | |27,2 | | |27,2 ... |1,4 | | |7,0| |7,0 ... |1,5 | | | |3,0 |1,0 ... | |35,65 |27,2 |7,0|3,0 |70,85 ... ... ... кунынын бірлігі, барлығы | | |531,25 |
Директ-костинг ... ... ... біз үшін ... ... 30-шы
жылдардың басында көптеген отандық кәсіпорындар ендірілетін бұйымдарға
кететін шығындарды тек жұмсалатын материалдар, еңбек ақы ... жөне ... ... ... ... алатын; үстеме шығыстар сол бұйымдарды
өткізуден түскен табыстардың азаюына есептен шығарылатын.
Шығындарды толық тарату жөне директ-костинг жүйесінің ... ... ... ету ... ... ... келтірілген.
Директ-костинг жүйесі бойынша шығындарды тарату төртібі жөне олардың соңғы
нөтижеге ықпал етуі
|Рет |Көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... |
|рі | ... | |
|1 ... мен |65000 |65000 |
| ... | | |
|2 ... ақы |29000 |29000 |
|3 ... да ... | | |
| ... | | |
| ... ... |8000 |8000 |
|4 ... |10000 |10000 |
| ... | | |
| ... | | |
|5 ... ... |12000 |- |
| ... | | |
|6 ... |124000 |112000 |
| ... | | |
|7 ... |40000 |52000 |
| ... ... | | |
|8 ... ... |- |12000 |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
|9 ... кіріс |40000 |40000 ... ... ... жатқызу жүйесі мен директ-костинг жүйесі
арасындағы негізгі айырмашылық мынау: бүл ... ... ... қүны
ауыспалы шығыстар бойынша аңықталады. Мұндай есептеу жүйесі ... осы ... ... ... өнім ... ара қатынаста болмауына,
аяқталмаған өндіріс келемінде белгіленбеуіне әкеліп соғады. Шығындарды
тарату ... ... ... ... ... есеп екі көрсеткіштен түрады:
1. Өткізуден түскен табыс – ауыспалы шығындар- ... ... ... маржиналдық кіріс – Тұрақты шығындар –Таза кіріс
Сонымен, директ-костинг ... ... ... жүйесінде жасалған,
бірақ үстеме шығыстардың ауыспалы жөне түрақты болып бөлінуіне ... ... ... ... табыстан шығарылып тасталады, демек,
өнімнің өзіндік құнын қалыптастыруға қатыспайды.
Директ-костинг жүйесін пайдалану ... ... ... ... ... және тұрақты шығысқа дәлме-дәл етіп беру қиын; өзіндік
баға ... және баға ... үшін ... ... өзіндік құнын ешбір
жүйесіз белгілеуге тура келеді. Сөйте түра, шығындардың ... ... ... ... есеп жүргізудің бақылау және талдау мүмкіншіліктерін
күшейтеді, өнімнің ... ... ... ... ... ... ... осы орайда оңтайлы шешім қабылдауға мүмкіндік туғызады.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЖШС «Камаш-Строй» құрылыстағы өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау39 бет
Өндіріс шығындарын есепке алудың әдістері мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау туралы24 бет
Өнімнің, жұмыстың және қызметтің өзіндік құнын калькуляциялаудың және шығындарды есепке алудың нормативтік тәсілі40 бет
Өндіріс шығындарының түрлері және оларды есепке алу әдістері және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау30 бет
Өндірістік шығындарды есепке алу және өнімнің өзіндік құнын колькуляциялаудың нормативтік әдісі40 бет
Өнімнің (жұмыстың және қызыметтің) өзіндік құнын кальку -ляциялаудың және шығынды есепке алудың елімізде және іс – тәжірибеде қолданылатын әдістері10 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау әдістері25 бет
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру90 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь