Организм және қоршаған орта

1. Кіріспе
а) Организм және орта
2. Негізгі бөлім
а) Организм және орта факторлар
б) Ортаның организм маңызы
с) Организмдер арасындағы қарым.қатынастар
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
        
        ЖОСПАР
* Кіріспе
а) Организм және орта
2. Негізгі бөлім
а) Организм және орта факторлар
б) Ортаның организм маңызы
с) Организмдер ... ... ... әдебиеттер
* Кіріспе
а) Организм және орта
Организм (грек. organon және лат. organіzo - келісті түрге келтіру) - ... ... өз ... ... ... ... тірі және ... қалыптасқан біртұтас жүйе. Тұқым қуалаушылық қасиеттеріне сәйкес өзіне тән құрылысы мен даму ерекшелігі бар. Құрылысы мен қызмет ... ... ... ... мен ... дене ... ішкі ... (висцералды) және байланыстырғыш (интегралды) органдар жүйелері болып бөлінеді. Органдар жүйелер құрылысы әр түрлі, бірақ белгілі бір қызмет атқаратын ... ... ... ... байланысты органдардың: қабатты (тері), түтікше (ішкі мүшелер) және паренхималы түрлері болады. ... ... ... - ... ... (тіндер), мүшелер. Организмдер бір клеткалы және көп клеткалы болып бөлінеді. Бір клеткалы Организмдердің ішінде ... ... ... де бар. Мысалы, вольвокс, т.б. Әрбір жеке дарабастар да өз алдына жеке организм болып саналады. ... ... ... өздігінен сиреуі немесе құмырсқалардың қырылу арқылы популяңиясын реттеуі жатады. Тұраралық бәсекелестік әр ... ... ... арасында болады. Ол бірде айқын білінсе, бірде онша байқалмайды. Сондықтан эколог Г.Ф.Гаузенің зерттеулері бойынша екі түрге ... ... еш ... бір ... өмір сүре ... Оның ... ... түр ретінде басымдылық көрсетіп, екіншісін ығыстырады немесе жойып жібереді. Бұл әрине Қоректік ресурсқа тәуелді болған жағдайда іске ... ... ... ... ... ... ... емес басқа да (мінез-құлық, . тұрағы үшін, аумақтық т.б.) факторлардың жетіспеуінен де болады.
2. Негізгі бөлім
а) Организм және орта ... ... - бір ... ... етуі ... ... ... әсері. Биотикалық қарым- қатынастардың негізгі типтері: бәсекелестік, жыртқыштық, комменсализм, мутуализм, симбиоз, синойкия, паразитизм. Биоңенозда әртүрлі түрлер арасында белгілі бір ... ... ... Оның ... қоректік тізбектерге байланысты екені белгілі. Десе де, организмдер арасындағы кеңістіктік қарым-қатынастар да негізгі роль атқарады. Қоректік тізбектер өсімдік, құстар және ... ... ... - бір ... ... түрге жататын организмдердің өзара корек, тұрағы, т.б. ... ... ... ... ... ... Ч.Дарвин түр ішіндегі бәсекелестікті тіршілік үшін күрестің маңызды әрі жоғарғы формасы ретінде бағалаған. Бұл ... ... мен ... ... жиі ... ... - ... аумақ, т.б. ресурстар үшін бірін-бірі өлтіру, қуу, жеу арқылы көрініс береді. Жыртқыштық - ... ... ... ... ең ... формасы. Жыртқыштық организмдер үшін оңайға туспейді. Ол үшін ... ... ... ... ... үстауы қажет. д л жемтік өз кезегінде жауынан қорғану үшін жоғары бейім- делушілік ... ие ... Бұл ... ғасырлар бойы дамып, организм бойында морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық т.б. өзгерістерге алып келді. Олар ... ... ... , жағымсыз иіс түрінде білінсе, жануарлар дүниесінде улы бездер, панцирлер, қорғаныс түстер, ... ... ... ... ... денесінің кейбір мүшесін бөліп тастау, қашып кету, жасырыну т.б. ... ... ... ... ... құстар, тұз тағылары сес көрсетіп, қарсы шабу, қатты ... ... ... ... ... барысында кейбір жыртқыштар жемтігін таңдап жеуге, екіншілері көпқоректілерге айналған. Мәселен, ... ... ... ал кейбір құстар тек балықпен қоректенуге бейімделген. Тіпті кейбір ірі жыртқыштар ... ... ... ... тән агрессивті, баяу, кейде пассивті (өлекселермен қоректенетіндер) формалары келіп шыққан.
Сондай-ақ табиғатта жәндіктермен қоректенетін де автотрофты өсімдіктер болады. Олар ... ... ... ... да органикалық қышқылдар мен ферменттердің көмегімен қорытады. Жәндіктермен қоректену арқылы өсімдіктер субстраттағы азоттың және басқа жа қоректік ... ... ... ... Жәндіктермен қоректенетін 500-ге жуық өсімдіктер белгілі (көпшілігі тропикада кездеседі). Әдетте мұндай өсімдіктер топырақта азот, фосфор, ... ... ... ... (суларда, батпақты жерлерде) өседі. Жәндіктерді еліктірудің жолдары да әртүрлі: ... су асты ... ... ... мүше ... ... ... жапырақ сағағының жоғарғы жағы құмыра тәрізді болады. Беті жылтыр болғандықтан жәндіктер одан тайып кетіп отырады. Альдрованда өсімдігінін жапырагы жабысқақ сүйықтық ... ... ... ... келсе, дионея өсімдігінің жапырақтары қақпан сияқты жабылады . Кейбір өсімдіктер күніне бірнеше ондаған жәндіктермен қоректенеді. Адам баласы жыртқыштар мен құстарды ... ... ... - ... ... ат қойып, колға үйретіп, мәдени формаларын шығаруға үмтылып отырған. ... ... ... аң мен ... , , ... ... ... отырған. XIX ғасырдың бас кездерінде жыртқыпггарды (қасқыр, жыртқыш құстар, т.б.) адам ... ... ... ... ... апаттарға үшырап отырған. Мәселен, касқырларды қырып түз ... ... ... ... тез ... ... қырылуы немесе жыртқыш құстарды қырып керісінше ауру таратқан кеміргіштердің қаптап кетуі ... ... т.б. ... факторлар осының айғағы болса керек. Шын мәнінде, жыртқыш жануарлар өте пайдалы организмдер екені қазір баршамызға мәлім. Олар ... ... ... ... ... ... оның даму ырғағын реттеп отырады. Яғни, жыртқыш - табиғи срыптаудағы негізгі жетекші ... ... ... ... ... ... түрде дамып отырады. Ал өз кезегінде жемтік те жыртқышқа тікелей эсер ете отырып, оның прогрессивті дамуына ықпал етеді. Осылайша қарама-қарсылықтың ... ... қозі аушы ... айналып жыртқыш пен жемтіктің ара салмағын реттеп отыратыны ... ... - бір түр ... ... бір түр ... ... ... тіршілік ортасы ретінде пайдалану арқылы тіршілік етуі. Паразиттік құбылыс организмдер арасында тікелей жанасу арқылы бірте-бірте пайда болған. Бұл ... ... ... жоғары сатыдағы организмдер арасында кездеседі. Әсіресе бұл қарым-қатынас вирус, бактерия, саңырауқұлақ, қарапайымдылар, құрттар арасында жиі кездеседі. Сол сияқты өсімдік пен ... ... мен ... ... пен ... ... да ... құбылыс жақсы дамыған. Паразиттердің қоректі пайдалануына, бейімделуіне қарай монопаразиттер, олиго-полипаразиттер болып жіктеледі. Кейбіреулері ... ... және ішкі ... ... болып бейімделген. Олардың ішінде пайдалы да немесе өте қауіпті ауру тарататын түрлері де ... . ... ... қай түрі ... ... орны толмас ролі бар. Мәселен, біздің Жерімізде кездесетін зиянкес жәндіктердің паразиттері олардың табиғаттағы санын реттеп ауыл ... мол ... ... Бір ғана құм ... ... ңемес ішкі мүшелерінен паразиттің 19 түрі табылған. Ал адамның ішек- ... ... ... ... аскарида, эхинококк, т.б. организмдер паразиттер қатарына жатады.
б) Ортаның организмге маңызы
Ортаның ағзаға әсер етуші жекеленген бөліктері мен құрылымы - ... ... деп ... факторлар табиғаты жағынан және ағзаға әсер ету әрекеттері жағынан әртүрлі болады. Олар тірі ... үшін ... ... ... ... ... тіршілік ету мен көбеюге жәрдемдесуі немесе кедергі келтіруі мүмкін.
1. Қоршаған ортаның ... ... - тірі ... олардың дербес дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете ... ... ... әрі қарай бөлшектелмейтін элементі. Бұл анықтамада экологиялық ... ... ... ерекше атап өту қажет. Биотикалық факторларға жоғарыда айтылғандай зоогенді (жануарлар әсері), фитогенді (өсімдіктер әсері ) және микробогенді (микроорганизмдердің әсері) ... ... ... ... өсімдіктер газ тәрізді заттар (фитонцидтер) бөліп шығарады. Ол микроорганизмдерге (бактериялар, саңырау- құлақтар) ... әсер ... ... ... ... сауық- тырады. Ал әртүрлі вирустар мен микроорганизмдер өсімдік- тердің жұқпалы ... кең ... Оған ... ... астық дақылдарының тат кеселі мен қаракүйесін, картоп фитофторозын және т.б. келтіруге болады. ... ауру ... ... ... ... да ... ... кенеттен тарайтын жағдайлары болады.
Ортаның қарастырып отырған элементінің одан әрі ... ... су ... ... ... ... ету ... теңіз деңгейінен биіктігін экологиялық фактор ретінде қарастыруға болмайды, ... ... суды ... ... ... ... ... артуы, жарықталудың кемуі, температураның төмендеуі, еріген оттегінің азаюы, су тұздылығының жоғарлауы, т.б. ... әсер ... ... ... температураның, атмосфералық қысымның төмендеуі арқылы жүзеге ... Шын ... ... ... ... және т.т. тірі ... тікелей әсер етуші сыртқы ортаның экологиялық ... ... ... ... ... ... тікелей емес, аралық буындар арқылы берілуі мүмкін, яғни бұндай жағдайда ол көптеген себеп-салдарлық байланыстар арқылы ... ... ... ... аралық буындар арқылы ықпал етуінің мысалын құс базарынан көруге болады.
Құс базарларында құстар орасан көп шоғырланады. ... ... ... ... заттар атқарады; құстардың саңғырығы суға түседі; судағы органиканы бактериялар минералдандырады, ... ... осы ... ... ... Бұл өз кезегінде планктондық организмдердің, негізінен шаян тәрізділердің концентрациясының артуына әкеліп соғады. Соңғылармен балықтар ... ал ... ... ... ... ... Демек бұл жерде құс саңғырығы экологиялық фактор ... ... ... ... ... ... ... өте күрделі және алуан түрлі. Оларды шартты ... ... және ... деп ... ... ... ... қоректену жолымен анықталады, яғни, өзінің тіршілігіне энергияны кейбір жануарлар өсімдіктерді немесе басқа жануарларды қорек ету ... ... Өз ... ... басқа организмдер қоректенеді. Жыртқыш-қорек немесе иесі-паразит жүйелеріндегі қарым-қатынас нәтижесі табиғи іріктелуді және бейімделуші қасиеттердің сақталуын қамтамасыз етеді, сөйтіп ... ... ... ... ... бір ... екінші бір организмдерге орта түзушілік, субстрат ролін атқарады. Мысалы, ормандарға жергілікті және Әлемдік орта түзуші қызметі тән. Олар ... және суды ... ... Сонымен қатар ормандарда ағаштардың сыртқы құрылысына байланысты пайда болатын ... ... ... жануарларының, өсімдіктерінің өсіп-дамуына жағдай туғызып отырады. Су қоймаларында өсетін өсімдіктер ондағы тіршілік ететін организмдерге өте қажетті оттегінің көзі болып ... ... ... ... ... ... болып та табылады. Мысалы, ағаш қабықтарында, тамырларында, жапырақтарында, сабақтарында, жемістерінде көптеген құрт- ... ... мен ... ... етеді, ал ағаш қуыстары көптеген құстар мен сүт қоректі жануарлардың мекендейтін жері болып ... ... әсер ... ... ... және жоғарғы шегі болады және бір фактор шешуші роль атқарады. Бұл заңдылықты неміс химигі Ю.Либих (1948 ж) ... Оны ... ... ... толеранттылық заңы В.Шельфордтың есімімен аталады.Заңның негізі организмдердің факторларға деген талғамының шектелуі.
Экологиялық факторлардың ... ... ... ... тірі ... тіршілігіне маңыздылығын білу.
Тіршілік ету ортасы- бұл тірі ағзаның айналасындағы және ол онымен тікелей ... ... ... ... бір ... Қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттері әр түрлі және үнемі өзгерістерде тұрады.
Ағзалардың дене температурасын тұрақты ұстап ... ... ... және ... ... ... ... Сыртқы ортаның жылуы азайғанда ағзаның өзінің жылуды сіңіру процесін арттыруы химиялық терморегуляция механизміне ... ... өз ... ... ұстап тұру қабілеті физикалық терморегуляцияның механизмінің арқысында жүзеге асады.
Әрбір жеке организмнің тек өзіне ғана тән ... ... ... ... (орны) болады. Ол көбінесе биоценоздың құрылымына байланысты өзінің атқаратын ерекше қызметімен ... ... ... өсімдіктер мен орман ағаштары Австралияда немесе Еуропада болсын, олардың экологиялық қуысы мен лтқаратын қызметі ұқсас болып ... ... ... тұрақты болуы көбінесе қоректік бәсекелестікке де тікелей байланысты. Ал бір систематикалық түрге жататын туыс түрлер тіптен қоректік түрғыда өте ... ... ... суда ... ... аяқты су қандалаларының екі түрі бір жерде ... ете ... ... бірі ... болса, екіншісі қалдықтармен қоректенеді. Мұндай жағдайда организмдердің экологиялық орны түрақты ...
3. ... әр ... де ... ... ... өмір сүреді, оның байлықтарын пайдаланады және өз қызметі арқылы табиғатқа әсер етеді. Адамның табиғатқа әсері зиянды салдар тудыруы ... ... ... ... ортаны осындай зиянды әрекеттерден қорғау үшін белгілі бір құқықтық ережелер шығарады. Табиғи ортаны адамның зиянды әрекеттерінен қорғауға бағытталған нормалардың (ережелердің) ... ... ... деп ... Адамның табиғатқа зиянды әсерінің салдарынан XX ғасырдың ортасында әлемдегі экологиялық жағдай күрт ... ... ... ... ... ... ... ол әлемнің кейбір аймақтарында адамның тұрмыс тіршілігімен коса оның өмірі үшін де үлкен қатер ... ... ... ... мен ... өмір ... үшін қолайлы жағдай туғызу -- демократиялық мемлекеттің басты мақсаты болып табылады. Осыған ... ... өз ... кешенді экономикалық, техникалық, ұйымдастырушылық және құқықтық шараларды жүзеге асыруға міндеттейді. Әрбір адамның салауатты қоршаған ортаға құқығы бар, ... ... ... адам табиғатты аялауы керек, қоршаған ортаны ластамауы қажет. 1992 жылы ... ... ... ... орта және оны ... ... Рио-де-Жанейро Декларациясы қабылданды. Қазақстан осы декларацияға қосылды. Қазақстанда қоршаған ортаны қорғауға байланысты бірнеше заң актілері қабылданды, ... ... -- ... ... ... ... ... үшін сақтау болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Ж.Сағындықов Өсімдіктер географиясы. Алматы, Республика ... ... Н.М. ... Геоботаника негіздері Алматы, 1992
3. А.Г.Воронов, Н.Н.Дроздов, Д.А.Криволуцкий, Е.Г.Мяло Биогеография с ... ... ... Московского университета, 1999
4. Т.В.Курнишкова, ... ... ... с ... ботаники. М., Просвещение. 1987
5. В.В.Алехин, Л.В.Кудряшов, В.С.Говорухин География растений с основами ботаники.М., ... ... ... Биогеография (с основами биологии). Изд-во МГУ. 1963
7. Г.Вальтер Растительность земного шара. Т. 1-3. М., ... ... ... Геоботаника. Изд-во МГУ, 1973.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Пестицидтердің қоршаған ортаға және адам организміне әсері22 бет
Табиғи ресурстардың классификациясы. Кейбір қоршаған ортаны ластаушы заттардың тірі организмдерге әсері12 бет
Табиғи ресурстардың классификациясы.Кейбір қоршаған ортаны ластаушы заттардың тірі организмдерге әсері15 бет
Экология – организмнің қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін іргелі жаратылыстану пәні6 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
Адам экологиясы5 бет
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
Ауыз су. дистильденген су6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь