Жасушадағы сыртқы ортаның әсері

Мазмұны:

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I тарау
1.1 Жасушадағы сыртқы ортаның әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

ІІ тарау
2.1 Клетканың патологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.2 Клеткадағы энергияның алмасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.3 Сыртқы орта әрекетінен ағзаның тұқым қуалайтын патологиясы...16
І. Кіріспе
1.1 Жасушадағы сыртқы ортаның әсері
Жасуша өлуінің екі түрін ажыратамыз: нероз және апонтоз. Некроз жасушаның энергиясына және мембрананың өткізгіштігіне тікелей немесе жанама әсер ететін түрі химиялық немесе физикалық сыртқы факторлардың әсерлерден туындайды. Бұл жағдайларда жасушаның құрылысы мен қызметіне біртекті бұзылулар байқалады. Жасушаның құрамында келесі өзгерістер байқалады: мембраналық компоненттер ісінеді, АТФ синтезі, ақуыз, нуклеин қышқылдары синтезі, ДНК деградациясы, лизосомдық ферменттердің белсенділігі тоқтатылып, лизиске алып келеді.
Апонтоз жасуша метоболизмінің алғашқы бұзылуынсыз жүреді. Осы жағдайда түрлі себептердің әсерінің нәтижесінде ядрода жасушаның өз - өзін жоюына жауапты гендердің белсенденуі жүреді. Ол гендер жасушаның өлуін алдын- ала жоспарлайды. Бұндай өз-өзін жою бағдарламасы сигналдық малекулалардың (ақуыз және гормондар) жасушаға әсерінің нәтижесінде іске қосылады. Өз-өзін жою гендерінің белсенденуі реттеуші сигналдардың тоқталуына әкеп соғуы мүмкін. Мысалы, ұрық безін толық алып тастағанда, простата безінің жасушалары толық жойылады. Ит балықтың құйрық ұлпаларының жасушалары перриодты типті гармондар әсерінен осы процестің белсенденуінің нәтижесінде өледі. Ересек жағдайда апонтозға сүт бездерінің жасушалары олардың инволюциясы нәтижесінде аналық жыныс безі сары денесінің жасушалары ұшырайды.
Апонтоз процесі некроздан едәуір ерекшеленеді. Алғашқы сатысында цитоплазма Са+2 катионының деңгейі өседі, бірақ мембраналық органелллар өзгермейді, ақуыз мен РНК синтезі төмендемейді. Кейінірек ядрода ДНК нуклеосомдық фрагменттерге ажырайды, хроматын ядроның шетінде қалың жиынтық түзеп конденсацияланады. Ядро фрагменттерге ажырай бастайды. Жасушадан құрамында микроядролар бар ірі фрагменттер үзіледі. Оны апонтоздық денешіктер дейді. Бұндай жағдайда жасуша бөлшектеніп кетеді.
        
        Мазмұны:
І.Кіріспе …………………………………………………………………….…3
I тарау
1.1 Жасушадағы сыртқы ортаның әсері………………………….....……..3
ІІ тарау
2.1 Клетканың ... ... ... ... ... ... орта ... ағзаның тұқым қуалайтын патологиясы…16
І. Кіріспе
1.1 Жасушадағы сыртқы ортаның әсері
Жасуша өлуінің екі түрін ... ... және ... ... ... және мембрананың өткізгіштігіне тікелей немесе
жанама әсер ... түрі ... ... физикалық сыртқы факторлардың
әсерлерден туындайды. Бұл жағдайларда жасушаның құрылысы мен ... ... ... Жасушаның құрамында келесі өзгерістер
байқалады: мембраналық ... ... АТФ ... ... ... ... ДНК деградациясы, лизосомдық ферменттердің белсенділігі
тоқтатылып, лизиске алып келеді.
Апонтоз жасуша метоболизмінің алғашқы бұзылуынсыз ... ... ... ... ... ... ядрода жасушаның өз - өзін
жоюына жауапты гендердің белсенденуі ... Ол ... ... ... ала ... ... ... жою бағдарламасы сигналдық
малекулалардың (ақуыз және гормондар) жасушаға әсерінің нәтижесінде іске
қосылады. ... жою ... ... реттеуші сигналдардың
тоқталуына әкеп соғуы мүмкін. Мысалы, ұрық ... ... алып ... ... ... ... жойылады. Ит балықтың құйрық
ұлпаларының ... ... ... ... ... осы процестің
белсенденуінің нәтижесінде өледі. Ересек жағдайда апонтозға сүт ... ... ... ... ... жыныс безі сары денесінің
жасушалары ұшырайды.
Апонтоз процесі некроздан едәуір ерекшеленеді. Алғашқы сатысында
цитоплазма Са+2 катионының ... ... ... ... ... ... мен РНК ... төмендемейді. Кейінірек ядрода ДНК
нуклеосомдық фрагменттерге ажырайды, ... ... ... ... ... конденсацияланады. Ядро фрагменттерге ... ... ... ... бар ірі ... ... ... денешіктер дейді. Бұндай жағдайда жасуша ... ... ... ... ... ... ... немесе
некротикалық екінші өзгерістерге түседі және соңында лизистенеді.
Ағза және оның жасушалары әрдайым ... ... ... ... ... ... ... Бұл факторлар әсері қызметтік
ауытқуларға алып келетін бір немесе ... ... ... ... алып ... ... қарқындылығының ұзақтығы мен
сипаты байланысты ... ... әр ... ... ... туындайтын өзгерістерге жасуша бейімделеді. Жарақаттанушы әсер
тоқтатылғанда реактивтеледі немесе қайтымсыз өзгеріске ... ... ... жасушаның қызметтік жағдайы көптүрлі екендігін ... ... ... жалпы жасушалық реакцияларының бірі–түрлі
бояулармен байланысу қабілетінің өзгеруі. ... ... ... ... түріндегі бояуларды түйіршік түрінде цитоплазмада жинайды, ал
ядро реңсіз ... ... ... ... ... (қайнату, қысым)
немесе кейбір химиялық факторлары (рН, ... ... және т.б.) ... ... түзілуін тоқтатады және жасушаға енген бояулар әсерінен
цитоплазма және ядро диффузды боялады. Егер әсер ететін ... ... оны ... ... ... жағдайына келеді, оның түйіршік түзуі
қалпына келеді. Жасушаның түрлі ... ... ... АТФ ... ... және О2 ... ... жасушаларға гликолитикалық процестердің күшеюі, АТФ мөлшерінің
төмендеуі, протеолизаның белсенденуі тән. Түрлі ... ... ... ... емес ... өзгерістер жиынтығын
паранекроз деп атаймыз.
Жасуша ядросының құрылысының жиі өзгеруінің жасушаға ... ... ... конденсациясы ядролық синтездік
процесстердің төмендеуімен сипатталады. Жасуша ... ядро ... ... ... ... ... РНК синтезінің
төмендеуі нәтижесінде ... ... ... ... ... ... жиі кездесетін ... ... ядро ... ... ... Бұл ... ... сай келеді. Жасушаның алғашқы зақымдалу сатысында жасуша көптеген
өсінділері мен микроталшықтарын ... шар ... ... ... Ал
келесі сатыларында, керісінше плазмолеммадағы өзгерістер ... ... ... немесе майда көпіршіктердің түзілуіне алып келеді.
Қышқылдық ... ... ... митохондрия матриксі
тығыздалады және мембрана аралық кеңістік кеңейе бастайды. Келесі кезеңде
митохондрияның бұл ... ... ... алып келеді де, митохондрия
сфера тәрізді пішінге ие болады және пішіні мен кристаларының саны ... ... ... ... ... матрикс
гиолоплазмамен араласып кетеді.
Эндоплазмалық тор ... ... және ... ... жиі ... Осы ... түйіршікті ретикулум мембранасында
рибосома саны азаяды. Гольджи аппараты цистерналарының ... ... ... ... ыдырайды. Зақымдалған жасушаларда лизосомалар
белсенденуі жүреді. Лизосомалардың мембраналары: жасушаның ... ... және ... жасушаның өзін бұза бастайды, оны
жасуша лизисі дейді.
Жасушаның зақымдалуы ... ... ... ... ... онша ... созылмасы, онда жасуша репарациясы
жүреді. Жасуша репарациясы ... ... ... қызметтік күйіне
қайта келуі. Жасушаның іші құрылымдарының қайта қалыптасу процесін ... ... ... Жасуша регенерациясы толық және толық емес деп
бөлінеді. Толық регенерация дегеніміз ... ... ... ... Ал ... емес регенерацияда жасушаның кейбір қызметтері
зақымдаушы факторды алғаннан кейін ... ... ... ...... ... жасуша ешқандай әсерсіз өледі. Бұл жиі ядроның зақымдалған
жасушаларында байқалады. Жасушаның сыртқы және ішкі ... ... ... оның метаболизмі регуляциясының бұзылуына алып ... ... ... ... қосындыларының ыдырауы немесе ... ... ... ... ... ... ... бұзылады да, ол көп жағдайларда мембраналық органеллалардың
вакульденуіне әкеп соғады.
Патологиялық анатомияда ... ... ... ... деп ... Май ... нәтижесінде жасушада май
қосындылары жинала бастайды. ... ... ... ... ... байқалады, олар көп қабатты мембраналық
пластинкалар түрінде кездеседі. Қант ... ... ... ... ... ... және май қыртыстарының түзілуіне
әкеледі, бұл гликогенді ыдырататын ферменттердің жетіспеуіне байланысты.
Өзгерген жануар жасушаларында жиі түіршікті ағуыздар мен ... ... ... ... ... бұзылуының ерекше
формасына қатерлі ісік өсуі ... ... ... ... ... ... ... шексіз көбеюімен, дифференциация дәрежесінің
бұзылуымен,жасуша құрылысының өзгеруімен, ағза тарапынан реттеуші әсерлерде
өздігінен әрекеттенуімен, басқа жерлерге ... ... ... ісік ... бұл ... ... ... беріліп,
сақталады яғни қатерлілік ... сол ... ... ... ... ... ... ісік жасушалары мутантқа
жатады. Олар генетикалық құрылыстық ... ие. Ал ... ... жас ... ... ... ... беруімен түсіндіруге
болады.
Қайтымсыз зақымдалудан жасушалар өледі. Жасуша ... ... ... ... ол бір ... құбылыс емес, ол күрделі процесс.
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Клетканың патологиясы
Жеке ... сол ... ... көп ... организмдер
құрылыстық-функциялық өзгерістерге және тіршілік ...... ... ... әр ... әрекеттерге ұшырауы
мүмкін. Көп клеткалық организмедерге көптеген ... ... ... ... ... ... ... клеткалар, тобының
өзгерісі немесе зақымдануы жүреді. Сөйтіп, тұтас ... ... ... ... ... организмдердің патологиялық
өзгерістерінің дамуы клеткадан немесе клеткалар тобынан басталады.
Клеткалардың түрлі ... ... ... маңызы үлкен, себебі медицинаның ... ... ... бірге клеткалық зақымданудың типтерін, олардың даму
процестерін, ... ... ... зерттеудің жалпы биологиялық
маңызы бар. Клеткалық функцияларының бірі болмаса бірі бұзылса патологиялық
процеске өзінен-өзі қосылатын клеткалар саны ... ... ... ... ... да болмасын жалпы клетка фунциясының ... ... ... ... ... ... оқиғалар тізбегін туызады.
Зақымдалу күшіне, ұзақтығына және ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Көпклеткалы организмдерге клеткалардың ... ... мен өлуі сау ... ... ... процестердің
мақсатына пайдаланылады. Мысалы, омыртқалы жануарлар ... ... және ішек ... ... сияқты жаңарушы ұлпаларының
клеткалары ешқандай көзге көрінбейтін ... ... ... ... ... ... Көптеген клеткалар эмбриондық даму процесі кезінде де өліп
отырады, ... ... ... ... ... ... Түрлі
клеткаларға сыртқы зақымдаушы факторлардың, физикалық және химиялық, мысалы
температураның, сәулелі энергияның, қысымның және басқалардың әсері біршама
толық ... ... ... оның ... ... байланыстыратын
қабілеті өзгереді. Зақымдалған клеткаларға гликолиздің процестердің ... ... ... протеолиздің белсенділігінің артуы тән.
Тотықтырып фосфорлаудың бұзылуының бастапқы кезінде митохондриялық
матрикс жиырылады және ... ... ... ... ... ... ... Митохондриялардың ісінуімен бірге
кристалдардың үлкеюімен санының редукциясы жүреді. . ... кері ... ... ... мембраналары жарылады, матрикс
гиалоплазмамен араласып кетеді. Эндолпазмалық ретикулум жүйесі көбінесе
вакуольденіп ұсақ көпіршіктерге ... ... ... ... ... ұсақ вакуольдерге
бөлінуі мүмкін.
Клеткалардың патологиялық өзгерістері кезінде лизосомалардың
белсенділігі артады.
Клеткалар ... ... ... ... белсенділігі күрт
төмендейді.
Қолайсыз әсерді жойғаннан кейін клеткалардағы патологиялық процестің
дамуының тоқталуы мүмкін. Егер де ... ... ... ... ... ... ... келуі мүмкін, клетка дағдылы қызмет деңгейіне
қайта келеді.
Зақымдалу ... ... ... ... ... ... патологиялық процестерге клеткалардың
бұзылуымен бірге реттеуші ... ... де ... ... ... ... (майдың, гликогенның, пигменттердің) жиналуына әкеліп,
соғатын алмасу процестерінің ... ... ... ... бұзылуына дифференциацияланудың
бұзылуы да жатады. Бұлардың бірі ... өсу. ... ... ... көбеюімен, дифференциациялану деңгейінің ... ... ... ... ... ... біршама
автономдығымен сипатталады. Ісіктік клеткалардың ... ... ... ... ... ... мамандалуы, дифференциациялануы
төменгі деңгейде, организмонің реттеуші ... ... ... мұһндай автономдығы оларға организмнің кез келген участігінде
тіршілік етуге мүмкіншілік береді. Жеке ... ... ... ... ... жаңа ... көшуі мүмкін. Кейбір организмде ... ... ... ... өте баяу ... ал ... ... өсу мен көбеюі өте тез жүреді. Кез келген организмнің кез
келген клеткасы ісіктік ... ... ... Концреагентік агенттерге
химиялық заттар, физикалық факторлар және вирустар жатады.
Концерагендік заттар организмнің өзінде де пайда болуы мүмкін.
2. ... ... ... ... үшін ... қажет. Барлық ... ... ... ... АТФ –ті ... Осы ыдыраудың
нәтижесінде қорктік заттардың құрамындағы ... ... ... ... бейорганикалық фосфат (Фн) АДФ-қа қосылады, сөйтіп АТФ
синтезделеді.
Организмдердің көпшілігінде ... ... ... және ... ... ... тыныс алу кезінде бөлінеді. Ол үшін
молекулалық оттегі (О2)пайдаланылады. ... ... ... алғашқы заттар
энергияға бай органикалық молекулалар мен оттегі, ал қосымша өнімдер-
көміртегінің ... мен ... алу ... ... ... ... ... молекулалар + О2 →СО2 + Н2О + энергия.
Жану процегсінің жинақталған теңдеуі де дәл осындай, бірақ та ... ... ... ... болса, тыныс алу кезінде энергия бірте-
бірте бөлінеді. Бұл жағдайда бөлінген энергияның ... ... ... күйінде сақталып қалуына мүмкіншілік береді. Кейбір клеткалар ... ... ... ... ... тіршілік етеді. Мұндай клеткалар АТФ –
ты ашудың бір түрі арқылы синтездейді. Ашықты клеткалары ... ... ... ... ... он екі ... ... нәтижесінде этил
спиртіне айналдырады.
Сүт ашытушы бактериялар да оныншы сатыға дейін осы жолдан өтеді. Он
бірінші сатыда жолдары ... ... ... этил спирті, сүт
ашытушы бактерияларда аралық өнім (пирожүзім қышқылы) сүт ... ... ... ... ... ... ферменттер
арқылы жүреді. Ферменттерге,әдетте, кофакторлар немесе коферменттер деп
аталатын қощсымша заттар қажет.
Энергияның бөлінуін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... Осы ... ... байланысты
клеткалардың бәрі екі негізгі типке бөлінеді. Клеткалардың бірінші типі
гетеротрофты ... ... ... адам организмінің барлық
клеткалары мен жоғары ... ... ... Бұл клеткаларға
химиялық құрамы күрделі дайын қоректік заттар ... ... тұру ... белоктар, майлар).
Гетероторфты клеткалар энергияны атмосфералық оттегінің қатысында
жүретін тыныс алу деп аталатын ... ... ... ... немесе
жағу арқылы алады. Гетеротрофты клеткалар бұл ... ... ... ... үшін ... ... өнім ... көмір қышқыл газын бөледі. Клеткалардың екінші типі автотрофты
клеткалар (жасыл ... ... Олар ... процесінде күн
жарығының энергиясы байланыстырады. Сонымен бірге күн энергиясы ... ... ... ... ... ... алады. Оны жабайы
органикалық молекула глюкоза молекуласын ... ... ... өсімдіктер
және басқа организмдер калеткалары глюкозадан өздерінің құрамына кіретін
күрделі малекулаларды құрайды. Сонымен, ... тірі ... ... күн ... ... ... ... энергияны тікелей
күннен алатын болса, ал жануарлар жанама жолмен алады.
Фотосинтезді ... ... ... ... тыныс алуды
барлық клеткаларда көп мөлшерде ... ... ... ... ... ... күн ... алынған бос энергияны қажет ететін
участіктеріне жеткізіп отырады. Бұлшық ет ұлпасынан АТФ – ты ... ... ... ... ... ... ... үш фосфаттық топ болады.
Қоректік заттардағы энергияны жануарлар ... ... алу ... ... ... АДФ пен ... АТФ- ті ... жұмсайды.
Фотосинтез кезінде өсімдік клеткаларында күн сәулесінің энергиясы
химиялық ... ... да АТФ ... ... ... ... типтері бар. Бір клеткалар (мысалы, ... ... ... ... ете ... ал екіншілеріне (мысалы,
мидың клеткаларына) оттегі сөзсіз қажет, үшіншілері (мысалы, бұлшық ... ... бар ... сол сияқты оттегі жоқ болған жағдайда да
өзінің тиісті қызметін атқара береді. Калеткалардың ... ... ... ... ... ... болса да, кейбір клеткалар тек қана амин
қышқылдарын немесе май қышқылдарын пайдаланып тіршілік ете ... ... ... ... ... шикі заты ... Сонымен гетеротрофтардың
көпшілігі энергияны глюкозадан алады.
Клеткаларда энергияны бөлінуіне әкеліп соғатын қант метаболизмінің
екі жолы бар:
1. Гликолиз деп ... ... жол, бұл ... қант ... ... ... фосфорлану деп аталатын аэробты жол, бұнда оттегі
қатысады, ... ... ... көп бөлінеді. Бұл екі жол
клеткада қатар бір мезгілде ... бір ... ... ... бірге анаэробты жол аэробты жолдан бұрын
жүреді.
Митоздық циклдің әртүрлі кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... Жасушаның митоздық бөліну процесі
әртүрлі факторлардың (сәулелі қуат, уытты заттар, дәрі-дәрмектер) әсерінде
өте сезімтал болады. Митоз ауытқуының ... ... ең жиі ... оның ... ... ... ... Бұл құбылыс көбінесе бөліну
ұршығының бұзылуы ... ... ... ... ... ... анафаза отпей хромосомдар жасушаның экваторлық
жазығында ретсіз жинақталады. ... ... ... ... қан лейкоциттерінің митозын колхицин ерітіндісі арқылы
метафазада тоқтатып, ... ... ... ... ... талдау арқылы хромосомдық ... ... ... ... ауытқуларына көп полюсті митоздар да жатады.
Мұндау ауытқу спонтанды(өздігінен)немесе митоздың индибиторлары (басушылар,
тежегіштер) әсеріне ... ... ... ... Жұп центриольдер үш-төрт моноцентрольдерге ... ... екі ... ... үш ... төрт ... ... ұршықтар
қалыптасады. Осы жағдайда бір жасушадан 3 немесме 4 жасушалар пайда болады.
Олардың хромосомдар жиынтығының саны ... емес ... аз ... ... ... ... деп аталатын мұндай жасушалар, геномының
гендік балансы (теңгерім) бұзылғандықһтан, келесі митоздық циклде ... ... ... ... ... ... түрлері (ультракүлгін, рентген т.б.
сәулелері) және әртүрлі мутагенді заттар хромосомдардың ... ... ... митозды өзгерте алады. Бұзылған хромосомның
центромерасыз ... ... ... ... қалып қойып,
кездейсоқ жағдайда екі жас жасушаның біреуіне түседі. Нәтижесінде, олардың
екеуіде анэуплоидті ... ... саны ... емес ... ... қатерлі ісік шалған және ... ... тән. ... ... митоздар жиі ұшырасса және
анэуплоидия ... ... ... ... ісіктің де қатерлілігі жоғары
болады.
Зиянды факторлар актин микрофилоаменттері ... ... ... ... ... ... екі және көп ядролы жасушалар
пайда болады.
Организм және оның жасушалары үнемі әртүрлі химиялық (тотықтырғыштар,
дәрі-дәрмектер, ауыр ... т.б.) ... ... ... механикалық жарақаттар т.б) биогендік(вирустармен
бактериялардың ... ... ... ұшырайды. Олардың барлығына да
жасушалар ядролық аппараты мен ... ... ... (тұрақты қайталанатын) реакциямен жауап қайтарады.
Зақымдатқыш факторларға жасушаның стереотипті реакцияс. ... ... ... ... қорғаныс стрессорлық (стрессзорланыс,
күйзеліс) ақуыздарсинтезінің күшеюін туындайтын гендер ... ... ... ... Осы ... жасушаларды зақымданудан
сақтайды, ақуыздар агрегациясын (бірігуін) алдын алады,қалыптасқан ақуыз
агрегаттарын (бірікпелер) ... ... ... механизмі бойынша
өлуінен сақтайды. Нәтижесінде жасушалар әсер етуші факторларға бейімделуі
(адаптация) ... ал, ... ... ... ... ... ... келіп, белсенділігіне қайтадан ие болады.
Зақымдатқыш факторлардың әсеріне жасушаларды алғашқы кездегі
жалпы жасушалық реакциясының (жауап ... ... ... бірі
- әртүрлі бояуларды байланыстыру қабилетінің өзгерілуі.Қалыпты жағдайда,
жасуша сыртқы ортадан жұтылған бояуларды ... ... ... жинақтайды. Зиянды факторлар әсерінен ... ... ... қабілетінен айырылғандықтан, жұтылған бояулар
оның цитоплазмасын және ... ... ... ... ... ... ... немесе толық басылған сайын, жасушаның
гранулдарды қалыптастыру қабілеті де қалпына келеді.
Зиянды факторлар ... ... ... ... ... ... ядросы зақымдануының ең ... ... ...... конденсациялауының ұлғаюы.
Бұл құбылыс салдарынан гендердің экспрессиясы ( ... ... ... әсерлердің қарқыны, сипаттары және ұзақтылығы үстем болса,
онда жасушада ... яғни ... ...... ... Бұл ... ... қатқыл (ірі) қойыртпақтарға айналып, ядроның
көлемі кішірейіп тығыздалады яғни ол ... ... ... ... бірнеше бөліктерге ыдырап, кариорексиске немесе еріп, кариолизиске.
Ядрошықтың ... ... ... ... өзі ... зақымдануының морфологиялық белгілері алдымен
митохондрияларда байқалады – ... ... ... ... ... ... ісініп, өлшемі ұлғаяды, матриксі
сұйықһтанып, ... ... ие ... Бұл құбылыстар негізінде
мембраналардың иондық каналдарды құрылымының және ... ... ... ... ... ... ұшыраған жағдайда,
митохондриялардың ... ... ... ... ... тор ... ... (көпіршіктену) ұшырап, ұсақ
көбікшелерге айналады. Осымен бірге , грЭПТ ... ... ... саны ... Бұл – ... ... қанауға ұшырағанның белгісі.
Гольджи аппараты цистерналарының да көлемі алғашқы да ... ұсақ ... ... ... лизасомаларының белсенділігі артып,
аутофагосомалар саны көбейеді. ... ... ... ... ... ... шыққан гидролазалық ферменттері жасушаны
аутолизге (өздігінен еру) ... ... ... әкелетін
бейнеленген қайтымсыз процестер жиітығы некроз деп аталады.
Зиянды факторлар әсері ... ... ... ... ... және ... ішкі ... әсерінен қалыптасқан.
Жасушаның зақымдануы ... ... ... Нәтижесінде,
цитоплазмада әртүрлі қосындылардың жинақталуы немесе жойылуы ... зат ... ... бұзылуы дистрофиялар деп аталады.
Мысалы, майлы дисторфиячы кезінде ... май ... ... ... көп ... ... пластар (табақшалар)
түрінде көрінеді. Көмірсу дистрофиясы ... қант ... ... ... гликоген үйінділері жинақталады. Бұл құбылыс
гликогенді ыдырататын фермент глюкоза – 6- ... ... ... ... ... ... жасушаларында әртүрлі
ферменттер, ақуыз гранулдары және т.б. жиі жинақталады.
Жасуша ішінде болатын ... ... ауыр ... айналмаса, яғни паранекрозбен шектелінсе, қалыптасқан бұзылулар
репарацияға (біту, біте бастау) ұшырап жасуша ... ... ... ... ... қалпына келтіру құбылыстар жасуша ішілік
регенерация деп ... ... ауыр ... ... ... ... айрылады – некроз арқылы опат болады.
2.3 Сыртқы орта әрекетінен ағзаның тұқым қуалайтын
патологиясы
Ағзаның орта факторларының ... өте ... ... болуының
негізі болып кейбір арнайы (спецификалық) мутациялар саналады. ... ... ... ... зақымдамай, тек кейбір осы мутацияларға
генетикалық бейімді ағзаларды ғана зақымдайды. Адам ағзасына енген химиялық
қосылыстардың метаболизмінің (биотрансформациясының) ... ... ... ... ... ... ... заттардың
биотрансформациясына қатысатын патологиялық экогенетикалық реакцияларды
қалыптастыратын ... ...... Р -450, N ... қан сарысуының параксоназасы және холинэстеразасы,
глюкоза – 6 – фосфат – дегидрогеназа, лактоза, ... ... ... ... ... ... ... мутантты
аллельдер не полиморфты жүйелер арқылы , сол сияқты бір ... ... ... ... ... ... ... зауыт, фабрикалардан бөлініп шыққан
газдармен және басқа да өнімдермен атмосфераның ластануы ... ... ... ... ... ... ... қосылыстар және
шаңдар ағзаға және өкпе, тері, сілемейлі қабықша т.с. ... ... ... ... ... ... кейбіреулерімен адам үнемі жанасып
жүрсе, кейбіреулерімен ... ... ... ... қуалайтын
реакцияларының вариациялары (түрлері) кез келген факторлар ... ... ... ... ... ... ... бірі – ά1 – антитрипсин жетіспеушілігі болып табылады. Қан
плазмасының бұл белогын ... ... деп те ... ... оның ... ... әйелдерге және ... ... Осы ... ... варианттары көптеген
популяцияларда байқалған. Оның жетіспеушілігі Z аллелі (рецессивті ... ... ... ... ... 0,05%,
гетерозиготалар (MZ; SZ ) жиілігі - 4,5%. ... ... ... ... ... ... ... болса созылмалы
қабыну ауруларының және өкпе эмфиземасы ... ... ... ... ... ... болып келеді. Ғалымдардың болжауынша антитрипсин
жүйесі ағзада қабыну құбылыстарының дамуын тежеуде маңызды роль ... ... ... – болмас зақымдануы (қабыну, микроциркуляцияның
бұзылуы) нәтижесінде ... ... ... ... бұза ... Қалыпты жағдайда протеиназ ферменті синтезделіп
ыдыратушы ферменттердің әсерлерін ... да өкпе ... ... Ал, протеиназ ингибиторы ... ... ... ... ... ферметтердің өкпенің зақымданған
учаскелерін бұзып өкпеде көптеген тесіктердің дамуына алып келеді. ... ... ... ... дамуын едәуір тездетеді.
Адамның мекен ортасында көмірсутектер, оның ... ... ... ... Олар ... ... ... белсенді эпоксиндерге айналады. Ал, эпоксидтер
канцерогендік заттарға ... ... осы ... ... ... ... ... Мысалы, фермент көп мөлшерде синтезделетін адамдарды
– доминантты гомозиготалар, орташа және аз ... ... және ... гомозиготалылар деп қарастыру керек. Өкпе
рагымен ауыратын адамдардың 30% ... көп ... ... ал ... бұл ... ... ... Ондай адамдарға темекіні
тартудың және кәсіби ... ... ... өте ... ... ... сияқты, қуық рагіне генетикалық бейімділік те белгілі болды. ... N – ... ... ... ... ... ... ксенобиотиктер (зиянды жат заттар) ацетілденіп
(зиянсызданып) ағзадан сыртқа ... ... ... ... 3 ... ... ... тез ацетилдеушілер (қалыпты
аллель бойынша гомозиготалылар), баяу ... ... ... ... және ... ацетилдеушілер (аралық формасы)
гетерозиготалылар.
Генетикалық сезімтал адамдарда кейбір тамақ ... ... ... мүмкін. Мысалы, лактозаны көтере алмау. Осындай
кесмістігі бар адамдарда сүт және сүт ... ... ... ... ... және іш өтуі байқалады. Бұл ... ... ... (сүт қанты) ыдырататын лактоза ферментінің
синстезделмеуі болып табылады. Осының нәтижесінде ... ... ... ... ... ... генінің мутантты формалары ... кең ... ... ... америка негрлері мен
үндістерінде (70-75%), ал европоидтарда ... ... ... ... ... кейбір ағзаларда бас
сақинасы (мигрен) ауруын тудырады. Бұл тираминнің нашар ... Осы ... ... тағы бір ... ... түрі ... ... ферментінің активтігі төмен болады.
Адамдардың алкогольға деген арнайы (спецификалық) реакциялары ... ... ... ... өте аз ... ... өзі ... қызарып жүрек соғылуын жиілетеді (тахикардия ), асқазаны ... ... ... т.б. ... ... ... ... спиртті ыдыратушы екі ферменттің вариацияларына байланысты: 1)
бауырдың алкогольдегидрогеназа гендеріне – оның 3 аллелі ... (АДН ... -2, ... 2) ... ... ... 2 аллелі белгілі
(АLДН -1, АLДН -2). Жоғарыда келтірілген ... ...... деген ағза реакциясы АLДН -1 ... ... ... ... ыстыққа және күн сәулесі әсерлеріне адамдардың
сезімталдығының ... ... ... ... бұл ... ... ... әлі толық зерттелмеген. Дегенмен,
суықтың әсеріне әртүрлі ... ... ... ... мысалы, негрлер кавказ нәсілдеріне қарағанда суыққа өте
сезімтал ... Мұны ... ... ... және ... ... ... болуымен түсіндіруге болады.
Ультракүлгін сәулелерінің әсерлеріне адамдардың жекелей және нәслдік
реакцияларының ... ... Оған ... ...... ауруының дамуын келтіруге болады. Бұл ауру аутосомды ... ... ... ... ... күн ... әсерінен тері
күйіп жаралар пайда болады да тері рагіне ұсалады. Пигменттік ксеродерма
ауруында ДНҚ ... ... ... репарациялық жүйе
зақымданады, яғни ДНҚ ... ... ... ... эндонуклеаза, ... ... ... ... ... ауыр ... ... сынап,
кадмий т.б.) тұздарына сезимталдығының түрліше болатындығы анықталады.
Мысалы, ... ... ... ... ... ... нейропсихикалық бұзылыстар байқалған.
Қорғасын деңгейінің «улы» болмай-ақ, жай көтеріңкі деңгейінің өзі жас
балаларда «беймаза» мінез- құлықтың дамуының ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет
Тіршілік және тірі материя туралы түсінік7 бет
Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар5 бет
«Қоршаған ортаның сапасы — қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттерінін сипаттамасы»6 бет
Адамда тұқымқуалайтын патологияға ортаның және тұқымқуалаушылықтың ролі7 бет
Адамның тұқымқуалайтын патологиясындағы тұқымқуалаушылық пен ортаның рөлі8 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Биоалуантүрлілік жəне ортаның биологиялық ластануы. Ғаламдық мәселелердің биоалуантүрлілікке әсері7 бет
Геологиялық ортаның антропогендік өзгерістері және оны kopғау11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь