Бағалы қағаздар ұғымы және қызметі

ЖОСПАР

Кіріспе

І.бөлім. Бағалы қағаздар ұғымы және қызметі
1.1. Құнды қағаздар . тарихы мен мәні
1.2. Құнды қағаздардың түрлері және қызметтері

ІІ.бөлім. Құнды қағаздар нарығы
2.1. Құнды қағаздар нарығының басты қызметтері және қажеттілігі
2.2. Құнды қағаздар және оның айналу мәселелері
2.3. Құнды қағаздар нарығының құрылымы және қозғалысы

ІІІ.бөлім. Қазақстандық құнды қағаздар нарығының қалыптасуы
3.1. Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздардың қалыптасуы

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Бағалы қағаздар орта ғасырлардан бері қарай қолданыла бастады. Сол кезеңде ұлы географиялық жаңалықтардың ашылуымен байланысты сауданың аясы кеңіді, ал осы мүмкіндіктерді пайдаланып қалғысы келген кәсіпкерлердің ірі капитал сомасына деген қажеттілігі туды. Оның үстіне теңізден шалғай рынок пен шикізат көзін игерумен байланысты орын алатын шығындарды жекелеген адамдар көтере алмайтын да еді. Нәтижесінде ағылшын, голландық компаниялары, Ост-Индия акционерлік қоғамы, Гудзон бұғазы компанияларымен сауда жасаумен байланысты дүниеге келді. Міне осылар құндықағаздарды бірінші шығарған ірі компаниялар болды. Олардың акциялары күні бүгінге дейін Лондон мен Торонто биржаларында сатылуда. XVI—XVII ғғ. Англиядағы акционерлік компаниялар капиталды көп қажет ететін көмір өндірісін қаржыландыру үшін де ұйымдасқан болатын.
ХІХ ғасырдың 60-жылдары тағы да бір маңызды оқиға болды. Германияда ауыр өнеркәсіпті дамытуға шығарылған құндықағаздармен делдалдық операцияларды жүргізуді универсалды инвестициялық банктер өз қолдарына алды.
Құнды қағаздар, ең алдымен, мүлікті иеленуге құқық беретін ақшалы құжат немесе қарыз берушіге қарыз алушының берген қарыз міндеттемесі.
Бағалы қағаздар толтырылуы немесе жазылуы жөнінен екі түрлі болуы мүмкін:
1. Не заң жүзінде бекітілген жеке құжат түрі;
2. Не есепшотқа енгізілген жазу түрі.
Егер басқа адамға иемденуге берілсе, бағалы қағаздардың екінші түрі бойынша ерекше куәлік толтырылып келеді. Оны иемдену құқын беретін құжатты сертификат деп атайды.
Қазақстанның орталықтанған жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өту қоғамдық өндіріс сипатын өзгертуде. Олар меншік
Қолданылған әдебиеттер

1. Б. Кашенова «Ақша Несие Банктер»
Валюта қатынастары. Алматы «Экономика» 2000 ж.
2. А. Кашенова «Бағалы қағаздар нарығы» Алматы «Экономика» 2000ж.
3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Бағалы қағаздар рыногы туралы» Қазақстан Республикасы желтоқсан №1424 қаулы Ресми газет 2003 ж. 25 қаңтар.
4. Мұқаметтей М. «Акция бізге береді» Алматы ақшамы 2004 ж. 7 маусым.
5. Ешкив Г. «Басты бағдар сенімге ие болу». Қаржы-қаражат 2000ж. №7,10,5.
6. Красавчикова Л.О. Гражданское право, 1998 ж. Гражданское право Республики Казахстан. Учебное пособие, Алматы 1999 ж.
7. Оразбекұлы Б., Оразбекова М.Б.
«Бағалы қағаздар нарығындағы биржалық операциялардың ерекшіліктері» Алматы, «Экономика» 2003ж.
8. Мықбаев С. «Экономикаға қызмет еткен құнды қағаз» Қаржы-қаражат, 2004 ж. №6.
9. Е.Н. Сағындықов, Ө.Қ.Шеденов «Жалпы экономикалық теория» «Ақтөбе» баспасы 2004б
10. Сейтқасымов Т.Н. «Ақша, Несие, Банктер» Алматы «Экономика» 2001 ж.
11. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан-2030»Жолдауы «Алматы:Білім» баспасы 1997б
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І-бөлім. Бағалы қағаздар ұғымы және қызметі
1.1. Құнды қағаздар – ... мен ... ... ... ... және ... Құнды қағаздар нарығы
2.1. Құнды қағаздар нарығының басты қызметтері және қажеттілігі
2.2. Құнды қағаздар және оның айналу мәселелері
2.3. Құнды қағаздар нарығының құрылымы және ... ... ... ... ... қалыптасуы
3.1. Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздардың қалыптасуы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Бағалы қағаздар орта ғасырлардан бері ... ... ... ... ұлы географиялық жаңалықтардың ашылуымен байланысты сауданың аясы
кеңіді, ал осы мүмкіндіктерді пайдаланып қалғысы келген ... ... ... ... ... туды. Оның үстіне теңізден шалғай рынок
пен шикізат көзін игерумен байланысты орын ... ... ... ... ... да еді. ... ағылшын, голландық
компаниялары, Ост-Индия акционерлік қоғамы, Гудзон бұғазы ... ... ... дүниеге келді. Міне осылар құндықағаздарды
бірінші шығарған ірі ... ... ... ... күні бүгінге
дейін Лондон мен Торонто биржаларында сатылуда. ... ғғ. ... ... ... көп қажет ететін ... ... үшін де ... ... ... ... тағы да бір маңызды оқиға болды. Германияда
ауыр өнеркәсіпті дамытуға ... ... ... ... ... ... ... өз қолдарына
алды.
Құнды қағаздар, ең алдымен, мүлікті иеленуге құқық ... ... ... қарыз берушіге қарыз алушының берген қарыз міндеттемесі.
Бағалы қағаздар толтырылуы немесе жазылуы жөнінен екі түрлі болуы
мүмкін:
1. Не заң ... ... жеке ... ... Не ... енгізілген жазу түрі.
Егер басқа адамға иемденуге берілсе, бағалы ... ... ... ... ... толтырылып келеді. Оны иемдену құқын беретін құжатты
сертификат деп ... ... ... ... ... ... ... өндіріс сипатын өзгертуде. Олар меншік қатынастары шаруашылық
субъектілерінің құрылымы қаржылық байланыстарының ... ... ... күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар
жиынтығы. Ол, бір ... ... және ... ... ... ... өз кезегінде, қаржы нарығы мен қозғалмайтын ... ... Осы ... ... ... ... ұлттық экономикалық механизмді
құрайды. Ал, бұл механизм несиеге негізделген. Басқаша айтқанда, нарыққа
қатысушылардың ... ... ... ... қол ... ... бағалы
қағаз түрінде міндеттеме алады.
Кәсіпкерліктің өзара жасаған әл осы міндеттемелері – экономикалық
механизмнің тұрақтылығының кепілі.
Құнды ...... бір ... меншікке құқық білдіруші немесе көңіл
білдіруінің қарыз алуын айтамыз.
Қазіргі кезінде құнды қағаздар туралы ... ... ... үшін мен бұл ... ... ... ... Қазақстандық
құнды қағаздар рыногының төмен дәрежеде қалыптасуына әсер ... ... ... ... ... Бұл ... нарықтық экономиканың көшуіне тікелей байланысты келуі;
2. Қазақ елінің ... ... ... ... Не ... ... ... оны ары қарай дамыту үшін адам болған ... Не оны ... ... үшін қаржы болған жоқ па? Сол үшін, Қазақстанның
құнды қағаздар жүйесін көтеру үшін, мен бұл тақырыпты таңдадым.
Мен, осы ... ... ... үшін көп ... ... соның ішінде,
Б. Кашенова мен М. ... ... ... және “Егеменді
Қазақстан” газеттерін және т.б. материалды қолданып, оны бір ... ... ... мен, ... ... облигация, облигация
рейтингі, облигация курсы, акция, вексель, аудармалы ... ... ... ... ... және т.б. ... ... құнды қағаздар рыногының қалыптасуын терең
зерттеп, оны келешекте Батыс Еуропа Елдердегі сияқты ... ... ... биік ... жету ... ... қағаздар ұғымы және қызметі
1.1. Құнды қағаздар – тарихы мен мәні
Бағалы қағаздардың пайда болу тарихы меншік айналымының ... ... ... ... ... ... Өте ерте кезеңде адамдар бір
тарихи ... ... ... ... олар ... мен ақшалардың
басқаша орналастыру қажеттілігін алды, ... бұл ... ... тәсілі
тиімсіз болды.
Бұл жолды, ең бірінші, юристтер б.э.д. 4-5 ... ... оны ... ... ... ... ... өздері айналдыру,
ерекше руға тауар, құндылықтардың ерекше ... сөз ... ... тауарлармен емес, ақшалармен емес сәйкес келмеушілердің. ... ... ... ... ... ... сазды және балауыздарды
табличкаларда, папирусте немесе пергаментте, олар кең таратуын алған ... 6 ... ... қағаз ойланып табылды. 9-10 ғасырда бұл
өндіріс рецептін ... ... ... ... Нақ осы ... ... және ... бытыраңқылықтың ету шартын қолдап және олар
нарықтық шаруашылықтан алыс болғанымен, қағаз ... ... ... нақты
келісімін мойындау және таратуы ... ... ... экономикалық
айналымының объекті ретінде танылды. Бағалы қағаздар - ... ... және ... ... басқа куәліктері,
жекеленгендер өз негізімнен, ұнағандар сондай ... заң ... ... ... ... бағалы қағаздарым талапқа сай ... ... ... болуын өз кезегінде жасай алады, сатылып алынады және
сатылады, кепілге беріледі.
Құнды қағаздар рыногы тікелей алғашқы және ... ... ... ... ... және ... ... сол сияқты
акциялар мен облигациялар эмиссиясы жүзеге асырылады. Оны финанстық және
финанстық емес ... әр қилы ... ... ... ... ... ... тікелей инвесторлары коммерциялық және
инвестициялық банктер, биржа фирмалары, ... ... ... ... емес ... және жеке ... (жеке инвесторлар).
Олар биржа фирмалары мен инвестициялық банктер арқылы акциялар ... ... ... ... ... ... рыногы эмитент
құндықағаздарды орталықтанған немесе орталықтанбаған сатып алу мен сатуды
түсіндіреді. Құнды ...... ... ... ... ... қүны мен ... бар. Құнды қағаздардың тұтыну құнының мәні белгілі
дәрежеде табыс келтіреді, яғни процент (облигациялар бойынша) және дивиденд
(акциялар бойынша) ... ... ... құндықағаздардың күн курсының
өсуі нәтижесінде келетін табыстар. Құнды қағаздардың өздері туралы айтар
болсақ, оның үш түрі бар. Олар ... ... және ... ... корпорациялар шығарады, акциялар ... ... ... ... ... ... ... мүлігінің
бөлігіне иелік ететін болады. Корпорациялар ... ... ... ... ... ... ... финанстың қуаттылығы артады.
Акция иесі корпорация пайдасының бір бөлігін дивиденд ретіңде алып отырады.
Құнды ... ... ... үш ... тұрады: аптаның үштен
екісі, жаңадан ... ... ... ... ... ... ... кетеді, ал осылардан кейін құнды қағаздардың өзіндік
айналымы басталады.
Құнды қағаздарға деген сұраныс халықтың әлеуметтік-тұрмыс ... ... ... жоғары болган сайын, табыстың басым кепшілігі
жинақталады да, адамдар құнды қағаздарды ... ... ... ... қағаздар ұсынысы, онда сұраныспен ... ... ... ... ... жүйесін қайта құрумен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... күтер болсақ,
салық жүйесiн жетiлдiрiп отыру да ... ... ... ... ... қағаздары бұл белгілі бір өзіндік формада шығарылатын мүліктік
құқықтық міндетті көрсеткіштері көрсетілетін ... мен ... ... ...... ... ... қолға сатылатын,
сондай-ақ мәлімдеу барысында төлемдерді алуға құқық беретін, қандай-да бір
қаражат салғандығын куәландыратын ақшалай қаражатты ... ... мәні ... яғни ... ... қолында
капиталдың өзі емес, құнды қағаз түріндегі жалған капитал формасы болады.
Жалған капитал деп құнды қағаздың ... ... ... ... ... ... ... түрлері және қызметтері
Бағалы қағаздар акциялар, облигациялар, векселдер және басқа да
түрлерде ... ... ... ... ... ... ... деп
атаған.
Оған қандай себеп болған?
Біріншіден, табыс – көзі ... ... Ал, ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Өнім өндірістен айналымға
түсіп, табыс ... ... ... ... тыс тек ... табыс
әкеледі деген бұлдыр қиял пайда болады.Оны мысал ретінде ... ... ... ... қиын емес.
Тауар айналымы (Т-А-Т) формуласындағы бірінші акт (Т-А) тауарды сату
басқа ... ... ... алу мақсатында жүрізіледі, яғни ... ... ... алу ... ... Ал, капиталдың айналымы (А-Т-А*)
Формуласындағы мақсат тауарды сатып алу, яғни прцесс пайда табу мақсатында
жүргізіледі. Бұнда ... яғни ... құн, өсім ... ... ... ... ... құн, немесе қосымша құн беретін құн.
Екіншіден, бағаны қағаздардың капитал болып ... ... ... ... ... – үлесті немесе меншікті құнды қағаз. Ол иемденушісіне
компанияның капиталының, ... ... бір ... заң ... ... береді. Компания қанша уақыт жұмыс істеп тұрса, акция да сонша
уақыт қолданылады. Бірақ, осы уақыт ішінде акцияның иесі сан рет ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ.
Акционерлік капитал бөлінбейді. Акционер оны тек ... ... ... ... мына ... ... Егер:
1. Меншікті акцияландырғанда, яғни акционерлік қоғам құрып, оның ... ... Бар ... акционерлік қоғам ретінде қайта құрғанда;
3. Жарғылық капиталды қосымша молайтқанда.
Атап айтқанда, жарғылық ... ... ... ... ... ... Ол, өз кезегінде айналымдағы капитал және компанияның
портфелінде қалған бағалы қағаздар ... ... ... компания кез-
келген уақытта, өз ойынша пайдалана алады.
Акция белгілі бір жағдайда акционерлік қоғамның ... ... оны ... ... үшін ... ... ... қағаздардың бірден-
бір түрі. Акция ... ... ... ... ... өз ... қайтып сатып алатын құқы бар. Бірақ, бірсыпыра
елдердің заңында, егер корпорацияның ... ... жоқ ... онда ... ... сатып алатын құқықта айырылады деген де ереже бар. Дәл осы
жағдай, егер ... ... алу ... төлем қабілетіннашарлататын
болса да қаралған. Заң жүзінде акцияны бөлуге де болады. Айналымдағы әрбір
акцияны бірнеше бөлікке бөлуге болады.
Акция ... ... ... Бір ... бір ... басқа
біреуге беру тәсіл бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып екіге бөлінсе,
екінші жағынан, корпорацияны басқаруға ... ... ... жай ... ... деп ... бөлінеді. Корпорация тек өзінің жарғысында
бекітілген ... ғана ... ... Атаулы акция міндетті түрде акция корпорацияның реестірнде тіркелуге
тиіс. Акционерлер кітабында ... және қай ... ... ... ... иесі ғана ... деп есептеледі.
Б) Ұсынушыға арналған ... ... ... ... ... ... ... ұсынушыға жалпы арнап шығарылған ацияның жалпы
саны ғана ... ... ... ... ... ... акциясы бар
акционерлер қолайлы. Себебі ол акционерлік капиталдың қозғалысын және құнды
қағаздардың ... ... ... ... ... ... бұл мемлекеттен
кеткенін реттеп және бақылап отырыруға мүмкіндік береді. Акцияның екі түрін
жүзеге асыру жолында әр түрлі.
Біріншіден, сату ... ... ... ... иесі
оларды компаниядан сатып алғанын куәландыратын барлық акция санына бір
толтырылған сертификат ... Бұл ... ... сертификаттың сырт
жағында екі жақтық қол қойылған “индоссамент” деген белгі ... ... ... ... өзгеріс енгізу үшін сертификат корпорацияға
жіберіледі.
Екіншіден, акцияның осы екі ... жаңа ... ... құқын
белгілеу тәртібі де әр түрлі. Бұл түралы атаулы акция иесі корпорациядан
хабарландыру хат алса, ал акцияны ... ... ... жүру ... ... ... кесіп алатын купоны болады.
Үшіншіден, ұсынушы акциясының номиналы өте жоғары болмайды, бірақ ол
көп тиражбен шығарылады, ал атаулы ... ... әр ... ... ... Корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша жай ... ... ... ... ... иемденушілердің корпорацияның тапқан пайдасының
мөлшеріне байланысты ... алу құқы ... ... беру ... ... қатысу құқы және корпорация жабылып ... ... ... есеп ... ... бір ... алу құқы бар.
Артықшылықты акциялар меншік туралы ерекше ... ... ... ... ... белгіленген мөлшерде неғұрлым
нақты девиденд төлеуін қамтамасыз етеді.
Преференционалды акция дауыс құқын бермейді. Ол ... ... Оған ... ... дауыс құқын жоқтығының орнына ... ... ... ... ... үшін ... осы бойынша
дивиденттер әрқашан жай акциялар бойынша девиденттер әрқашан жай ... ... ... ... ... ... бұл акциялардан гөрі
жай акция иемдену ... ... ... номинал, бұны
көрсетілген және көрсетілмеген болып екіге ... ... ... ... номиналына байланысты процент түрінде есептеледі. Бұл
номиналсыз артықшылықты акциялар сирек кездеседі, оларда ... ... ... ... ... номиналының оның нарықтық бағасына әсері
жоқ.
Жай акция ... ... ... ... ... ... да девиденттер таза пайдадан төленіледі. Артықшылықты акция әдетте
атаулы бағалы қағаз.
Корпорация бұл ... ... ... ... ... ... әр ... көлемдегі артықшылығы бар. Егер корпорация артықшылықты
акциялардың емес көп ... ... ... онда оны ... ... деп ... ... акциялардың өзі бірнеше тармағына бөлінеді. Оларды былай
топтастыруға болады:
1. қатысушылар
2. қатыспаушылар
Тағы да кумулятивті және ... ... және ... ... ... аталған түрлерін шығару мүмкіндігі корпорацияның
жарғысында қаралады.
Акциялардың ... ... ... ... ... ... байланысты. Олар:
1. Үстеме пайданы бөлуге қатысу;
2. Хабарланып, бірақ төлінбеген девиденд ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі.
Қатысушылар артықшылығы өз икемденушісіне үстеме пайданы бөлуге
қатысуға ... ... ... ... ... ... ... бойынша төленетін девиденттің мөлшерін жоғарылатады. Олардың
арасындағы ара-қатынасын компания өзі белгілейді.
Қатыспаушылар акциясы, иесі еш ... ... ... артық
девиденд алуға құқы жоқ. Егер артықшылықты акциялар кумулятивтік болса,
онда бұрын хабарлаған, ... ... ... ... ... ... келесі жылы бөлінеді.
Конвертабельді артықшылықты акциялар өз ... ... осы ... жай акцияларының белгілі бір мөлшеріне,
айырбастауына мүмкіндік береді.
Конвертабельді емес ... өз ... ... мүмкіндігі жоқ.
Артықшылықты акциялардың өте сирек кездесетін бір ... ... ... ... ... ... Олар корпорация құрылтайшыларына
ғана арнап шығарылады. Олар бойынша ... тек жай ... ... девиденттің ең жоғарғы квотасы төленіп болған соң ғана беріледі.
Содан қалғаны атаулы акция иелеріне бөлінеді.
Облигация деп эмитенттің белгілі бір ... ... яғни ... ... қайтаруды және белгіленген сыйықты төлеуді міндеттеген ... ... ... Ол ... ... ... келеді. Облигация
арқылы тартылған капитал акционерлік капитал деп есептелмейді.
Облигация шығару-қосымша ... ... бір ... ... ... облигацияны шығаруға және оларды орналастыруға жұмсаған ... тең ... ... ... міндеттемесі болғандықтан, оның кепілі
болып эмитенттің жалпы ... ... Ол ... эмитенттің
банкротқа ұшырап, өз міндеттемесін орындай алмаған кезінде ... бір ... ... ... ... құқы. Облигация да
акция сияқты корпорацияны инвестициялаудың ең ... ... ... ... ... беруші болып есептелінеді. Ал,
облигация корпорацияны несиелендірушінің куәлігі. Облигация иесінің дауыс
беру ... жоқ. Ол ... ... ... қатар корпорация
басқаруға да қатыспайды.
Облигация бойынша мезгіл-мезгіл төленетін сый-ақы түріндегі пайда
купонға ... деп ... ... ... ... ... Онда ... көрсетілген. Төленген сый-ақысының орнына облигациядан купонды
жыртып алады. Облигацияда бірсыпыра элементтер ... ... ... өтеу ... ... эмиссия шарт қамтамасыз етілуі рейтингі.
Номинал деп облигацияның бетінде көрсетілген ақша саласын айтады. Оны
облигация иесі өтелу мерзімі келгенде айтады.
Купондық ... жыл ... ... ... ... номинал
құнына байланысты келісілген сый-ақы төлем. Жыл ... ... ... төленуі мүмкін. Мысылы, жарты немесе тоқсан сайын бір рет өтеу ... ... ... ... облигацияны номиналына тең шаманы қайтарып және
сый-ақы төлеуді тоқтататын күнтізбектегі күн.
Эмиссия шарты ашықтан-ашық облигация ... ... Ол ... траст компаниясының шарты бойынша шығарылады.
Траст компаниясы ... ... ... оның кепілі
болып, облигация ... ... ... ... ... ... ... отырады.
Траст компаниясы эмитенттің қаржы-қаржаттарын және оның инвестициялық
жобасының бизнес-жоспарын тексеріп, содан кейін ғана өз ... ... ... эмиссия шартына траст компаниясы бірсыпыра ... ... ... жиі ... ... Ең аз өтімділік;
2. Борыштың ақырғы деңгейі;
3. Активтерді ... ... ... Төленетін девиденд мөлшерін шектеу
Өтеу туралы нұсқау-эмиссия ... ... Ол ... ... ... құны және ... ... арнаулы қор құрады. Ол қор
трасткомпаниясының бақылауында болады.
Эмиссия шартында облигацияны уақытынан бұрын сатып алу бабы да ... яғни ... өз ... ... алу ... ... ... оларды шығарғанда кепілдікке корпорация
активтері немесе мүлігі салынады. Облигация ... ... ... ... етілген облигация корпорацияның негізгі активтерін
талап етуге құқық беріп және ... ... оның ... ... салынғанын көрсетеді. Қамтамасыз етуге қозғалмалы, қозғалмайтын
мүліктер және басқа бағалы қағаздар салынады.
Қамтамасыз етілмеген ... ... ... бар, ... ... ... ... шығарылған қарыз міндеттемесі.
Облигацияның рейтінгі – олардың инвестициялық сапасын арнаулы фирмалардың
бағаланбай, тек ... ... кең ... ... ие ... ... ... рейтинг облигациялар “инвестициалы класты” деп аталады. Төмен
рейтингі ... ... деп ... да ... және ... бағасы болады. Оның номиналы
және нарықтық бағасы болады. Оның номиналына ... ... ... баға ... ... деп ... ... бағасы номиналынан жоғары болса, онда облигация сыйлықпен сатылады
деп айтылады. Егер номиналынан бағасы ... ... онда ... жаңа
иесі оны дисконтпен, яғни бағасын төмендетіп сатып алады. Облигацияның
нарықтық бағасы қандай ... ... оның ... ... ... тәрізді облигациялар да иесі ұсынушы және атаулы болып екіге
бөлінеді. Иесі ... ... екі ... ... ол бойынша сый-
ақы ұсынушы субъектіге төленеді. Ондай облигациялардың әрқашан купондық
парағы болады. Сый-ақы өсім ... күші ... иесі ... ... оны ... ... ... төленетін күні корпорация оған процент
алу ушін чек толтырып ... ... ... қатар купондық кірістөлеу жөнінен де
бөлінеді. Купондық төлем ... ... ... ... ... бұрын қайтарылып алуы мүмкін.
Облигациялар айырбасталады, конвертуеледі және жай акция болып ... ...... ... ... Олар ... ... осы корпорацияның артықшылықты немесе жай
акцияларына алмастыруына ... бар. Бұл ... ... ... ... Ал, жай облигациялардыңмұндай құқы
жоқ.
Корпорация өз жұмысын акция шығаруы мен де қаржыландырады. Акциядан бәрі
облигация ... ... ... Себебі облигациялардан пайда
түспесе де, жыл ... ... ... бойынша төлем төлеуге міндетті.
Бірақ қауіпті болғанмен, ол өте ... Ұзақ ... ... ... әлде ... көп ... деп ... Инвесторлар көзқарасы
бойынша акция шығару қауіптірек, демек облигация ... ... ... ... ... ... акциялар жоғары пайда
түсіруіне көзі жетпесе, оларды сатып алмайды.
Вексель - қарызды өтеудегі заңды ... ... әлем ... ... ... бір ... ... борышкер, яғни вексельді беруші тауарды
несиеге алғанда тауар сатушыға, яғни вексель иемденушіге береді. ... ... ... ... бір соманы төлем уақыты ... ... өтеу үшін ... ... ... сатушыға берген қарыз міндеттемесі
вексель шығарып және оны пайдалануды дамыту ... ... ... ... ... ... бірі болып келеді. Себебі Вексельдің
мәні тек қарызды қайтару кепілі ғана емес. Сонымен ... ... ... ... ... ғана емес, саудалық қарым-қатынастардың тиімділігін
арттыру мақсатында осы төмен ... ... ... ... ... ... ... банк сатып алады.
Вексель тауар-ақша қатынастарын және ... ... ... келе ... ең бір ... қаржылық құрал.
Вексель төлем дағдарысын реттеп, ... ... ... ... ... ... ... қорын азайтып және
халық шаруашылығындағы есептерді тездетеді.
Вексель нарығының қызметі қысқа мерзімді несие беру арқылы ... ... беру ... ақша ... ... Вексель айналымының ...... ... ... ... ... ... оны айналымға түсіруге келісімнің мәні және оны маңызы зор.
Вексель иемденушінің болашақтағы қаржы мүмкіншілігін болашақтағы қаржы
мүмкіншілігін де ... ... үш ... ... ... ... Вексельдің дерексіздігі, яғни қарызды қандай жағдайға,
не мақсатқа алғандығы көрсетілмейді.
... оның ... яғни ... ... ... қарамастан міндетті түрде өтеу керек.
← Үшіншіден, Вексельдің ... яғни ... ... ... ... ... ... Бұл ерекшелігі вексельді айналыс
қаржысы ретінде қолма-қол ақшаның орны пайдалануға ... ... ... вексельді сауда ақшасы деп те атайды.
Қолдану өрісіне қарай жай және аудармалы вексель тратта болып екіге ... Жай ... ... яғни ... ... ... вексель деп несие берушінің қарыз алушыға ... ... ... ... ... ... берген жазбаша үкімін
айтады. Прассат траттқа бойынша акцепт берген жағдайда ғана қарыздар болып
есептеледі.
Акцепт дегеніміз – есеп ... ... өз ... ... ... ... Демек, акцепт есеп айырысудың бір түрі.
Вексельді біреуге пайдалануға беруді “индоссамент” деп атайды. ... ... ... ... индоссамент, ал оны алған адам индоссат деп
аталады. ... өтеу үшін ... ... ... ... ... ... аясына қарай келісім және олардың тауарларымен
немесе акциямен қамтамассыз етілуіне байланысты ... ... ... ... ... та ... ... тауарларды сату және сатып алу келісімдерінің
негіздеріне айналысқа түседі.
Несие келісімдерінің ақшалай түрін рәміздеу ... ... ... вексель деп мемлекеттік қысқа мерзімді ... ... ... беру ... не ... не ақша ... ... емес. Оларға достық, қола, яғни құрқуыс және қарсы
жүретін вексельдер де ... Және де ... ... ... ... біреуі акцепт авльды операциялар. Вексельдің акцепті дегеніміз
төлеушінің вексельді төлеуге берген келісім.
Вексельдің аволы ... ... ... ... ... банк ... ... вексель болған жағдайда тарапынан төлем төленбеген
жағдайда оны төлеу жауапкершілігін өзіне алады.
Банктер ... ... ... ... ... ... ... олардың айналым жылдамдығын шапшаңдатса, екінші жағынан, өздеріне
пайда түсіреді.
Бағалы қағаздардың өте көп ... ... ... Оларды әр түрлі
эмитенттер шығарылады.
Жазалу құқы қысқа мерзімді бағалы қағаз. Опцион ... ... ... ... ... ... вексельдер қаржысы Министірлігін шығаратын қысқа мерзімді
облигациялар.
Депозиттік сертификат ол эмитенттің мерзімді ... ... ... бағалы қағаз.
Чек заңды түпде бекітілген ... ... . Чек ... ... мақсатында шығарылады.
Чектер бірнеше түрге бөлінеді:
1. Атаулы ... ... ... Иесі ... ... қағаздар нарығы басқа нарықтардан өзінің айырықша тауарымен
өзгешеленеді. Ол өзгеше тауар, бағалы қағаздар. Олар, ... ... ... ... ... ... болады.
Бұл тауарлардың өз құны аз болса да, өте жоғарғы ... ... ... Егер ... ... ... ұсыңыс оның ұсыңысынан
жоғары болса, онда оның бағасы көрсетілмеген ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың жалған капитал
екенін көрсетеді.
Жалған капитал ... ... ... ... яғни өндірістік
капиталдың оқшауланып шыққан бір бөлігі.
Бағалы қағаздар ақша ... ... ... ... ... ... ... деп те атайды. Сонымен қатар,
бағалы қағаздар қордың ... ... ... ... та ... ... ... нарығы капитал нарығының, яғни ақша не ... ... ... ... ... ... ... экономикада күтпеген кездейсоқ болатын
процестердің реттеушісі. Бұл алдымен, капиталды инвестициялау процесіне
қатысты. Капиталды ... ... оның ... ... ... ... ал ... болған уақытта саладан қайта алынады. Нарықтық
экономиканың тәжірибесінде капитал, ең алдымен, қоғамға шын мәнінде қажетті
өндіріске орналасады. Нәтижесінде ... ... ең ... ... ... тапшылықсыз экономика қалыптасады. Қоғамдық өндіріс негізінен
қоғамдық ... сай ... ... ... ... ... ... көп жағдайда
қаржыландыратын ең оңай және ең қолайлы қаржы көзі.
Құнды қағаздардың басқа да түрлері бар. ... ... ... ... ... ... фьючерлік келісімдер. Олар
тәжірибелі инвесторлар үшін де, алып сатарлар үшін де ... ... мен ... әкелу тұрақтылығы түрғысьнан ең
сапалысы мемлекеттік ... ... ... ... ... жеке облигациялар және ірі компаниялардың "көп дауысты" акциялары.
Белгісіз, жаңадан ... ... ... ... сапасы төмен
дәрежеге жатады. Осыған қарамастан ... 120 ... ... ... ... болып табылады. Осыншама ... ... ... тартымдылық күші бар? Біріншіден (бүл ең бастысы),
болашақта ескі инвестициялардың еселеп ... ... ... ... 100 ... ... алдыңыз делік, ал 10 жылдан кейін, егер
кәсіпорын жақсы жұмыс істейтін ... ол ... 1000 ... ... ... ... ұстаушыларға дивиденд төленіп отырады (оның қатаң заңды
нормасының болмағандығына қагамастан). Үшіншіден, акцияны үстаушының ... қүқы бар және ... иесі ... ... да құқықтары бар.
Төртіншіден, акцияларды сатып жіберу өте жеңіл.
Құнды қағаздар курсы қозғалысының жиынтық көрсеткіші белгілі ... ... ... Бұл ... ірі компаниялары тобы акиия курсының
орташа көрсеткіші. Осы ... ... ... ... ... энд
компани" фирмасы шығарып отырған. Бұл индекс ... кор ... ... белгілі компаниялар тобының (30 өнеркәсіп корпорациясы,
15 қоғамдық қолдану кәсіпорыны, 20 темір жол ... - ... ... күнделікті орташа арифметикалық котировкасын құрайды. Осындай
орташа есептеу жүйесі ... алты ... да ... Құнды қағаздар нарығы
Құнды қағаздар нарығының басты қызметтері және қажеттілігі
Сонымен бағалы қағаздар рыногы дегеніміз не? Ол қаржы нарығының бір
бөлігі екен. Қалған ... банк ... ... ... Банк – ... ... банк болса (мемлекеттік мекеме емес) ... ... ... ... өте сирек береді. Ал бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... бойы пайдалануы мүмкін.
Қаржы нарығын осылайша бөлу – капиталдың айналмала және ... ... ... ... ... ... ... несие жүйесін
толықтырады, өзара байланыста әрекет етеді. Мысалы, коммерциялық банктер,
бағалы қағаздар ... ... ... ...... бағалы қағаздарға жазылу үшін қарыз береді, олар банктерге
артық бағамен сату үшін бағалы қағаздардың бір ... ... ... ... ... ... – ақша нарығы болып
табылады. Онда қысқа мерзімді қарыз міндеттемелері бар ... ... ... Ақша ... ... бос ... ... берудің икемді жолын қамтамасыз етеді, сөйтіп корпорациялар
мен жеке адамдардың бос ақшаларын ... ... ... ... ... толыққанды қаржы нарығының орын алуы мүмкін емес.
Барлық нарықтар сияқты, бағалы ... да ... ... ... ... ... ... жүйесін құрайды. Нарықтың
мөлшері – қоғамдық еңбектің мамандануы дәрежесімен тікелей байланысты.
Бағалы қағаздар нарығы – тікелей алғашқы және ... ... ... нарықта – мемлекеттік және муниципалды облигациялар, сол
сияқты акциялар, облигациялар эмиссиясы жүзеге ... Оны ... ... емес тұлғадағы әр қилы акционерлік компаниялар шығарады.
Алғашқы нарықта бағалы қағаздардың тікелей ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары,
зейнетақы қорлары, қаржылық емес корпорациялар және жеке адамдар ... Олар ... ... мен ... ... арқылы
акциялар мен облигациялар сатып алады. Бағалы қағаздардың ...... ... ... орталықтанған немесе орталықтанбаған
сатып алу мен сатуды түсіндіреді. ... ...... ... тауар сияқты тұтыну құны мен бағасы бар. ... ... ... мәні – ... дәрежеде табыс келтіреді, яғни, ... ... және ... (акциялар бойынша) төлегенде,
сонымен қатар бағалы қағаздардың құн курсының өсуі нәтижесінде келетін
табыстар.
Құнды қағаздар нарығы ... ... ... механизмге негізделеді. Бұл құнды қағаздардың материалдық түрі
ретінде оның маңызын дәләлдейді. Бірақ, құнды ... ... ... ... ... кез-келген мемлекеттің төлем айналымында маңызды
орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметін жүзеге
асырылады. ... ... бұл ... ... тікелей хадық
шаруашылығының ең тиімді саласына ... яғни ... ... ең ... ... ғана ала алады.
Өзінің ұйымдық және құрылымдық ерекшеліктеріне орй құнды
қағаздар қаржы ... ... ... және ... ... ... қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің тұтас бір бөлігін
құрайды. Мұндай жүйе біздің мемлекетімізде нарық қатынастарын ... ... ... ... яғни 90-шы ... ... ... жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелденгендей шаруашылықты
жетелдірудің нарықтық әдістерін ... ... және оны одан ... ең ... ...... ... екені талассыз ақиқат. Құнды
қағаздар ақша түріндегі ... да ... ... бекітіп, тек бағалы
қағаздар арқылы ғана мемлекеттің меншікті акционерлік ... ... ... ...... ... ... мүмкін. Бағалы
қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып, ... ... ... көздері шоғырланып және инвистициялық
қорларды бөлу қатынастары жүзеге асады.
Қазіргі өндірістің ... ... ... ... ... ... өнімдегі өндіріс инвестициялық үлесін ... ... ... ... қорларын пайдаланбай іске асуы ... ... ... және оның ... ... ... ... түрі акция болып табылады. Акция —
акционерлік коғамның мүлкіне ... ... ... ... ... және оның ... (акционеріне) пайданың бір бөлігін дивиденд
түрінде алу құқын ... ... ... коғам, кәсіпорын, ұйымдар,
коммерциялык банк, кооперативтер мен баскада ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік меншік
шаруашылығында болады. Акция құнды кағаздар нарығы - кор ... және ... ... ... бұл ... биржалык емес сауда
негізінде де жүзеге асырады. ... ... құны мен ... ... ... ... ... акционерлік коғам пайдасының мөлшеріне тікелей
байланысты өзгереді. Сондай-ақ алынатын дивиденд мөлшері мен қарыз пайызы
деңгейіне байланысты да өзгереді.
Шетел тәжірибесінде акцияның әртүрлі ... ... ... ... ... ... жәй акциялар;
в) артықшылығы бар акциялар.
Біздің елімізде жай акция шығарылып, ... ... ... ... салған капиталы үшін айқындалған процент
түрінде қатты табысты алуларына ... ... ... ... акция шектелген мерзімде колданылады және белгілі уақыттан
соң, акционерлік қоғам оны жабады. Ал, оларды иемденушілер акционерлік
қоғам ... ... ... ... ие емес. Жеңілдікпен
пайдаланатын акциялар акционерлік ... ... ... ... сома ... ғана ... категория бойынша былай бөлінеді: еңбек ұжымының акциясы,
кәсіпорын акциясы және акционерлік қоғам акциясы. Еңбек ұжымыңың акциясын
мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... және ... ... жататын кәсіпорындар шығаруға құқылы.
Еңбек ұжымының акциясы сол ... ... ... ғана
таратылады. Оған қатысы жоктарға таратылмайды.
Акцияны кәсіпорын шығара отырып, екі пайдалылықты көздейді:
біріншіден, ... ... табу ... ... ... қаржы салуға
жұмылдыру, екіншіден кәсіпорын жұмысшыларын басқару ... ... ... ... ... оның ... ... әсер етеді.
Акционерлік қоғамның акциясы кәсіпорын мүлігінің барлық сомасына
немес жарғы қорына ... ... ... ... ... түрге өзгереді. Бұл коғамның акциясы оған еркін жазылу арқылы
таратылады. Кейде барлық акцияны құрылтайшылар арасында ... ... ... және ... ... та ... Бір колдағы қорлардың
көп болмауы үшін және ... ... ... ... ... акииялар қолданылады. Алайда бұл да сенімсіз, себебі оған қатысы
жоқ адамдар болуыңа әбден мүмкін. Әлемдік ... ... ... өте ... ... ... АҚШ-да бір компанияның 5%-тік акциясына иесі оған
ай сайын оның сатып алу, сату жайында есеп беріп отырады.
Әрбір атаулы ... ... ... ... ... Акция бланксінде есімді акция ... ... ... ... ... ... оны ... аты-жөні
жазылмайды. Акция тіркеу кітабында жалпы шығарылған акцияның көрсетушіге
қатыстысы ғана белгіленеді.
Бағалы қағаздардың екінші ... ... ... ... ... ... бір ... ұйымдастырылып, мұнда бағалы қағаздарды
сатып алу, сату ісі жүреді. Бұл ... ... ... ... ... объективті салдары. Мұндай институттардың дүниеге
келуі ішкі зат, ауыл шаруашылығы тауарлары, соңынан бағалы қағаздарды
сатудың ... ... ... ... ... ... ... тауарға ауысуын сипаттайды. Белгілі бір
ережелермен сипатталатын ұйымдық құрылымы саудаласу, нақты сату, ... ... ... береді. Бүкіл елдің және жекелеген
салаларының іскерлік белсенділігінің ... ... ... ... ... ... ... бағалауға көмектеседі.
Биржаны акционерлік қоғам ретінде, яғни жеке кәсіпкерлік шарт бойынша
немесе ... ... ... ... ... ... жағдайда
олар акционерлер меншігінде, екіншісінде мемлекеттік меншігі, оның жұмысы
жарғы негізінде ... ... ... ... ... анықталады,
мүшелерді, оларды қабылдау белгіленеді. Биржаны биржа комитеті басқарады.
2.3 Құнды қағаздар нарығының құрылымы және қозғалысы
Алғашқы және ... ... ... атап ... ... ...... және қайталама болып бөлінеді. Алғашқы нарық,
құнды қағаздар шағарып сатуға қатысты. Акция мен облигацияларды алғашқы
нарыққа сатудың нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды қабылдауда өз талаптарын қояды. Сондықтан да
компаниялардың қағаздары котировкаға түседі. Кейбір ... ... ... тыс ... ... рет ... компаниялардың
қағаздары бір мезгілде биржада және биржадан тыс та айналымға түседі.
Биржадан тыс нарық: телефон, телекс, ... ... ... оларды бір организмге біріктіріп, мыңдаған ... Егер ... ... ірі, ... компаниялардың қолы
жетсе, биржадан тыс нарыққа кез-келген компаниялар қатыса алады. Ол үшін,
екінші реттегі қайталама осы ... ... ... брокерлік
фирмаларды табу керек. Мысалы, АҚШ-тағы биржадан тыс айналым ...... ... деп ... ... ... ... котировкадан
өткізу үшін, олар кемінде дилер фирмаларында тұрақты сатылып және сатып
алулары тиіс, және әрбір фирманың 25 доллар таза ... ... ... үшін ... әр ... ... 2,5 мың доллар болуы қажет.
Диллер фирмасының өзінің айналысатын қағаздарын ЕАСДАП жүйесіне тіркейді.
Бағалы қағаздардың ... ... үш ... ... ... екісі жаңадан бағалы қағаздарды ойластыруға, шамамен осындай уақыт
оны алғашқы ... ... ал ... кейін бағалы қағаздардың
өзіндік айналымы басталады.
Қайталама нарық «көше» нарықтары мен ... ... Ол ... ... ... ... алушыларды сатушылармен кездестіреді және
сұраныс пен ұсынысты теңестіріп отырып, ... ... ... ... ... облигациялар көше рыногының айналасында болады.
Бағалы қағаздарды сатып алуға ... ... ... брокер телефон
арқылы өз әріптесін іздейді, өйткені ол кім сататынын жақсы ... ... ... әңгімеге ондағы брокерлер қатысады, онда
кішігірім «телефон» биржасы көрініс алады.
Бағалы ... ... ... ... бөлігі ретінде,
мемлекеттік бақылау мен ... ... ... ... табылады.
Сонымен нарық болуы үшін: сұраныс пен ұсыныс, аралық қызмет атқарушы
реттеу және өзін-өзі реттеу ... ... ... Бағалы қағаздарға деген
сұраныс халықтың әлеуметтік – тұрмыс дәрежесімен анықталады. Тұрмыс
дәрежесі жоғары болған ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алуға мүдделілік көрсетеді. ... ... ... – қаржы жүйесін қайта құрумен байланысты.
ІІІ-бөлім. Қазақстандық құнды қағаздар нарығының қалыптасуы
3.1. Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздардың қалыптасуы
Қазақстан ... ... ... де ... және ... ... ұстанып отыр.
Мүлікті мемлекет иелігінен алып жекешелендіруге байланысты мемлекеттік
кәсіпорындар акционерлік қоғамдарға айналдырылып қайта құрылды.
Орташа ... ... 30% ... ... ... қалғандары жеке меншікке үлестіріледі. Ірі кәсіпорындардың 50%
акциялар пакеті мемлекет иелігінде қалдырылады, қалғаны жеке ... ... ... 5% ... ... ... ... Қазақстанның барлық тұрғындарына үлестірілген
жекешелендіру купондарына айырбасталады.
Бұл іс-шаралар құнды қағаздар нарығын ... ... ... мен ... ... ... ... ең негізгі
алғышарты болғанымен, нарықтық қызмет атқару механизімін қалыптастыра
алады.
Қазақстан жағдайында ... ... ... ... ... ... әлем нарығына шығып, орын алуына тіркеліп отыр. Қазақстан
экономикасының өндірістік құрылымы тарихи түрде ... ... ... ... ... өндірілетін өнімдердің 80-90% экспортқа арналған, ал
Қазақстанға ... ... ... 80-90% ... ... Соңғы 2-3
жылда (1998-2000) әлемдегі қаржы валюта дағдарысына байланысты Қазақстан
Үкіметі ... (2000 ... ... және орта ... ... жыл) Ұлттық
өндіріс Бағдарламаларын жасап ішкі өндіріс пен Ұлттық нарық жүйесін
қалыптастыру ... ... ... ... тарихи жағдайда қалыптасқан құрылымын қайта құру,
жетілдіру үшін ауқымды ... ... ... отыр. Мамандардың
пікірінше, Қазақстанға жыл сайын 3 миллиард доллар инвестиция ... ... ... ... ... ... қалыптастыру саясаты
ұлттық кәсіпкерлікті қолдау, ішкі және сыртқы инвестициялардың өндіріске
тарту экономика ... ... де ... ... ... ... асқындап кеткен төлем дағдарыстан шығару және басқа да
экономикалық ұйымдастыру құқықтың іс-шаралар жүйесінде жүргізіледі.
Қазақстанда2003-2005 жыл ... ... оның ... ... ... ... секторлары ретінде мыналарды айтуға болады:
1. Мемлекеттің ішкі және сыртқы міндеттемелік қағаздары тұрақты түрде
айналымға шығарылып келеді.
2. Ірі ... ... ... және ... да ... ... жылдары ұжымды түрде сыртқы әлемдік және ішкі ... ... ... бастады.
3. Мұнай-газ, энергетика, қара және ... ... ... акциялар Қазақстанның және Орталық Азия қор ... ... ... ... ... ... сияқты жаңаша құрылған
компаниялардың акцияларына сұраным жоғары қалыптасқан.
Елімізде Қазақстан Республикасынң құнды қағаздар ... ... ... 1995 ... ... ... Республикасында
акционерлік қоғамдардың акцияларын шығару мен өтеудің тәртібі туралы ерекше
әзірлеп бекітілді” бағалы қағаздар эмиссиясы есепке ... қор ... ... ... ... ... қатысушылардың Ұлттық
қауымдастығы құрылды. Құнды ... ... ... ... Үкіметінің қаулылары басқа да көптеген құжаттар пакеті
қабылданды, қолданылып келген заң ... ... мен ... Қазақстан Үкіметі Батыс елдерінің бірқатар қарсы инвестициялық
құрылымдарын ... ... ... орта ... ... ... 1-2 жылда экспорттан импорт көлемі артты, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... сауда балансын жабудың бір ғана
жолы бар ... ... сату ... ... шетке сату мемлекет
меншігіндегі корпорациялардың акцияларын әлем нарығына орналастыру деген
сөз.
Қазақстанда құнды қағаздар ... ... ... үшін ... пен ішкі ... ... жүйесін қалыптастырып тереңдету керек.
Қазақстан экономикасының өндірістік құрылымын қайта құрып жетілдіру
мәселесі тұрғандардың қолындағы ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Соңғы кездері
Қазақстандағы ең ірі ... ... ... ... банкаралық
сақтандыру қаржысы қорын құру саясатын іске асырмақшы. Банк басқармасы
тұрғындардың салымдарын сақтап, олардың ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар
акцияларын сатып алу ... ... ниет ... ... ... оларды заңдастыруға күш салып отыр.
Сонымен, тұрғындардың сақталған қорларын банк және ... ... ... ... тарту оның құрылымын ... ... ... күні ең ... ... ... ретінде танылып отыр.
Егер ішкі өндіріс көтерілсе, ішкі ... ... ... мен тұрғындардың табысы өседі, ал бұл болса Қазақстанда ішкі
ұлттық капиталдың қорларын өсуіне жол ашады, астық негізінде құнды ... да ... ... ... ... қағаздар нарығын жасақтау республикамыздың қаржы саласын
тұрақтандыру ... ... ... байланысты.
2005 жылдың мамыр айында 2006-2007 жылдар аралығындағы құнды қағаздар
нарығын дамыту Бағдарламасы бекітілді. Бағдарламаның осы ... ... ... ... ілкімді қызмет етуі үшін инфраструктура жасау
болып табылады.
2004 жылдың 1 маусымында 3758 акционерлік қоғам ... ... ... ... басым бөлігі акционерлік қоғамы айналған бұрынғы
мемлекеттік кәсіпорындар.
Корпаративті құнды қағаздар нарығында талдау жасағанда ... ... қор ... ... ... ... дайындығы бар
екендігін білдіретін елеулі фактор ретінде аталады. Құнды қағаздар нарығы
руталы ... ... ... ... ... арасында жабық
орналастырады.
Қайтара шығарылым акциялары үстіміздегі жылдың 1 ... ... ... ... Бұл ... ... 20%, ... шығарылымның аз
ғана мөлшерін еске ала келе, акциялардың әлі ... ... ... ... ... ... тек жекешелендіру қорытындысын
нығайтуға қызмет ететіндігін түйіндеуге болады. ... ... ... ... ар ... ... жылдың алғашқы 4 айының өзінде 157 қайтара шығарылым тіркелді.
Акциялардың қосымша шығарылымын ... ... ... ... мен ... ... ... өсе түскендігін
оң нәтиже деп бағалауға ... ... 90,9% ... 2005 ... 5 ... ... ... жылдың Наурыз айында бірқатар негізгі заңдар мен ... ... ... ... ... қағаздардың нарығы туралы
заң”, “құнды қағаздарды ... ... ... ... ... заң” және
т.б. бар.
Құнды қағаздар нарығындағы кәсіпқой қызметке қойылар заң талаптардың
күшеюі қалыптасушылар санын азайтты. Алайда, олар ... ... ... ... ... ... роль ... инфраструктураны дамыту жобасын жүзеге асыру бойынша
депозиттер айырысу жүйесінің ... ... ... ... ... ол
еліміздің біріңғай төлем жүйесі аясында жүргізілген ... ... ... орталық депозиттарияны құрған құрылтай болып өтті.
Онда құрылтайшылық құжаттар жарлық қор мөлшері бекітілді. ... ... ... комиссиясы сайланды.
Жарлық қор мөлшері 5 800 000 теңге 29 ... 200 000 мың ... ... 29 ... ... бүгінгі күні қор биржасының 1 шілдедегі митингісіне қатысуға
14 компания ғана әзір (Үкімет белгіленген 32) Әзірліктің баяу ... әр ... ... ... ... жүргізуге қаржының аздығы.
Алайда, өкімет қаулысын орындауды соза отырып, сол арқылы өз ... ... ... бөгеулі кәсіпорындар көгілдір фишкалар жобасының
бүкіл еліміздің экономикасы үшін ғана емес, өзі де үшін маңызды ... ... яғни ... ... ... өте ... қағаздар нарығының бүгінгі ахуалы ... ... келе ... ... рыногына қарағанда мемлекеттік
құнды қағаздар нарығы қай тарапта болмасын жүзеге ... ... атап ... ... инвесторлар да мемлекеттік құнды қағаздарға сенім
арта түсуде. Бұл біздің қаржы жүйеміздің тұрақтану теңденциясына оң ықпалын
тигізе ... ... ... ... ... алатын орнына
келетін болсақ, ол азаматтық құқықтық объектілерінің бірі бағалы ... ... ... ... ... оған ... ... белгіленген нысан мен міндетті реквизиттерді сақтай ... ... тек оны ... ғана мүмкін құқықтарды куәландыратын
құжат бағалы қағаз болып табылады. Осындай ... ... ... ... ... ол атап айтқанда:
1. бағалы қағаз – түрі және мазмұнымен заң талаптарына ... ... ... ... ... куәландыратын құқықтардың түрлері,
бағалы қағаздардың міндетті реквизиттері, бағалы қағаз нысанына
талаптар және ... да ... ... заң ... ... белгіленген нысанға сәйкес келмеуі оның жарамсыз болуына
әкеліп ... ... ... оның иеленушісінің мүліктік құқығын куәландырады.
3. бағалы қағаздағы құқықты жүзеге асыру үшін оны көрсеткенде не бергенде
ғана ... іске ... ... ... ... ... ... қағазбен куәландырған барлық құқықтарды бағалы
қағаз бойынша құқықтар берілетін адамға – индоссаментқа ... ... ... ... ... ... ... (орындауға
тиіс адам көрсетілмейді).
Бағалы қағазбен куәландырылған құқықтарды жүзеге асыру, бұл ... ... ... ... ... ... ғана
шектелуі мүмкін. Бұл жағдайда индоссант өкіл ретінде әрекет жасайды. (АК-
тің 132 бабы).
Азаматтық кодекс бағалы ... ... ... бірге оны зат деп ... ... кез ... құжаттың түп-төркіні материалдық дүниеге
қатысты келеді. ... да онда ... әріп ... ... ... ... не ... жазылған жазбалары осы құжат туралы
тиісті ақпарат береді. Сонымен бірге кез-келген құжаттың ... ... тағы бар, тек ... белгіленген шарттық ... ... ... ... ... міндетті реквизиттері арнайы нормативтік құқықтық
құжаттарында көрсетілген ... ... ... ... өтініш жасау
мерзімі,, субъектінің қағаз бойынша көрсетілген міндеті, ... ... ... ... ... ... ... бойынша орындалу орны
және басқа ... ... ... ... ... талаптар түгелдей
сақталмаса, яғни бағалы қағаздың міндетті реквизитерінің болмауы немесе
бағалы қағаздың ол үшін белгіленген нысанға ... ... оның ... әкеліп соқтырады.
Бағалы қағаздар зат ретінде бірнеше түрге бөлінеді, әрі ... ... ... ... ... ... ... Бағалы
қағаздың құны тиісті материалдық игіліктің құнына ... ... ... ... құқықтар куәландыратын мазмұнына
қарап бағалы қағаздарды облигация, консамент, акция және заң ... ... ... тәртіппен бағалы қағаздар қатарына жатқызылған
басқа да құжаттар деп негізгі түрлерге бөлінеді. Кодекстің 130-бабының 2-
тармағына ... ... ... ... ... атаулы және ордерлік
болып жіктеледі. Ұсынбалы бағалы қағаздар құжаттың түпнұсқасы ... ... ... ... ... көрсеткен сәтте өзінің өкілеттілігін
жүзеге асырады. Демек, ұсынбалы бағалы қағаздар онда көрсетілген мерзімде
нақты құнымен ... ... ... ... құқық береді. Бағалы қағаздың
мәтінінде оны ұсынушы үшін нақты тұлғаның есімі көрсетілмейді, тек бұл
құжаттың бағалы қағаз ... ғана ... ... ... ... қағаз да құжат болып табылады, ол бойынша міндетті
субъект ... ... ... ... ... ... ұсынады, немесе өзі де белгіленген ... ... ... ... Ордерлік бағалы қағаз құқықтың субъектісі юолып
табылатын белгілі бір тұлғаға беріледі.
Сонымен ... ... ... құқықтың айналым қабілеттілігін
жақсарту мақсатында ордерлік қағаздар үшін оны ... ... ... ... ... ... кетсе, оған оны ұстаушының өзі жауап
береді (“Қазақстан Республикасындағы вексельдік қатынастар туралы” Заңның
96-бабын қараңыз). Ордерлік ... иесі ... ... ... кімнің
қолында екенін білсе, құжатты қайтаруға виндикациялық талап ... Егер ... ... ... болса, жоғалған құжатқа құқық
меншігін дәлелдеу іс жүзінде мүмкін болмайды. Мұндай қағазды ... ... да уміт аз. Ал ... ... ... ... онда құжаттың
балама данасын беруге болмайды.
Атаулы бағалы қағаз – бұл мүліктік сипаты бар құжат, оның иесі ... ... ... ... Яғни ... ... ... бойынша
құқықты талап ету сонда көрсетілген адамға ғана тиесілі болады.
Азаматтық кодекстің 130-бабында бағалы ... әр ... ... ... ... ... ... Оған мысал ретінде
атаулы түрін ұстаушының жүргізуін талап ететін ... ... ... ... ... ... ... болады.
Қорытынды
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың кез-келген саласының өз ... ... ... жол ... Мысалы, акция шығарып, осы қорды үнемді,
яғни кәсіпорын жабылғанша пайдалануға болады, ал облигацияны ... ... ... тиімділеу жағдай жасайды. Бұл айтылғандар бағалы қағаздар
нарығын өрістетуге ... ... ... ... ...... ... кездейсоқ болатын процестердің реттеушісі.
Қазіргі кезде республикада бағалы қағаздар ... ... ... ететін инфрақұрылым құрылып бола қойған жоқ. Оның ... ... ... ... барлық қатынастарды толығынан ... ... заң ... жоқ. ... ... ... реттеу ғылымға негізделіп, алдын-ала дайындалған концепцияға
жүргені дұрыс деп ойлаймын.
Және де әлі Қазақстанда Бағалы ... ... ... дамымаған. Бірақ
болашақта бағалы қағаздардың нарықтық қатынастарда үстемдік ... ... ... ... ... реттеу керек, яғни жаңа
реформалар енгізу керек, екіншіден ... ... ... ... яғни
шетелдік елдермен тығыз қарым-қатынаста болып, олардан әр түрлі ... оны ... ... сай ... ... ... Сонда ғана біздің
бағалы қағаздардың нарығы алға жылжи алады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Б. ... ... ... Банктер»
Валюта қатынастары. Алматы «Экономика» 2000 ж.
2. А. Кашенова «Бағалы қағаздар ... ... ... 2000ж.
3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... ... №1424 қаулы Ресми газет 2003 ж. 25 қаңтар.
4. Мұқаметтей М. «Акция бізге береді» ... ... 2004 ж. 7 ... ... Г. ... ... сенімге ие болу». Қаржы-қаражат 2000ж. №7,10,5.
6. Красавчикова Л.О. Гражданское право, 1998 ж. ... ... ... ... ... Алматы 1999 ж.
7. Оразбекұлы Б., Оразбекова М.Б.
«Бағалы қағаздар нарығындағы биржалық операциялардың ерекшіліктері» Алматы,
«Экономика» 2003ж.
8. Мықбаев С. ... ... ... ... ... Қаржы-қаражат, 2004 ж.
№6.
9. Е.Н. Сағындықов, Ө.Қ.Шеденов «Жалпы экономикалық теория» «Ақтөбе»
баспасы ... ... Т.Н. ... ... Банктер» Алматы «Экономика» 2001 ж.
11. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан-2030»Жолдауы «Алматы:Білім» баспасы 1997б.
-----------------------
Акция
Басқару, беру тәсілі бойынша
Басқаруға қатынасу ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.56 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Арнаулы субъектілердің қылмысқа қатысуы50 бет
Ағымдағы міндеттемелер есебі18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь