Сенушілер ЖҚТБ-ға қарсы күрестің алдыңғы шебінде

МАЗМҰНЫ

Автор жайлы бірер сөз
Кіріспе: Сенушілер ЖҚТБ.ға қарсы күрестің алдыңғы шебінде
1 Тарау: ЖҚТБ — сізге де төніп тұрған қатер!
2 Тарау: Вакцина, дәрі.дәрмек және сақтандырғыштар
3 Тарау: Адамдар жиі қоятын сұрақтар
4 Тарау: Баратын жер жоқ
5 Тарау: Сіз қалай ойлайсыз?
6 Тарау: Біз қайда бара жатырмыз?
7 Тарау: Біз не істей аламыз? Әрекет жасайтын мезгіл жетті
        
        СПИД (ЖҚТБ) және СЕН
ПАТРИК ДИКСОН
МАЗМҰНЫ
Автор жайлы бірер сөз
Кіріспе: Сенушілер ЖҚТБ-ға ... ... ... ... ... ЖҚТБ — ... де төніп тұрған қатер!
2 Тарау: Вакцина, дәрі-дәрмек және сақтандырғыштар
3 Тарау: Адамдар жиі қоятын сұрақтар
4 ... ... жер ... ... Сіз ... ... Тарау: Біз қайда бара жатырмыз?
7 Тарау: Біз не істей аламыз? Әрекет жасайтын мезгіл жетті
АВТОР ЖАЙЛЫ БІРЕР СӨЗ
Патрик Диксон 12 ... ... ... ... ... «Геттодан қалаға», «Ояныштың белгілері», «Генетикалық төңкеріс»
атты және т.б. туындылардың авторы. Ол ... ... ... диплом
алып, содан соң ракпен ауырғандарға, кейіннен ЖҚТБ-ны жұқтырған науқастарға
күтім көрсетуге маманданды. «ЖҚТБ туралы ... ... ... жарық
көргеннен кейін, ол 1988 жылдың маусым айында «АСЕТ» атты ... ... ... Бірлестіктің толық аты — Aids Care ... ... ... ... ... ағарту ісі және дайындау. Оның қызметі —
өздерін ЖҚТБ-мен ... ... ... ... ... адамдарға
білім беріп, оларды дайындау. Оның ...... әрі ... ЖҚТБ ... ... сенім тұрғысынан түсінік пен ... ... ... 1991 ... ... ... бас ... болды. Бүгінгі таңда
ол бірнеше тәуелсіз қозғалыстардың «Халықаралық альянс ... ... ... көмек көрсетуде. Диксон, сонымен қатар, ата-аналары
ЖҚТБ-дан қайтыс ... ... ... ... ... бағытталған «HIV Hope»
(АҚТҚ-дан зардап шеккендерге үміт) атты бағдарламаның басшысы.
Доктор Диксон кеңесшілік және болжамдау қызметіне ... ... ... ... ... ... үлкен корпорациялардың
кеңесшісі ретінде ақпараттық қоғам, жаңа ... ... ... мотивация және корпоративтік құндылықтар жайлы
сұрақтарға қатысты дүние жүзі бойынша ... ... ... ... түсініктеме беріп тұрады.
48 жастағы Патрик Диксон жұбайымен Батыс Лондонда тұрады. Олардың төрт
баласы бар. Отбасы түгелдей ... ... ... ... ... ... ... Диксонның «ЖҚТБ және Сен» атты кітабының
қазақ тілінде жарық көргеніне өте қуаныштымын. Ол ... күні ... ... ... Оның ... 1987 жылы ... ... назарын бүкіл
әлемге қауіп төндіріп тұрған ЖҚТБ эпидемиясы ... ... ... ... ... ... Оның «ЖҚТБ туралы ақиқат» атты
алғашқы кітабы ... ... ... ... терең әсер етіп,
олардың АҚТҚ/ЖҚТБ індетіне қарсы күреске құлшынысын оятты. Диксонның ... ... ... ... ... топ құрды. Өзі оларға ЖҚТБ-мен
ауыратындарға ... ... ... үй ... қызмет етіп, көмек көмек
көрсетудің негізгі қағидаларын ... Осы ... ... ... ... ... арналған көптеген басқа да мәсіхшіл қызметтер пайда болды.
«ЖҚТБ туралы ақиқат» атты кітаптың алғашқы басылымы жарық ... ... АСЕТ атты ... ... негізі қаланды ( Aids Care,
Education, Training — ... ... ... ісі, ... Бұл ұйым ресми
түрде ... ... ... АҚТҚ-ны жұқтырғандарға күтім көрсетумен
айналыса бастады. Көп ұзамай АСЕТ әлемнің басқа да ... ... ... ... ... және Сен» ... «ЖҚТБ туралы шындық» кітабының
қысқартылып, қалың оқырман жұртшылыққа түсінерлік етіп берілген түрі. 2002
жылы бұл ... осы ... ЖҚТБ ... ... ... ... Африка
елдерінде таратылу үшін миллион тиражбен үшінші рет басылып ... ... ... ... ... мен ... Орта Азия ... мен
Қазақстандағы АҚТҚ-ны жұқтырғандарға сенушілердің көрсетіп ... ... ... ... ... ... жыл ішінде ЖҚТБ-мен ауыратындар саны бұрынғы ... ... ... ... ... дейін болып көрмеген жылдамдықпен
көбею үстінде. 1988 жылы наурыз айында ... рет ... ... ... ... мен де ... ЖҚТБ орталығында АҚТҚ-ға анализ
тапсырдым. Сол жерде мен дәрігерден Иркутск облысы бойынша 20-ға жуық ... ... ... ... туралы білдім. Іштей бұл тым аз
көрсеткіш, сондықтан қатты мазалануға негіз жоқ деп ... Бір ... 1999 ... ... ... қалалық ауруханалардың біріне бас сүйегі –
ми жарақатымен бір жас ... ... ... ... одан АҚТҚ табылды.
Шамамен сол ... ... ... ... ... ... АҚТҚ-ны жұқтырған
басқа бір ауру тіркелді. Ол да басына зақым алған жігіт оқитын ... ... ... ... анықтау үшін дереу сол оқу орнына
аттанып, оқушыларды ... ... ... Суық ... ... жайылды: тексеріс қорытындысы училищеде оқитын студенттердің
көпшілігінде АҚТҚ-ға оң ... ... Бұл ... ... қан ... ... ... шприц пен инеден бір-біріне жұқтырған. Дәрігерлер
нашақорларды жүйелі түрде тексере бастады, ... ... ... ... саны ... ... көбейе бастады. Осылайша жыл
соңына ... ... ... ... ... облыс көлемінде 1200-ге жуық
вирус жұқтырғандар анықталды. Қазір Иркутск ... 17 ... ... ... бар. ... ұқсас жағдайлар Ресейдің басқа қалаларынан да
байқалады, бүкіл ел ... ЖҚТБ ... ... ... ... санының өсу темпі Африканың вируспен ең көп залалданған
облыстарындағы тарау ... ... ... жылы ... мектеп оқушылары арасында ЖҚТБ-ның алдын алу
жұмысын бастаған кезімде, көп адамдар қатты уайымдап, мазасызданудың қажеті
жоқ. АҚТҚ тек оны ... алу ... ... ... топ: ... мен ... үшін ғана қатерлі деді. Эпидемияның басында
АҚТҚ жұқтырғандардың шынымен 97% –ын нашақорлар құрады, бірақ бұл ... ... ... ... ғана ... Көп кешікпей АҚТҚ халықтың
басқа топтарына да ... ... ЖҚТБ бұл ... ... ... ... тарайды — бұл эпидемияның екінші толқыны деп ... Ол ... ... ... ... ... қатынасынан ауру жұқтырып алдым-
ау деп сезіктеніп АҚТҚ-ға анализ тапсыруға баратындарды табу қиын ... ... Ауру ... жайлы адамдардың көпшілігі тіпті білмейді де.
Олар басқаларға ауру жұқтырып, өздерінің ... өмір сүру ... одан ... ... Адам АҚТҚ ... ... да ... кінаратсыз
болып, өзіне төніп келе жатқан қауіптен еш хабарсыз болып бірнеше жыл ... сүре бере ... ... АҚТҚ-ны жұқтырған алғашқы адамдармен кездестім, олармен
есірткіге тәуелділерге арналған денсаулықты қайта ... ... ... танысқан болатынмын. Бұлар не бары 20-25 ... ... ... болатын. Тәрізі олар вирусты ортақ шприц арқылы
басқа ... ... ... Мен осы ... мен ... барып
тұрдым, соңынан дос болып кеттік. Жаратқан Иенің ... олар ... ... ... олар ... қуанды, әйтсе де, олар өздерінің
болашақтарынан қатты қорықты. Олар ... ... ... ... сау ... Өздері қалыпты жастар сияқты олар да тамаша өмір ... ... АҚТҚ ... құрбандарына айналды, өйткені олар өз өмірлерінде
орны толмас қате ... Олар ... пен ... ... ... ... және ... да ТМД елдерінде осындай он мыңдаған жастар бар
және ... саны ... ... ... ... ... қантар айында Ресейде АҚТҚ-ны жұқтырғандар ресми түрде 305
мыңнан аса ... Ал бұл не бары ... ғана ... ... тек АҚТҚ-ға
қанын тексергенде оған оң нәтиже бергендері ғана. Ал ... ... жүр? ... ... ... ... емделгісі
келетін нашақорларды, әскер қатарына шақырылғандарды дәрігерлік комиссиядан
өткізгенде, жүкті ... ... ... ғана ... Ал ... шағын бөлігін ғана құрайды. ... көбі ... ... саны ... тіркелгендерден әлденеше рет көбірек деп
ескертеді. Бүгінде Ресейде 900 мың адам АҚТҚ ... ... ... ... ... ... ... басқаратын Вадим
Покровский жуырдағы он жыл ішінде миллион ресейлік осы аурудан көз ... ... АҚТҚ ... эпидемиясы тұрғындарының 30% осы ... ... ... ... мүмкін екенін жоққа шығармайды.
Қандай қорқынышты сандар! ... осы ... ... адам ... ... ауру ... ... 5 жылдан кейін АҚТҚ жұқтырған
қаншама бала дүниеге келмек? ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Бүгінгі күні бүкіл әлемнің басына төніп тұрған осындай ... Иса ... ... ғана ... шығатынына күмәнім жоқ.
Сенушілер қауымы адамдарға өмірлеріне дұрыс ... ... ... ... маяк іспетті, қоғам үшін тұз бен нұр ... ... ... басқа елдеріндегі сенушілер осы қасіретпен белсене күрес
жүргізіп келеді. Олар ... ... ... алдын алу жұмыстарымен
айналысып, жұбайлық адалдық пен салауатты өмір салты туралы Киелі кітапта
үйретілген ... ... ... ... қауымдары
адамдардың кемшіліктерін әшкерелеп, ар-ұждандарын оятып, олардың жаман
қылықтарына бола бастарына төніп тұрған ... ... ... ... ... жағдайын дұрыс бағалап, ескертетін дауысқа ... ... ... тек ... қана қоймай, ЖҚТБ-мен ауыратын адамдармен
қарым-қатынас ... ... ... ... ... қызмет
көрсетулері де қажет. Көптеген елдерде сенушілер ... ... ... отбасыларымен жұмыс жасауда. Басқалары аурулардың
үйлеріне барып, оларға күтім көрсетіп, ... ... ... ... асырап алып, балалары ЖҚТБ-дан өліп, олардың соңында қамқоршысыз
қалған қарт ... ... ... АҚТҚ ... адамдарға қызмет
көрсетуді мақсат етіп қойған көптеген ... ... мен ... ... ... ... жайлы кітабымыздың «Әрекет
жасайтын мезгіл жетті» атты соңғы бөлімінен оқи аласыздар.
ЖҚТБ-ға қарсы күреске жеке өз үлесіңізді қосу үшін ... ... ... ұйымның мүшесі болу міндетті емес. Егер сіз АҚТҚ-ны жұқтырған ... ... ... ... өзі сіз атқарған үлкен іс. Ауру жұқтырған
адамдар қоғамнан аластатылып қуылғандарға айналады, олар ... ... ... жайлы айтуға қорқады. Өйткені көбіне оларды қуғындайды,
олардан тіпті ең ... ... ... ... ... болады. Заңға
қайшы келетініне қарамастан ауруларына бола оларды жұмыстарынан босатады.
АҚТҚ-ны ... ... үшін ... өзі ... маңындағы
адамдардың бола олар тап болатын жалғыздықтың қорқынышы. Бұл аурулар әлі де
болса тірі, ... ... ... үшін олар өлгендер санатында. Иса Мәсіх
жер ... ... ... осы ... ... ... жүрген АҚТҚ
жұқтырғандар іспетті сол кездегі алапеспен ауыратындардан ... ... жоқ. Иса ... қате ... әшкерелеп, ауру адамдармен
қарым-қатынас жасап, олардың сауығуы үшін мінажат етіп, өз істерімен оларға
Құдайдың сүйіспеншілігін көрсетті. ... ... ... ... ... беру жайлы үйретті (мысалы, қайырымды самариялық жайлы астарлы
әңгімені есіңізге түсіріңізші). Иса өз өмірімен бізге ... үшін ... ... ... ... сүйіспеншіліктің үлгісін көрсетті. Ол ... ... ... Оның ... Оның ... болу ... үлестіріп берді. Бізге, яки, Оның қауымына, маңызды үндеу тасталды:
ЖҚТБ эпидемиясы өзінің таралу ... ... ... ... ... осы кітабымыз адамдарға ЖҚТБ ауруына қатысты қалыптасқан көптеген
түсінік-нанымдарды ... ... ... ... көлемін ұғынуға көмектеседі
деп үміттенемін. Мен осы кітап сіздерге АҚТҚ ... ... ... ... ашып ... деп ... етемін. Жаратқан Иеміз
сіздердің жүректеріңізге ... ... ... ... ... өзіңізді қоршаған басқа адамдар үшін Оның істейтін ... ... ... ... ... ынта-жігерін сала гөрсін. Осы іспен ... ... кім ... ... -ТМД ... АСЕТ-тің өкілі
Кіріспе:
Сенушілердің ЖҚТБ-ға қарсы күреске ат салысуы
ЖҚТБ: дереу әрекет ету қажет
Егер еш нәрсе өзгермесе, 200 миллионнан ... ... ... ... ... (СПИД, ЖИТС) өлетін болады. Бұған ... 20 ... ... мен ... ЖҚТБ-мен ауырып, қайтыс болды. Жаңа эпидемия
бұрынғы қай ... ... да ... таралып, жыл сайын он жыл бұрынғы
есеппен салыстырғанда төрт есе көп ... ... ... Адамдар оның
қаупін жете түсінбейді немесе ол туралы еш ойлағылары да келмейді.
Мен ... ... рет ... ЖҚТБ-мен ауырған адамды ешқашан
ұмытпаймын. Ол жас жігіт, студент болатын, аурухана ... ... ... ... қақырығына тұншығып, демін әрең алып, тұла бойын ... ... еді . Оның ... ... маскасы, денесінде көптеген
түтікшелер болды. Жігіт сол жан ... ... ... жалғыз жан
тапсырайын деп жатыр екен.
Мен әлемдік деңгейдегі ... ... ... жабдықталған,
дәрігерлер дайындайтын Лондондағы бір ауруханада осындай аурудың жападан
жалғыз қалғанын көріп, қатты күйзелдім. ... 1987 ... ... ... Бұл Ұлыбританияда өлім аузында жатқан ауруларды күтетін ... ... ... ... қабылдамайтын, әрі кейбір медбикелер
АҚТҚ-ны (ВИЧ, АИТВ) жұқтырған аурулардың үйіне ... бас ... ... Менің қызметтес әріптестерімнің кейбіреулері оларға қажетті дәрі-
дәрмек жазып та бермейтін. ... бәрі ... ЖҚТБ ... ... ... ғана еді.
Мен бұдан былай бекер қарап жүре алмадым. Сол ... ... ... ... етіп ... ... өте ... бір адам жатты. Мен оның
өмір сүру салты және ауруға қалай ... ... ... ... ... қойып, оған күтім көрсетіп, жәрдем бергеннен басқа не істей
алар едім?
Тіпті оның өз отбасы сол жігіттің сырқат ... де ... ... бас ... деп ... ол құпиясын өзімен бірге о дүниеге алып
кетпекші болды. Ішіп ... ... оның жан ... ... еш
дәрменсіз еді. Бұл өлім аузында жатқан ауруларды ... ... ... жыл ... дамымаған күйіне ұқсас болды.
Мен дәрігер-онколог білімін алып, өлім аузында жатқан аурулардың
үйлеріне барып күтім ... ... ... Мен ... жыл бойы ... ... ... ұстап келдім: менің мамандығым емес, аурудың осы түрі
мені еш те ... ... мен ... әріптестерім ауруларды қараудан
бас тартқан жан түршігерлік ащы ... өз ... ... ... ... өлімге жақын қалған адамдарға қалай күтім
көрсетуге дағдылансақ, дәл сол дағдының ... ... ... ... қолдануымыз қажеттігін түсіндім.
Алайда ЖҚТБ науқастарынан тек медицина қызметкерлері ғана бас тартқан
жоқ. Сенушілер қауымдары да ... ... ... ... ... ... ал олардың нақты беретін көмегі тым аз еді. Менің ... ... ... ... бір ... жаңа ... ... табуға тырыстым. Содан кейін ... ... ... әрі ... науқастарға деген менің көзқарасымның
түбегейлі өзгеруі тиіс ... ... Сол жас ... ... басатын
қажетті медициналық көмек алып, бірнеше күннен кейін өзінің сүйікті
отбасының көз ... ... көз ... Бірақ оның көрген азабы тұла
бойымды тітірентті. Мен біржолата ... ... ... ... шындық» атты кітаптың қысқа нұсқасы ретінде
алғаш 1989 жылы жарық көрген. Оның мақсаты әр ... ... ... жапа ... жанашырлықпен қол ұшын беруге жігерлендіру болды.
Ондағы басты назар ауруларға күтім көрсету және мектептердегі ... алу ... ... ... тұрғысынан ЖҚТБ жайында қысқа да
әсерлі кітап жазуды өтінген әлемнің әр ... ... ... бұл ... ... ... толықтырылып, қайта басылып шықты.
Менің 1989 жылғы ескерткен барлық нәрсем дерлік, өкінішке орай,
бүгінгі ... ... ... ... ... адамның шеккен ауыр
азабы мен қайғысы болашақта өткен-кеткеннің қайталамасы болмайды ... ... үміт бар. Аса ... ... 80-ші ... ... ... эпидемияның ғибраты он бес жыл өтсе де әлемнің басқа елдерінде әлі
де ескерілмеген. Тіпті қазірдің ... де ... ... ... ... деп ... үкіметтер мен күллі халықтардың бұл мәселені
мойындамайтынын көреміз.
АҚТҚ-ны (ВИЧ-ті) ... саны 60 ... ... ... де ... өзінің бастапқы кезеңінде. Африкалық үлгідегі инфекция Азияның
және басқа да құрлықтардың көптеген елдерінде кең ... ... ... та біз 15 жыл ... Угандада көргеніміздей үкімет тарапынан ЖҚТБ-ға
қарсы аса белсенді, көп сатылы шаралар жан түршігерлік аз көлемде жасалуда.
Көптеген ... ... ... күресте сенушілер алдыңғы қатарда ат
салысуда. Оңтүстік Африкада архиепископ ... ... ... АҚТҚ-ны
жұқтырғандарға көмек беру қоғамдық бағдарламаларының ... ... ... мен ... ... ... ЖҚТБ-ға қарсы
мәсіхшілер қозғалысы 25 мың қызметшіні жұмылдырған. Олар ... ... ... ... ... алу шараларына өздерінің бос уақыттарында
немесе толықтай ат салысатын қызметкерлер ретінде үлестерін қосуда. ... ...... елді ... ... қоғалысы. Біз бұны жүздеген
сенушілер ұйымының өсіп келе жатқан бірлестігі — ... ... ... ... ... одағы» арқылы білеміз.
Мұны, сонымен қатар, бастамасы 1988 жылы ... ... ... ... ... ... ... тырысатын тәуелсіз
агенттіктердің дүниежүзілік «АСЕТ» бірлестігінен де көреміз. Бұны, ... ... ... ... қапшығы», «Тир Фонд», «Уорлд
Вижн», «Мәсіхшілік көмек» және «Құтқару Әскер» тәрізді жүздеген ... ... ...... және ... ... ұйымдар жұмыла әрекет еткенде
қандай нәтиже шығатынын ... ... ... ... ... алу
бағдарламасы ауруды жұқтырудың санын, әсіресе, жастар арасында 22%-дан 8%-
ға дейін күрт төмендетті. Бұл ... ... ... қол ... емес еді. Бұл — болашаққа үміт туғызатын үлгі.
Әр дәстүрді ұстанатын мәсіхшілер ... екі ... үшін ... біріге алады:
• АҚТҚ/ЖҚТБ мәселесіне тап болғандардың бәріне бірдей шартсыз,
жанашырлықпен қол ұшын ... ... ... ... ... қолдайтын нәтижелі алдын алу
шаралары
Біз — мәсіхшілер ЖҚТБ мәселесіне тап ... ... ... ... ... бір ... бұрыс екендігін мәлімдеу үшін Киелі
кітапқа не қауым ілімдеріне сілтеме жасауға ... ... ... ... ... мен сүйіспеншілігін, кешірімін, әрі ... ... ... ... ... ... ... басқалардың
кесірінен жұқтырғандығын ұмытып кетеміз. ... ... ... ... ... ... бен ... мүлдем алшақ
кетуіміз мүмкін. (Яғни, мейірім, сүйіспеншілік атаулыны көрсетуден ада
болуымыз мүмкін).
Мысал үшін «Жохан ... Ізгі ... Иса және неке ... әйел ... ... алайық. Шын мәнінде ... жұрт ... ер адам ... Екі адам күнә ... да, ер ... оның
күнәсін көзге іліктірмей, ашынған бір топ еркек тек ... өз ... ... ... Исаның өмір сүрген заманында иерархия болатын:
әйелдердің неке адалдығын бұзуы өлім жазасына ... ... ... ауыр ... ал еркектің неке адалдығын ... ... жайт ... еді.
Исаға осы екіжүзді көзқарас жиіркенішті болды. Ол бір-ақ ауыз сөзбен
үкім айтушылардың бетін қайтарды: «Араларыңда кімде-кім күнәсіз болса, ... ... ... тас ... ... ... ... сіз газет
дүңгіршектеріндегі әдепсіз журналдарға көзін тікпейтін, ... ... ... ... сөз ... не ешкімнің
сыртынан өсек айтпайтын, еш уақытта өзгеге деген ашуыңызды ... ... еш ... әрі ... ... ... асырмайтын мінсіз адам болсаңыз, онда алға шығып, әйелге тас
лақтырыңыз» (Жохан жазған Ізгі ... 8:1-8 ... ... ... ... ... ... кейін басқалары
бірінен соң бірі шығып кетпейінше, Иса олардан көз алмай қарап ... ... ... ... үкім ... жайлы барлық мүмкіндікті
Иса бір ауыз сөзбен-ақ түгелдей жоққа шығарды. Біз ... де күнә ... ... құр алақан қалғанбыз және бәріміз де Құдайдың рақымынсыз
рухани өліміз. Басқаларды саусақпен шұқып ... ал ... ... ... Иса ... ... Ол дүниедегі үкім айтуға қақылы жалғыз
адам болса да, әйелге: «Мен де саған үкім шығармаймын», — деді де, ... ... ... күнә ... — деп ... ... бола тұра біз, ... айтқан екі нәрсесінің арасында ... біз ... әдеп пен ... ... жайлы айтуға асығып, басқаларға
үкім шығарып күнә ... ... ... әдеп пен ... ережелері жоқ терең
тұңғиыққа құлай тұра, ... ... мен ... ... ... ... ... және Оның мүлтіксіз өмір ... ... ... Исаның жолымен жүру үшін бізге Оның көмегі
қажет.
Жаратылыстың ... ... ... ... ... ... ... өздерін өмір бойына бір-біріне арнап некелескен әйел мен еркектің
жыныстық қатынастағы біртұтастығы — бір тамаша сый әрі ... ... пен ... ... ... ... ... қатынасты ұнатады,
бірақ некеден тыс жыныстық қатынас Оған ұнамайды. Киелі кітап некеден тыс
жыныстық қатынастың күнә екендігін анық ... ... ... осы
ілімді үнемі ұстанып келген, әрі иудаизм мен исламда да солай үйретіледі.
Киелі кітап бізге жыныстық қатынасты екі адам ... ... ... ... ретінде көрсетеді. Біз бұл оқиғаның ... ... ... ... ... ... үшін, әйелдің жарты жасушасы
еркектің жарты жасушасымен қосылып, ... ... ... ... ... ... ... талаптармен біз қалай өмір сүре
аламыз? Исаның салып кеткен жолы ... біз ... ... ... ... ... тап ... қарамастан, Құдайдың шартсыз
сүйіспеншілігін көрсетуге шақырылғанбыз.
Егер менің үйімнің жанында машина соғылып, біреу ауыр ... ... мен оған ... беру үшін ... ... шығамын. Мен оның мас
болғандықтан апатқа ұшырағанын біліп, кетіп қалмаймын. Оған «жедел ... не ... ... ... зияндығы жайлы уағыз да
айтпаймын. Бірақ та мас күйде ... ... ... ... ... ... таныстарыма айтатын боламын.
Біз АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтырған адамдарға жәрдем беріп, күтім ... ... ... Біз ... ... ... беруге
шақырылған қызметшілерміз және бұл біздің артықшылығымыз. Тіпті олардың
өмір сүру салтын қоштамаса да, мәсіхшілердің науқастарға ... ... ... ... ... ... ... Исаның жоғалған ұл жайлы айтқан әңгімесі туралы жиі ойлаймын. Ол
өзіне тиесілі ... ... оны ... ... ... ... етті. Егер ол
үйінен алыста жүргенде АҚТҚ-ны жұқтырып, ... ... ... ... ... не болар еді? Мен оның әкесінің бір күні ... ... ... ... ... ... ... жайлы хабарландыруды көргендегі күйін
көз алдыма елестете аламын. Ол ... ... «Он жыл бойы ... ... ... хат та ... хабар-ошарсыз кеткен ұлымыздан қалған белгі осы»,
— деп жұбайын шақырар ... ... ... ... адамдар ешбір үмітсіз әрі Құдайсыз бұ
дүниеден өтіп жатыр. Біздің көктегі Әкеміз адамдардың өз бетімен ... ... де, Ол ... ... да ... қаламайды, қайта, Өзінен
бір күн болса да ажырамауын тілеп, олар үшін аза ... ... ... шалдыққандар бүгінгі күннің алапестері — арам деп ... ... ... бәрі де ... ... қашады. Исаның алапеспен
ауырған адамға қолын тигізгені 2000 жыл бойы еске ... ... ... ... Бұл ... ... біз үшін қиғаннан ... ... ең ... көрінісі болды.
Ерікті жәрдем беруші мәсіхші науқастың үйіне кіргенде, Иса да онымен
бірге сол үйге ... ... ... ... жоқ, Оның ... ... ... қауымы. Оның көмек берер қолы, жүрер аяғы, ... ... ... ... ... ... ... еркелетері — біздерміз.
Адамдар өмірде байқай алатын Құдайдың тек бір ғана ...... не ... өмірі болатын шығар. Біз үйге кіріп біреуді құшақтасақ,
оған су, дәрі не тамақ әкеліп берсек немесе біреудің ... ... ... де ... енеміз. Демек, біз Құдайдың сүйіспеншілігін көрсетіп, көбіне
өзін Құдайдан мүлдем алшақ сезінетіндерге Оның ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік апаттан
қалай құтқарылуға болады? Егер әркім есірткі қолдануын қойып, өмір бойы бір
ғана адаммен тұратын болса, 30 жылға ... АҚТҚ жер ... ... ... ... бәрі де ... ... жалғаса берсе, дәл
сондай уақыт аралығында бұл аурудан 200 миллион адамның өмірі қыршын кетері
сөзсіз. Сақтандырғыш ЖҚТБ ... ... ... ... ... ... ... алғаны мүмкін бір жұптың сақтандырғышты 50 жыл бойы
«көмегі тиіп қалар» деп қолданатынына ... үміт ... ... Ал егер
олар өздерінен кейін ұрпақ қалдырғысы келсе ... ... ... ше? ... ... ... ... жылдық қаржысы әр адамға
шаққанда 2 доллардан ғана тиетін миллиондаған түгі жоқ пақыр кедей халықтан
тұратын, ... қоры ... ... ... тым ... ... Бізге
бұл мәселенің дұрыс шешімін табу керек. Сондықтан Дүниежүзілік денсаулық
сақтау ұйымы былай деп жариялады: «АҚТҚ-ны ... ... ең ...... ... үзілді-кесілді тыю немесе ауруды жұқтырмаған
жұбайлардың бір-біріне адал ... Егер бұл ... емес ... ... пайдалану ауруды жұқтыру қаупін азайтады».
Көптеген жұптар үшін өз дендерінің саулығына сенімді болудың бірден-
бір жолы — ... де ... ... ... ... елдердегі ЖҚТБ-мен
ауыратын әйелдердің шамамен 35%-ы ... ... ... пәктігін сақтап
келсе де, күйеулерінің басқалармен қатынасы арқылы ауру жұқтырғандықтан
қаза табуда. Бұл — ... де ... ... ... анализ тапсырамын
деген әркім ең алдымен мамандардан ақыл-кеңес алғаны жөн.
Қалай көмектесу керек
Аурудың алдын алу шараларымен ... ... ... ... ... аузында жатқан адамдарға жанашырлықпен көмек көрсету және ... ... ... қатар жүреді. Жұрт науқастарға күтім көрсетуде өз
үлесін ... ... ең көп ... ... ... ықпалы зор болады.
Адамдар осылай аурудың ауыр азабын көріп, өз мінез-құлқын өзгертіп, ... ... және ... ... қалған жетімдерге қол ұшын
беруге ниеттенеді. ... ... ... бір күндік нан үшін тәнін сатып,
тәуекелге бел бууға бейімделген әйел ... ... ... ... ... ... пен ЖҚТБ ... тығыз байланыста болады.
Әдетте адамдар неғұрлым кедей болса, ауру соғұрлым тез тарайды.
Сіздің қауымыңыз не ... ... ЖҚТБ ... бетпе-бет
келуге дайын ба? Кез келген өсіп келе ... ... ... өмір ... салдарынан АҚТҚ-ны жұқтырған кейбір адамдардың табылуы мүмкін.
ЖҚТБ-ға шалдыққандар айналасындағы адамдардың оны ... ... өте ... болып келеді. Қатерлі ісік (рак)
ауруымен ауыратындар ... ... ... да ... ... ... ... торығуға, үміттенуге, болашаққа деген
сенімге, күдікке, моюға, қарсыласуға, ... ... ... ... ... қалауға да ауытқиды.
Адамның қазіргі өз жағдайы жайлы көзқарасына ерекше ықыласпен қараңыз.
Оған болашақтың бұлыңғырлығына мойымауды, сіздің оған деген ... ... ... және Құдайдың сенімі мен сүйіспеншілігі еш
күмәнсіз екендігін түсіндіруіңіз аса маңызды. Ауру адамның ... ... жан ... мен ... еш ... жарамсызбын деген сезімдері болуы
мүмкін. Абайсыз ... ауру ... ... ... ... ... өзім әлі ... дейін тірі жүрмін деп өзін кінәлі сезіне ... ... сүру ... ... ... де ... Оңашаланып бөлектену мен
жалғыздық сезімдері өте ... бола ... Өлім ... ... қорқу кей
жағдайда өлімнің өзінен қорқудан да күштірек болады ... адам ... ... немесе оны мұқият тыңдауға дайын болудан
гөрі жай ғана көмекке көбірек мұқтаж. ... ... ... ... оған ... ... беру — алты ... бойы ыңғайлы креслода отыруға
қарағанда, сіздің оның өзіне және балаларына ... ... ... ... ... ауыратын науқасқа ақыл-кеңес беруге
құмар, бірақ оған іс жүзінде қолғабыс беруге кім дайын?
Адамдар осы дүниемен қош ... ... ... еңіреп балалары
қалады. Он миллион бала жетім қалған. Оларға кім қамқорлық ... ... ... өмірін сақтап қалуы үшін жас ата-аналарға ... ... ... ескерту жасайды? Осының барлығы туралы біздің кітабымыз
ашық мәлімет береді.
АҚТҚ аса үлкен жылдамдықпен таралып жатқанына ... ... ... саны ... Соңғы жиырма жыл ішінде, әсіресе, кедей
елдерде сенушілердің саны бұрынғыға қарағанда әлдеқайда арта түскен. ... ... ... ... ... ... ... жол бермеуге
көмектесіп, жаңа жанашырлық ниет, күтім және түсіністікке ояныш болуы үшін
мінажат етемін.
Патрик ... - ... ... ...... де ... ... қатер!
Келешекте біраз жыл шамасында осы ... ... адам ... біреуі ЖҚТБ-дан (СПИД, ЖИТС) өлгенін еститін болады. ... жер ... ... ... ... ... адам АҚТҚ-ны (ВИЧ, АИТВ)
жұқтырған. Ол біреудің бауыры, қарындасы не сіңлісі, ... ... ... ... ... ... ... мектептегі не жұмыстағы бір танысы.
Бұл Африканың көптеген елдердерінде және ... ... ... ... ... ТМД елдерінде, оның ішінде Ресейде ... ... Сіз бұл ... ... де ... ... ЖҚТБ жайлы
мәлімет көбіне құпия сақталуда. Сізге адам рак ... не ... да ... ... қайтыс болды деп айтуы мүмкін, бірақ шын мәнінде сол ... ... ... ... ... жұқтырғандардың саны шамамен 60
миллион болғаны ықтимал — нақты санын ешкім білмейді. ... ... ... ... ... бес жыл ... ... қарағанда екі есе артық
жылдамдықпен таралуда.
Кейбір адамдар қорқыныштан өзін қоярға жер таппайды. Олар «ЖҚТБ» деген
сөзді естісімен ... ... ... ... ... ... ... ғана сөйлескен адамы осы ауруға шалдыққан болса керек деген ойдың өзі
қорқынышты. Олар ЖҚТБ-мен ... ... ... ... ... ... стақанын алып, одан ішкені туралы ойлай қалса болғаны, дүрліге кетеді.
Егер олар өздерін қоршаған ... ... ауру ... ... дүрбелең емес, байбаламға басады.
«Скафандр» киген дәрігерлер
Індет (эпидемия) шыққан алғашқы жылдары ... ... ... ұстаған.
Ұлыбританияда полиция қызметкерлері АҚТҚ-ны жұқтырған болуы ... ... үшін ... ... беттеріне бетперде, аяқтарына
резеңке етік киетін. Біреуді ЖҚТБ ауруына шалдыққан деп күдіктенсе, «жедел
жәрдемнің» қызметкерлері оны алып кету үшін ... ... ... ... ... Нан үзу рәсімі кезінде қолына қолғап киіп, ... ... ... ... ... ... ... таратылатын ыстық
тамақ кіре берісте суып қалатын, өйткені жүргізуші ... ... ... ... ... қаласында ЖҚТБ ауруына шалдыққандарға арналып
жаңадан салынып біткен емхана жабылып қалған, себебі онда ... ... ... ... ... де, ... де ... Сол қалада
дәрігерлер бір ананың АҚТҚ-ны жұқтырғанын ... оны ... ... қуып ... ... уақыт бұрын Угандада егер біреу
ЖҚТБ-мен ... ... ... ... кейін ауырып калса, ауылдың
тұрғындары оған мүлдем жоламайтын болған және ол ... ... ... ... мәдениетте, кез келген халықта ... ... ... ... және ... ... мысалын табуға
болады. Бір қуанарлығы көптеген жерлерде бұл қарым-қатынас өзгеруде, әйтсе
де, ... сол ... ... ... ... мен ... арасында осындай
теріс сезімдерді тудырған басқа ешқандай ауруды білмеймін.
Осы ауру алдындағы қорқыныш көп ... ... ... қарсы ащы ыза
тудырады. Адамдар науқастың үйінің терезесіне ... ... ... өзін де ... ... ұшырып өртеп жібереді (бұндай жайт Лондонда
екі рет орын ... ... ... үйлерінен далаға қуып шығады. Мұндай
мәселе үдей түсуде.
Мәселені қабылдамау
Батыс елдеріндегі мен ... ... ... ауру ... ... ЖҚТБ мәселесін шындап қабылдамайды. Сіздің жан досыңыздың
өлім үстінде жатқандығын білу — естен тандырарлықтай жайт. Бұл «дұрыс емес»
ауру деп ол ... ... ... келмейтіндігін байқаудан зоры жоқ
шығар. Ол қатерлі ісік (рак) ауруына ... ... да ... адамның басқалар үшін тіршілігі ... Мұны ... ... келмейді.
Алайда Руанда, Бурунди, Зимбабве, Оңтүстік Африка немесе ... ... бәрі ... мұнда әрбір отбасы ЖҚТБ-ның не екенін
басынан кешкен. ... ... осы ... қайтыс болып жатады: жолдың
шетінде өздерінің өнімдерін тізіп ... ... ... ... ... көметін орын болмай, Африканың көптеген қалаларындағы зират
басында жылап-еңіреген адам топтарына ... өзі де ... ... ... ... жылдамдықпен тараған жерлерде басқа да мәселе
бар: ... ... ... ... бұрылып, шындықты мойындамайды.
ЖҚТБ адамды білдірмей өлтіреді, өйткені АҚТҚ-ны жұқтырушы өзінің
сырқаты жайлы тым кеш ... ... ... адамдардың көпшілігі гомосексуал
не нашақор еместігіне қарамастан, АҚТҚ-ның күн сайын 14 000-ға жуық ... ... ... көз ... ... ... ... некеге
тұрғанға дейін ала жіпті аттамай, пәктігін сақтап келгендер. Олар ... ... не ... жәрдем алған кезде құрамында АҚТҚ бар
қанды немесе лас ине мен ... ... ... ... ... ... елдерде көптеген адамдар ЖҚТБ туралы уайымдамайды, өйткені
әзірше … олардың ешбіреуінің танысы бұл аурудан қаза тауып ... ... ... ... сіз ... ... ... жұқтырғанын естіген
кезде, сол ауруды тағы жүз адамның жұқтырғанын және олардың көп ұзамай ... ... ... ... ... нәтижесі бірден бола қоймайды.
Тізбекті реакция
Қазіргі теледидардан көрсететін немесе олар туралы газеттерде жазатын
ЖҚТБ ... ... ... ... бас кезінде жұқтырса керек.
Соңғы бес-он жыл ішінде олар ... ... ... және ... ... ойларына кіріп те шықпаған шығар.
Алғашқы жылы сіздің ықшам ауданыңызда ... адам ауру ... ... ... ... Он екі ай ... кейін олардың саны енді
төртеу болады. Тағы бір жыл өткенде олардың саны сегізге ... ал ... жыл ... ... он алты болады. Әзірше бәрі өздерін жақсы сезінеді
әрі сырттай денсаулығы дұрыс ... ... ... ... ... ... бар деп күдіктенбейді де. Жарты жыл өткен соң ... ал тағы да ... ... соң ... жуық адам о ... аяқ ... ... жолдары Африка және басқа да ... ... ... ... ... ... ауру жұқтырғандардың бірі жұмбақ сырлы жұқпалы
вируспен ауырып, алты апта көрінбей кетеді. ... ... ... ... шаршағандай болып көрінеді, әйтсе де, бір-екі аптадан соң әдеттегі
күнкөрісіне қайтып оралады. Алты ай ... ... ... оның ... және ... күнінде ол дем ала алмай тұншыға ... ... ... ... бара ... ... күні ... біреуі оның халін сұрамақшы болып келгенде,
оның өкпе қабынуынан қайтыс болғанын ... Бір апта ... соң оның ... ... дәрігерлер оны ЖҚТБ-дан ... ... ... ... Дәл сол түні сол «клубта» 102-нші адам ... ... ... ... ... Егер сіз ... ... қалада он адамның ЖҚТБ-дан қаза тапқанын білетін ... ... ... өзін ... ... жүрген шамамен 250-ден 1000-ға жуық
адамның вирусты жұқтырғанын да білуге тиіссіз.
Ормандағы өрт тәрізді тарап өрши түседі
Әлемнің кез ... ... ... ... ... бір ... ай ... орта есеппен оны бір адамға жұқтырады. Бір адамның екі
адамға, екеуінің төртеуіне, ...... ... — он ... ... сол ... ауру ... уақыт аралығын «уақыттың еселенуі» деп атайды.
Әдеттегі тұмау тез таралады, оның ... ...... бір ... ... күні бір адам ... ... Келесі апталарда
тұмауратқандардың саны алғашқыда баяу ... ... одан ... екеу, содан
соң төртеу, сегіз, он алты, отыз екі. Бес аптадан кейін бұл ... ... төрт адам ... ... Тағы бір апта ... соң ... одан бетер
қиындайды: 128 адам мұрнын шүйіріп, түшкіреді. Бір аптадан кейін 256 ... ... ... ал тағы бір ... соң 512 адам ... ... ... мәнінде жағдай соншалықты жаман емес. Егер осы уақытқа ... ... ... ... онда тек 256-сы ғана түшкіретін болады, өйткені тұмау
бір аптаға ғана созылады, ал қалғандары болса бір аптадан ұзақ ... ... және одан бері ... ... ... Егер ... ... болатын болса, онда бірнеше аптадан кейін олардың барлығы да тұмаумен
ауырып шығады деп ... ... ... бұл солай емес, өйткені
кейбіреулер бізге түсініксіз себептермен тіпті ауырмайды.
Тұмаудың мектепте таралуы АҚТҚ-ның ... ... ... ... бұл ... бір не екі ... айырмашылық бар. АҚТҚ-ға қатысты жағдайда
уақыт еселенуі бір аптаны емес, әдетте 6-12 ай аралығын қамтиды. ... ... ... ... ... ... ... уақыт еселенуі, тіпті,
бірнеше жылға дейін баяулауы мүмкін. Мектепте әлі ауырмаған немесе ауруға
қарсы тұруға қабілеттілердің саны ... 100 ғана ... ... саны бір апта ... азая ... 256, содан соң 512, содан
соң 100, содан ... 50. Бір апта ... соң бұл ... ... ... ... ... екпесі (инъекциясы)
Бірақ АҚТҚ-ның жыныстық қатынас арқылы таралуы адамдар өз ... ... ... ... түрде баяу болғанымен,
нашаның екпесі арқылы таралуы өте жылдам болуы ... Оның ... ... бір ... өзі кем ... ... бір адамға жұқтырады.
Бұндай жағдайда ауру жұқтырғандардың саны бірнеше ... ... 1-ден ... 4-ке, 8-ге, 16-ға, 32-ге, 64-ке, ... ... ... 1000-ға
дейін өседі. Міне, сондықтан да бұл күндері Италияда, ... ... ... бөліктерінде және басқа да жерлерде есірткі мәселесі
аса шиеленіскен, демек, көп ... ... ЖҚТБ ... ... орын
алмақ.
Бүкіл әлемнің өліп қалуы мүмкін бе?
ЖҚТБ бәрімізді бірдей өлтіре қоймас. Кез ... ... ... ... нар ... деп өмір сүру ... ұстанатындар арасында ЖҚТБ ауруы
тез таралады. Тәуекел етуге аса асықпайтындар ... ... ... бел байлауға құштар емес адамдар арасында өте баяу таралады.
Қанша адамның ... ... және ... тез екендігі тек аталған
топтардың әрқайсысына қанша адам жататындығына байланысты. Егер біз ... ... деп өмір сүру ... ... ... осы ... қайтуға
көндірсек, ең болмағанда ЖҚТБ-ның таралуын бәсеңдетер едік. Угандада АҚТҚ-
ны жұқтырған жас келіншектердің саны ... 7%-ға ... ... іс адам ... сақтайды, бірақ бүкіл қоғамның жүріс-тұрысын
өзгерту — уақытты талап ... өзін ... ... деп айта ... ... ... ... (чумасы) деп айтады. Ал Африкада
оны ерлер мен әйелдердің ... ... ... ... бұған
гейлердің ауруы деген атақ таққан. ... бәрі де ... ЖҚТБ — ... ... және оның ... ... ... таралады. Ол ерлер
клубтарында, фабрикаларда, кеңселерде, би кештерінде, мектептерде таралады.
Бір нәрсені ... ... ... ЖҚТБ ... ... ...
ұлтты да, нәсілді де, жеке басты да, ... ... да. ... ... ... қатынаста болған бір жынысты адамдар арасында немесе қан
я болмаса бір адамның денесінен ... ... ... ... ... ... ... таралады.
Ұлыбританияда АҚШ-тағыдай алғаш ауру жұқтырып, ең көп жапа шеккендер
гомосексуалдар қауымдастығы. Өзіміз байқағандай, таяқтың бір ұшы бір ... жыл ... тиіп ... ... мәселе 100 есе ұлғаятыны анық. Егер
сіз сол топтың мүшесі ... бұл ... ... ... ... жалған
әсерде қалдыруы мүмкін.
Түйеқұстың қылықтары
Әрдайым адамдарға тым кеш болмайынша, өздеріне қауіп төніп тұрмағандай
көрінеді. Үкімет те солай ойлайды. ... ... ... ... Лос-Анджелестегі жастарды өлтіріп жатқан ЖҚТБ деп аталатын жаңа ауру
туралы бәрін білді. Олар аурудың таралу ... өз ... ... ... олар ... бекерге өткізіп алды. Үкімет басы бұл мәселенің
жедел ... ... гей ... әрбір төртінші адам АҚТҚ-
ны жұқтырған болып шықты. Дәл осындай ... Азия мен ... ... орын ... бірақ онда вирус әйелдер мен ерлер ... ... ... таралған.
Көптеген қауымдардың жетекшілері түйеқұс іспетті «бастарын құмға сұғып
жасырады». Олар ... ... ... ЖҚТБ ... ...... «Онда
сіздің қауымыңыздың басқалардан ерекше болғаны ғой», — деп ... ... өсіп ... ... ... ... жолына түсіп, өмірлері өзгереді.
Бірақ егер бір керемет болмаса, олар жұқтырып алған АҚТҚ ... ... бұл ... ... ... ... кейбір бөліктерінде барлық жас әйелдер мен ерлердің
әрбір бесіншісі ЖҚТБ-дан өлімге кесілген. Енді біз ЖҚТБ ... ... ... ... ... ... ... қоғамының
қырағылығына қарамастан, адамдар осы аурудан өліп ... Ал 1983 ... ... ... ... тек бір ғана ... ... Тек сол
жылы ғана біз ... ... ... жатқан апатты кенеттен түсіне
бастадық. Он мыңдаған адам ЖҚТБ-дан көз ... ... адам ... Оларға көмек беру тым кеш болды.
Азияның кейбір бөліктері мен ТМД елдерінде індет тез жайылуда, мысалы
Шығыс Еуропада (Ресей ... ... және ... ... және ... Азияда АҚТҚ-ны жұқтырғандар саны небары біразырақ
жылдың ішінде күрт өсті — 2004 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш 1,4 ... ... Он ... аз ... ішінде 10 еседен аса өсті. 2004ж. АҚТҚ-ны
жұқтырғандар саны ... 210 000 ... сол 60 000 адам ... ... Тек ... ... (бұрынғы Бомбей) қаласының өзінде әр түні 1000-
нан аса адам ауру жұқтырады. Солтүстік-шығыс Үндістанның ... ... бар ... барғанда солардың 8000-ы күре тамырға героин
шаншитынын, ал 4000-ы ауруды әлдеқашан ... ... Мен өлім ... ... ... ... болдым және оның үлкен ағасы да ... ... ... ... ... ... ... ұшыраған. Әйтсе де, жыл
сайын ... ... ... сақтап қалатын қарапайым жол бар.
Соғыстан да жаман
Егер АҚТҚ-ны жұқтырғандар алты апта ғана өмір сүретін ... онда ... ... аза тұтып, экономикасы төмен құлдырап, бүкіл халық дүрлігер еді.
Вьетнамдағы он жылға созылған соғыста АҚШ әскерінің 50 000 жас ... ... ... уақыттағы миллионнан аса АҚТҚ-ны жұқтырғандарды
есепке алатын болсақ, ЖҚТБ-мен салыстырғанда майданда қаза ... ... ғана ... ... Тіпті сіз осы кітапты ... ... ... ... ауру жұқтырды деген бірде-бір мәлімет тіркелмеген
күнде де, ондағы ажалы жеткендердің саны Вьетнамның жиырма соғысына ... ... ... ше? Біз ... қару ... ... ... септігін тигізетінін білеміз. Бүгінгі ... ... ... ... ... азаматтық соғыстар. Бұл миллиондаған
босқындардың елден безіп кетуіне жол береді. Заң мен ... ... ... топтар көшелерді бағындырып немесе торуылдап, қозғалысты тоқтатып
жатқанда, денсаулық сақтау жүйесін қолдап, көтермелеу мүмкін ... ... ... ... ауру еш ... ... Тәртібі нашар қарулы
жасақ топтарында ер адамдардың жиі жыныстық серіктері көп болады, оларды не
қарудың күшімен не ... ... ... ... ... АҚТҚ аса ... ... ресми емес мәліметтер бойынша Кенияның бірқатар әскер
топтарындағы АҚТҚ ... саны 90%-ды ... Біз ... ... қоғамдарында мәселенің өршіп тұрғанын білеміз, онда
әрбір бесінші адам ауру жұқтырған. Бұл — жүз ... ... ойға ... күйрете соққы беретін індет.
Кім сонда қауіпсізбін демек?
Егер сіз АҚТҚ-ны жұқтырмасаңыз және ауру жұқтырмаған, әрі ... ... ... күре ... шаншымайтын не қауіпті ... ... өз ... адал ... ... ... ... төнбейді.
ЖҚТБ жайлы еш жаңалық жоқ па?
Жыныс жолдарымен жұғатын ... ... ... бойы бар ... ... жыл ... ... (сифилис) қарсы дәрі табылғанша, ол
мыңдаған адам өмірін алған. Соз ... ... ... ... және осы
күнге дейін біздің дәрі-дәрмектермен емдегенімізге көбіне бой ... ... ... ... ауру ... (герпес), бұл ауруды жұқтығанда жыныс
жолдарында күлдіреген жаралар пайда болады және жыныстық ... ... ... Ол өмір бойы ... пайда болып, біресе жоғалып отырады. Оның
ешқандай емі жоқ. Егер сіз ... ... ... ... әрі ... ... көп ... болса, жатыр мойнының
рагымен ауырып қалуыңыз әбден мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... іштен бүлдіретін жыныс аурулармен байланысты. Әдетте
бұл ... зиян ... ... ғана ... тарау
Вакцина, дәрі-дәрмек және сақтандырғыштар
Ешкім де жалғыз ЖҚТБ-ның өзінен өлмейді
ЖҚТБ — ... бір ... ... соншалықты әлсіретіп, оған басқа
микробтардың енуіне жол беріп, сізге ажал әкелетін жағдайдың атауы. Әдетте
сіздің ағзаңыз зиянды ... оңай ... ... ... болудың
себебі, сіздің бойыңызда иммунитет бар. ... ... ... зиян ... біз ... иммундық тапшылықтан жапа шегіп жүрсіз ... ... ... әлсіз иммундық жүйемен туады, ал басқаларда
иммундық жетіспеушілік аурудың нәтижесінде дамиды. АҚТҚ ағзаға ... ... ... біз бұл ... жұқтырған қорғаныш
тапшылықтың белгісі (ЖҚТБ) дейміз.
АҚТҚ — адамның ... ... ... ... деп ... бұл ... ... қоздырғыштың (вирустың) ғылыми атауы.
Қандай атауды қолдансақ та, инфекцияның даму ... бар ... ... Ең ... адам ... ... айналады, бұған
қарамастан ол өзін жақсы сезінеді. ... соң ... ... ... пайда болады және кейін ол өлімге әкеп соғады. Бұл үрдіс бірнеше
жылға ұласады. Адамның сырт ... ... оның ... ... ... ... мүмкін емес.
Вирус (қоздырғыш) дегеніміз не?
Вирус роботқа ... ... ... ... Онда ... ... вирусты қалай көбірек өндіру керектігін ... бар. ... ...... ... бағдарламасы бар ақуыз
құты. Бұндай бағдарлама сіздің ... ... ... ... ... ... ... сіздің бойыңыздағының бәрінің қандай
болуы тиіс ... ... ала ... ... және бір ... ... ... ішінде дерлік сіздің дәлме-дәл көшірмеңізді
жасап ... ... ... ... ... ... құртылуы
Вирустың ішіндегі бағдарлама бар-жоғы бір немесе екі нұсқаудан тұрады,
бірақ бұл нұсқаулар дұрыс емес. Егер осы вирус ... ақ ... ... ... ... кірпік қағым уақыттан сәл ... тұра ... ... ... ... ... тәрізді жарылады да,
жасушаның ішіне өлтіретін бағдарламаны бүркіп жібереді. Бірнеше минуттан
кейін жасуша осы ... өз ... яғни ... ... алады да,
енді бұл жасушаның ядросы ... сол ... ... ... ... ай ... ... жылдар бойы ауру жұқтырған ... қан ... не ... ... ... ... жүре ... жасушаның бір ғана мақсаты бар: микробтарды тауып, ... ... ... түрі бар және ақ ... ... түрі ... бір түріне шабуыл жасау үшін жаратылған.
Біз неге ауырамыз?
Вирус жауынгер жасушалардың белгілі бір түріне ғана шабуыл ... ... саны ... ... ... белгілі микробтарды өлтіру қиынға
соғады. Сіз әдеттегі жөтел мен суық тигеннен лезде айығып кетесіз. ... ... тез ... әйтсе де, біреуі не екеуі кедергісіз өсе
береді. Нәтижесінде еш ... өкпе ... құрт ... ... ... аурулар туындайды.
Осындай микробты кездестіргенде жауынгер жасуша әрекет ете бастайды.
Жылдар бойы ... ... ... ... ... ... жылдамдықпен
антиденелерді өндіре бастайды. Бұл антиденелердің ... ... ... ... ... антиденелер микробтарды орап алып, оларды өлтіреді.
Бірақ егер жасушаның бағдарламасы өзгеріске ... ... ... ... Жаңа ... іске ... ... антиденелерді өндіруін
тоқтатуды бұйырады. Бұйрыққа ... ... ... ... жаңа
вирустарды өндіре бастайды. Неғұрлым жасуша ұзақ ... ... ол ... ... ол жарылып, қанға миллиондаған жаңа вирустарды ... ... ... ... бірнеше минут қана тұрақтайды. Сол уақыт
ішінде ол балғын таза ақ жасушаға жабысып, ... жаңа ... ... ... ... ... мәселен, ми жасушаларын.
Біраз уақыттан кейін ағза әлсірейтіні соншалық оны ... да ... ... бастайды.
Осы инфекциялардың кейбіреулері жеңіл сырқатқа әкеп соқтырады ... ... ... Алайда өкпе инфекциясы емдеуге оңайлықпен көнбейді,
тіпті адам өмірін әкетеді. Ешкім де ... ... ... ... адамның иммундық қорғанышы бұзылғаннан кейін, оның денесін
әлсірететін басқа бір жұқпалы аурудың ... ... ... бар ... ... қаза ... ... жұқтырғандар көбіне туберкулезден
қайтыс болады.
Емдеу, вакцина және сақтандырғыш жайлы таңғаларлық «жаңалықтар»
Біз ЖҚТБ-ға қарсы жасалып ... ... жаңа ... апта ... дерлік оқып не естіп жатамыз. Бізге біреу вакцина
тауыпты, енді ... ... ... ... ... ... ... Егер осылар рас болса, бұл шынымен жақсы жаңалық.
Бірақ ол солай ма? Кейбіреулер егер ... ... ... жыныстық
қатынасқа түссең, ЖҚТБ-дан айығасың дейді. Сандырақ. ... ... ... ... бен ... көбі — бос сөз. Егер
кейбіреулер айтып жүргендей ЖҚТБ-ның дәрісі табылса ... ... ... ... дәрігерлер, медбикелер және үкіметтер уайымдауларын доғара
алар еді. Бәрінің де ... ... ... алу ... ... ... оның ешқандай емі жоқтығында және ... ... ... аздығында. Қазіргі уақытта тиімді вакцина жоқ және алдағы
онжылдықта табылып қалуы да ... Одан ...... жұрт
ойлағандай сақтандырғыштар (мүшеқаптар) сондай қауіпсіз де емес.
Мен жуық арада вирусты өлтіретін, ағзамызға ... ... деп ... Сол іске ... бізде тұмаудың, әдеттегі суық
тиюдің, полиомиелиттің, сарыаурудың (гепатит), ұшықтың (герпес) және
көптеген ... ... ... ... ... де ... ... оған әлі алыс.
Қазіргі шақта бізде оны жүзеге асыратындай қажетті технология ... ... үшін ... ... ... ... жеке ... жұмыс жасай
алатындай ғажайып құралдарды ойлап табу керек. ... Айға ... ... өзі ЖҚТБ-ға қарсы дәріні ойлап табумен салыстырғанда, оп-оңай
ғана шаруа. Оны тапқан ... ... ең ұлы ... бірі ... ... мәңгі қалатын болады. Ол туралы ХХІІ ғасырда да ... ... Ал ... ... ... ... ... жайлы оқуға
тура келеді. Мәселе ЖҚТБ-ға шалдыққан адамдардың сол ... ... ... байқағандай, адамдар ЖҚТБ-ның ағзаны ... ... ... ... немесе инфекциядан өледі. Дененің ... ... ... ... ... бәрі науқасқа үлкен
қолғабыс бола алады. Науқастар үйлеріне сергек болып оралады және ... ай бойы ... ... ... Олар тағы бір жаңа ... ... оларды айығып кетті деп ойлайды. Және бұл лақап сөз
бен жалаң мәліметке жол ашады: «Мен мына ерекше ... ... ... ... ... ... ... ұмытып, ауруханадан шықтым. Енді менде
ЖҚТБ жоқ».
Бірінші айтылған ой дұрыс, ал екіншісі — ... Адам кез ... тез ... өліп кетуі мүмкін. Жауынгер жасушалар әлсірей береді және
ағза күн өткен сайын жаңа микробтарға мойынсұнғыш келеді. Тіпті адам ... ... оның ... көрі ... тұрғысыз дәрілер
Бірнеше жыл бұрын Угандада туберкулездің дәрісін ЖҚТБ-ның дәрісі деп
қолданған. ЖҚТБ-ға шалдыққан адамдардың көпшілігі дәл осы ... Дәрі ... ... ... ... ... ... (сифилис)
дәрілерін ЖҚТБ-ның дәрісі деп атаған. Бірақ олар тек мерезден ғана айығуға
көмектескен. Кейбір адамдар ЖҚТБ-ның дәрісі деп ... ... ... ... көп ... ... (витамин) ішуді, жаттығулар,
ұйқы және түрлі комбинациядағы психотерапияны жарнамалауда. Бұлардың құны
қанша?
Егер сіздің жауынгер-жасушаларыңыз жақсы жұмыс ... ... ... ... нығайтатындардың бәрі де денсаулығыңызды сақтауға
көмектесетіні рас. Және керісінше: сіз өзіңізді ... әрі ... ... ... ... ... ... Дұрыс мағына өзіңізге
күтім көрсетуді нұсқайды: жүйелі түрде дұрыс тамақтану, қандай да ... ... ... ... ... көбірек жаңа піскен
жемістер мен көкөністерді жеу, шылым ... ... ... мен ... бас ... ... ... Осындай көп қаржы талап
етпейтін нәрселер көптеген адамдардың, ... ... ... ... ... ... сақтап, өмірін ұзартады.
Алайда кейбіреулер түрлі қымбат әрі пайдасыз дәрі-дәрмектерді
жарнамалайды. ... ЖҚТБ ... ... ақша ... ... ... және тағы басқа өте қымбат дәрі-
дәрмектердің бар екендігі рас. ... олар отты ... ... ... ... қана ... Олар улы болғандықтан, мөлшері асып кетсе, адам
өліп қалады, яғни көптеген қосымша күрделі анализдер қажет. Бұған қоса ... өмір бойы ... ... ... ... ... түсу үшін адамдардың бәрі де
сақтандырғышты қолдана алады деп ойлау қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... ең кедей тұратын халықтың
басым көпшілігінің өмірін өзгертеді деп сену — соншалықты ... ... осы ... ... алатындай жағдайыңыз болса да, оларды жақсы
жабдықталған зертханалар мен ... ... ... көмегінсіз
қабылдау пайдасыз әрі қауіпті екенін есте сақтаған ... Бұл ... ең ... ... ... тапсырылған тест анализі оң нәтижелі
болған жүкті әйелдерге ... ... ... ... ... ауруды
жұқтыру қаупін азайту.
Ал вакциналар ше?
Вакциналар вирусты инфекцияларға қарсы тұратын біздің ... ... ... ... және ... ... ... арқасында
сирек кездеседі. Дүниежүзілік шешек ауруына ... ... ... ... жер ... кетіруге көмегін тигізді. Онда неге ЖҚТБ-ны де солай
жойып жібермеске?
Вакциналаудың мәні сіздің ... ... жоқ ... енгізу, бірақ
оның сыртқы пішіні тура ауру қоздырғыш микроб тәрізді. Бір апта бойы ... ... ... ... ... ... ... бұл
уақытты көбірек талап етеді. Келесі рет осы микроб кездескенде, сіздің
жауынгер-жасушаларыңыз ... ... үшін ... бір не екі сағат қана
уақыт кетеді. ... ... ... ... жыл ... ... ... естерінде сақтай алады.
Егер ағзада басқа бір қауіпті микроб байқалса және оның пішіні ағзаның
бұрынғы кездестіргеніндей болса, айталық адам ... ... ... ... ... күннен кейін айығып кетеді. Вакцина дененің
қорғану қабілетіне, ... ... ... ... ... АҚТҚ ... өз ... өзгертіп отыратындықтан,
қорғаныш жасушалары олардан көз жазып қалады. Егер ... адам ... ... ол оны ... күн бойы қорғайды. Ал бір ай өткеннен
кейін не болады? Біздің ... ... ... ... ... бар ... Сондықтан да сіздің денеңіз шынымен одан құтылуға
еш дәрменсіз. Өз пішінін өзгерте алатын басқа да вирустар бар. ... ... ... ... пен ... қалудың басты себепкері немесе неге біз әлі
күнге дейін ... суық ... ... тұра ... деп ... ... ... себебі бұл аурулардың екеуі де сіз әрбір ауырған сайын
пішіні өзгеріп тұратын ... ... Сіз өз ... ... көп адамға жұқтырғанша, вирус әлемнің жартысын аралап шығып, мыңдаған
адамға ... ... ... ... ... ... ... жасушаларында жаңа вирустар қалыптасып, кейде одан шығатын
вирустар оған түскен ... ... ... ... ... я ... екі жылдан кейін бұрын тура өзіңіз ауырғандай салқын
тиіп ауырған адамды кездестіресіз. Егер ол ... ... ... вирусы болған болса, сіздің денеңіз оны есіне сақтап қалып, ... ... еді. ... ... ... сондай өзгеше болғандықтан,
жауынгер-жасушалар оны өзінің «мәліметтерімен» салыстырғанда, ... ... ... тұрған антиденелер болмағандықтан, жауынгер-
жасушаларға бәрін де қайтадан басынан бастауға тура ... ... ... ... ... бар және ... ... вирусына қарағанда
тұмаудың вирусы өз пішінін сәл ұзағырақ сақтайтындықтан ол тіпті тиімді.
Біз ... ала ... ... ... ... ... ... келе
жатқанын анықтай аламыз. Егер Гонконг пен Австралияның тұрғындарының ... ... оған ... ... ... және ... Канаданың тұрғындарына
салатын болсақ, онда сол жылдың қысында тұмаудан қайтыс болатындардың саны
азаятынын білеміз. Алайда жыл ... жаңа ... ... отыруға тура
келеді.
Сондықтан егер тіпті біз ... ... ... әрі ... ... тапсақ та, барлық адамды белгілі бір уақыт аралығында қайталап ... ... ... Бәрібір вирус жойылды деуге болмайды. Ол ... ... апта ... ... бір ... ... болса да,
білдірмей өзгертуі мүмкін. ... ... ... әсерлі болған
антиденелер сол айдың ... ... ... ... ... ... мақаланы оқымасаңыз да есіңізде болсын: тіпті оның пішіні дәл
сондай болса да, шын ... ... тән ... ... ... бірде-бір
антидене әлі күнге дейін табылған емес. Ауру жұқтырғандардың барлығы ... ... ... ... бұған қарамастан, адамдар ауырады және
өледі. АҚТҚ-ның антиденелерге қарсы иммунитеті бар.
Сондықтан ... рет өзі ... ... әсерлі екенін дәлелдеу
үшін, өз еркімен өзіне ЖҚТБ-ға қарсы вакцина еккен керемет ... ... де, сақ ... ... әсерлі екенін тексерудің жалғыз жолы
— ЖҚТБ-ға шалдыққан ... ...... ... жіберіп, не
болатынын байқау. Бірақ сол адамда ЖҚТБ ... ... ... ... білу үшін қанша уақыт керек болады деп ойлайсыз? Мүмкін, он шақты
жыл керек болар. Ал оған дейін оның ... мен ... ол өліп ... деген
үреймен өмір сүреді және ол инфекцияны тасымалдаушы болуы мүмкін.
Неге оған анализ тапсырмасқа?
Оған неге ЖҚТБ-ға анализ тапсырмасқа деп сұрарсыз. ... ... ... ... тестің аты затына сай емес. Кішкентай вирусты байқау өте
қиын. Қазіргі кезде ... ... ... ... ғана ...... өзін ... емес, АҚТҚ-ны жұқтырған адамдардың бәрінің ... ... ... ... ... ... тест
тапсыруды қалайтын адамдар соңғы рет ауру жұқтыруы мүмкін деген уақыттан
кейін он екі апта күтуі тиіс. Егер біз ... ... ... ... адамның ауру жұқтырғаны немесе вакцинаға қатысты антиденелер дамуда.
Нақтырақ анықтау мүмкін емес.
Эксперттердің ... ... ... сөз ... ... Олардың айтуынша іске жарамды вакцинаны ойлап табу үшін, жоқ
дегенде он жыл ... ... Егер ... біз оны ... ... ... ... кеңінен пайдалануға жеткілікті түрде қауіпсіз екендігін дәлелдеу,
әрі оны көп ... ... ... ... үшін ... ... сақтану үшін мүшеқап әрдайым сенімді бола бермейді
Көптеген қауымдарда сақтандырғыш (мүшеқап-презерватив, кондом) ... жөн ... ... ... айту ... қой. Медицина тарапынан
алғанда мүшеқап қолдануға болатын нәрсе ме? Оны ... ... ... ... (моральдік) құндылықтарына қайшы ма?
Тағы да бір сұрақ бар. Егер ЖҚТБ адамды өлтіретін ... және ... ... ... ... ал дәрі-дәрмектер көмектеспесе,
вакциналардың пайдасы тимесе, онда басқа қандай үміт бар? Мен ... ... ... олардың барлығы маған ең қауіпсіз жыныстық
қатынас жолы ... ... ... ... ... ... оны ... ұйғарса да, олар солай айтады. Алайда егер ойларын өзгертіп,
мүшеқаптар қолданатын болса, ол ... ... ... ... ... ... қауіпсіз емес екенін ешкім мойындағысы келмейді.
Шындық мынау: Шынында мүшеқаптар АҚТҚ-ның таралу ... ... ... олар 100% ... емес. Ал мәселесі мынау:
Кейде мүшеқапты пайдалануды кеңінен үгіттеу жастарға екі ұшты ... ол бір ... ... пәктігін сақтауға және жұбайына адал
болуға шақырса, екінші жағынан оларды сақтандырғышты пайдаланып, ... көп ... ... ... ... қолданылса да туған балалар
Ондаған жылдар бұрын әрбір ана өз қызына кім көрінгенмен жақындасатын
болса, нәтижесінде ... ... ... ... ... ... тіпті, біздің заманымызға дейінгі 1850-жылдан бері белгілі
болған. ... ... мен ... ... ... ... ... әрі сол
кезде оның пайдасы қазіргіден жоғары болған емес.
Тіпті ... күні ... ... ... ... еш ... сақтай алмайды. Егер мен дәрігер-гинеколог болсам
және ... ... ... сақтану үшін мүшеқапты таңдап алған жүз
жас келіншек бар ... мен жыл ... ... он төрті айлықтары тоқтап
қалғандықтан, зәрелері ұшып ұялып ... ... ... ... Олар ... жүкті екеніне сене алмайды, ... ... ... ... ... еді ғой!
Тесік мүшеқаптар
Сатылымдағы сапасы төмен он мүшеқаптың жетеуі ... ... ... ... саламыз. Тіпті сапасы ең жоғары деп саналса да бәрібір
200 ... ... ... сіз оның ... орамасын ашпас бұрын-ақ тесік
болады. Бірақ ең маңыздысы — оны ... ... не ... ... пайдалану соншалықты оңай емес екен. Қараңғыда оның жыртылып қалуы,
әйелдің әшекейлеріне ілініп қалуы, жарылып кетуі, ... ... ... егер ... қатынастан кейін дұрыс шешпесе, шәует ағып кетуі
мүмкін.
Егер шынын айтсақ, ... ... ... сеніміңізді
ақтамайтынын ешкімнің білмейтінін мойындауымыз керек. Бірден-бір ... ... ... ... адамның оны дұрыс ниетпен сатып алса
да, қолданудың сәті түскенде оны киіп те үлгермейді.
Мүшеқапты қолданып та , ауру ... ... ... ... он ... деп ... ... салыстырғанда вирустың көлемі түйреуіштің басындай-ақ болар еді.
Егер сперматозоид ... ... өте ... болса, онда вирусқа не шара.
Сондай-ақ, вирус кері бағытпен ... ... де өте ... ... ... қарамастан ерлердің АҚТҚ-ны өз жұбайларына немесе
әйелдердің оны күйеулеріне ... ... ... ... ... ... емес. Тіпті мүшеқаптан ұрық өтіп кетсе де,
әйелдің жүкті ... ... да ... ... әйел отыз ... үш ... бола ... Тіпті ұрықтануға дайын тұрған аналық жасуша бар болған
күнде де, көптеген адамдарға нәрестенің пайда болуы үшін көп рет ... ... Шын ... жүз ... ... бұның нәтижесін ешқашан көре
алмайды. Ал басқа бесеуіне нәрестенің пайда болуы үшін айлар, тіпті ... ... ... қажет болады. Орта есеппен алғанда бұл үшін әйел
мен еркекке шамамен төрт ай ... ... ... айдың кез келген күнінде жұқтыруға ... ... ... рет ... ... өзі жетерлік.
Мүшеқап машиналардың қауіпсіздік белдігіне ұқсас
Қауіпсіздік белдігі ... ... ... ... ... ... ... кері әсері де бар: адамдар белдікті таққаннан ... ... деп ... олар ... жылдамдықты күшейтіп, бағдаршамға
қарамай, өзгелермен жарысып, озуға тырысады. Ақыр аяғында адамдар ... ... ... ... саны ... тиіс ... анағұрлым
аз болып шығады. Мүшеқапты және оның сенімділігін асыра сілтеп насихаттап,
кейбір денсаулық ... ... ... ... ... ... салынған өмірлерін жігерлендіреді. «Сол райыңнан ... ... ... ұмытпа».
Бәрі де түсінікті: егер сіз вирусты жұқтырып ... ... ... ... түсуге тәуекел ететін болсаңыз (адамдардың бәрі бірдей
шындығын ... әрі сіз ... сырт ... ... ажырата алмайсыз,
онда оны қалай біле ... әрі ... ... онда сіз ... ... Мүшеқап сіздің өміріңізді сақтап қалуы ... ... ... ... ... ... қалғандығы еш
күмәнсіз.
Егер сіз мүшеқапты пайдаланып жүрген болсаңыз, оның сапалы ... ... ... ыстық жерде, әсіресе пайдалануға дейін көп ай
бойы сақталса, жарамсыз болып қалады. Бұған қоса ауруды жұқтырып алу ... үшін ... ... Егер сіз (қынапты ылғалдандыру үшін)
любрикантты пайдаланғыңыз келсе, судың негізінде ... және ... ... Майдың негізінде жасалған любриканттар санаулы минуттың
ішінде сақтандырғышты ерітіп жібереді.
Бірақ өзіңізді алдамаңыз: егер сіз ... ... ... бұл еш ... ... ... ешқандай инфекцияны жұқтырып
алмайсыз дегенді білдірмейді.
Егер сіз ... ... бір ... ... ... ... ... болсаңыз, мүшеқаптың көмегімен бе әлде онсыз ба маңызды
емес, онда күндердің күнінде ауру жұқтырасыз. Бұл спорт машинасымен ... ... ... алып, жол жүру ережелерін елемей, апат болса да,
өлмеймін деп ойлап жоғары жылдамдықпен жүрумен бірдей. ... ... ... ... жарақат алмайсыз деген кепілдік бермейді.
Аборт ЖҚТБ-дан құтқармайды
Мүшеқаптар қатерді 85-95%-ға ... ... мен ... ... едім. Оны пайдаланса да, ауру жұқтырып, аяғында өлген адамдар бар.
Кейбіреулер ... ... ... ... ... ... ... делінген: «Жыныстық қатынас қауіпсіздеу болу үшін
мүшеқапты ... ... ... естігіміз келген нәрсені ғана
естуімізде. Біз «Мүшеқапты пайдаланса, жыныстық қатынас ... ... ... ... ... ... «Аборт сізді балалы ... ... ... ...... де ... іспетті сақтандырғышты қолдана алады
Қазір мүшеқаптың жаңа түрі бар. Ол кәдімгі мүшеқаптың ... ... ... ішкі ағзасында орнықты тұруы үшін ... ... ... ... ... ... жасайды.
Мәселе әйел мен еркек жыныстық қатынасқа түскенде, бұл жұқа резеңке кімнің
қолданғанына қарамастан, әйел ме, әлде ... пе, ... ... ... жыртылып кетуі мүмкін. Бәрі де болуы мүмкін, бірақ ... адам ... кеш ... байқамайды. Бұйым неғұрлым тығыз әрі қалың ... ... оны ... құп ... ... де ... ... мінсіз сақтандырғыш жоқ, дегенмен, кейбіреулердің айтуынша,
әйелдердің сақтандырғышы мінсіздікке жақын, бұған қоса оны көп ... ... ... жүзі ... олардың 35 миллионы сатылған.
Мүшеқаптар сенушілердің ЖҚТБ мәселесіне деген жауабының бір бөлігі
болуы тиіс
Қауымдар мүшеқаптар жайлы мәселеге ... ... әр ... ... ... ... бір адам қауым жетекшісіне қан құю ... ... ... және енді ... ... не болатынын
уайымдайтынын айтады. Олардың екеуі де АҚТҚ-ға тексерістен өткен. ... ері ... ... ... ал зайыбы жұқтырып алмаған. Енді оған
қандай ... беру ... ... бірден-бір дұрыс ақыл — ерлі-
зайыптының екеуіне егер сақтанбай ... ... ... ... ... ... ... Бірақ егер олар ... ... ... пайдаланатын болса, онда зайыбының ауру жұқтырып алу ... ... ... ерлі-зайыптыларға сақтандырғышты пайдаланудың
артықшылығын айтпау — ақымақтық, ... ... кісі ... ... ... ... ... қарастырайық. Егер екеуі де жыныс
арқылы таралатын емделмеген ... ... соз ... теңгеқотыр
(шанкроид) және басқа да ұзаққа созылған аурудан аман ... бір ... ... ... алу қаупі жарты пайыздан аз. Ал ... бұл ... тағы он есе ... ... ... егер ... ... қолдансаңыз, әйеліңізден не күйеуіңізден АҚТҚ-ны жұқтыру
қаупі 2000-ның біріне қарағанда аз ... ... ... ... орта ... ... ерлі-зайыптылардың ауру емес жұбының біреуі
АҚТҚ-ны жұқтыруы үшін шамамен 2000 рет ... ... ... ... ... 20 ... кейін болып қалуы мүмкін және 10000 реттен кейін де
болмауы ... 2000 рет — бұл ... ... не ... ... шығаруға болатын орташа көрсеткіш.
Сонымен, сенуші үшін кейбір жағдайда сөз әйелінің не күйеуінің ... қалу ... ... ... пайдалануға деген ешқандай
кедергі болмайтындығы анық. Бұл жолмен қаншалықты ... ... бір ... ... ... мен ... өткендей, олардың ұстанатын
дәстүрлері мен мәдениеттері бір-бірінен өте алшақ.
Атастырылған екі жастың алдындағы таңдау
Кейбірде ЖҚТБ-дан орасан зор жапа ... ... ... жетекшілері жұптар АҚТҚ-ға тест тапсырмайынша, олардың ... бас ... Егер ... ... не ... де ... жұқтырған
болса, олардың неке қиюына тыйым салады. Жеке өз ... ... ... осы ... ... ... ... білмеймін. Біздің адамдарды
қамқорлыққа және жауапкершілікке ... ... ... ... Егер ... ... те ... жұқтырған болса, онда медицина тарапынан алғанда, ... ... ... ... ... ... және олардың, мәселен,
ракпен ауыратын екі аурудан қандай айырмашылығы бар. ... ... ... ең ... ... ауру ... үшін, тіпті кейбір дәрі-
дәрмектерді жүктілік кезінде қабылдағанда қауіпті ... ... ... де ... ... ... жұптың біреуі ауру, ал екеншісі сау адам болса, олар
расымен қиындыққа ... ... ... олар ұзақ ... ... жыныстық жақындықтың салдары екеуінің бірінің өлімімен бітуі
мүмкін. Алайда, меніңше, осылардың барлығы да тек жеке ... ... ... жатады, бірақ қауымның қатаң ережелері бола алмайды.
Шылым шегу ше?
Мен жақында ... ... ... ... ... мүшеқапты
пайдалану жайлы мәселені ... Мен ... ... ... ма деп ... Олар мақұлдамайтындығын айтты. Мен ... бар және ... жоқ ... шеге ... бірақ фильтрі бар шылым
әлдеқайда қауіпсіздеу әрі одан адам өлімі ... ... ... ... ... темекі тартуды әдетке айналдырып, өз райынан ... ... онда олар оған ... бар ... ... ақыл ... пе
еді? Олар оған фильтрлі шылымның қаншалықты ... ... пе еді? ... олар бұны адамдарды одан да көбірек шылым шегуге
жігерлендіру деп ойлар ма еді?
Олар ... ... ... ... болса да, темекінің одан бетер
қауіпті болғанын қаламайтындықтарын ... ... Және ... бар ... ... ... шегетіндерге қарағанда ауыру қаупі азырақ
болатынын түсіндіретін мемлекеттік жарнаманың қажеттігімен келісті. Мен бұл
дәлелдің мүшеқап мәселесіне де көп ... ... ... ... ... ... ... құлақ аспай) бәрібір тәуекелге бел байлап, ауру
жұқтырған адаммен жақындасқанның арқасында өлетін ... онда оған ... ... ... ... аман қалу керектігін ... ... емес ... үшін ... ... біз ... ... пен адалдықты сақтап
қалуға жігерлендіру үшін қолымыздан келгеннің ... ... ... ... ... егер олар өз жолдарымен ... ... ... қатерін
азайту мүмкіндігі бар екендігін түсіндіру біздің міндетіміз.
АҚТҚ — дамуға қатысты мәселе
АҚТҚ — дамуға ... ... ... ЖҚТБ-ның таралуына септігін
тигізеді. Білімнің аздығы, дәрігерлік жәрдемнің жетіспеушілігі, нашар
байланыс, ... ... ... ... ... ... ақша ... табуға мәжбүрлейді. Осы тұйыққа тірелген жоқшылықтан ... ... Егер ... ... тек қана ... ... ... бұл
ЖҚТБ-ның таралуын тоқтатпайды.
Мәселен, ауру жұқтырған ... ... Егер ол ... бас ... ... ... қайдан табады? Оның балаларын кім
асырайды? Дәрі-дәрмекке кім ақша төлейді? Осы ... ... ... ... (профилактикалық кампаниялар) жеткіліксіз. Бізге істің ыңғайын
табу керек. Міне, сондықтан да экономиканың өсуі ЖҚТБ-ға қарсы қарудың ... ... ... ... ... пен халықаралық сауда-
саттықты жігерлендіру. Кішігірім банктер, кіріс әкелуге бағытталған ... және ... ... жәрдем беру бағдарламалары әрбір жан басының
жалпы табысын арттырғаны үшін ғана емес, ... ... ...
жұқтырғандардың өмірлерін қайта құрып әрі ... ... ... ... ... ... Біз ... отырғандай, ЖҚТБ ешқандай емі де,
қарсы вакцинасы да жоқ қатерлі ... ... ғана ... ... ... сақтана алатындығын үйрету. Егер ешбір емі не вакцинасы
болмаса, ал ... ... ... жүз ... ... бәрінің
бірдей қалтасы көтермейтін болса, не істеуіміз керек?
Африканың тәжірибесі
Бірнеше апта бұрын ғана мен осы ... ... аса ... ... ауру ... ... қырылып қалуына қауіп төндіріп тұрған елге ... ... ... кез ... басқа елдеріне қарағанда ЖҚТБ ауруы
кеңінен таралған болатын. Бұл елді көбіне ... азап ... ел ... ... еді, бірақ жағдай басқаша. Уганданы әділ әрі ержүрек
жетекшілер ... ... Онда ... ... ең табысты деп
саналатын науқандардың бірі ... ... ... ... ЖҚТБ мәселесі соншалықты ... қиын ... ... да, ... басы ол ... тіс жармауды жөн
көрген. Бір елде ... ... ... ... ... ... ресми түрде олардың санын төмендетіп айтқан. Егер
адамдар ... ... ... ... аурулардың көп екенін білсе,
үлкен компаниялар сізбен бірге қызмет ... бас ... ... ... Экономика құлдырайды және күтім көрсетуге мұқтаж өлім
аузындағы мыңдаған аурулардың ... ... пен үдеп келе ... ... үкіметі елдегі үлкен мәселені ашық мойындады. Бұл халықаралық
ұйымдардың көмек беруіне, сонымен бірге халық ... ... ... ... ... ... ... алу жұмыстарына жол ашты. Егер
сіз шын мәнінде біреудің сол аурудан өлім ... ... ... ... адамдарға қалайша өлімнің негізгі себебі осында деп айтуға
болады. Орталық Африканың кейбір бөліктерінде жүк таситын ... ... ... және түні бойы ... ... жүрген жас қыздардың
тең жартысы ауру жұқтырған. Жалпы алғанда сол аймақтардың әрбір ... ауру ... ... ... ... ... кейбір
қалаларында жыныстық қатынасқа белсенді жастағылардың тең жартысы ... ... да ... ... ... аурулар іспетті таралады
Мен екі бірдей қызынан айырылған бір анамен кездескен едім. Оның бет-
жүзін ... ... ... Ол маған қыздарының қалай қайтыс ... ... ... ... тым жас ... ғой, одан да менің өлгенім
артық еді», — деді ол. ... ... ... кез келген жыныстық
қатынастан жұғатын аурулар іспетті: еркектен ... ... ... Осы елдерге ат басын бұрған еуропалықтар санаулы ғана жыныстық
қатынаста болғандарына қарамастан, елдеріне ауру жұқтырып қайтады.
1988-жылы мен ... рет ... ... ... ... ... ... беру министрліктерінің өтініші әрі шақыруы бойынша бірнеше күн бойы
20 мың адаммен сұхбат жүргіздік. Біз мектептерге барып, ... ... ... ... ... өз ... көргенін сұрағанда, олардың
жартысы қолын көтерді. Ал екі жылдан кейін олардың барлығы ... ... ашық ... ... ... ... әрі шулы оркестрдің
сүйемелдеуімен жиналыс өткіздік, сонымен бірге аудармашылардың ... ... ... Екі мың ... ... ... біз
мәліметтермен бөлісіп, сұрақтарға жауап бергенше, үш ... бойы ... ... ... ... тыңдады. Тыңдаушылардың көбісі әдетте ... ... ... ... ер ... болды. Олар ЖҚТБ ауруы сол
аймақтағы әрбір адам үшін өлім мен өмірдің мәселесі болғандықтан ... ... ... маңызы бар
Көптеген жастар маған келіп, анализ тапсырғысы келетінін айтып өтінді.
Олардың ... ... ... ... Олар неке ... келген екі жастың
біреуі ауру жұқтырған болып шығуы ... ... ... ... ... ... біледі. Оларға не істеу керек? Оларға өмірлерінің
соңына дейін сақтандырғышты байқап ... деп ... ... ... ... не ... Әйел адам егер ... болса, оған өзінің
сүті арқылы инфекция жұқтыратынын ... Ол өз ... ... ... ... тест тапсыруды қалайды.
Маған күйеуі басқалармен жиі болатындығын уайымдап жүрген бір әйел
келді. Оның күйеуі соңғы он жыл ... ... рет ... көзіне шөп
салғанын мойындады және олардың екеуі де өздерінің қайтыс болған таныстары
сияқты оның да ауру жұқтырып ... ... ... ... ... Сол адамдар
әрдайым қорқынышпен өмір сүреді: олар тек ... ғана ... ... кейбіреулеріне дереу тест тапсыру қажет. Біздің қолымыздағы ЖҚТБ-ға
қарсы ең мықты қарулардың бірі — ... ... ... ол ... ... ... солайша адамдар ... ... ... ... қатынасқа түскен адамды өлтірмеу
үшін қадамдар жасай алады. Басқалары жұбайының не ... ... ... ... егер ... деген адалдықтарын сақтаса, өмірлерінің
соңына дейін АҚТҚ-ны жұқтырудан қорықпай-ақ сақтандырғышсыз ... ... ... жыныстық бір серіктеспен болу
Уганда үкіметінің күйзеліске қарсы әрекеті тез әрі ... ... ... екі ойлы ... ... Жауап айқын әрі анық
болды: ... ... ... ...... ... дейін
некелескен, пәктігін сақтаған екі жастың арасындағы жыныстық қатынас. Егер
сіз шынымен бұлай істей алмасаңыз, ... ... ... өміріңізді сақтай
алу мүмкін.»
Африканың көптеген үкімет басшылығын вирустың дәрігерлік емдеу ... ... ... ... ... ... қан құю ... қанның әрбір бесінші литрінің вирусы бар болып шықты. ... ... енді ... ... ... дерлік бүкіл донорлық қанды
тексеретін қажетті ... бар. ... ... бір рет ... ... инелер мен ... ... ... ... ... Африкада ЖҚТБ-дан өздері де ... ... ... ... мен ... қаза ... ... Сондықтан инфекция түскен қан мен ... ... ... білу ... ... ұйымдарының науқанды ісінің маңызды
бір бөлігі болды.
Адамдар Африкада бәрі де басқаша дейді
Көптеген адамдар ... ... ... ... ... ... сауалға жауап таппай басын қатыратын. Сіз өзіңіз шешуіңіз керек. ... өз ... ... ... ... ... аса
бейім, сондықтан да ауру сол жерде аса жылдам қарқынмен тарайды ... ... ой ... ... ... ... ... теріске шығарылды. Дәрігерлер есеп жүргізгенде қателескендігін
жұрт алдында мойындағанға дейін, алты ай бойы осы айтылған ой ... ... ... ... ... ... ... жеңіл жүріске тым әуес дейді.
Адамдар неге сенгісі келсе, соған ... ... ... аймақтарындағы
ер адамдардың жүріс-тұрысы оларды жеңіл жүріске итермелейтіні анық, бірақ
бұның өзі африкандықтардың ... ... неге ... кең ... ... бір болжам ЖҚТБ эпидемиясы медицинада тазалықтың болмауынан, яғни
лас ине мен ... ... деп ... ... ... ... ... осының бәрі рас болса, онда күре тамырына инемен дәрі жіберілген әр
жастағы адамдар жаппай ... ... ... еді, алайда ауру
жұқтырғандардың көпшілігі жыныстық қатынасқа белсенді жастағы жігіттер мен
жас қыз-келіншектер. Ақырында ... ... бір ... ... ... инфекцияларды жұқтыруына да жол береді деп мәлімдеді. Мәселенің түбі
осында деп ... аса ... ... бар. ... ақыл ... кімде-кім
АҚТҚ-ны жұқтырғанға дейін ұзақ мерзімді ауруға тап болған адам болса, оның
ЖҚТБ-ға қарсы тұруға дәрменсіз екендігін айтады. Көбіне ... ... ... да ... ... ... бола алады.
Алайда ең жақсы түсіндірме ол — жыныстық қатынастан ... ... ... ... де бар, бірақ денсаулық сақтау мекемелер жүйесі нашар
дамыған елдерде жыныстық қатынаспен берілетін созылмалы ауру ... ... ... Оған қоса, байланыс жүйесі жақсы ... ... ... дамыған жердегі ауру жұқтырған адамның жыныстық серігінің
кім екенін анықтау анағұрлым қиын. Біз егер адам соз, ... ... ... ... ... ... осы вирустардан теріде қалған кішкентай
жаралардың ЖҚТБ вирусының ағзаға енуіне оңай жол ... ... ... (Бомбей) сияқты елді-мекендерде АҚТҚ-ның тез
таралуының бірден-бір себебі сол үлкен қаладағы ... ... ... ... ... ... ... тасымалдауында.
Сіздер көріп отырғандай, Орталық Африкада орын алған жайттардың қандай
да бір ... ... да ... хақ. ... ... ... ... көре тұра, Ұлыбританияда ЖҚТБ-ның қаупі ... ... ғана ... тұр деп мәлімдеу — нағыз ақымақтық. Тек ақымақтық
қана емес, надандық болуы ... ... ... ... ауру
жұқтырғандардың көбі гетеросексуалдар болатын, олардың ... ... ... ... алып келген.
Инфекциядан қалай сақтануға болады?
Сіздің келесі рет жыныстық ... ... ... менің өмір бойы
серігім болады деп шешім (әлі қабылдамаған болсаңыз) ... ... ... ... өмір ... ... емес деп айтуы мүмкін.
Мысалы, егер ол адамның жыныстық қатынасқа түскен бірнеше серіктесі болған
болса ше? ... ... де ... ... ... ше? ... серіктесіңіз
көзіңізге шөп салса, немесе есірткіні күре ... ... ... ше?
АҚТҚ-ға анализ тапсыру мәселесі қиын да күрделі, әрі ... адам ... жұп ... Егер айтарлықтай қауіп төніп тұрса, онда ... үшін ... не ... де ... тапсыруыңыздың зор
мәні бар шығар. Сіздерге ... ... ЖҚТБ ... ... ... әлі де ... болсаңыздар, тағы басқа бір шешім қабылдауға
тиіссіздер, яғни, ешқашан және ... ... ... ... ... күмәнді инемен тамырыңызға дәрі жіберуден үзілді-кесілді бас
тартыңыз.
Қауіп-қатерді қалай жоюға болады
Егер сіз осы өте ... екі ... ... ауру ... ... ... дейін азайтасыз. Қауіп-қатер тек егер сіздің серіктесіңіз
тәуекел ... ... ... ... адал ... ... берсе немесе
өзіңіз дәрігерлік не күтім көрсету саласында жұмыс істеп жүрген ... ... Ал сіз ... ... ... ... онда ... көрсету
кезінде өзіңізді қалай сақтай алатыныңыз жайлы түсінікті де анық нұсқау
алуға тиіссіз.
Басты ереже аурулардың ... ... ... ... ... теріңізден алшақ ұстаңыз.
Келесі тарауда ЖҚТБ-ға қатысты адамдардың көкейінде жүрген күмәндар
мен ... ... ... ... жиі ... ... ... бір жайт — адамдар ... ... ... ... ... ... ... төсектес болғым келмегендіктен, мені сүймейсің
дейді.»
Бірақ бізге бір нәрсе нақты ... ол ... ... ... сүйсе
де сыйламайды. Егер ол сізді өзіне тәндік ... ... ... өз ... ... жауапкершілікті алғысы келмесе, онда оған сізбен
қарым-қатынас құрғаннан гөрі ләззәт алу маңыздырақ.
«Менің жігітім маған мен де ... ... бұл ... ... ... ер адам ... төсек қатынасына түскісі келсе, өз дегеніне жету
үшін ол бәрін де айтады. Әлемде ... ... ... мен ... алданып
қалған әйелдер жетерлік. Олардың бұндай жағдайға душар болуы осы арқылы оны
өзіме қаратып аламын деген ойынан не қарым-қатынасымыз ... ... ... я ... оның бір күні ... деген уәдесіне сеніп
қалуынан. Бірақ оған үйленіп «өмір бақи бірге боламын» деген ой ... ... сіз ... ... ... мені ... және ... жақсы әкесі бола білетін күйеуім болса екен» деп армандайтын
шығарсыз. Ал сіздің жігітіңіз өз ... ... ... ... оның ойы тек ... алу ... Және ол басқа біреуді
кездестіргенде немесе сіз оны зеріктірген ... ... ... оған дейін ол сізге естуді армандайтын сондай тамаша әрі жылы сөздер
айтады: «Мен сені сүйемін. Сен ... ... Мен бар ... ... ... ... ол пәк болған күнде де өмір бақи басқа
қызбен жатпайды деп ... ба? ... ... ма? Ол сізден басқа ешбір
жанға көзін салмайтын жігіт пе? Егер ол ... ... ... ... ... ... қаншалықты асық болса, үйленгеннен кейін де солай
біреумен болуды ... ... ... ... жылы үйленбекшіміз. Біз әлі жақындаспадық. Егер шындығын
айтсам, менің де, оның да бұрын ... ... ... ... ... ... тест тапсыруымыз керек пе?»
Бүгінгі таңда бұл көптеген елдерде, әсіресе, ауру жұқтырған адаммен
некелік өмірге аяқ басуға орасан зор ... ... ... ... ... сұрақ болып табылады. Көптеген адамдар дәл осы ... ... ... ... Меніңше, бұның орынды себебі бар. Бәрі де ... ... ... ... ... арада маған қауымның бір
мүшесі жолыққан еді. Ол ... жыл ... ... жолына түскенге дейін
героинді күре тамырына ... ... ... ... ... ... арылған. Оған келесі қадам жасамас бұрын ЖҚТБ-ға анализ
өткізу қажет пе?
Осы ... бәрі ... ... жеке ... ... ... ... ешқандай біркелкі «дұрыс» жауап жоқ. Жалпы алғанда
мынадай жағдай: егер ... ... ... болашақ серігіңізде АҚТҚ-ны
жұқтырып алдым-ау деген қауіп болса, онда екеуіңіздің де ... ... пен ... үшін ... ... абзал.
Сүйікті адамыңыз сіздің кесіріңізден көз жұмса, одан асқан ... ... ЖҚТБ ... аса ... болып табылатын елдердегі қауымдар ЖҚТБ-ға
тапсырылған анализдің нәтижесі туралы анықтамасыз неке қиюдан бас тартады.
Егер екеуінің де анализі ... ... ... бұл — ... ... біреуінің анализі оң нәтижелі, ал екіншісінікі теріс нәтижелі
болса, бұндай некенің ақыры ... ... Мен ... ... ... ... деп ... жатқаным жоқ. Бұл олардың жеке ... ... олар ... ... қатердің қаншалықты ұласып тұрғанын түсінуі
шарт. Әр ... ... ... ... дұрыс пайдалануы және
өздерінің бір-біріне деген ... мен ... ... үшін ... басқа жолдарды іздеуі керек. Нәрестенің дүниеге келуі ... не ... ... ... ... ... баланың туылуынан бас
тарту керек шығар. Егер екеуі де ауру жұқтырған болып шықса, ... ... ... өлім ... ... ... үйленбеудің ешбір
себебі жоқ. Дегенмен, олардың алдында нәрестелі болсақ па, әлде ... ... ... бар: яғни нәресте АҚТҚ-ны ... ... ол тым ... ... жетім қалады деген қауіп.
Ең жақсысы ЖҚТБ-ға анализ тапсыру ... ЖҚТБ ... ... ... ... ... ... бағытталған клиникалардағы
мамандармен сөйлескен дұрыс. Ауруханалардың көбінде осындай бөлімдер бар.
Әдетте бұл үшін олар ... ... ... және ... міндетті
болғандықтан, алдын ала келісудің қажеті жоқ, әйтпесе ... ... ... ... ... жұқпалы?
АҚТҚ — мәселен, В гепатитінің ... ... жұғу ... ... Мысалы, АҚТҚ-ны жұқтырған адамнан қан алып ... ... ... ... ... алды делік. Біз көптеген осыған ұқсас
жағдайлардың соңы ... АҚТҚ ... ... болмайтынын білеміз, қауіп
200-ден бірді құрайды. Яғни, дәрігер АҚТҚ ... үшін орта ... ... ... екі жүз рет ... алуы ... Өйткені АҚТҚ жұқтыру үшін оның
мөлшері бұдан әлдеқайда көп болады. ... В ... ... ... орта ... инені бес-ақ рет кіргізіп алу жеткілікті.
Сонымен, егер медициналық егілудің қаупі 200-ден бірді құрайтын болса,
сіздің қолыңызға шашырап ... ... ... ... ... ... ... — АҚТҚ-ға қарсы жақсы кедергі. Алайда қанның көзге
шашырауы қауіпті. Ал героин секілді ... ... бір ... салу одан ... ... ... ... адамның қаны ауруды ... ... мен ... ... ... ... кезінде егер олардың ауру
жұқтырған біреуі сақтандырғыш қолданбаса және жалпы алғанда сау, ... ... ... онда АҚТҚ ... ... ... 200-ден бірді
құрайды. Бірақ екеуінің біреуінде ... ... соз ... ... ... ауру болса, ауру жұқтыру қаупі он я болмаса жиырма есе
жоғары болуы мүмкін. Егер адам ЖҚТБ-мен ауырса, бұл солай ... ... ... ... ... ... ойлағандай
соншалықты тез емес. Егер осы рас ... неге ол ... ... өте ... ... ... жеке жыныстық қатынаста қауіп азырақ болғанымен, бұл
жағдай миллиондаған адамдар ... жиі ... ... ұлғая
түсуінде және вирустың бір ... ... өту ... ... ... жүрмін, өйткені біреулер маған ЖҚТБ-ны кейбір ... ... ... ... ал басқалар олай емес дейді.»
Көптеген адамдар расымен абыржып жүр және ... ... ... ЖҚТБ-ны бір ыдысты қолданғаннан, сүйісуден немесе жүзу
бассейніндегі судан немесе масаның ... я ... тағы ... ... бола ма? Бұл ... жауап бермей тұрып, біз
күнделікті ... ... ... әр кез ... ... машинамен жүргенде апатқа ... ал ... ... жұқтыруы да мүмкін. Оны ит қауып алуы, ... бара ... ... кетуі мүмкін. Әлем ... ... ... ... ... ... ... дұрыс, әйтпесе, уайым адамды
ауруға шалдықтырады. Кейбіреулер осындай ... ... ... ... қалған. Оларға мамандардың көмегі қажет. ... ... ... «Болып қалуы мүмкін деген сәтсіздіктің қаупі соншалықты ... ... неге ...... ЖҚТБ-ға келгенде, тіпті өте ақылды ... ... ... ... Ересек адам посылканы жауынның астына есік алдына тастап
кетеді, өйткені ол сол ... ... ... ... ... ... ... ететін жұмысшы бір шыны шай ішуден қорқады. ... ... ... ... ортақ «ыдыстан» немесе «кеседен» ауру
жұқтырып аламын ба деп, Нан үзу ... ... ... ... ғана сөз ... ... қол ... жетеді.
Бірнеше жыл бұрын мен қызмет ететін АСЕТ-тің қоғамдық жұмысы үшін
командаға дереу кеңірек кеңсе іздеуге тура ... Ұзақ ... ... біздің ойымыздан шығатын орын табылды, бірақ ол жердің иелері ... ... ... жұқтырамыз» деп қорқып, бізден бас тартты. Ең
бір қисынсызы, егер мен сіздерге жоғарыда айтылғандардың бәрі ... ... ... ... де сенбейді. Ал егер мен бәрібір қандай да бір қауіп бар
десем, онда сіздер ... ... ... ... өткізулеріңіз
мүмкін. Менің міндетім сіздерді қорқыту немесе жұбату емес. Мен сіздердің
өз ... ... ... ... үшін ... ... Бірнеше мысалды қарастырайық:
«Мен газеттен бір эксперттің ЖҚТБ-ны тамақ арқылы жұқтыруға болады деп
айтқанын оқыдым. Осы рас па, жоқ ... ... ... ... ... егер де науқас даяшы өткір
пышақпен қолын кесіп алып, қолын сіздің ... ... ... ... қанын әбден тамызса, содан оны сізге ... ... ... ... ... ... сізге өтетіндей сіз тіліңізді тістеп
алсаңыз да, ауру жұқтыру мүмкіндігі шамалы ғана. Бірақ ... ... ... ... ... деу қаншалықты ақымақтық болса, бұл да
соншалықты ақымақтық.
«ЖҚТБ-ны сүйісуден жұқтыру мүмкін емес деп ... ... мен ... ... және ... ... алғаннан ауру жұқтырғанын
естідім.»
Осы айтылған сөздің екеуі де рас. ... ... ... ... ... кез келген ағза сұйықтығында болады. Ол сұйықтықта барлық
уақытта емес, кейде ғана және өте аз мөлшерде болады. Егер ... ... онда неге ... ... ауру жұқтырмайды?
Расын айтқанда, біз бұның шын мәнінде неге бұлай екенін білмейміз,
бірақ былай деп ... ... ... вирусқа қарсы тұратын бір
нәрселер бар секілді. Екіншіден, сілекейдегі ... ... өте ... егер ... ауру ... ... ... түскен соң, қас қағым
сәтте қан тамырыңызға еніп кетпесе, оның тағдыры белгілі болады. ... ... ... ... сарқырамасы вирусты шайып ... ... ащы ... толы ... ... ... ... бірден
жойылып мыңдаған бөлікке бөлінеді де, қорытылып кетеді. Егер ол түгелімен
жойылмай жараланған күйі тірі қалса, ... ... ... тік ... шығып, унитаздан жуылып кетеді.
Тек егер сіздің аузыңызда бір ... ойық жара ... ... еті ... ... онда ғана сіздің аузыңызға түскен вирусты
жұқтырып алу мүмкіндігінің қаупі бар. ... ... ... ... ... ... да оның қалай болғанын анықтау үшін
мұқият зерттеген. Менің ... ... ... ... сүйісуден жұқтыру
туралы мәлімет анықталмаған.
Бірақ егер АҚТҚ бар адам біреуді тістеп алса, оған вирусты жұқтыруы
мүмкін. Мен ... екі ... ... ... бала ... ... алған, ал екіншісінде қыз өзінің сіңлісін ... ... ... ... ... барын түсіну оңай. Тура жылан ... ... ... ... ... ... ... арқылы ағзаға енді.
«Бұл менің жүріп жүрген жігітіммен сүйіспеуім керек дегенді білдіре
ме?»
Әрине, жоқ! Дегенмен, егер ... ... мен жас әрі ... ... ... өзімнің жүріп жүрген қызымның ауру жұқтырғанын білсем, ыстық
әрі ұзақ сүйісуден бас тартқан ... ... ана ... ауру ... ... бе?»
Иә. Нәрестенің аузының сілекей қабықшасы мен асқазаны жұқа болатыны
соншалық, вирус одан өтіп ... бала ... ... мүмкін.
Сондықтан АҚТҚ жұқтырған ана нәрестесін өз сүтімен қоректендірмегені ... бұл ... ... ... ... іші өтіп, құсып
ауыратын тазалық сақталмаған жағдайларда дайындалған өніммен тамақтандырып
баланы ... ... ... оны ауру анасының сүтімен қоректенген абзал.
«ЖҚТБ-ны унитазға отырғаннан ... ... ... егер теріде ешқандай жара болмаса, вирус тері арқылы өте алмайды
дейсіз. Бірақ егер осы рас ... онда ол ... ... және ... ... ... бұның неге осылай екенін расында да білмейтіндігімізді
мойындағанымыз дұрыс. Бұл ... ... бір ... ... ... ... мүшелерінің терісі сезімтал, жұқа әрі нәзік келеді.
Сондықтан ... ... ... ... ... көптеген
ауырмайтын және тез жазылып кететін тері жарықшақтары пайда болады. Солар
арқылы вирус енеді. Біз ... ... ... ... ... қанды жаралардың пайда болуына көбірек мүмкіндік тудырады.
«Құдай ЖҚТБ-мен ауырған адамды сауықтыра ала ма?»
Иә! Құдай Құдай болғандықтан, Өз ... ... ... Ол ... және Ұлы ... Ол ... ауырған адамды ракпен ауырған және
басқа да науқастар тәрізді сауықтыра алады. Құдайдың не үшін біреуді ... ... ... түсінбейді. Ол біз мінажат еткендердің бәріне
бірдей денсаулық бермейді. Мен әдетте кедей елдерде тұратын ... ... ... ... ... АҚТҚ мен ЖҚТБ-дан сауыққандығы ... ... ... ... өз ... ЖҚТБ ... айыққан ешкімді
білмеймін. Алайда АҚТҚ тапсырылған анализдері оң ... ... ... АҚТҚ ... ... ... денсаулықтарының
жалпы жақсарғандығы жайында мәлімет болды.
Сауығу үшін сеніммен мінажат етуге қарағанда, қорқынышпен мінажат ету
оңайырақ. Кейде біз адамның ... ... ... қате ... ... үшін дұға етеміз. Бірақ Киелі кітап ... ... ... ... емес деп ... ... ... ерушіге өлім — катастрофа емес,
керісінше, мәңгілік өмірге деген үміт. Пауыл елші: «Мәсіх — ... ... өлім ... ... — деген. Сондықтан біз сауықтыру жайлы мінажат
еткенде, Құдайдың еркі болсын деп те дұға ... ... ... өзінің
қиянат көрген «шаншылып түйрелу азабынан» сауықпаған. Тімотеде ас қорыту
мәселесі болған. Әкесі Исаға Оның біз үшін ... ... жол ... ... бүгінгі күнде де Құдай кейбір адамдардың Ізгі хабар үшін
қиянатпен ... жол ... ... ... сыртқа шықса, демек, бұл біздің өзендер мен су
қорларынан ауру ... ... ... ... АҚТҚ ... суда өмір сүретін диареяны тудырушы
бактериялар.
«Мен Африкада ЖҚТБ-ны ... ... ... ... деп
естідім. ЖҚТБ-ны масаның шаққанынан жұқтыру мүмкін ... рас ... ... ... адам осы ... жауабын білгісі келеді
және мен Африкаға барған сайын осы сұрақты қояды. Біз бұл сұрақтың ... үшін де, ... ... ... үшін де теріс екендігіне
сенімдіміз. Егер ЖҚТБ шынымен осы жолмен таралатын болса, ... ... ... ЖҚТБ те дәл ... таралар еді, өйткені безгекті бәкене
шыбындар таратады.
Біз сонымен ... ... ... әр ... топтарының арасында
бірдей дәрежеде таралатынын байқар едік. Ақыр аяғы ... ... ... ... ... ... бірдей шаға береді. Бірақ біз ауру
жұқтырғандардың ... ... ... ... жұқтырып алған нәрестелер
мен жеңіл жүріске түскен жастар екендігін білеміз. Сондықтан біз бұл тұста
бәкене шыбындардың ... ... ... ЖҚТБ мен ... ... мынадай жағдайда ғана қосалқы байланыс болуы мүмкін: егер сіз бір
аурумен ауырып ... ... және ... ... ... ... оның ... … екі есе жаман болады.
ЖҚТБ-ны таратуы мүмкін деп есептелетін жалғыз ғана жәндік — қандала.
Өйткені ол ... көп ... ... және оның бір ... ... енеді. Бірақ бұл қанның мөлшерінің аз болатыны сондай, АҚТҚ-ны
жұқтырып алуыңыз үшін қандала сізді орта ... 15 мың рет ... ... ... ... ... ... АҚТҚ-ны жұқтыруым
мүмкін бе?»
Ұстараның жүзінде бір ... қаны ... ... дәл сол ... екінші
біреуді кесіп алса, ол АҚТҚ-ны жұқтырып алуы мүмкін. Ұстараның жүзін ... жуып ... ... емес. Әк ерітіндісін немесе басқадай күшті
дезинфекциялайтын заттарды қолдану керек, я ... ... ... өте
жоғары температурада қыздыру қажет.
«АҚТҚ-ғатапсырылатын тест қаншалықты нақты?»
Тест алудың әдістері көп және ... ... ... ... ... болатын антиденелерді іздейтін жанама әдістер. АҚТҚ-ны жұқтырып алған
адамда антиденелер пайда болғанға дейін алты ай өтуі ... Егер ... ... ... ... ... оның анализдері шілде айына дейін
теріс нәтиже беруі ... Ол осы ... бойы ... ... ... ... тез ... анықтау қиын. Көпшілік жағдайда ең озат деген тексеру
әдістері вирусты ... ... алты ... ... ғана (кейде одан
сәл ертерек) анықтай алады. Кейде тест қате ... ... ... бұл ... ... ... ... болады. Тестен өту жолы өте күрделі
болуы мүмкін және оның нәтижесін талқылау кейде ... ... Егер ... да бар болса, соның әсерінен анализдің нәтижесі шатасып кетуі де
мүмкін. Дәл осы себептен ... ... ... екі түрлі әдісті
қолданады, әрі арасында бірнеше апта өткен екі тест тапсыруды ... өзін ... ... ... бір ... де бар, алайда олардың
бағасы тым қымбат және оларды атқару күрделі.
«Менің баламның АҚТҚ-ға тапсырған анализі оң нәтижелі. Бұл оның ... ... ... кез ... тест ... ... ... болмауы мүмкін,
міне, сондықтан қате нәтиженің болмауы үшін тесті қайта ... ... ... ... тест ... ... ... мүмкін емес.
Біз қолданатын анализ АҚТҚ-ға қарсы ағзада пайда болатын ... ... жаңа ... сәбидің денесінде анасының антиденелері болады,
сондықтан науқас аналардың балалары өздерінің антиденелерін ... ... ... бәрі ... АҚТҚ-ға оң нәтиже береді.
Ананың барлық антиденелері ... ... өз ... ... күту ... Бала туылған соң шамамен бір жылдан кейін оған
қайталап тест тапсыртқан абзал. Көптеген ... ... ... ... Егер ана ... ... ... қарсы емделу курсын өтсе, бір жылдан
кейін оң нәтиже ... ... тағы да ... ... ... ... 90%-ы аурудан аман болады. Көптеген
жағдайда АҚТҚ-ның анадан балаға берілуі босану кезінде болады. Ана жүкті
кезінде халі ... ауыр ... ... оның ... ... ... және ... балаға ауруды жұқтыру мүмкіндігінің зор болғаны.
Арнайы емделусіз шамамен әрбір ... ... ... ... ... ... егер мына ... дәрі-дәрмектер AZT (зидовудин) немесе АҚТҚ
протеаза ингибиторларын анаға 14-аптадағы жүктілігінен босанғанға ... ... алты апта бойы ... ... бұл ара ... 8:100 (жүзде
сегіз 8%) құрауы ықтимал. Дәрі-дәрмектерді қолдану және іштен жарып баланы
алу/кесарево сечение/ ауру ... ... 1:50 (2 %-ға) ... ... АҚТҚ ... ... деп ... миллиард халық тұратын әлемде түрлі себептермен ақылға сыймайтын
пікірді ұстанатын адамдар әрқашанда табылады және бұл ... ЖҚТБ ... ... ... Соңғы жиырма жылдағы орасан зор ... ... ... ... ... ... АҚТҚ ... ешқандай дәлел
жоқ» деп айтатын бірен-саран дәрігерлер, ғалымдар және журналистер бар. ... ... әрі ... ... ... ... өз пікірін тарататын
мүмкіндіктері бар, өйткені бұқаралық ақпарат құралдары пікірі шектен шыққан
адамдарды ұнатады, солардан ... ... Ең бір ... ... ... ... Егер ... ойласақ, онда шылым шегу өкпенің
рак ауруын тудырады ... ... ... жоқ ... Дегенмен,
темекі өнеркәсібін айыптауға оған қарсы ... ... ... ... ... ... ... әсер ететінін көреміз.
Біз шылым ... оны ... ... өкпе ... ... өте жоғары екендігін байқаймыз. Бірақ мен нақты бір адам
шылым шеккендіктен, рак ... ... өлім ... жатқандығын дәлелдей
алмаймын. Адамды өлтіретін шылым шегу емес, ... ... ... ... ... ... шылым шеккендіктің зардабы.
Шылым шегуге қатысты дәлелдеме, АҚТҚ-ға да қатысты. Біз ... қан ... ақ ... ... ... ... ... әсер ететіндігін көреміз. Біз адамдардың неге туберкулез
сияқты ... ... ... Оның ... осы ... ... ... Адамның АҚТҚ-дан болған «өлімі» оның шылым
шегуден болған «өлімінен» артық ... Олар ... ... АҚТҚ-ның
тигізген әсерінен өледі. Шын мәнінде АҚТҚ-ны жұқтырғандар өлімінің көптігі
туберкулезге ... ... мен ... ... жұқтырғандықтан,
туберкулезге шалдығып өлім аузында жатқандығын дәлелдей алмаймын. ... АҚТҚ ... да, ... ... және оның өліміне АҚТҚ-ның еш
қатысы ... ... біз ... ... өмір сүру ... ауру
жұқтырмағандарға қарағанда әжептәуір қысқа екендігін және олардың басына
түсетін мәселелердің қаншалықты көп екенін ... ала ... бере ... шыққан жерде оның соңынан ... ... ... және ... ... қиын әрі ... ... өлтіретін түрі болады.
Дені сау адамға ауруы бар бір литр қанды ... ... ... жылдан
кейін оның ауыратынын тіпті жас бала да түсінеді. Оның анализі жұбайы ... ... ... оң ... ... Олардың бәрі ауырып ақыр ... Ал ... ... таза бір литр ... құйса, ол жиырма жыл өтсе де
дені сау болып жүре береді. Оның ... де, ... мен ... ... сау ... ... теріс нәтиже береді әрі ЖҚТБ-ға қатысы бар
ешқандай аурумен ауырмайды. Мен АҚТҚ ЖҚТБ ... ... ... ... ... ... қанын өзіне құйып көруін ұсынамын.
Бұны ешкім де ... ... ... ... ... одан зор қорқыныш
бар. Бірақ сондайлардың адам өміріне қауіп төнгенде жандары рақат табатын
тәрізді. Нәтижесінде ... көбі ... ал мен бұны ... ... ашық ... ... өткізген пікір алысуымыз ұзақ уақытқа
созылады және оған мыңдаған адам қатысады. ... ... ... ... ... ... кезде жыныстық қатынастан басқа ауру жұқтырудың кез
келген түрінен адамдардың зәрелері ұшады. Менің ... ... ... ... ... ... Мен ... түкке тұрғысыз нәрселерден емес,
қайта қорқуға тұрарлық қатерден қорыққандарын қалаймын. Мен адамдардың ... ... ... кіруге қалай қорықса, дәл ... ... ... ... ... адамдардың маған қоятын сауалдарының барлығы дерлік аурудың
жыныстық қатынастан тыс ... ... ... Мен осы ... тым аз ... ... ... жетті деп үміттенемін,
сондықтан сіздерге шын мәнінде істеп жүргендеріңізді өзгертудің ... ... ... ... жүріс-тұрысыңыз бен үміттеріңізді түбегейлі
өзгертетін уақыт жетті және тері арқылы денеге енетін нәрселердің ... сақ ... ... ... жер ... да ... үш жасыңызда рак ауруымен ауыратыныңызды және ақырында
өлетініңізді білгеннен артық қорқыныш ... ... ... аты ЖҚТБ ... ... бұл одан да зор ... өзіңізді соңғы бірнеше апта бойы әлсіз сезініп әрі әбден мазаңыз
кеткен соң ... ... ... ... ... бір не екі ... клиникаға жібереді. Сіз не болып жатқанын ... ... ... ... апарады. Сізден тағы бірнеше тест алады. Және ... бәрі ... ... ... ... ... соң ... сіздің қатты науқас екеніңізді әрі келесі күні сізге
күрделі ... ... ... Ол сіздің ауруханада жоқ дегенде бір
апта жататындығыңызды хабарлайды. Екі күннен кейін сізді ... үшін ... ... ... Ол сіздегі рак ауруының өте сирек кездесетін түрі
екендігін айтады. Ауру ... және ... тым ... ... ... ... ... артқан үмітіңіз өшіп,
арманыңыз ойран болады. ... ... ... ... Бұл ... ... ... қонбайды: сіздің оқимын, жұмыс істеймін, отбасын құрамын, балалы-шағалы
боламын, қартайғанша өмір сүремін деген барлық ... қас ... ... ... ... уайым мен қайғыдан есі шығады. Балалары ата-
аналарынан ... ... бұл ... ... ... бәрі ... кері
кеткендей сезіледі.
Өзін-өзі өлтірмек болу сезімі
Бірақ ЖҚТБ осының ... де ... ... ықтимал. Кейде мен мектеп
оқушыларынан: Сіз қан ... ... ... ... ... ... шақыру хат келсе, содан ауруханаға келгенде бір адам сіздің
қаныңыздың құрамынан АҚТҚ (ВИЧ, ... ... ... ... не ... деп сұраймын.
Көпшілігі өзіме-өзім қол жұмсар едім дейді. Олар үшін ... ... ... ... ... ... өзі жиіркенішті. Әкесіне
оны қалай айтпақ? Олар ... ... ... ... ... тек бір ғана ... болмағанын айта алар ма еді? Я болмаса, олар
бірнеше еркекпен ... гей ... ... ма еді?
Көптеген адамдар өзіне-өзі қол жұмсауды мақсат тұтады, ал кейбіреулер
ЖҚТБ-ның ... ... ... біле сала ... ... ... сондықтан да өзінің диагнозы жайлы жаңа білген адамдарға аса ... пен ... ... Бір ... ... ... бір ... машинасын бақшаның ар жағына сөндірмей қойып, өзін соның иісінен әдейі
уланып ... ... ... ... ... ғана ол ... ... аурухананың ЖҚТБ бөлімінен кетіп қалған. Ол ... ... еш ... ... өзін-өзі өлтірді.
Оны үйден қуып шығыңыз
Бірде біздің үйге бір ерлі-зайыптылардың келгені есімде. Әдеттегідей
әңгіме барысында ЖҚТБ туралы сөз ... ... ... ... ... барысында әртүрлі адамдардың даму жолдары туралы ... ... ... ... ... әлгі әйелдің еш шімірікпестен айтқан
сөзі болды. Ол өзінің бес жасар ұлының ... тән ... ... ... ... ... оны ... қуып шығатынын және ешқашан
көрмейтінін айтқаны еді. ЖҚТБ-ға шалдыққандардың ... ... ... ... ... ... емес. Адамдардың
көзқарасы бойынша егер сіз ... ... ... ... ... ... қатарына қосылғандығыңыз. Алайда
біз байқағандай бұл шындыққа еш жанаспайды.
Шын мәнінде Африканың кейбір елдеріндегі АҚТҚ жұқтырған ... ... ... ... мен ... ... ... ауруға
душар болған. Өйткені олардың күйеулері дәл өздеріндей болмаған.
Сүйегін әкету
Бірде мен ЖҚТБ ... ... ... ... барғанымда, жападан
жалғыз өлімнен бойын қорқыныш билеген жас жігітті көріп жаным түршікті. Мен
одан отбасының қайда екенін ... Ол ... не ... ... аузы ... және ... бұл ... басқа біреудің жеткізгенін
қаламайтынын айтты. Оның ... көз ... өте ... ... ұлым ... деп ... жүрген анасына баласының сүйегін әкетуін хабарлауға ертең-ақ
тура келетін шығар.
Ол мұнда келгенде ұлын танымайтын да шығар. ... 7 ай ... ... адам танымастай қу сүйегі ғана қалған. Жақ сүйегі ... ... ... ... ұзақ ... аурумен күресіп салынған инелерден
қалған тыртықтардың орны басқан. Ол ... ... ауыр ... үшін ... ... ... оны ... қабынуынан» қайтыс болды деп жазуын
өтінді. Егер ... ... ... болса, оны басқаларға ағынан жарылып
айта алар ма еді?
Алдын ала қалыптасқан қате ... ... ... ... ... ... адамдарға барып
тиеді. Менің бір досымның әкесі оған ... ... оның ... мүшесі
болмайтындығын айтқан. Досымның ең «ауыр қылмысы» бірнеше жыл бұрын ауру
жұқтырып, ЖҚТБ-ға ... ... ... еді. Көп айлар бойы ол
науқасқа күтім ... Ол ... ... ... соңғы істеген «қылмысы»
ЖҚТБ-ға шалдыққан науқастарға күтім көрсетуді жалғастыруға шешім қабылдауы
еді.
Лондондағы АСЕТ-те ... ... ... күні бойы қауырт жұмыстан
қатты шаршайды. Кешкісін жұбайымен төсекте жатқан ол ЖҚТБ-мен ауыратын ... ... оның ... ауыр ... екенін әрі үйінде жалғыз
сезінетіндіктен, оның қасында біраз уақыт болып, ... ... ... ... екен ... «Көзіңді құрт. Бұдан былай оған аяғыңды
баспайтын ... ғана үйге ... ...... ... ... шеттетпейтін, олармен жауласпайтын,
ескерту жасап үрей туғызбайтын ел бар деп ойламаймын.
Бастауыш мектептің ... ЖҚТБ ... ... ... неге ... абыржығанын түсіну оңай. Оны ЖҚТБ-ға шалдықтың деген ... Ол ... де ... ... біреуі оны ауруханадан
көріп, ата-анасына немесе мектеп ... оның ... ... ... деген ой оның үрейін ұшыратын. Хабар жеткенде-ақ оның
бүкіл атақ-абыройы төгіліп, неше жыл маңдай ... ... ... жермен
жексен болады.
Қауым мүшелерінің біреуі палатама кіріп мені танып қоя ма ... өмір ... ... ... де ... ... ... арасында ЖҚТБ-мен ауыратындардың саны ... ... ... ... Егер ... ... ... туылуы оны керемет арқылы
вирустан азат етпесе, онда қауымның көптеген ... ... ұзақ ... сенуші болып, сенімге келгеннен бері пәктігі мен адалдығын сақтағанына
қарамастан, аурудан құтыла алмайды.
Көзге күйік болу
Егер ЖҚТБ-мен ауыратындарын жұмыс орындағылары ... ... ... жұмыстарынан айырылып қалады. Бірнеше компанияның өкілдеріне
мынадай сұрақ қойылған еді: Егер қол астыңыздағы ... ... ... ... ... не ... ... Олардың тек азғантайы ғана жұмысшыны
бірден жұмыстан шығарып жіберетінін мойындаған. Ал басқалары оның жұмыстан
өзі кетуі үшін ... ... ... ... ... ма, емес пе ... ... шалдыққандардың денсаулықтары жұмыс жасауға жарамды болса да,
түбінде ... ... ... ... ... ... танытатын
бизнесмендер ғана емес. Тура сол себеппен бір ... ... ... ... ... — деп заттарын жинап, ... ... ... ... күн
ЖҚТБ-ға шалдыққаннан қаржы тапшылығына тап болғандардың саны күннен
күнге өсуде. ... ... иесі оны ... ... ЖҚТБ-ға
шалдыққанын білсе, жалға алу уақытын ұзартудан бас ... ... ... ... үй иесі одан пәтерін жалдайтын басқалар бұны ... ... деп ... ... ... ... шығар, сірә. Осылай ма,
жоқ па, әйтеуір, адам өзінің ... ... ... ... ... оның ... далада жатқанын және құлыптың ауыстырылып
қойылғанын өз көзімен көруі әдеттегі жайт.
Кейде бұған ... ... ... ... да ... ... Мен ... ашынасының құлыпты ауыстырып үйге кіргізбей қойғанын және тағы ... ... ... ... ... ... ақыр аяғы не
орындығын, не ... не ... ... ... ... ... қалдырмай
сыпырып-сиырып алып кеткен екі оқиғаны білемін.
Еріксіз қаңғыбас болғандар
ЖҚТБ ауруына шалдығудың ... ... тап ... үйсіз-күйсіз
қаңғып жүрген адамдардың саны апта сайын көбеюде, ал кейбір елдерде бұл
үлкен ... ... ... ... арта аламын?
Осының бәрі ЖҚТБ-ға ... ... ... рак ... ... ... және ... қосымша ажалы жасына жетпей
аурудан келетінін білу қайғысы түседі.
Мен бұны екі ... ... де ... таныс дәрігер ретінде айтып
отырмын. ... ең ...... ... ... ... ... мені аяй ма, (ал ең жек көретінім — жұрттың мені
аяғаны), әлде ол ... ... ... ... ... да ... кінәлі
екенімді бетіме баса ма? Досым кім, дұшпаным кім? Егер мен ... ... ... ... ол бұл құпиямды сақтар ма екен? Ал ол бұл туралы тағы
біреуге тіс жарғанша қанша уақыт өтер екен?
Осы бір ... ... жол ... үшін өзіне-өзі қол жұмсау
екендігі ... жайт ... ... ... ... туған-туыстары мен
достарынан айырылу, ашу-ыза мен қайғы-мұң ... ... ... ішкі ... күйзелтеді.
Бесінші тарау
Сіз қалай ойлайсыз?
1. Бұл кімнің кінәсі?
Енді мен ЖҚТБ-мен ... ... ... ... қалай
байланысатынын және олар жайлы таралған кейбір көзқарастар туралы айтқым
келеді. ЖҚТБ ... сөз ... ... елдің бәрі эксперт-маман бола
аламыз деп ойлайды. Ең алдымен ЖҚТБ-ның ... ... ... ... ... мұны ... де ... Біз АҚТҚ-ның (ВИЧ, АИТВ) жануарлар
арасында тараған кәдімгі вирус түрлері сияқты әлемнің кейбір бөліктерінде
өткен ғасырдың ... бар ... ... Ол, мүмкін,
қандай да бір қалыпта немесе түрде ғасырлар бойы бар болған шығар.
Көптеген ... ... ... ... жануарлардан
жұқтырылғандығы ықтимал деп топшылайтындықтан, жұрт бұған қалайда ... деп ... Бұл ... ... ... ... қандайма деректер
ашылса да, ауру әйтеуір бір жерден басталуға тиіс қой және оның дәл ... ... ... де ... ... ... керек еді»
Адамдар кінә тағуға асығатын басқа бір ауқымды аймақ — ол белгілі бір
топтар мен жеке ... ауру ... ... ... ... ... қана АҚТҚ-ны жұқтырғандардың өздері деп есептейді. Егер осы адамдардың
көзқарасын логикалық аяғына дейін жеткізсек, онда ... бір өмір ... кез ... адам ... ... өлім ... кесілуге лайық
деген қорытынды шығады.
Ал басқалар АҚТҚ-ны жұқтырғандар жақсырақ білгендері жөн ... ... ... олар бұл ... әсіресе, кедей елдерде ... ... ... бұл ауру ... бұқара халық хабардар болғаннан
әлдеқайда ертерек ауруды ... ... ... ... кез ... гей ... ... өзінің жүріс-тұрысының
дұрыс еместігін және соның салдарының қандай екенін түсінуі тиіс ... Бұл ... ... ... одан да ... ... ... олар білместен АҚТҚ-ны жұқтырған басқа ... ... ... ... кінәлі сезінулері ықтимал.
Кінә тағу оңай
Аурудың көпшілігі адамдардың өмір сүру салтымен біте ... ... ... ... сұрақ туындайды: өмірінің соңғы қырық жылында
күніне екі қорап темекі тартып, енді рак ... ... ... ... ... ... жанымыз ашуы керек пе? Ал ішімдікті шектен тыс көп ішіп,
жиналған кеште ... ... ... жас ... ... ... адамның өзін кінәлап, оны жалғыз қалдырып, тастап кету
жеңілірек. Бұл өзі үшін басқа біреудің ... ... тез әрі таза ... оған қол ... ... деп ... кінәлауға міндетті емессіз,
өйткені ол бәріне де өзі кінәлі ғой. Осындай ... ... ... ... де ... ... қажеті жоқ, өйткені олардың
отбасыларының соншалықты үлкен ... ... ... ғой. ... ... тағы да бірнеше ... ... ... ... ... бұл ... бәрі бос ... қауымдар
Мен ЖҚТБ-ға шалдыққан көптеген адамдарға күтім көрсетіп қана қоймай,
сонымен бірге қауымда жетекші болғандығымнан, адамдар ... ... ... туралы не ойлайтыным жайлы сұрақтарды жиі ... ... әр ... ... ... ... ... гомосексуалдар мен жыныстық
қатынас жасайтын серіктері көп гетеросексуалдар үшін ... ... ... Ал ... ... ... Қауымның кейбір жетекшілері
сенушілердің ЖҚТБ-тан аулақ жүрулері тиіс десе, басқалары әр сенуші ... ... ... ат ... ... ... Пікір айтарлықтай көп,
бірақ біз бұлар жайлы қандай ... ... ... көзқарас
ЖҚТБ Құдайдың қарғысы емес және ешқашан олай болмаған. Егер бұл қарғыс
жыныстық серіктестері көп адамдарға ... онда неге ... ... емес, гомосексуал ер адамдар мен гетеросексуалдар
ғана жапа шегеді. Лесбиянкалар — біздің ... ... ЖҚТБ ... ... ... топ. ... ... қатынасқа түсетін әйелдерге АҚТҚ-ны жұқтыру өте қиын. Егер ... үкім ... ... ... онда ... ... ... шығады, ал бұл мүмкін емес. Бұдан шығатын қорытынды: ... ... ... некеден тыс әйел мен еркектің ... ... жек ... ... екі ... арасындағы жыныстық қатынасқа мән
бермегені ғой. Бұл ... ... ... бір досым жақында былай деген еді:
егер ЖҚТБ Құдайдың гомосексуалдар мен гетеросексуалдардың өмір сүру ... ашуы ... және оны ... ... ... салыстырсақ, онда
Құдайдың онша жақсы мерген болмағаны ғой! Ал ... ... ... ... он ... ... ше? ... бұл қалайша
өзі ауру әрі медициналық көмекке мұқтаж адамдарға Құдайдың қаһары ... ... ... ЖҚТБ ... ойлап қатты абыржиды. Олардың ойынша ЖҚТБ
төбеден жай ... ... ... іспетті. Олардың жасы кішілері
үлкендермен сөйлескені немесе тарихи кітаптарды оқығаны жақсы. ... ЖҚТБ ... ... ... ... ... бірі ... аурулар адамдар арасында жүздеген жылдар бойы болғандықтан, ЖҚТБ-ның де
ғасырлар бойы ... да бір ... бар ... ... ... (сифилис) Құдайдың қарғысы болып па еді? Ол бірнеше ғасыр бұрын
бастап оба (чума) секілді ... ... ... ... ... ... адамдарды бедеу етіп, түрлі аурулар туғызатын. ... ... ... бүйректің, бауырдың ақыр аяғы мидың да жұмысын бұзған.
Ертеректе бұл ... ... ... ... ... деп ... Ол ... аса жағымды өлім емес!
Пенициллинді ойлап тапқан кезде неге Құдай ... ойын ... ... жол ... Егер ЖҚТБ ... қарғысы болса, онда
мерездің де қарғыс болғаны.
Киелі кітап бізге көптеген нәрселерден ләззәт ала ... ... ... біз үшін зиян ... ... Міне, сондықтан ішімдікке
салыну жақсы емес. Осыған орай адамның ... ... ... циррозынан
не басқа аурудан қайтыс болуын Құдайдың қарғысы деп айтуға бола ма?
Мен дәрігер болғандықтан ЖҚТБ-ның жай ғана ауру ... ... ... ... бойы ... ... әдеттегі вирустан шыққан. Секс — ... ... бір ... ... ... ыңғайлы әдісі және оған
қоса вирустың мөлшері бірден көп беріледі. ... ... ... ... ... ... ауру ... көптеген басқа
қоздырғыштардың пайда болатыны даусыз. Сондықтан ЖҚТБ ешқандай гейлердің
обасы емес және мен оны ... ... ... үшін ... жіберген
қаһары деп те ойламаймын.
2. Себеп және салдар
Дұрыс ақыл бізге «өмірде еңбегіңе ... ... ... ... ... «не ... соны орасың» дейді. Бұл Киелі кітапта айтылған ... бере ... ... ... жеке ... Мен сіздің менімен
келісуіңізді немесе менің қорытындыларымды қолдауыңызды сұрамаймын, әйтсе
де, бұның бәрі ... ... бір ... ... деп ... ... ... өмір сүрсе, аурудың көпшілігінен құтылуға, тіпті
жоқ дегенде аурудың түрін жеңілдетуге болатындығын кез келген ... ... өз ... көбірек мән бере бастағандықтан, кейбір
елдерде жүрек-қан тамыры аурулары сәл де ... ... ... ... ... ... ... отырады, дене шынықтыру жаттығуларын
жасайды. Көптеген елдерде шылым шегу де азая ... Бұл, ... ... ... никотин адамды нағыз тәуелділікте ұстайтын
есірткінің бір түрі. Сіз әрбір шылымды ... ... ... жұтып, тыныс
тарылтатын түтінді ішке сорасыз. Темекі тарту жалғыз Ұлыбританияның өзінде
бір жыл ішінде 120 ... жуық ... ... алып ... ... ... алу жүйесінің бәрі де адамдарға аурудың
себебі мен салдарын ... ... егер сіз ... ... ... зиян ... рөлге мас күйіңізде отырсаңыз — жолдан ... ... ... ... ... тойып алсаңыз — күні бойы
өзіңізді жаман сезінесіз; залалданған инемен егілсеңіз — гипатитті не ... ... ... ... Себеп және оның салдары — бұл біз ... ... ... ... ... ... ... бас бармағын есікке қатты
қысып алғаны соншалық, оны ауруханаға апаруға тура келді. Сол ... ... ... ... ал қазір әбден жазылған сап-сау. Нәтижесінде ол есік
пен босаға арасындағы қуысқа саусағын салмауды ... ... ... ... қолды қатты ауыртады.
Мен қызымды жақсы көретіндіктен, оны ... ... ... ... тырысамын. Егер ол әпкесі жататын екі қабатты төсектің
үстіңгі жағына шығып кетсе, мен оны ... ... ... ол ... кете ... ... Ол бір рет сол жерден құлағаннан кейін қайтадан ... ... мен оның ... ... мүлдем қаламаймын. Бала кезіңізде ата-
аналарыңыз сізге «оны бүйтпе, бұны ... деп ... жүз рет ... ... бұның бәрін тек сіздің қамыңызды ойлағандықтан, сіздің қауіпсіздігіңіз
үшін айтатын. Анаңыз, мысалы, пештің есігі ыстық екенін және оған қолыңызды
тигізсеңіз ... ... ... ... ... ... адам ... айтқанды тыңдайтын тіл алғыш болып туылмаған.
Әдетте бұл бір не екі ... ... ... ... «Мен ... айттым ғой.
Сен тыңдамадың. Келесі жолы менің ... ... ... бол.» Міне, біз
осылайша үйренеміз.
Қызық ойлар
Кейбір адамдардың ... ... ... ... ... Олар Оны ... да
бір ғарыш тираны не бұзақы, я болмаса Онымен ешқашан тілдесе алмайтындай
айдаладағы біреу деп ... ... ... бізге Құдайдың жердегі тәндік
әкемізден мың есе ... та ... Әке ... ... Ол бізді сүйеді
және Өз балаларына қарағандай біздің қамымызды ойлайды. Ол әрбір адамға
дүниедегі ... ... ... қамымызды ойлайтындықтан, Ол бізге жәрдем беруді қалайды әрі
қателік жасаудан ... ... де, Ол ... жеке ... ... және ... Өз ырқына көндіріп, өмірімізге үстемдік етпейді.
Ол үнемі біздің қасымыздан табылып, қол ұшын ... ... ... бірақ
біз Одан Оның көмегін сұрауымыз керек. Ол еш уақытта ... мезі ... ... ... жалғыз тастап кетпейді. Біз ұзақ уақыт бойы ... ... жүре ... бірақ Ол бізді құшақ жайып қарсы алуға
әрдайым дайын. Біз Оны өзімізге деген сүйіспеншілігінен ... еш ... ... ... де, біз Одан ... ... әуеспіз және бұның бізге
осы өмірде де, болашақ өмірде де зардабы тиеді.
Мен Исаның жоғалған ұл ... ... ... ... ... ... Жас жігіт қалаға барып ойына келгенін істеу үшін әкесінен кетіп
қалады. Алайда көп ... өз ... кету ... өмір екенін түсінеді.
Оның өмірінің расымен-ақ шырқы кетеді. Барлық ақшасын жұмсап бітірген соң,
ақыр аяғы тамақ сатып алу ... ... ... бола ... істеуіне
тура келеді. Ол әкесінің өзін кешіріп, қайта қабылдайтынына күмәнданады.
Ақырында әбден күдері ... ... ... ... оны ... мүшесі
ретінде қабылдамаған күнде де, тіпті үйге құл болсам да, қайтып барайын деп
шешеді. Ол ... ... ... ... бастайды, бірақ әкесі оның үйге
келе жатқанын алыстап байқап, оған қарай жүгіреді. Ұлы ... ... ... де қарай алмайды, бірақ әкесі оны құшақтап үйге ... ... ... ... ... қарамай, барлық
жұмысын тастап, мерекелік ас ... Иса ... бұл ... ... ... тым алысқа ұзап кетсек те, Оның ... ... ... үшін айтқан.
Киелі кітап мен үшін салауатты өмірдің таптырмас жолбасшысы. Бізге
Киелі кітапта тыйым ... ... тым көп ... ... олай ... ... Менің балаларым айтқандарымның бәрі де шын мәнінде олардың
пайдасы мен ... үшін ... ... мені тым ... адам ... еді. Тым ... әке болу үшін өз балаларының өміріне қауіп төнуіне
әрдайым ықпал етіп, соны көре тұра қол ... ... беру ... Егер Құдай
адамдар қаулаған әлемді жаратып, олар мұқтаж болғанда ешқандай ... ... те ... ... адамдардың өз қарамағына беріп қойса, бұл
Құдай тарапынан тым ерсі ... ... ... өмірінің тамырына өзі балта шабу
Құдай сіздің қателіктердің салдарына қалай жол ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... кітаптың іші себеп
пен салдардың мысалдарына толы. Шын мәнінде бұны ... ... ... аса ... бөлігінің бірі деп айтуға болады.
Киелі кітап бізге егер өз ... ... ... ... келсе,
адамдармен қарым-қатынасыңызды үзу оның ең жақсы жолы екендігін айтады. Жай
ғана кез келген бір адаммен ... ... ... ең ... достарыңызбен,
туыстарыңызбен не құрбыларыңызбен қарым-қатынасты үзу.
Ал егер сіз отбасыңызбен қарым-қатынасыңыздың түп тамырын үзгіңіз
келсе, онда некеде ... ... ... ... ... түсу ... ең жеңіл жолы.
Өмірдің соңында жалғыз қалудың жолы
Бірқатар адамдар 35-45 жас аралығында ерекше қиын күй ... ... ... отбасын құрғанша, некесіз бірге тұра берген артық деп
ойлайды. Алайда екі-үш ... ... олар ... жалғыз қалады.
Мүмкін, олардың анда-мында тарыдай шашылып жүрген балалары бар шығар, ... ... ... әйелдер күндердің күнінде отбасын ... ... ... ... ... ... нәресте әкелетін уақыт
баяғыда-ақ өтіп кеткен, ал тұрмысқа шықсам, балаларыма жақсы әке болады-ау
деген жігіттер баяғыда басқалардың ... ... де ... ... ... аяқталғанын әрі жасы келіп
қалғанын кенеттен түсінуі мүмкін. Олар енді ... көз ... ... ... ... Олардың есіне аларлықтай естеліктері болғанымен,
өмір бойғы қарым-қатынасы жоқ және оны қайдан ... да ... ... ... жүрген әйелдердің көбі баяғыда-ақ өздерінің теңін тауып
алған.
Шаңырақты шайқаудың жолы
Егер еркек ... ... ... ... ... ... ол ... әйелінің досымен махаббат құрып, әйелінің көзіне шөп салудың өзі
жетерлік. Оған қоса ол өз ... да ... ... ... ада ... ... ... жағдай басына ... ... ... неге ... ... анық түсетін нәрселерді
көрмейді деп қайран ... Олар ... ... шешімдерді қабылдауын
доғармайтындықтан, кез келген есі дұрыс адам оларға сырттай қарап, ... ... ... көре алады.
Егер сіз жас жігіт ... ... ... жыл ... ... сенімді болғыңыз келсе, оны жүзеге асыру үшін қалған ... ... ... ... ... түсу ең ... жол. ... төлқұжатқа мөр басқаннан ... неке қию ... бір ... ... еш ... сіз ... бен денеңіздің белгілі бір жолмен жүруін бағдарлап
қойған болсаңыз, онда бір сағат ішінде адал да ... әйел не ... шығу ... ... ... жыныстық жақындық сіздің жұбайыңызға аса үлкен қысым
келтіреді: «Джеки ... ... ... ... ... Ол мені шынымен
қоздыра алатын.» Немесе «біз төсекке әр кез ... ... ... ... құшақтағанын ойлаймын... Ол бұны былай істейтін.»
Мен өмірімде жыныстық қатынасқа түскен жалғыз жан өз әйелім екендігіне
қуанамын. Біз он бес ... ... ... ол ... ең ... досым болып
және біз, міне, 24 жыл бойы бақытты некелі өмір ... келе ... ... мен ... дейін екеуіміздің де ешқашан төсек қатынасына
бармағанымызға ... Бұл біз үшін ... ... деген адал
берілгендігіміздің көрсеткішіне айналды. Неке қию күніне ... ... ... ... ... ... ... жастар үйленбей қалады,
ал неке құрғандардың көпшілігі бақытсыз өмір сүреді.
Адамдар бақытты некеге не жататынын және өз ... ... ... көз жеткізу керектігін білгендері абзал. Ең жақсы ... ол ... ... ... ... пен ортақ ... ... ... ... да ... ... рас, ... қиын-қыстау күндері
олардың қолдауы өмір сүруіңізге жеңілдік береді. Бәріміз де өсе келе өзіміз
де, алға ... ... да ... өмір ... ... ... қарым-қатынас көптеген хикаяларды бастан кешеді.
Біз жұбайымыз екеуіміз ара-қатынасымыз үшін өзімізге ортақ тіл ойлап
таптық. Ол ... ... тек ... ғана тән. Бұл ... ... ... кеңістікке ешкім де бас сұға алмайды. Әрбір кездескен сайын біз осы
өзгеше ... бен ... ... ... ... әйел мен еркек қосылғанда олар қандай да бір мағынада
«біртұтас» болатындығын айтады. Секс ... — бұл жай ... ғана ... құпия да. Ең жақсы жұбайылық өмір әдетте тек бір ғана ... ... ... ... бірге өткізетін, өздерін толықтай некеге
арнайтын, өздерін ерлі-зайыптылардың бірі ретінде мән бере қабылдайтын, ... шын ... ... және ... ... жұбайының көзқарасымен
қарауға тырысатын адамдар арасында болады. Ал бұл бір-біріне тәндік ләззәт
бере алуды да қамтиды.
3. ... ... ... өмір
Жыныстық қатынас, яғни, секс дегеніміз — тәндік әрекеттен де ... ... Мен ... ... ... не жеке ... болатын машиналарға қарағандай қарағаннан мүлдем ... ... ... адам ... емес адам ғой. ... ... қарайтын болсақ, біз адамның бүйректегі тастан не аппендициттен
маңызды ... ... Оның ... ... ... жеке
мұқтаждықтары, сезімдері, үміті мен үрейі бар екенін және осының бәрі шын
мәнінде аурудан әлдеқайда маңызды ... де ... Ауру — ... ... ... кім ... болуыңа кедергі жасайды.
Беттері жылтыраған журналдар сексті керемет шипа немесе сәндік әшекей
секілді көрсетеді. Күнделікті секс ... ... ... ақыр ... бізге қажетсіз етеді деген әсерде қалдырады. Егер сіз ... ... ... ... ... онда ол ... жетілмеген, жыныстық
қатынасқа салқын не қабілетсіз немесе кәдімгі ... деп ... ... ... мен бұл жерден ерекше рақатқа бөлену мен ... Дәл сол ... ... ... бағы ... адамдардың
әңгімелеріне толы. Олар бұл жайлы біреуге айтудан ... ... ... ... түсіруге мәжбүр.
Секс дегеніміз — театр қойылымы емес. Бұл, ... ... тән ... пен ... ... ... жолы шығар. Бірақ егер әңгімеңіз
жараспаса, ол сіз үшін ләззәт бермейтін келеңсіз әрі бос дүние, ... ... еш ... жоқ кез ... ... ... ... оқып жүрген кезімде бір қыз бен жігіттің ... ... ... Сол түні олар ... бірнеше рет төсектес болды, бұл
екеуінің де алғашқы жыныстық қатынас тәжірибесі еді, ... олар ... ... ... өкінді. Олар сенуші емес еді және ... ... ... еш ... ... Олар ... ... кофе деп түсінген: яғни, екі адамның махаббаттың тілін тауып,
бірін-бірі рақатқа бөлеуді үйренулері үшін уақыт ... ... олар ... ерте ... әйеліммен жақындасқанда оған ешқашан одан өзге ешкіммен төсектес
болмағанымды айта алатыныма қуанамын. ... ... тек қана ... және ... де онікімін. Бұнда бір үлкен күш бар. Егер басыма қиындық ... ... ... кез ... ... болады — мейлі ол ұзаққа созылмаса
да, басқа әйелмен жыныстық қатынасқа түсуге азғырылудан арашалайтын кедергі
мен үшін «кім ... ... бол» ... ... ... ... жоғары.
Жақсы жыныстық қатынастағы өмірдің құпиясы
Дегенмен, әуел бастан толықтай ... ... жұп ... ... орнату уақытты талап етеді. Адамдар әр түрлі, міне,
тура сол ... ... ... да ... ... ... Бір ... рақат табатын нәрседен екінші адамның жиіркенуі мүмкін. Жақсы ... құру үшін ... ... жеке ... уақыт өткізіп, қамқорлап,
демеу беріп, түсінісіп әрі ... ... ... ... ... Мүмкін,
көптеген жұптардың бір-бірін ... ... ... ... кейін, олардың төсек қатынастарының да жақсара түсетіні дәл осы
себептен ... Ең ... ...... ... де ... ... беріле алатындай толықтай оңаша да алаңсыз жағдай болуға ... ... жылы да ... қарым-қатынас, әсіресе, әйелдер үшін маңызды. ... ... деп ... ғана ... еркін бола аласыз.
Егер төсек қатынасы ерлі-зайыпты арасындағы жылы да жақсы ... ... онда ... ... емес, жарым-жартылай ғана
ләззәт алумен шектеледі. Бұл одан да жақсырақ қатынасты іздеуге ... ... адам ... «бұны жасаудың» басқа бір әдісі бұрынғылардың
бәрінен де ... ... ... ... ... қауіпті төсек қатынасы
сізді баурап алуы мүмкін, ... ... ... осында, бірақ
жұбайыңыздың көзіне шөп салудан гөрі тұрақты қатынасты ... ... ... бар: ... ... үшін де ... тыс жерде махаббатпен
айналысуыңыз.
Жақсы жыныстық қатынасты бұзудың жолы
Көптеген елдерде қыздар бұндай ... ... ... ... ер ... ... ерте ... Оларға тұрақты әрі қауіпсіз
махаббаттың артықшылықтарын айтудың қажеті жоқ. Шын ... ... ... ... кейбіреулердің достарымен төсектес ... ... бір ...... ... ұсыну арқылы олармен
ұзақ уақыт қарым-қатынаста бола аламыз ... ... ... ... ... ... де керісінше екендігін айтады.
Сол қызды сыйлап, тіпті ... ... ... оған енді ... ... қыздар
секілді қарайтын болады. Әйелдердің еркектерді өзіне қаратуының ең негізгі
әдістерінің бірі — ол әйелдің құпиясы, ал ... ... ... ... ... ... ... қауіп төнеді. Киелі кітап еркек
әйелмен жақындасқанда, ол оны «танып-біледі» дейді. Қандай да бір ... жан ... сыры ... ... қатынас және қауым
Қауымдағы абыржу
Құдай жыныстық қатынасты жаратқан: ал некеден тыс ... ... Ол ... ... ... қауымның кейбір бөліктерінде барлық ... ... ... ... ... ... болмаған және Киелі
кітапқа толықтай сенуге болмайды деген оймен ... ... Ұлы ... Оның пәк ... ... мойындамай-ақ, кейбір елдерде епископ
болуға болады деген әсерде қаласыз. Қауымның көптеген тарихи ілімдері мен
Киелі кітаптың маңызды ... ... ... ... ... кейін, үлкен мәселе туындайды. Нәтижесінде кез келген ... ... ... ... ... адам ... сонша дін бар сияқты
көрінеді.
Адал болу — ер ... мен ... ... өмір туралы не айтатынын түсіну үшін оны әр
жерінен, 1-2 ... ... ... ... ... оқып шықсам, онда маған
өте-мөте сақ болу керек. Контекстің әрбір жерінен сөздерді теріп алып, ... ... ... талқылау тіптен қиын емес. Өте маңыздысы — жалпы
мағынасы.
Мынау — Киелі ... ... ... ... ... нәрселерге
байланысты жасаған менің қорытындыларым. Сіз Киелі кітапты өзіңіз үшін оқып
шығуыңыз ... Не ... ... жатқанына көзімді анық жеткізу үшін, егжей-
тегжейлі конспект жазып, анықтама әдебиеттерді қолдана отырып үш жыл ... ... ... ... үш рет оқып шықтым. Менің айтайын дегенім — сол
жұмысымның нәтижесі.
Киелі кітап ... әуел ... ... әйел мен ... ... ... ... етіп жаратқандығын үйретеді. Құдай еркектің әйелге үйленгенін
және бір-біріне өмір бойы ... әйел мен ... ... ... ... сый әрі құпия болғанын қалады.
Осы жомарт тәндік махаббаттан қауіпсіз әрі сүйіспеншілікке ... ... ... ... және ... өз еркімен ат салысатын жалғыз басты адамдармен бір ұяда өсіп-
тәрбиеленетін балалар дүниеге ...... ... ... ... ... ... ажырасып
кеткен, отбасында зорлық-зомбылық болған, ерлі-зайыптылар бір-бірін алдап,
көздеріне шөп салған, әрі ... ... ... ... жанұяда
жүрегі қатты жараланған, жасқаншақ, өз-өзіне сенбейтін балалардың өсетінін
көргенде, оған таңғалмайды. Вандализмнің, ... мен ... ... ... да ... ... ... себебін жастардың бақытсыз
отбасынан көруге болады.
Киелі кітап жақсы да тұрақты некеге септігін тигізетіндердің ... ... ... ... ... ... ... рөлін
мойындамайтын нәрселердің бәріне қарсы шығады. Кейбір батыс елдерінде неке
орынсыз нәрсе болып санала бастаған. Неке — ... ... ... көз ... ... ... тағып жүрген — жастар маңызды
емес — әйелдер көп пе?
Мансап қуған әйелдер балалы болуды алдыңғы он ... ... сол, ақыр аяғы әйел ... ... қалаған сәтте көбіне ... ... ... ... ... ... ал ... нашар
не жарымжан бала табу қаупі одан бетер күшейеді. Медицинада тұңғыш баласын
отыз жастан кейін босанған ... ... ана ... ... ... әйелдердің денесі тұңғыш баланы тым кеш ... ... ... неке үшін ... ... ... жақтап, оған қауіп төндіретін барлық нәрсеге қарсы
тұратындықтан, ол жыныстық қатынастың тек некелері қиылған ерлі-зайыптылар
арасында болуға тиіс екенін ... ... ... қарсы дәрілер ойлап
табылғаннан шамамен жиырма жыл бұрын төсек қатынасы жүкті болып қалу ... ал ... ... әке мен шешеге мұқтаж. Кез ... ... ... ... ... ... да, отбасы өміріне де
кері әсерін тигізетінін айтады. Иса ... тыс ... ... ... ... деп үйрететін дәстүрлі іліммен келісетінін анық айтады. Шын мәнінде ... ... ... некеден тыс жыныстық қатынас туралы ойлардың өзінің ... ... ... сіздердің мұнымен келісулеріңізді сұрамаймын. Менің бір өтінерім:
өзіңізге адал болыңыз, Киелі кітаптың шын мәнінде айтары да осы ... ... ... ... ... ... үйреткен, әйтсе де, өз
заңдарын ... ... ... ... ... ... ... әрқашанда табылатын. Бұл ілім қандай да бір деноминацияның емес,
Исаның кезінен бастап мейлі католик, ... ... ... ... басқа болмасын барлық қауымдарға арналған. Шын мәнінде бұл — ... ... ... ... ... ... ... бір жынысты өзара ынтызар ерекше адамдардың бар екенін
дәлелдеуге тырысқан. Киелі кітап ... ... ... ... ... ... ... айтады. Бұл айдан анық. Киелі кітап
еркектің еркекпен, ересектердің ... ... өз ... ... ... ... түсетіні жайлы, жын-ойнақ,
жезөкшелік және көптеген басқа нәрселер туралы ... ... ... ... Киелі кітаптың бірқатар жерінде тікелей айтылады
— ол тыйым салынған нәрселердің бірі.
Дегенмен, Киелі кітап сонымен ... ... Рут пен ... ... және ... пен ... секілді ер адамдар арасындағы ... ... ... да суреттейді. Егер қаласа, Дәуіт пен Жонатан тәндік
тұрғыдан өте жақын бола алар еді, ... олар ... ... ... жұртқа тартымды көрінген сенім
Адамдар бұл әділетсіздік қой дейді. Өзінің сүйген жігітінің басқаға
үйленгенін білген ... ... ... ... ... ... лайықты ешқандай қалыңдық жоқ деп ұйғарған жігітке жалғыз қалуға
мәжбүр екендіктерін қабылдау өте қиын. Ал ... әйел не ... ... ... ... де, бірақ олардың қай-қайсын да жұбай ретінде
көз алдына елестетуге болмаса және ... ... ана не әке ... ... ... ... онда бұл одан бетер қиынға соғады.
Біз осы жыныстық қатынас үстемдік етіп тұрған заманда ер адам басқа
адаммен төсектес ... ... ... ... көрсетпесе, онда ол
табиғат заңына қайшы деп есептеуге дағдыланып кеткенбіз. Бұл әйелге ... ... оның бір ғана ... бар: әдетте жас жігіттің жыныстық
сұранысы жас келіншекке қарағанда әлдеқайда жоғары. Өмірінің жартысында бұл
жағдай көбіне ... ... ... ... сәнді (мода) қумайды және ... ... яки ... ... ... тұтқан. Бұның үлгісін бізге
Исаның Өзі және елші ... да ... ... ... құрылған
уақытында жыныстық азғындыққа түскен адамдар көп болған. Бірақ Иса ... да ... ... ... ... мақсаты ретінде тұрақтылықты,
тәртіпті, ұстамдылықты, пәктікті және адалдықты сақтауымыз керектігін нақты
айтады. Келесі жүзжылдықта адамдар жыныстық ... пен ... ... ... жұқпалы аурулар үстемдік етіп тұрған заманда жүктілікке
қарсы ойлап шығарылған дәрілерден кейін ... ... және ... ... ... ... Өкінішке орай, олар шаңырақтың шайқалып,
отбасының күйреуі жүз миллиондаған балалардың обалына ... ... ... ... көрсету — келісу емес
Мүмкін, сіздер менімен келіспейтін шығарсыздар. Менімен келісуіңізді
сұрамаймын да, бірақ мен сіздің пікіріңіз сияқты ... екі мың жыл ... ... келе ... ... ілімінің бейнесін көрсететін пікірді
жазып шыққанымды көрсеңіз екен ... ... ... ... әйел ... ЖҚТБ ауруына шалдыққандардың өздерін ауруға душар еткен
бұрынғы өмір сүру салтын құптамаса да, ... ... ... оларға
күтім көрсететіндігі үшін кейбір сенушілерге налитынын айтқан еді.
Мен оған оның күтім көрсетуді ... ... ... ... бұл екі сөз бір мағынаны білдірмейді. Егер мен дәрігер ретінде
өзім қолдайтын партияға дауыс ... ... ... ... ... ... ... табынатын және менің қалауыма қарсы еш ... ... ғана ... ... онда мені ... ... қуып шығу керек болар еді. Дәрігерлер мен ... ... кез ... науқасқа, оның сол ... ... ... көмекке мұқтаж адамдардың бәріне жанашырлық танытып, ... ... ... бәрі ... берушілерге де қатысты.
Бүгінгі күнде бүкіл әлемде ЖҚТБ-ға шалдыққандар мен аурудың алдын ... ... ... ... қатарда тұрғандығын көру қуанышты.
Алтыншы тарау
Сіз қайда бара жатырсыз?
Өлім аузында жатқандарға күтім көрсету үшін ең алдымен өлім ... не ... ... ... ... ... бетіне көз алмай қарау үшін ержүректік керек. Бұндай жағдай ең
алғаш рет мен ... оқып ... ... Мен ... көп ... ... ... кенеттен бір әйелді автобустың қағып кеткенін көрдім. Ол
қансырап, дем ала ... ... ... жерде жатты. Біз бәріміз оның
жанына жиналдық. Мен ешқашан мектепте алғашқы жәрдем көрсеткен емеспін және
сол ... не ... ... ... ... ... әйелдің басын
көтерді. Жүрегі аузына тығылып, есі шыққан ... ... ... ... ... Мен алысырақтан әйелдің кенеттен құсып, ... ... ... жан ... ... болған жағдайдың қатігездігіне қайран қалып үйге қарай бет алдым.
Біз бұндай сан алуан жағдайларды теледидардан үнемі ... ... ... өз көз ... ... ... шынайылығын сезінеміз. Мен
кейінірек әлгі әйелдің шалқасынан ... ... ... ... одан бетер жаным түршікті.
Өліммен екінші рет мектепті бітіре салысымен бетпе-бет келдім. ... ... ... ... ... мен ... екі қабатты автобустың астыңғы
салонында отырған едім. Оның артқы есігі ашық ... ... ... ... зымырап келе жатқан, кенеттен мен арт жақтан жерге шашылған
ұсақ тиындардың сылдырын естідім. Мен артыма ... еш ... ... артқы терезеден кондуктордың жолда жатқанын көргенде, жүрегім зу ... Ол ... ... басын кабинаға соғып, автобустан құлап кеткен.
Мен жүгіріп барып ауыр автобус тоқтағанша қоңырауды өлгенше ... ... ... ... қарай жүгіре жөнелдім. Шұбырған машиналар
легі тоқтап қалыпты. Біреуінен бір ... ... ... ... адамға
алғашқы жәрдем көрсетті, бірақ ол бәрібір өліп кетті.
Біздің көпшілігімізге өлім ... ... ... Біз ... ... ... Егер кейбір адамдардың сөздеріне құлақ салсақ, олар
ешқашан өлмейтіндей әсерде ... ... ... ... ... ... мүмкін, үлкендер үшін балалардың ... ... ... Дәл осы ... ... өлім ... — ЖҚТБ-ның
неге соншалықты сұсты болып ... ... ... ... менен рак
ауруына шалдығып өлім аузында жатқандардың, кейінірек ЖҚТБ ауруларының
қасында қалайша ұзақ ... ... жиі ... ... ... мен қайтыс болғаннан кейін қайда баратынымды білемін.
Мен енді ғана дәрігер болып жұмысқа ... ... ... бірі рак ... ... ... ... орта жастағы әйел болды.
Бір күні кешкісін мен оның жанында отырғанымда, ол кенеттен менің ... ... «Мен ... ... сіз мені ... ғой? — деп ... басымды изедім. Содан соң ол: — Сіз өлгеннен кейін қайда баратыныңызды
білесіз ғой, солай ма? Сіз ... ... ... оған ... ... ... ... айтқан емеспін. Менің киімімде
ешқандай белгі жоқ, мен өзіммен бірге Киелі кітапты алып жүрмеймін, әйтсе
де, ол бір ... ... Ол ... оның ... тыныштықпен қабылдайтынымды
түсінді. Оның аурудан айығуына деген ешқандай ... ... ... өзін тастап кетпейтінімді және қорықпайтынымды көрді.
Өлім жайлы түрлі ... ... ... ... ... ... өлімге тура қарайды. Өлімге душар бүлдіршіндер өлімді өмірдің ... ... және бұны ... ... ... қиын екенін
көріп таңданады. Олар ата-аналары мен ... ... ... ... тез үйреніп алады.
Өлім — ол құпия
Егер өміріңізде ... өліп бара ... ... ... оның ... ... бұйырса, сіз құпияны бастан кештіңіз. Мынау — уақыт пен
кеңістікке бағынышты ... Сіз оның ... ... қасында отырсыз. Ол демін
тыныш алып жатыр. Уақытының көбін ол ... ... ... ... бір ... ... Оның еш жері ... және еш нәрсені
уайымдамайды. Ол не болып жатқанын нақты біледі. Оның жаны тыныш, ... ... ... оның демі ... бастағанын және бұрынғыдан бетер
терең ұйқыға кетіп бара жатқанын байқайсыз. Біраз уақыттан кейін ... ұзақ ... ... ... шын ... бірнеше минут қана)
науқастың тынысы өзгереді. Медбике оның жүрек соғысының әлсіреп және ... ... ... ... ... моншақтап тер шығады.
Біртіндеп оның тынысы ақырындай бастайды, ең соңында мүлдем жоғалады.
Сіз оның тірі не өлі ... ... ... ... ... оның ... дем ... содан соң қайтадан үнсіз қалғанын көріп қорқып кетесіз.
Тағы да біраз уақыт өтеді, содан кейін сіз оның ... ... ... дене әлі де тірі
Оның денесінің барлық жасушалары дерлік әлі тірі ... Егер ... оның ... алса ... ол рак ... ... ... мұның басқа бір адамға пайдасы тиеді. Миының жасушалары ... ... ... ... ... ... тағы бір апта өмір
сүреді. Егер ертең кешке дейін көзінің ... ... ... көзі ... ... ... ... мүмкіндік береді. Оның жүрегінде әлі де соғып
тұрған жасушалар бар. Оның ішектері әлі жұмыс жасап тұр, ал ... ... ... ... ... ... ... қалыпты күйде, ал
жілік майы жаңа қан жасушаларын ... ... не ... ... ... бұл ... болып шығады. Мен атеистің шынайы діни
тәжірибеге өзінің өлімі кезінде тым ... ... және ... ... ... ... да жоғарылататынын әрқашан айтамын. Осы құпияны
немесе ... ... ... ... аяқ бақылағаннан кейін ... ... жоқ» ... ... әрі ... өмір сүре беру үшін тым
қасарысқан, қатігез адам болу керек.
Өлімге деген төрт жауап
Адам өзінің өлетінін ... төрт ... ... ... ... ... өзгереді. Егер дәрігерлер оның Жаңа жыл қарсаңында
өлетінін айтқан болса, оған ... ... ... ... бар ... ... өзгереді. Оның ең жақын досы бұл жаңалықты
қабыл алуға дәті бармай, ауруханаға бір келуге де жарамайды. Ал бұрын-соңды
ешқашан араласпаған, ... ғана ... ... өзге адам оған ... ... Ауруы ушығып, өлімге бет бұрған шақта ғана науқас өзінің кім екенін
және өзі үшін кімнің ... ... ... осы ... орны ... ... ... айналуы мүмкін.
Кейбір адамдар өткен өміріне көз жіберіп, егер өмірдің осындай қысқа екенін
білген ... көп ... ... ... ... едім деп уайымдайды.
Ақырында адамдар болашаққа көз жүгірте бастайды. Менің сөйлескен
адамдарымның көпшілігі өлімнен емес, ... ... Олар ... ... ... ... ... болудан, басқаға толықтай тәуелді болудан, жан
ауырпалығынан, өлімнің тұншықтыруынан, ақыл-есінен, қозғалу қабілетінен
айырылып қалудан ... бұл ... тағы бір ... бар. ... де бұл өмірден
басқа еш нәрсе жоқ па? Мен расымен-ақ жеке адам ретінде ... ... жай ғана ... жиынтығы болғаным ба? Мен өлсем, ақырына
жеткенім бе әлде ... да бір ... бар ... ... ... ... тәубе ету
Осы және тағы да басқа көптеген сұрақтар адамдарды ... Олар ... ... ... ... ... тағы басқа о дүниелік өмір бар деп сендіретіндердің бәріне барады.
Өлім аузында жатып Құдайға ... ету — ... әрі ... ... ... ... өзінің өліп бара жатқанын біліп, Мәсіхке ... ... ... ... ... ... келгені әлі есімде. Ол ... ... «Мен ... ... бар ... ... Осында
қалу үшін міндетті түрде католик болу керек пе?» — деп сұрады.
Біз оған бұл ... кез ... ... адамдарды және сенбейтіндерді
де қуана қарсы алатынымызды түсіндірдік. Мен біреу одан оның жеке сенімі
мен нанымдары ... ... деп ... Бірақ екі апта өткеннен кейін ол
өзі осы тақырыпты қозғап, сенушілер ... ... ... Өлім аузында жатқан ол ешкім де сенім жайлы бір ауыз сөз айтпастан
бұрынғы көзқарасынан қайтқан ... де ... өмір ... ретінде мен осы өмірден кейін өмір бар екеніне және өлімнің тек
уақытпен және кеңістікпен шектелген осы тәндік әлемнен ... ... ... ... ... ғана ... ... Иса бізге өлгеннен кейін
осы өмірде не істегеніміз жайлы есеп ... ... ... сонымен қатар ешкімнің де өз-өзінен және өзінің арқасында
мүлтіксіз еместігін ... ... де ... ... бола ... ... ... алдына келіп, тірі қалатындай мүлтіксіз емес. Бірақ ... мәні ... ... ... жіберуі арқылы біз бен Өзінің арасындағы
осынау терең шыңырауға ... ... ... ... ... да ... салдары бар. Біз олар үшін жауап береміз және
істеген істерімізге берілетін жаза — ақыр ... өлу және ... ... Құдай бізге тиісті жазаны өз мойнына алу үшін Исаны жіберді. Иса
Өзінің ... ... ... ... күнәларымыздың салдарынан азат ... Оны ... және Оған ... ... ... күнәларын Иса арқылы
кешіруді және Өзіне тапсыратын есебімізді ағартып тазартуды таңдады. Біз
ешкім қол жеткізе алмайтын, ... біле ... ... ... ... Иса ... өз Әкеміз секілді қарым-қатынас жасай аламыз.
Сенушілер үшін өлім сәті — Құдай мен Оның сүйіспеншілігін тек ... ... ... Оның жанына толықтай өту. Бұны басымыздан өткізу —
жұмақтағы ләззаттың өзі. Ал Құдайды және Оның ... ... ... ... ... сай ... кейінгі өмір орны толмас өкінішке айналады.
Осы өлімнен кейін не болатыны жайлы ілім қауым үшін ... ... ... ... ... орай көптеген адамдар қауымдардың ЖҚТБ-ға
шалдыққан науқастарға ... ... ат ... ... білгенде, бірден
олардың көкейінде сұрақ туындайды. Егер сенушілер ... ... ... ... ... ... кететініне сенетін болса, онда олардың
әрбір о дүниеге аттанып бара ... ... ... Ізгі ... ... ... емес пе?
Мен жақын арада ЖҚТБ-ға қарсы күресетін ұйымда қызмет атқаратын, әрі
өзі де АҚТҚ-ны жұқтырып алған көрнекті бір ... ... Ол ... кірген екен. ЖҚТБ-ға душар болған жандармен ... ... ... ... ... келгенімен, олай істеуге болмайтынын
түсінетіндігін ол езу тарта мойындады.
Егер ЖҚТБ-мен ... адам ... ... ... кездесуді
өтінсе, демек, оған рухани көмек қажет. Ал егер келген қауым өкілі оған ... ... ... ... ... ... су әкеп ... болса, онда
науқастың үмітім ақталмады деп есептеуі ғажап емес. Дегенмен, егер ЖҚТБ-мен
ауыратын науқас біреуден тек ... жуып ... ғана ... ал
келген адам тек сенім жайында ғана сөйлескісі келсе, онда бұндай жағдайда
қатты ашулануға ... ... бар ... де ... ғой.
Өмірінің ақырына аяқ басқан адамның қасында болу — үлкен артықшылық.
Бұл шынымен ерекше уақыт және бұны басынан кешкен ... ... ... ... ... ... ... деп айтуға әлі жетпейтінін
пайдаланып, біреудің еш қысылмастан оның ... ... ... ... ... ауыр ... ... бұндай реніш кейінірек науқас қандай да ... ... оның ... ... жалынып сұрағанында ғана сыртқа шығады.
Сыпайылықтың арғы жағында дер кезінде бой көрсетпеген ... пен ... ... ... ... егер осал ... ... болсаңыз, онда
бүкіл өміріңіз тәуелді жанға қарсы шығудан бұрын сіз екі рет ... ма әлде ... ... емханадағы дәрігер агенттіктен ерікті жұмысшыны ... ... онда ол одан ... ... емес, іс жүзінде көмек көрсетушіні
күтеді. Қандай да бір қоғамдық ерікті көмекшінің түні бойы ... ... ... еткені белгілі болғанда, дәрігердің ашулануына барлық құқы
бар. ... ... ... ... тегін жұмыстың еш пайдасы жоқ.
Бұның оған дәрігер ретінде көмегі тимейді, өйткені оған дәл ... ... ... ... тым ... соғады. Бұның ауырған адамға да
пайдасы болмады, өйткені ол ... ... бола ... ... және ... ал оның орнына ол уағызшыға кез болды!
Дәрігер бұл ... ... ... жаңа ... ... ... пайдасы үшін деген қорытындыға келеді. Егер осылай болса,
онда дәрігер ... ... де ... ... ... ... ... етуі керек.
Қонақ әрі қызметші
Әр нәрсенің өз орны, өз уақыты бар. Олардың көпшілігі жергілікті
мәдениет пен ... ... ... ... ... ... кейбір
сенушілердің қауымға берілгендігі соншалық, егер қауым бағдарламасы бойынша
ЖҚТБ-ға қатысты жұмыс істейтін қызметші келіп, әрбір кездескен ... ... ... ... бұл ... ... көрінер еді. Егер сіз дұға етуді
өзіңіз ұсынбасаңыз, ақыр соңында бәрібір сізден осыны ... ... ... бұл — қауым қызметінің үйреншікті бөлігі. ...... сүру ... ... ... пен Үндістанның кейбір бөліктерінде мүлдем
басқаша. Сондықтан біз мұндай нәрселерге өте сақ болуымыз керек.
Бұл көбіне біздің қызметімізді қалай атқаратынымызға және ... нені ... ... ... де, мәдениетке және мәсіхшілік
сенімге қаншалықты қайша екендігіне қарамастан келесі нәрселер ... ... ... сіз науқас адамға тамақ әзірлеп беру үшін келсеңіз және ол сіздің
оған қол ұшын ... ... да ... ... ешқашан
шағымданбайтыныңызды, оны қандай адам болмасын сол күйінде қабылдап, тіпті
оның ... ... ... мен өмір сүру ... ... ... болса
да оған шыдамдылықпен күтім көрсететініңізді байқап және сіздің қауымға
баратыныңызды білсе, ол сізден ... ... ... ... өтінеді. Бұндай
жағдай өзіңізде бар үмітпен бөлісетін, науқас ... ... ... ... беретін ғажап мүмкіндік.
Егер адамның өзі осы тақырыпта сөз қозғаса, оның ... ... ... әрі ... ... еді. Оның ... сіздікінен
өзгеше екендігіне қарамастан, оның қасынан сенуші адамның табылуы ол ... ... ... ... ... ол адам сіздің ол үшін мінажат
еткеніңізді сұрауы да ... ... ... ... ... сенетіндігі ғажайып нәрсе! Әйтсе де, сіз барлығына да қызметші-
көмек ... ... ... ... бүгін осы адамға қалайша көбірек
пайдамды тигізе аламын? Сіз сонымен қатар ... ... ... ... ... деп оның ... кетіріп алмауыңызды да үнемі
есіңізден шығармауға тиіссіз. Айтпақшы, мен жоғарыда айтып кеткен буддаға
сенуші Мәсіхке ... ... ... ... келген.
Мектепте берілетін білім
Дәл осы қағидалар мектептегі жұмыста да қолданылуға ... ... ... мен ЖҚТБ ... ... ... ... туралы әркімнің қалыптасқан өз көзқарасы бар мектептегі жұмыс бұл
аса сезімталдықты ... ... ... Және тағы да бұл көзқарастар әр елде,
әр ... әр ... мен әр ... ... ... ... Адамдар
белсенділер ЖҚТБ дағдарысын мектеп үшін орынсыз ... ... ... үшін ... ... ... көзқарастар
мен қалыптарға үгіттеуге тырыса ма деп қорқады.
Мұғалімнің шақыруы бойынша келген ағарту ісін жүргізуші ... ал ... ... ... тиіс. Талқыланатын тақырыптар, оны жеткізу
әдістері мен сол шараның жалпы ыңғайын табуды алдын ала келісіп алған жөн.
Мектептегі жұмыс — ... және егер ... ... ... ... ... онда ол жеке бастың көзқарасын ... ... ... ... егер діни сұхбаттар немесе өмірден алған
тәжірибелер туралы ... ... ... не ... ... о дүниедегі
өмірге деген мәсіхшілік сенімімен бөлісуін не жыныстық қатынас ... ... ... — оның жөні ... ... ... көзқарастар
талқылануға және қарсыласуға ашық жеке бастың пікірі болып ... ... ... ... ... жағдайда сіздің жетекшіңіз жергілікті мектеп
пен оның мұғалімдері болсын. Олар сізге өзіңіз ойлағаннан ... ... келе ЖҚТБ ... ... тарайтын, ортақ инеден
немесе ауру адаммен болған жыныстық қатынастан жұғатын, ... көп ... ... жан ... ... Ол ... осал сезінетін екі жерімізден
соққы береді, олар —біздің адамгершілігіміз және ... ... ... ЖҚТБ ... не ... ... әрі кім ... жайлы
ойлануға мәжбүр етеді.
Енді әрекет жасайтын мезгіл жетті.
Әрекет жасайтын мезгіл жетті
Ең ... ... өз ... көз ... ... өту қажет шығар. Мен
көптеген адамдардың өмірінің соңына жетейін деп қалған сәтте өмірдің мәні
туралы ... ... ... ... Өз ... ретке келтіру үшін
өлім жазасына кесілу міндет болғаны ма сонда? Мүмкін, сізден дереу жыныстық
қатынасқа ... ... ... не ... ... ... сонымен қатар, сізге ненің маңызды болып ... шешу ... ... не ... шын ... не ... ... ете алады? Сіз үшін қандай қарым-
қатынас маңыздырақ? Мен осы жылды ғана ... ... ... ... ... да айтамын. Сіз нағыз достарыңыздың кім екенін әрі сіз ... ... ... ... бәрі ... ... Көптеген адамдар мәсіхші болғаннан кейін
былай дейді: «Егер мен қазіргі білетіндерімді ... ... ... ... ... ... болмас еді». Өкінішке орай, өлім қаупі төнген ауру ... ... ... ... ойға ... өз ойлары мен сезімдерін
тексеруге мәжбүр етеді. Таныстарыңыздың көпшілігі ешқандай ұзақ ... ... ... ... ... ... ауысқан
бір күндік өміріне бола бақытты шығар.
Бірақ осындай өмір ... ... ... ... жиі ... ... 38 жастағы әйел өзіне үйленемін, балаларына әке боламын деп сөз
беріп, өзімен бірге тұрып ... ... ... екі жыл бойы ... ... ... және енді оны тастап кетіп бара жатқанын біледі. Бір ер адам
бизнесте өз арманына жетсе де, жанұясы мен достарын ... ... ... ... ... тек ... ғана ... алуға болатынын өте
кеш түсінеді. Басқа еркек бірнеше кезекті қарым-қатынастан кейін бәрінен
көңілі қалып, өзінің махаббаттың не ... ... ... ... ... ... ... бір мақсатпен жаратқанына және егер Құдайдың
сізге деген сол мақсатын өзіңіз ... онда ... зор ... ... Бұл ... бір бөлігі басқалар үшін өмір
сүруден құралады. Иса ... ... яғни ... адам болудың жалғыз
ғана жолы — өзіңізді жоғалту екендігін ... Бұл ... ... ... ... ... ... білдірмейді. Бұл өз ырқыңызбен ... сүру ... бас ... ... ... өмір сүру керектігін сұрауды
білдіреді. Мен Құдайдың сізге арнаған ерекше жоспары бар ... және ... ... Оның ... ... толықтай бақытқа кенелтетініне
сенемін.
Бұл жоспардың ең ... ... сіз ... ... өмір сүру үшін Құдай
сіздің Оны досыңыз ретінде жақын танып, жаңа күш-қуатқа, ішкі жан дүниенің
қорына ие болғаныңызды ... ... Бұл ... ... ... ... да ... ат салысуыңызға болады
Екіншіден, сіз ЖҚТБ-мен ауыратын адамдарға көмек болатындай әрекет ... ... сіз ... адам ... қайырымдылық қаржы бөлуді, науқастың
халін білуді не оның отбасына демеу көрсетуді қалайтын ... ... ... ... ... болатынын айтып, адам өмірін сақтауға жәрдем
беруді қалайтын шығарсыз. Неге бұл туралы ... ... ... ... ... атқарып жүргендермен сөйлесіп, өз қызметіңіз
бен ... ... ... ... сіз көп ... таба ... ... көшірмесін жасап, қағазға басып та ала аласыз.
Не істеуге болады?
Қолыңызда бар нәрседен бастаңыз. Мен жақын арада ... өте ... ... алты ... ... ашқан ЖҚТБ-ның кесірінен жетім
қалған балаларға арналған мектепке бардым. Олар ... ... ... ... ... бірте-бірте ауыл тұрғындарын жұмылдырған. ... ... ісі ... ... Олар ақша ... жер сатып алған.
Содан соң сиыр сатып алу үшін ақша ... ... сүті ... ... шығынды өтейді. Олар қолдан кірпіш ... ... ... ... ... ... ... айналады. Содан
кейін олар жаңа ғимарат салуға кіріседі. Олар ... ... ... бос ... ... ... бүкіл ауыл
тұрғындары көмектескен. Біреулер тамақ әкелетін, басқалары оны ... ... ... ... үшін күнделікті су әкелетін. Жасы
келген қариялар өздерінің білім алуға тиіс ... ... ... үшін мемлекеттік дайындық курстарына барады. Бір қонақ келіп,
электр желісін жүргізуге ... ... ... ... су құбырын жүргізуге
қаржылай жәрдем береді. Тағы біреуі үлкен қыздарды үйрету үшін іс ... ... ... ... ... баса ... ... өз мүшелерін басқа адамдарға көмек көрсету үшін бір нәрсе
істеуге жігерлендіре алады. «Тир ... ... ... ... Джордж
Хоффман бірде былай деген: «Сіз бүкіл әлемді өзгерте ... ... ... ... да бір ... жеке әлемін өзгерте аласыз».
Бүгін барып біреудің өмірін құтқарыңыз.
Бүгін барып ЖҚТБ-ға шалдыққан адамның отбасына азық-түлік ... ... ... не ... ... барып өз өмірін ЖҚТБ-ға қарсы күрес пен қызметке арнаған біреуге
жігер беріңіз.
Құдай оларды қорғап, сақтасын деп мінажат ... сіз осы ... ... бір ... бола ... көрсету
Үшіншіден, сіз, мүмкін, осы кітапта ... ... ... ... ... келетін шығар. Сірә, сіз өзіңіз ... ... не ... бір танысыңыз ауру жұқтырып ... ... ... ... ... ... әрі қарай не істеу керектігі жайлы
тиімді кеңес алу үшін қауым жетекшісімен немесе дәрігермен сөйлесу ... ... не ... ... ... ... жетті
АҚТҚ/ЖҚТБ-ға қатысты жобалардың іс-тәжірибесі
АСЕТ-тің Чехия мен Словакиядағы алдын алу жұмысы
Чехиядағы АСЕТ — ... ... ... уақыт бойы ЖҚТБ-ның алдын алу
жұмысын атқарып келе ... ... ... ... негізгі жұмысы
мектептерде, интернаттарда, университеттерде, балалар лагерінде, сенушілер
қауымдары мен ... ... ... алу ... лекциялар оқудан тұрады.
Статистика АҚТҚ-ны жұқтырғандардың көпшілігі 15-25 жас аралығындағы
жастар екендігін көрсетеді. Дәл осы жаста олар ... рет ... ... ... төсек қатынасына түседі. Сондықтан Чехиядағы АСЕТ ұйымы
аурудың алдын алу ... ... ... дәл осы жастағы жастар тобына
бағыттаған.
Чехиядағы АСЕТ ұйымының лекторлары мектеп ... ... ... 40 минуттық екі лекциядан тұратын бағдарламаны
дайындаған. Оған ... ... ... ... ұзақ мерзімді
қарым-қатынас және болашақтың тұрғысынан ... үшін ... ... ... көрсетілген. Лекциялар оқушыларды салауатты
өмір салтына шақырады және ... ... ... таза ... ... ... ... құндылықтарға үйретеді.
Оқушылар лекцияны жақсы қабылдауы үшін ... ... ... ... барынша жақындай түсуге, олардың тілінде
сөйлеуге ... ... ... мұғалімдердің» тұрғысынан қарамайды,
қайта оларды өздерінің бірі ретінде қабылдап, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткеніндей мектептерде ЖҚТБ-
ның алдын алу жұмысымен дәрігерлер ... олар ... ... ... ... ... ... құлақ аспайды.
Жасөспірімдер үшін махаббат, жыныстық қарым-қатынас және ... ... және ... ... ... бірі. Жасөспірімдердің көпшілігі мұғалімді «сабақ оқуға
мәжбүрлеп, нашар баға ... ... ... ... ... мұғалімге оқушылардың осы бағыттағы мінез-
құлықтарына дұрыс ықпал ету қиынға соғады. Осы ... ... ... ... ... ... немесе тележұлдыздардан естіп біледі.
Сондықтан АСЕТ-тің лекторлары мектепке оқушыларды ЖҚТБ туралы ... үшін ... ... ... достасып, осы тақырып жайында ашық сөйлесу
үшін келеді. АСЕТ-тің лекторларының көпшілігі жастармен жұмыс ... ... ... ... ... ... түсінетін және
жасөспірімдерге дұрыс өнеге көрсетіп, ықпал ете алатын сенушілер. ... ... ... ... ... ... ... күте тұруды
сенімді түрде айтуына жол береді. Мектептердегі бұндай ... тек ... ... ... мен бағушысы ғана емес, ... ... ... ... ұйымдарының қызметкерлері де жиі оқиды. Лекцияны ... ... да ... ... қатар өзінің басынан кешкен
оқиғалары жайлы ... беру үшін ... ... азат ... ... ... да ... барысында лекторлар жасөспірімдермен ашық әңгімелесіп, олармен
бірге пікірталас ұйымдастырып және ... ... ... беруге
тырысады. Лекцияның дәл осылайша әдеттен тыс ... оның ... ... ... ... мәліметтерді қызықтырақ етіп көрсетіп,
оқушылардың назарын аудару мақсатында, түрлі түсті ... ... ... ... ... ... пен мысалы, баскетболист Мэджик Эрвин
Джонсон немесе әнші Фредди ... ... ... ... кеңінен танымал
болған адамдардың жеке өмірлерінен ... ... ... ... оқиғалардан басқа өздеріне төнген қауіпке мән бермегендіктен,
ЖҚТБ-ны жұқтырған басқа жастардың ... да ... ... ... ... ... Тақырыптың маңыздылығына қарамастан,
лектордың жасөспірімдермен байланыста болуы үшін әзіл-қалжың да ... ... ... таза ... ... ... АҚТҚ жұқтырған адамдар туралы әр түрлі оқиғаларды айту ... ... ... ... ... ... жеңілірек.
Сонымен қатар лекция барысында өзара белсенділікті көрсететін түрлі ... ... ... ойындар жүргізуге де болады.
Лекторлар АСЕТ ұйымы жүйелі ... ... ... ... ... Жаңа лекторларды тәжірибелі мұғалімдер жеке ... ... ... ... ... сабақтарға қатысады. Алдын алу ... ... ... өз рухани бағушыларынан қолдау хат алуы тиіс,
өйткені ауруды алдын алу қызметі жетілгендікті және ... ... ... мемлекеттік білім беру министрлігі қолдау
көрсетеді. Білім беру министрлігі осы АСЕТ ... ... ... ... ... ... пәнді дайындауын өтінген.
Словакиядағы АСЕТ осы пәнді мұғалімдер мектептерде оқыта алуы үшін ... және оның ... ... ... алу жайлы лекциялар да енгізілген.
Чехиядағы АСЕТ өз жұмысының нәтижелілігінің ... ... ... ... ... оқытуға ұсыныс беретін
қолдау хатын алды. Ұйымның партнерлері — ЖҚТБ-ның алдын алу жұмысына ... ... ... ... әр ... ... мен ... күнде Чехия Еуропа бойынша АҚТҚ жұқтырғандардың саны ең аз ... ... бұл ... ... ... алу ... қарқындылығымен
байланыстырады. Жыл сайын осы ... ... ... ... бойынша
мектеп оқушыларының жартысынан көбі тыңдайды.
Чехиядағы АСЕТ-тің басшысы Томаш Рехак бірнеше рет Ресей мен ... АСЕТ ... ... ... ... Чехиядағы АСЕТ-
тің аурудың алдын алу лекциялары орыс тіліне аударылып, жергілікті жағдайға
бейімделген. Олар осы ... ... ... ... ... ... алу бағдарламалары жайлы көбірек мәліметті Ресейдегі АСЕТ-тен ... ... ... ... ... АСЕТ ұйымының жұмысы туралы
Ресейдегі АСЕТ ұйымы (Aids Care, ... Training — ... ... ісі, ... Угандада, Танзанияда, Румынияда, Чехияда, Словакияда,
Болгарияда, Үндістанда, Таиландта, ... және ... ... ... АСЕТ ... ... АСЕТ ... UNICEF және Дүниежүзілік
денсаулық сақтау ұйымы сияқты халықаралық ұйымдармен бірігіп ... ... АСЕТ ... коммерциялық емес ағартушылық ұйымы мектептерде,
балалар клубтарында, балалар лагерьлерінде, реабилитация ... ... АҚТҚ ... ... ... айналысады. Біздің
мақсатымыз балалар мен ... ... мен ... әсер ... солайша олардың болашағы мен еліміздің болашағына
ықпал жасау. АСЕТ ұйымының сенуші лекторлары ... ... ЖҚТБ ... ... алу ... оқиды. Бұл лекциялар Киелі кітап
құндылықтарына ... және ... ... әрі ... ... ... ... басшысының және мұғалімдердің келісімімен оқылатын
лекциялар әдетте екі 40 минуттық сабақтан тұрады. Лекция барысында ... ... және ... ... ... көрсетуге
болады. Лекцияның материалдарын қазіргі замандағы сенбеуші жасөспірімдерге
жеңіл әрі түсінікті болатындай етіп ... ... мен ... ... алу ... осы лекциялар Иркутскідегі ЖҚТБ-орталығының
дәрігерлерімен келісілген. Ресейдегі ең алғашқы ... ... ... ... Онда жергілікті сенуші лекторлар Иркутск
облысының әр түрлі мектептерінде өздерінің алдын алу ... ... ... ... ... ... ... қатар оқушылардың
да ойларынан шығып, жақсы пікірге ие ... ... ... Ресейдің өзге
де облыстарында, Украинада, Қазақстанда … өткізілді.
Семинарға қатысушылардың қағазға басып шығарылған лекциялармен бірге
аурудың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... жинағын, лекцияда келтірілген мысалдар ... және ... ... ... ... бар. ... бір ... 400 рубль (2000 тенге) тұрады. Оны пошта арқылы
тапсырыспен АСЕТ ұйымынан алуға болады. ... бір ... ... ... алады.
Біз сонымен бірге жергілікті сенушілер қауымдармен бірігіп сенбеуші
жасөспірімдерге арнап ... ... ... ... ... атты
алдын алу акциясын өткіземіз. Егер сіздің қауымыңыз мектептерде ЖҚТБ-ның
алдын алу ... ... ... ... ... арнайы семинар
өткізгісі келсе, онда сіз бұл семинар жайында көбірек мәліметті біздің ... ... ... ... ... ... таба аласыз.
Ресейдегі АСЕТ ұйымы туралы қосымша мәліметті интернеттен таба аласыз:
http://www.acet-international.com/acetrussia/index.htm
немесе
www.acetrussia.ru
Ресейдегі АСЕТ кеңсесінің мекенжайы:
Ресей
445035 Самарская обл.,
г.Тольятти, а/я 1324
Марек Сланский
E-mail: ... ... ... атты ... алу ... ... жастар» — бұл некеге дейінгі төсек қатынасынан бас
тарту және отбасындағы ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... ... ... бағдарламасы. Оның негізі мәсіхшілік
құндылықтардан тұрады. Некеге дейінгі ... ... бас ... өмір
құндылықтарын өзгертуді көздейтін мінез-құлықтардан арылуды талап етеді.
Мәсіхшілік құндылықтар ... ... ... ... ... өз тұжырымдарын жасауға түрткі салатын қысым салып
зорламайтын еркін мәнермен берілген.
Бағдарлама мектеп оқушыларының ... әрі ... өмір ... ... ой ... ... қабылдауына бағытталған. Ол некеге дейінгі
және некеден тыс ... ... ... ... ... ... ... ЖҚТБ және басқа да жыныстық қатынастан жұғатын
аурулар мен олардың ... ... ... ең тың ... енгізілген. Бұл
мәліметтер тыңдаушыларға сыпайы формада әрі түсінікті ... ... ... ... жаңа ... ... және мінез-
құлықтары қызметтің барлық саласында да тиімді ... үшін ... ... ... ... ... мен ата-аналары
қатыстырылады. Бағдарламаның негізгі назарында жасөспірімнің ... ... ... мінез-құлқын қалыптастыру.
Бағдарлама әлемнің қырық екі елінде ойдағыдай жүзеге асырылуда. 1998-
жылдан бастап Самара қаласы мен ... ... «Жол ... жастар»
атты оқыту-үйрету жаттығуы өткізіліп келеді. Онда ... ... ... ... ... білім алған.
«Жол айрығындағы жастар» стратегиясы екі негізгі кезеңнен тұрады:
бастапқы жаттығу және мамандарды даярлау.
Бастапқы ... ... ... ... беру мен ... ... ... өткізеді. Ол «Өмірдің ауытқуы» атты оқу бағдарламасын оқытушылар
нәтижелі пайдалануы үшін мұғалімдерге ... ... ... педагогикалық
әдістемемен және тәжірибемен қамтамасыз ететін 30 сағаттық 4 ... ... ... ... ... үйінде, жастар клубтарында,
училищелерде, техникумдарда, жоғарғы оқу орындарының бастауыш курстарында
және 14-20 жас ... ... мен ... ... ... пайдалануға болады.
Бағдарламаны психологтар, мұғалімдер, интернаттар мен балалар үйіндегі
тәрбиешілер, студенттер ... ... және ... ... ... ... ... дайындықтан тұратын бастапқы жаттығуды тәмәмдаған ... өз ... ... оқи ... ... жаттығуды аяқтағаннан
кейінгі мамандарды даярлау кезеңі бір жылға созылады.
Бұл кезеңнің мақсаты — ... ... ... ... өз шеберліктерін шыңдауына, олардың бағдарламамен жұмыс істеу
кезінде кездесетін қиындықтарды жеңуіне көмектесу үшін дем ... және ... ... ... ... ... ... даярлау үшін әр квартал сайын семинарлар жүргізіледі және
тәжірибелі жетекшілер сабақ беріп, тыңдаушылар ... ... ... ... мен ... ... ... жастар» стратегиясының компоненттері
Мұғалім — Оқушы: оқу жылы бойы аптасына бір рет өткізілетін 30 ...... оқу ... ... ... ашық ... біз сабақтарға ата-аналарды қатыстыруға тырысамыз. Әрбір
сабақта ата-аналармен талқылануы тиіс материалдар беріледі. Бұл ... ... ... ... ... және ... мінез-
құлықтарының қалыптасуы туралы қажетті мәліметтер береді.
Мектеп — мөлтек ... ... ... ... ... мен ... және міндеттерін таныстыратын жиналыстар өткізіледі.
Оқушы — Оқушы: жасөспірімдер клубтарын ұйымдастыру. ... ... ... ... ... ... мен қол
жеткізген жеке табыстары жайлы айтады.
«Жол айрығындағы жастар» атты жастарға адамгершілік тәрбие мен ... ... ... ... ... ... ... xroads@transit.samara.ru
ASSOCIATION FOR SPIRITUAL RENEWAL
«РУХАНИ ҚАЙТА ӨРКЕНДЕУ» БІРЛЕСТІГІ
«Кешірім сұраудың еш қажеті жоқ — өмір, махаббат және жыныстық қатынас
жайлы шындықтар» атты бағдарламаны ... Біз бұл ... ... ... ... ... ЖҚТБ, ерте жүкті болушылық, аборт,
жыныстық жұқпалы аурулар тәрізді ... ... ... ... ... Сондай-ақ, бұл бағдарлама жасөспірімдердің күнделікті өмірі ... ... ... ... жасайтынына да сенімдіміз.
Бағдарламаның негізгі идеясы некеге ... ... ... ... ... ... ... шешім екендігінде. Ол өсіп-жетіліп келе жатқан
адамның аса өнегелі болып қалыптасуына көмектеседі. «Кешірім сұраудың еш
қажеті жоқ...» ... 49 ... ... ... ... ... бұл ... оқу орындарында оқушылар мен студенттерді
некеге дейінгі ... ... ... ... және ... ... қауіп төндіретіндігін ескерте отырып, мемлекеттік деңгейде ... ... еш ... жоқ — ... ... және ... ... шындықтар» қазіргі замандағы жастардың ең өзекті сұрақтарына
жауап береді:
• Қазіргі заманда ... ... ... ... бас тарту мүмкін бе?
• Неліктен кейбіреулер некеге дейінгі төсек қатынасынан бас тартуға
ұйғарған?
• Мен өзімнің сүйетінімді ... ... Ал мені ... ... аламын?
• Қазіргі заман қалайша менің махаббат және жыныстық қатынас туралы
түсініктеріме ықпалын тигізеді?
• Некеге дейінгі ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады?
• Болашақта жақсы жұбай болу үшін мен қазір не істей аламын?
• Жақсы күйеуді /әйелді ... ... ... Сол ... бойында қандай қасиеттер болуға тиіс?
Бұл материал мектептердегі, әр түрлі қоғамдық ... ... және ... ... ... ұсынылады.
Бағдарламаның жетекшілері: Лэнс М. Корли және Стейси Шопп
«Рухани қайта ... ... ... ... ... еш ... жоқ — өмір, махаббат және ... ... ... — Ресей.
Мекенжайы: 117420 Москва, 29-30 квартал, Новые Черемушки, Наметкина
к-сі, ... (095) ... факс (095) ... ... Fund» («Тир Фонд») тиімді жобасын дайындау және ... ... Fund» ... қоры ... ... ең ... қоры ... табылады (толық мәлімет алу үшін www.tearfund.org
веб-сайтын қараңыз). Сенушілердің «Tear Fund» қоры ... ... ... қарсы күресті қолдауда және Ресейде өз ... ... ... ... ... ... Мәскеуде
«Мәсіхшілердің ЖҚТБ эпидемиясына ... атты ... ... көшірмесі.
ЖҚТБ эпидемиясы тек медициналық қана мәселе емес, сонымен қатар ... да ... ... көбінесе, жыныстық қатынасқа түсетін адамдар
жұқтырып алады. Ал олар, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... кезінде қоғам ЖҚТБ-дан жазым болатын, еңбекке
жарамды жастағы адамдардан, білімді ... ... ... және ... ... ... денсаулық сақтауға көп
қаржы бөлуіне тура келеді және ... ... ... ... ... түсетін кірістерінің да мөлшері азаяды. Әке-шешесі
ЖҚТБ-дан қайтыс болған жетім ... және ... ... болған
қарттарға күтім көрсету мәселелері туындайды. ЖҚТБ эпидемиясы ... әкеп ... және ол, ... ... жағдайы нашар
елдерде өте тез таралады.
Тиімді жобалар мен ... ... ЖҚТБ ... ... ... күресуші басқа да құрамдас ... ... ... бұл ... әр ... ... және әр түрлі әдістермен күресуі
керек: ... ... алу ... ... ... ... күтім көрсету, АҚТҚ жұқтырғандар мен ... ... ... ... ... ... ... АҚТҚ
жұқтырғандардың құқықтарын қорғау және экономиканы дамыту бағдарламаларын
пайдалану. Сондықтан да эпидемиямен күресуде комплексті әрі ... ... ... ... ... ... ең ... тек науқастардың ғана емес, сонымен бірге ... ... да ... ... рухани, экономикалық және психологиялық
мұқтаждықтарын қамтамасыз етуді қамтиды. Бұны осы ... ... ... және ... емес ... ... мен қоғамның
әр түрлі бөліктерін жұмылдыра ат ... ғана ... ... ... ... ... қызмет көрсетілуі пациенттердің тәндік
мәселелерінің шешілуіне көмектеседі. Бірақ АҚТҚ жұқтырғандардың ... ... бой ... қиындықтары да бар, бұндай адамдар ескі
ұғымдарға сену және аластатылу мәселелеріне тап ... ... қоса ... ... ... ЖҚТБ-мен ауыратын адамдарда рухани мәселелер
басталады.
АҚТҚ/ЖҚТБ-ға қатысты сенушілердің бағдарламалары адамдардың әр ... ... ... Бұл ... ... ... үшін осы
бағдарламалар бағытталған адамдар топтарымен және сол ... ... ... ұйымдарын қоса есептегенде) басқа да ұйымдармен
бірігіп қызмет еткен абзал.
Жобаны құрмас бұрын өзіңізге төмендегідей сұрақтар ... ... ... ... асуы үшін жоба ... ... қауымдарымен,
әр түрлі мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдармен қалайша бірлесіп
қызмет ете алады?
• Осы ... ... ... ... мемлекеттік және мемлекеттік емес
ұйымдар не істеуде және осы мәселелерді олар қалай шешуде?
Бағдарлама мен жобаны дайындау ... ... ... ... ... Мәселе мен мұқтаждықтарды зерттеп білу
Бүгінгі күннің ... ... ... ... ең ... ... табу ... Ең алдымен, бағдарлама өз жұмысын бастамас бұрын
сол аймақтағы қажеттіліктердің жағдайын сипаттау ... Бұл ... оның ... ... ... өзгергенін бағалай алу үшін
қажет. Жоба бағытталған адамдардың қолдауынсыз еш ... ... ... сол ... ... қызығушылық танытуға тиіс. Осы аймақта жүзеге
асырылып жатқан бағдарламалардың тәжірибесін ескеріңіз, ... ... ... бар ... ... беріңіз. Осы сатыда мынадай
сұрақтар қойған дұрыс:
• Қандай ... ... және ... ... адамдардан таптыңыз?
Бұл мұқтаждықтар неліктен пайда болған?
• Бұл мұқтаждықтарды АҚТҚ-ны жұқтырып алған науқастар қалай білдіреді? Олар
нені өзгертуді ... ... ... ... көмек ала алады?
• Қауым адамдардың белгілі бір қажеттіліктерін қанағаттандыруды қалай ... олар ... ... ... сай ... Осы аймақта басқа да жобалар мен ұйымдар не істеуде? Олардың тәжірибесі
қандай? Жаңа жоба ресурстардың үнемсіз шығындалуына әкеліп соқтырмай ... ... ... үшін сол жобалармен бірігіп жұмыс істеуге бола ма?
2. Мұқтаждықтар мен ... анық ... ... әрі сол ... ... ... көмектеседі
3. Жобаны дайындау және жоспарлау
Жобаны дайындаудың барлық кезеңдерінде осы жоба бағытталған адамдар да
белсене ат салысулары ... ... ... ... ... ... ... әрекет еткен жергілікті адамдардың қабілеттері ... ... Осы ... қалайда өзгерту жолында жергілікті
тұрғындардың қабілеттері жететіндігіне сенім артпаған кезде ... ... Ол ... ... ... ... шешім қабылдауға
қатысатыны күмәнсіз және солай олар ... өз ... ... ... ... Бұл адамдарға өздерінің маңыздылығын сезінуге мүмкіндік береді,
яғни бұл — ... өз ... ... ... ... ... негізгі жолдардың бірі. Құдайдың сүйіспеншілігі барлық адамдарға
арналған және Иса ... ... ... және басқалар оны кемтар деп
санайтындарға Өз достығын ұсынған. Олар ... ... ... ... Иса ... ... және ... болмашы үлесін
бағалаған.
Жобаны дайындауда келесі сұрақтарды шешу керек:
• Жобаның негізгі мақсаттары не? Ал түпкі (ақырғы) мақсаты ... Бұл ... ... ... қол ... Жоба қай ... ... жүзеге аспақ?
• Жобаға кім қатысады?
• Жоба бағдарламасы қанша мерзімге арналған?
• Жоба қысқа мерзімдік және ұзақ мерзімдік мақсаттарға қашан жетпек?
• Өздеріне ... ... ... ... ... ... ... өзінен бөлектеп аластатқан немесе шеттеткен адамдарға жоба
қалай ықпал етеді?
• Жергілікті тұрғындар мен аластатылған не шеттетілген адамдар
арасындағы қарым-қатынастың өзгеруіне жоба ... ... ... ... ... ... барлық қызметкерлеріне қызмет етуі
әрі мәлім болуы керек. Адамдардың өз мәселелері ... ... ... және ... неге ... екенін білгені өте маңызды.
• Еріктілердің ниеттері дәлелді ... ... ... ... ... түрде қажетті тәжірибелері мен
қабілеттері болуы керек.
• Қызметкерлерді бастапқы тиісті дайындықтан өткізіп, әрі қарай оларды
жүйелі ... ... ... аса ... Барлық қызметшілер — штаттағылар болсын, еріктілер болсын — жобаны
дамытуға өз ұсыныстарын қоса алуы үшін олардың қолдаушылары ... ... ... жүйелі түрде бағаланып отырулары қажет.
Жетекшіліктің сапасы
АҚТҚ/ЖҚТБ саласында ең тиімді еңбек ететіндер — ... ... Олар осы ... ... ... қызмет етіп қана қоймай, оларға
өздері қызмет көрсетеді. Басқаларға қызмет ету жетекшіліктердің де ниетіне
айналуы керек. ... үлгі ... ... ... ... ... ... қызмет ететін команданы әлдеқайда ... ... ... Жетекшіні сайлаған кезде оның жетекшілікте қаншалықты тәжірибелі және
басқаларды жұмылдыруда ... ... ... мән беріп,
қарастырған жөн.
• Жетекші өз ... ... және олар ... ... ... ... ... дамуы бағытында ат салысуға
тиіс. Жетекші сол аймақта жұмыс жасап жатқан басқа да жобалармен және
ұйымдармен дұрыс ... құра ... ... Штаттағы
қызметкерлермен жақсы қарым-қатынаста болып ... ... ... ... ... ... нәтижелі еңбек ете алатын тиімді
жұмыс тобын құруға негіз болады.
• Жақсы қарым-қатынас жетекшіге ... ... ... ... әрі бұйрық пен әмірдің күшімен басқарудың қажеттілігін азайтады.
• Жақсы жетекші адамдардың қабілеттері мен дарындарын дамытады. Осылайша
олар сол ... ... ... ... ... алады.
• Жетекшінің бәріне түсінікті, анық әрі нақты мақсаты болғаны абзал.
• Жетекші өзін өзгелердің орнына қойып, олардың ішкі жан ... ... ... ... ... ... бейнелейтін көрнекі қасиеттер
болуы тиіс: Киелі кітапқа сай ... ... ... және өзгеге қызмет етуге құлшынысы. АҚТҚ/ЖҚТБ саласында бұл
қасиеттер кез келген ... ... гөрі ... маңызды. Бұндай
тұлғалар басқа адамдарды, қауымдарды ЖҚТБ эпидемиясы ... ... ... араласуға жұмылдыра алады.
4. Қаржы және басқа да қорларды іздестіру
Жоба арнайы ... ... сол ... ... ... ... сезіндіреді. Адамдар тобы бағдарламаның ... ... оған ... қолдау көрсетіп, дамыта түседі. Әдетте
сол қоғамнан барлық ресурстарды табу ... ... ... қандай да бір
бөлігінің қоғамның өзінен табылғаны өте ... ... ... ... ... ал ... арттырып отыру керек. Қаржы ... ... ... ... ... ... ... да
мемлекеттік емес ұйымдарға, фондыларға, қауымдарға баруға болады.
Мына нәрселерді бірден ... ... ... ... қоғамымыздан және жоба арнайы жасалған адамдар тобы арасынан
қандай ... ... ... ... ... ... ... Қоғамнан тыс қандай ресурстарды іздеу керек? Қайдан және кімнен іздеуге
болады?
• Уақыт өте ... ... өсуі мен ... ... ... байланысты?
• Жоба қандай ұзақ мерзімді өзгеріс енгізеді?
• Қасірет шеккен адамдар жоба ... ... де одан ... көре ... пайда көреді және неге?
5. Жобаны жүзеге асыру және бақылау /мониторинг
Әрбір табысты жобада оны басқаратын жақсы ... ... ... ... ... ... үшін оны ... мерзімді тапсырмаларды
бірте-бірте орындай алатындай етіп бірнеше кезеңдерге бөліп ... ... ... ... ... ... ... қабылдауды талап ететін әр түрлі
тосын жағдайлар кездесіп отырады. Алға қойылған мақсаттар ... не ... ... жатқанын көре алу үшін және қолдан келмейтін
шараларды мезгілінде ... алу ... ... ... іске ... жатқаны
туралы мәліметтер жүйелі түрде жиналып отырылғаны дұрыс. Бұл мәселелерді
қызметкерлермен, еріктілермен және осы жоба ... ... ... ... ... ... жұмыстарға талдау жасау және нәтижелерді бағалау
Жоба бағдарламасының ... ... үшін оның ... ... ... қажет. Бағдарламаның тиімділігін талдағанда көп нәрсе
бағалау әдісін таңдауға байланысты. Ол ... ... ... ... ... ... ... ғана жинау жеткіліксіз, бұған
қоса жобаға қатысы бар адамдардан сұрақ-жауап ... жөн. ... ... ... ... ... бағалай алу үшін, қол жеткізген
жетістіктерді бағдарламаны ... ... ... ... ... және ... кезінде өзіңізге төмендегідей сауалдарды қойған абзал:
• Осы бағдарлама адамдардың мұқтаждықтарына қаншалықты жауап бере ... ... алға ... ... ... жете ... Оның мықты жақтары қандай?
• Бағдарламаның әлсіз жақтары мен кемшіліктері қандай?
• Осы жоба ... ... ... ... жоба туралы не ойлайды және
оған қалай қарайды?
• Бағдарлама жұмысына АҚТҚ/ЖҚТБ-мен ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыруда қаражат қаншалықты тиімді жұмсалды?
• Бағдарлама қандай қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... ... және ... ... ... содан соң онымен
жұмыс істеу үшін талдау керек. Бағдарламаның ... ... ... ... ... қайтадан жоба таңдап, бүкіл циклді басынан бастап
жүргізу керек.
ЖҚТБ індетінің Қазақстанда және оның ... ... ... және оның ... ... елдерде ЖҚТБ індеті даму
үстінде. Оның бұл аймақтағы ең көп таралуы Ресей федерациясында ... ... 900 000 ... ... ... ... Ең көп
зақымданған аймақтар тізімінде Қазақстанмен шектескен Самара, Орынбор
облыстары бар. Сондай-ақ, ... ... ... ... провинциясы
Қытайдағы АҚТҚ-ны жұқтырғандардың саны бойынша төртінші орында.
АҚТҚ-ның Орталық Азия, Кавказ республикаларында пайда болуы өте ... ... ... қалып отыр. Ал індеттің жалпы таралуы тіркелгендер
санына қарағанда барлық жерде де өсу, ... ... ... Өзбекстанда
осы қауіпті індет соңғы жылдарда ... яки, ... ... ... АҚТҚ ... 91%-ы ... ж.ж. аралығында анықталған.
22 кестеде көрсетілгендей, ... ... ... ауру ... ... ... кең ... үстінде. Бұған коммерциялық секс
үлкен роль атқаруда.
АҚТҚ ... ... ... ара ... жыл ... ... Ол 2001 ... 12%-дан 2003 жылы 18%-ға көтерілді. ... ... ... ауру жұқтырғандар тіркелген. Эпидемия, әсіресе, ел
астанасы Ташкент (48%) пен оның айналасындағы елді ... ... ... ... ... ... төмен және
ол негізінен есірткіні тамырға шаншу арқылы тарауда. Көп тараған жері Ош
пен Чу облыстары және ... ... ... тұрғындардың ең кем дегенде 2%-
ы есірткіні тамырға (шаншумен) егіп қолданады деп ресми болжанған елде АҚТҚ-
ның ... және кең ... зор ... ... аймағында жүргізілген жаңа зерттеулер бұл індеттің Азербайжанда
шұғыл дамып жатқанын көрсетті. Баку қаласындағы көшеде есірткіні ... ... ... АҚТҚ-ны жұқтырғандар. Бұл көресткіш көшеде
тәнін сататындар арасында ... ал ... бұл ... кафе-
мейрамханаларда, саунада айналысатын әріптестері арасында 6% құрайды. (WHO
Regional Office for Europe, 2004, ДДСҰ — ... ... ... ... ... шетелдік студенттердің арасында
1987 жылдан басталды. Ауруды жұқтырудың тіркілген саны ең күрт көбейген
кезі 2001 жыл (1175 ... ... ... ж.ж ... Қазақ
Республикасы тұрғындарының арасында ... ... ... ... (індет) басталғаннан бері 01.01.05-ж. мәлімет бойынша АҚТҚ-ны
жұқтырғандардың ресми түрде тіркелгендерінің саны 4696, алайда ғалымдардың
болжамы бойынша іс жүзінде ... 13000 адам ... ... АҚТҚ-ны жұқтырғандардың 100 мың тұрғынға шаққандағы
көрсеткіші 38,3-ті құрайды.
Басқа да ТМД елдеріндегі сияқты, Қазақстан Республикасындағы АҚТҚ-ның
ең басты берілу жолы — ... ... ... ... ... ... ... берілуі 77,5 % құрайды. (Мәлімет бойынша елде 200 000 ... адам ... ... ... ... ... де ... келе жатқаны
байқалады. Оның арасалмағы 2004 жылы 29,3% құрады. Аурудың жыныстық ... ... үдеп ... ж — ... ж — ... ж — ... ж — 29,3%
Қазақстанның барлық аймақтарында да індет бар. АҚТҚ-ны жұқтыру
көрсеткіштері ... ... ... ... Қостанай облыстары
мен Алматы қаласында жоғары. Осы жағдайға байланысты Алматы қаласы алдыңғы
орында. 2004 ... ... — 199, ол 2003 ж. ... (187) 1,1 ... ... ... АҚТҚ/ЖҚТБ індеті өзінің ... (бұл оның үш: ... ... және ... ... екіншісі). Павлодар, Қарағанды, Теміртау, Шымкент қалаларында
қоғамның шетке ... ... ... ... ... 5%-дан тұрақты
жоғары, ал жүкті әйелдер арасында әлі де 1%- дан ... жас ... ... бөлінген топтарына көз салсақ, ауруға ең
көп ... ... ең көп ... топ — 15-29 жас ... олар ... ауру ... 64%-ын ... жұқтырудың жас мөлшеріне қарай арасалмағы (01.01.05ж мәлімет
бойынша)
Таблица
0-1 жас 60 жас және одан ... ... және ЖҚТБ ... ... ... Дүние жүзі бойынша 20 млн. адам ЖҚТБ ... көз ... жылы ... жүзі ... өлгендердің 5%-ын ЖҚТБ туындатқан.
2004 жылы ЖҚТБ-дан 3млн., 2004 жыл 5млн. адам ауру ... жүзі ... ... адам ... ... жасайтын мезгіл жетті
Енді сіздер ЖҚТБ-ға қарсы күрестің амалдарын білесіздер. Сізде мен
жеткілікті ... ... ... ... осы ... ... өз-өзіме
көмектесу мүлдем қолымнан келмейді деген сезім болуы мүмкін. Бірақ ...... бір ... істеу. Көмекке мұқтаж жақыныңыздың үйіне барып
немесе АҚТҚ-ны жұқтыру қаупі ... ... ... ... ... ... беріп, я болмаса іске кірісіп жатқан ... ат ... ... ... өте ... ... жеңіске жетпейді. Бұл
күресте осы әлемде бір нәрсені ... ... ... ... ... мән бере ... бір адамдай жұмыла әрекет ететін әр ... ... ... мен әйелдер жеңіске жетеді. ...... — күш пен ... ... ... ... пен ... жайлы
Ізгі хабар бар.
Сіз бүкіл әлемді өзгерте алмайсыз, бірақ бүгін қай жерде болса да бір
адамның жеке әлемін өзгерте ... ... ... ... және ... ... ... және жоспарлау
Жобаны таңдау
Бағалау

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
СПИД (ЖҚТБ) және СЕН40 бет
Балуанның техникалық дайындығының міндеті, әдісі, тәсілдері29 бет
Жастардың нашақорлығы әлеуметтік мәселе ретінде және оны шешу жолдары туралы18 бет
ЖИТС және жүктілік 12 бет
Күрес тәсілдерін оқыту әдістемесі20 бет
Күресті жүргізудің тәсілдерін үйрену және жетілдіру28 бет
Халықтың басым топтары үшін медициналық және әлеуметтік қызметтердің жоғары сапасын қамтамасыз ету26 бет
Қазақ күресі7 бет
Қауіпті ауруларды және ғасыр дертін күштеп емдеу11 бет
Алдыңғы азиядағы мамлюктер21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь