Тараз қаласындағы археологиялық қазба жұмысы

Одан әрі қала тарихына және Талас аңғарында Көне заманнан бізге жеткен бабаларымыздың бай мұраларын зерттеуге қомақты үлес қосқан, 1880-1898 жылдары Әулиеата уезінің бастығы болған, өлкетанушы В.В. Каллаур еді. Ол өзінің саналы өмірінде өлкеміздегі тарихи мәдени мұралар туралы көптеген қызықты деректер жинап, оларды 1895 жылы Ташкент қаласында ұйымдастырылған Түркістан әуесқой археологиялық үйірмесіне жазбаша жіберіп отырды. Өзінің қызметінің көптігіне қарамастан Әулиеата туралы ел арасынан ауызекі қызықты деректер жинап, 1864 жылы Көне Тараз қаласының жоспарын қағазға түсіріп тарихымызға үлкен үлес қосты. Өлкемізге алғаш қызметке келгенде дала төсіндегі ежелгі заманнан жеткен тарихи ескерткіштерге қамқорлық жасап, уақытын бөліп, олар жергілікті халықтын мұрасы екендігін ыждақаттықпен түсіндірді. Көп ғасырлар бойы тарих қойнауынан бізге жеткен мұраларды зерттеуге едәуір үлес қосқан О.Л. Иванов, П.Н. Лерх, Н.Н. Пантусовтардың есімдерін де мақтанышпен еске алуға болды.
Ғасырлар тереңінен бізге жеткен көне Тараз қаласына академик В.В. Бартольдтың ұсынысы бойынша 1927 жылы археолог М. Массон археологиялық қазба жұмысын жүргізіп, тарихи деректердегі қала туралы мәліметтер толық дәлелденді. Көне қаламыздың тарихын және Талас өңіріндегі ескерткіштерді зерттеуде сүбелі үлес қосқан КСРО Ғылым академиясының Н.Я. Морра атындағы тарихи және мәдени материалды институтының Қазақстан филиалы және Талас өңіріндегі ескерткіштерді зерттеуде сүбелі үлес қосқан КСРО Ғылым академиясының Н.Я. Морра атындағы тарихи және мәдени материалды институтының Қазақстан филиалының ұйымдастыруымен 1936-1939 жылдары археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Бұл аса жауапты істі белгілі ғалым Н.А. Бернштам басқарды. Бұған әр түрлі саладағы маман иелері мен ғалымдар, бір топ тарихшылар қатысты. Археологтар қазба жұмысын негізінен қаланың шығыс
        
        Тараз қаласындағы археологиялық қазба жұмысы
Одан әрі қала тарихына және Талас аңғарында Көне заманнан ... ... бай ... ... қомақты үлес қосқан, 1880-1898
жылдары Әулиеата уезінің бастығы болған, өлкетанушы В.В. ... еді. ... ... ... өлкеміздегі тарихи мәдени мұралар туралы ... ... ... ... 1895 жылы Ташкент қаласында ұйымдастырылған
Түркістан әуесқой археологиялық үйірмесіне жазбаша ... ... ... көптігіне қарамастан Әулиеата туралы ел арасынан ауызекі қызықты
деректер жинап, 1864 жылы Көне ... ... ... ... ... ... үлес қосты. Өлкемізге алғаш ... ... ... ... заманнан жеткен тарихи ескерткіштерге ... ... ... олар жергілікті халықтын мұрасы екендігін ыждақаттықпен
түсіндірді. Көп ғасырлар бойы тарих ... ... ... ... ... үлес қосқан О.Л. Иванов, П.Н. Лерх, Н.Н. Пантусовтардың
есімдерін де ... еске ... ... ... бізге жеткен көне Тараз қаласына ... ... ... ... 1927 жылы ... М. Массон археологиялық
қазба жұмысын жүргізіп, тарихи деректердегі қала ... ... ... Көне ... тарихын және Талас өңіріндегі ескерткіштерді
зерттеуде сүбелі үлес қосқан КСРО Ғылым академиясының Н.Я. ... ... және ... ... ... ... филиалы және Талас
өңіріндегі ескерткіштерді зерттеуде сүбелі үлес қосқан КСРО ... Н.Я. ... ... ... және ... ... ... филиалының ұйымдастыруымен 1936-1939 жылдары
археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Бұл аса ... істі ... Н.А. ... ... Бұған әр түрлі саладағы маман иелері мен
ғалымдар, бір топ тарихшылар қатысты. ... ... ... ... ... пен ... жағында жүргізіп, араб тарихшысы ... ... ... ... ... ... ... жерінде қалаға
кіретін қақпаның орнын ... ... ... соғылған бекіністің
қалдығын кездестірді. Осында жаппай жүргізілген ... ... ... қала ... бес мәдени қабаттардан тұратынын және бірнеше рет
қиратылып қайта салынғанын ... ... бұл ... ... тұрмыстарында кең пайдаланған ыдыс-аяқтар мен ... ... ... тиын ... табылуы сөз жоқ, ... ... ... растайды. Осы қазба барысында ғасырлар
тереңінен бізге жеткен сәулет өнерінің бірі - ... ... еді. ... ... А.Н. ... ... ... қазіргі көк базардағы
Шахристан бөлігінің ... ... жер ... ... Ол ... бөлмеден
тұрады, қабырғалары көп ... ... ... ... ... еденге сары және қызыл түсті шаршы тас тақта төселсе,
екінші бөлмеде ішкі қабырғалар қызыл ... ... ... ... ... ... астау мен кірлендер табылған,
қабырғалардағы әлі түсі кетпеген ... ... ... ... ... ... ... майын алатын өнер туындысы іспетті еді. Бұл құрылыс
Қараханид дәуіріндегі ... ... ... үлгілері пайдаланылған
ғимарат. Осы монша ... ... К.М. ... "Бұл ... ... ерекшеліктері жылыту жүйесі, өрнектеу мәнері мен ... ... ... оның ХІ-XII ғғ. ... экономикалық өркендеу
кезеңіне куә", - деп жоғары баға берді. Ежелгі Тараз қаласының орнына 60
жылдары ... ... ... ... институтының бір топ
ғалымдары Т.Н. Сенигова, Е.И. Агиеева, Г.Н. Пацевич сияқты ... ... ... қомақты үлес қосты, Олар ... бес ... ... ... қабатқа жетіп, тарихымыздың төркіні ілгеріден
бастау алғаны жан-жақты дәлелденді. Соғыстың ... ... ... жұмысы негізінде қаланың мәдени қабаттары тек VI ... деп ... ал 60-шы ... ... ғылыми жұмыстар барысында
қаланың біздің эрамыздың I ... өмір ... ... ... ... жүргізілген кешенді ғылыми жұмыс барысында ... рет ... ең ... ... X-XУ ғғ. ... патшалығының шығарған тиын
ақшасы мен 73 жылы соғылған Рим императоры ... ... ... сөз жоқ, ... ірі де ... империялармен сауда жасалғанын
дәлелдейді. Одан әрі ғалым Т.Н. Сенигова Тараз қаласы біздің эрамыздың ... ... жай ... қорғаныс дуалдармен қоршалған бекіністі қала
екенін археологиялық қазба барысында дәлелдеді. Осы зерттеу ... ... ... ... ... ... дәуіріндегі адам баласының
мекендегенін дәлелдейтін бірнеше шақпақ тастан жасалған тас ... да көп ... ... ... ... ... қаласының орналасқан өңірі көп адам баласының ертеден
егіншілікпен, қолөнер мәдениетімен айналысқанын, Қола мен Сақ ... ... ... ... ... көптеген жәдігерлер табылды.
Бұған осыдан бірнеше жыл бұрын көне қаланың ... ... ... эрамызға дейінгі IX-VII ғғ. жататын Қола дәуірінің өлікпен бірге
қойылған қыш ыдысы, ... ... ... ... ... ... мүсіні, қола қазаны мен егіншілікпен айналысқанын растайтын
дән жарғышы дәлел.
Жамбыл ауданы Ақбұлым ауылының маңындағы ... жеті ... мен ... ... ... ... маңындағы үш обасы сөз жоқ, ежелгі
Таразға қатысты орын әрі ... ... жайы ... ... ... керек.
Ежелгі көшпенділерд тарихынан тағы да бір ... ... ... көзі ... ... ... ауылының шығыс жағындағы Қарасай шатқалындағы
жарғабақ тастардағы таңбалар. Олардың бетінде ... ... ... ... көшпенді тайпаның тұрмыс тіршілігін бейнелейтін көптеген
төрт түлі малдың суреттері бейнеленген. Оның ішінде қос өркешті ... ... ... ... бар. Бір ... ... ... үйірлері үшін
шабысып-шайнасып жатқан сәйгүлік айғырлардың суреті кімді де ... ... ... ... ... өте ... кездесетін
хайуанаттарды қолға үйреткенін айғақтайтын көгеннің суретінің салынуы да
құнды мәлімет. Көне заманнан ... ... ... ... ... ... жүрген адамдардың суреттерін де ... Тас ... өнер ... қола ... ... ескерсек, бұларды Тараз
өңірінде ол қала ... ... ... ... ... ... ... қалдырған мұралары демекпіз.
"Көне қаланың әр жерінді жүргізілген қазбалар «Тараз ... ... ... ... мен ... берді" - дейді көрнект
ғалым К. Байпаков. Шын мәнінде қазба барысында ір қоғамдық ғимараттар ... және ішкі ... ... ... ... ... бедерлі тақтайшалардың табылуы қалада сәулетті сарайлар мен қоғамдық
ғимарттардың болғанын ... Оған ... ... ... ою-өрнегі
бар бірнеше қоладан жасалған май шырағдан дәлел ... Міне ... ... ... 568 жылы ... ... Земархты Түркі
қағаны Дизабул (Естими) салтанатты түрде қабылдап өзара келісім шартқа қол
қойылғандығы ... ... ... гүлденіп дамыған кезеңі Х-ХІІ ғасырлардағы ... Бұл ... ... мен ... ... мен ... дамуымен
бірге қалада еңсесі биік сәулетті ғимараттар, халыққа қызмет ... ... бой ... ... Оған Қараханидтер дәуірінде ел
басқарған қала датқаларының атына арналып соғылған облыстык ... ... тас ... ... ... бір сұлуының жоғалтып алған
сақинасы табылды. Ол қазір Мұражай экспозициясына ... ... ... ... ... ол көп ... монша болған. Бұл
архитектуралық ескерткіштің батыс ... ... екі ... ... сулары ағатын әртүрлі диаметрдегі күйдірілген балшықтан ... ... ... Бір ... екі ... ... түсіріліп, оған арнаулы су
тазартқыш сүзгі және бүйірінде тесігі бар ... ... ... суды сол ... ... айналасы таспен өрілген құдықтан алғаны
көрінеді.
Ортағасырлық моншаларды зерттеушілердің ... ... олар орта ... VIII ... пайда болған. Моншалардың адам денсаулығына, көңіл
сезіміне әсерін айтумен бірге, оның ішкі безендірілуінің маңызын X ... ... өз ... бірінде "Моншаларда адам келбеті, бүркіт
тұмсықты екі бүйрінде төрт қанаты және хайуан тырнақты екі қолы бар, ... ... деп ... ... ... ... жиі ... - деп жазған.
Ал басқа авторларда моншаның адам денесіне ... ... ... ... хайуан суреті рухани және табиғи күштерді әлсіретеді деп санаған.
Сондықтан моншаны адамды ... ... ... ... ... әшекейлеуді ұсынған. Бір өкініштісі ... ... ... ... қазу ісі қаражат болмай жабылып қалғандығы.
* * *
Өмірдің негізгі күретамырына айналған Ұлы Жібек ... ... ... аты ... ... ... ақыл ой ... абыздар, ақындар,
күйшілер де болған. Көне деректер біздің туған ... ... ... кем емес ... ... Соның бірі арабтың ... Яқұт ... ... ... ... ... ... сөздігі) немесе "Елдер жайлы сөздік" атты еңбегінде Тараз туралы
айта келе "Одан бір топ ғалымдар шыққан ... ... өз ... Махмуд
бин Әу бин ат-Тарази деген ғалымның атын ... "Ол ... ... мәнерлеп оқудың үздігі болатын, Әбу Садық Ахмал ибн Хасан аз-заңды
Әл-Бұхари ... ... ... еді" - ... ... ... ... дәуірінде білім алған, ол уақыт ғылым мен мәдениет дамып,
сәулет өнерінің ... ... ... ... ... ... ... Ә. Дербісалиев Махмуд туралы ойын әрі ... ... өз аты ... ... ... ... - Әлі
Бабасының аты - Әбу әлі ат Тарази деген сөз оның Тараздан екенін, Таразда
туылғанын меңзейді. ... ... ... ... ... ... алған.
Автор өз ойын: "Махмуд Тараз өлкесін ежелден мекендеген жергілікті дулат
тайпасынан ... ... Ол өте ... озық ... ... ... болған деп жалғастырады.
Араб тарихшысының мәліметінде "Орта Азиялық ойшыл тарихшы Әбу соғд Абу ... ... ... жж.) ... ... ... "Мен оның
қолынан иджаза (диплом) алып едім дегені тілге тиек ... Осы ... ... ... "Олай болса Махмуд Тараздағы үлкен ғылым ордасын
басқарған деп батыл айтудан тартынбаймыз" -дейді.
Біз үшін ... ... ... ... ... ... ... туылған
тағы бір жерлесіміз толық аты-жөні Әбу Таһир Мұхаммед бин Әбу Насыр Ибраһим
бин Макки ат-Тарази Таразда ... ... ... ... ... ... айтылады. Ол жөнінде ғалым ... ... ... ... ... ... деп ... Әрине Тараз тек
өзінің тарихымен ғана емес зиялы ғалымдармен де атағы ... ... * ... ... ... ... тығыз байланысты әлі де жете ... ... ... бірі - ... қала ... діни нанымдары.
Тарихи деректер бойынша Тараз қаласының тұрғындары зороастризм, манихеи,
будда және ислам ... ... Көп ... бой ... ... және
археологиялық қазба барысында зерттеліп дәлелденген ... ... Бұл дін ... I-II ... өмір сүріп, бертін келе V
ғасырда Тараз қаласының тұрғындары қабылдаған. ... ... ... ... 1904 жылы ... 1931 жылы ... мен Базар
көшелерінде жер қазу кезінде ... ... ... қаланың түстік жағындағы Тектұрмас жотасында құрылысқа
тастар алып жатқанда адамның сүйегі салынған ... ... ... орай 1939 жылы археолог Г.Н. Пацеевич қазба жұмысын жүргізіп ежелгі
қала тұрғындарының жаппай ... ... ... ... ... ... жуық киіз үй формалы құмыралар сияқты табыттарға
жерленгені ... Қала ... ... ... ... осы ... қамқорлыққа алып, онда ғылыми ... ... ... бай материалдарға байланысты Тектұрмас жотасына мұражай
ашу қажет деп ойлаймын. Себебі ол Оңтүстік Қазақстанда ... тек ... ... мұра.
Ата-бабаларымыздың бізге мұра етіп қалдырған осы ... ... ... ... ... ... ... Ғылым Академиясының Ә.
Марғұлан атындағы арехология ... ... 90-шы ... ... ... бос жерлерінде шағын археологиялық ... ... ... жұмысы негізінде Шахристанның оңтүстік Шығыс жағынан
табылған Х-ХІ ғасырларға тән ... ... ... ... мен
тұрғызылған қоғамдық үйлердің қалдықтарынын ... ... ... ... ... болады.
1997 жылы облыс басшылығының қолдауымен жүргізілген қазба жұмысы кезінде
негізінен ішкі қамал тұрған жерінен көлем 10 х 10 м, ... ... ... ... ... ... төселген алаң табылды Одан әрі 1,5 м
тереңдікте кірпіштен және соқпа дуалдан ... ... ... ... ... ... өрт болғандығын растайтын қалыңдығы 5 см, өртенген қамыстың
қалдығы және осы уақытқа дейін бүлінбей сақталған ... және ... ... шықты Осы Тараз қаласындағы қазба барысында табылған 13 соғды және
Түркі дәуірінің тиын ... сөз жоқ жуық ... ақша ... ... ... Осы ... аузы ... қарап төңкеріліп қалған
зороастризм дінідегі адам жерлейтін құмыра табытының ... ... ... ... ... ... ... салып Тектұрмас зиратына жерлеу
үшін алып келген болуы керек, бірақ үлкен бір ... ... ... ... ... ... адам жерлейтін зираттың табылуы тарихта бұрын -
соңды кездеспеген жағдай. Қазақстанға ... ірі ... К. ... ... бойында қала салғанын айта кетіп "Екі жыл ішінде салынған
қала мықты бекітілген, айналасы екі ... ... ... ... ... ал ... ... тұрғызылған мұнаралары бар" деп
суреттейді Осыған орай біз үшін тағы бір ... ... ... қабырғасынынан 6 г тереңдіктен қап-қара саздан өріліп шыққан ұзын
қабырғаларының қалдығын таптық. Кім ... бұл ... ... ... ... ... үшін ... ежелгі Тараз қаласының бекініс орыны болар
әрине оны зерттеу келешектің ісі.
Осы қазба барысында тарихымыздың діңгегіне айналып отырған Тараз ... ... ... тек 40 °/0 ғана ... қазба жұмысы
жүргізілді. Қаланың
негізі болып саналатын және ... ... ... орналасқан терістік
Батыс жағында қазба жұмысы жүргізілген жоқ. Сонымен қорыта келгенде тиісті
қаражат ... ... ... ... ... ... сөз жоқ қаланың
негізгі орны Цитадель мен ... біз ... қала ... ... жүріп өткен жолының тіршілік ... ... ... ... дау жоқ.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тараз қаласы40 бет
Тараз қаласының тарихы4 бет
Алматының табиғи-климаттық жағдайларының сипаттамасы7 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Бес арыс2 бет
Кәсіпорын қызметінің тиімділігі жайындағы жалпы түсінік38 бет
Кәсіпорынның ақшалай қаражаттарын басқару34 бет
Смог9 бет
Смог (түтінді тұман)4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь