Мұғалжар тауына физикалық – географиялық сипаттама

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

І Тарау Мұғалжар тауына физикалық . географиялық сипаттама.
1.1.Мұғалжар тауының жер бедерінің ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Мұғалжар тауының геологиялық құрылымы және пайдалы
қазбалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6

ІІ Тарау Мұғалжар тауының топырағы, өсімдік және жануарлар
дүниесі
2.1. Мұғалжар тауының климаты және ішкі сулары ... ... ... ... ... ... ... .10
2.2. Мұғалжар тауының табиғат зоналары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
Кіріспе
Мұғалжар тауы - Оралдың оңтүстік жалғасы, Ақтөбе облысы аумағында. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 400 км-ге созылып жатыр. Ені 200 км-дей. Орташа биіктігі 300 м, ең биік жері — Үлкен Боқтыбай тауы (657 м). Солтүстігінде жіңішке бұйрат түрінде басталып, әрі қарай бір-біріне жарыса орналасқан екі қатар тізбекке бөлінеді. Олардын арасын беті сәл белесті ойыс бөледі (ені 15 — 20 км). Жоталар кей жерлерде бір-бірімен төбелер жүйесі арқылы жалғасады. Аралық өңірде девон мен тас көмір дәуірінің құмтас пен әктас жыныстары таралған. Жоталар кембрийге дейінгі және палеозойлық кварцит, кристалдық тақтатас, гнейс, гранит, т.б. жыныстардан құралған. Батыс Мұғалжар, немесе Бас жота бір-бірімен тіркесіп, меридиан бағытында созылатын жеке қырқалар тізбегін түзеді. Онтүстік бөлігі биік жөне қатты тілімденген. Шығыс Мұғалжар тауы аласа, төбесі тегіс шоқылар тізбегі түрінде. Солтүстік бөлігі айқын тау сипатында, оңтүстікке қарай бірте-бірте аласара береді де маңайындағы жазықтан аз-ақ көтеріліп тұратын аласа төбеге айналып кетеді. Мұғалжар тауының 48° с. е. маңында аяқталады, одан оңтүстікте абстракциялық биіктігі 250 м-ден аспайды. Мұғалжар тауының Ырғыз өзені салалары арасындағы суайрықты құрайды. Солтүстікке қарай Ор өзені ағып шығады. Климаты тым континентті, кысы суық, қар жамылғысы жұқа. Қаңтардың ортасында температурасы -15 — 18°С. Жазы
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.В. П. Горощенко., И.А. Степанов «Табиғаттанудан сабақ беру методикасы» Алматы, 1981жыл.
2. «СССР физикалық географиясы» Алматы, 1986ж
3.Б. Асубаев, Г. Сулейменова, К, Ысқақова., С. Көбенкулова «Қазақстанның физикалық географиясы оқыту әдістемесі» А - 2004ж
4. Власова Т.В. «Материктердің физикалық географиясы» А, 1984.
5. Бейсенова Ә «Қазақстан табиғатын зерттеу және физикалық географиялық идеяларының дамуы» Алматы, 1990ж.
6. «География және табиғат» 2003 №6
7. В.П. Максаковский «География» Алматы 1997 жыл.
8. «Қазақ Совет Энциклопедиясы» Алматы 1974 жыл.
9. «Материктермен елдерде» Алматы 1983 жыл.
10. «Материктер» Ақназаров Х. Алматы 1989 жыл.
11. Колесник С.В. «Жалпы жертанудың негіздері» Алматы – 1952ж.
12. Мұқашев Ж.М. « Жалпы жертану» Алматы – 2002ж.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
...........................................2
І Тарау Мұғалжар тауына физикалық – географиялық ... ... жер ... ... тауының геологиялық құрылымы және пайдалы
қазбалар....................................................................
.................................. 6
ІІ ... ... ... ... ... және ... Мұғалжар ... ... және ... ... ... ... ... тауы - Оралдың оңтүстік ... ... ... аумағында.
Солтүстіктен оңтүстікке қарай 400 км-ге созылып жатыр. Ені 200 ... ... 300 м, ең биік жері — ... Боқтыбай тауы (657 м).
Солтүстігінде жіңішке бұйрат түрінде басталып, әрі ... ... ... екі ... ... ... ... арасын беті сәл белесті
ойыс бөледі (ені 15 — 20 км). ... кей ... ... ... ... ... ... өңірде девон мен тас көмір дәуірінің құмтас
пен әктас ... ... ... ... ... және палеозойлық
кварцит, кристалдық тақтатас, гнейс, гранит, т.б. ... ... ... ... Бас жота ... ... меридиан бағытында
созылатын жеке қырқалар тізбегін түзеді. Онтүстік ... биік жөне ... ... ... тауы ... ... ... шоқылар тізбегі
түрінде. Солтүстік бөлігі айқын тау сипатында, оңтүстікке қарай бірте-бірте
аласара ... де ... ... ... ... ... аласа төбеге
айналып кетеді. Мұғалжар тауының 48° с. е. ... ... ... ... ... 250 ... аспайды. Мұғалжар тауының
Ырғыз өзені салалары арасындағы суайрықты құрайды. Солтүстікке қарай ... ағып ... ... тым ... кысы ... қар ... ... ортасында температурасы -15 — 18°С. Жазы ыстық, құрғақ, шідденің
орташа температурасы 21 — 25°С. ... ... ... 200 — 250 ... ... ... ... даласында боз, бетеге, сұлыбас өскен.
Оңтүстікке ... ... ... ... ... ауысады (бетеге, жусан,
т.б.). Жыраларда анда-санда қайың, көктерек, тал, мойыл кездеседі. ... ... жер ... шығып жататындықтан өңір егін егуге қолайсыз.
Егіншілікке пайдалануға жарамды жерлер тек ... ғана ... ... ... қоры мол. ... тауының қойнауында мыс, никель, марганец,
сирек металдардың, фосфорит және тас көмірдің кен ... ... ... (никель, фосфорит, т.б.) өндірілуде.
І Тарау Мұғалжар тауына ...... ... ... жер ... ... ... шикізаттың мол кездесуі ежелгі адамдарға түрлі еңбек
құралдарын жасауына, ал плейстоцендегі табиғи жағдайлар тұз ... ... мол ... ... Мұалжар тауында ашель заманына ... ... ... ... ... жиі ... ... тауының басқа өңірдегі палеолиттік кешендерден өзгеше екендігін
көрсетеді. Сондай-ақ олардың Қаратау, Маңғыстау мен ... ... ... ... және ... ... аз да
болса байланысы бар екендігі аңғарылады. Әсіресе мұндағы Мұғалжар 3 - 6
ескерткіштерінен ... ... ... ... ... ... ... аралықты камтитын тас құралдар Қазақстандагы палеолиттік
ескерткіштердің хронологиясын, кезеңдестірілуін және ... ... ... ... бірі ... ... тауының жер бедерінің ерекшелігі қазіргі жер бедері жердің ішкі
және сыртқы күштерінің ... ... ... ... ... сыртқы
күштер әрекеті әлі тоқтаған жоқ. Ішкі күштердің әрекеті кейінгі тау түзілу
процестері, биік таулы аудандардың шетінде ... ... мен ... байқалады. Жер қойнауында тоқтаусыз жүріп жатқан қозғалыстарды
тектоникалық ... деп ... Жаңа ... ... ... ... және төрттік (антропоген) дәуірлерін қамтиды. ... ... ... ... ... қатпарлы-жақпарлы
тауларға айналды. Тау жасалу процесі қазір де ... ... ... ... ... тілімделген жас өзен аңғарларының болуы айғақ, ... биік ... ... тән ... жер сілкінулер де
тектоникалық қозғалыстардың болып ... ... Жер ... ... ... ... Жер ... - аса қауіпті апат
әкелетін табиғат ... ... Жер ... сейсмикалық аспаптардың
(сейсмограф) тіркеуі бойынша тәулік сайын орта ... ... ... ... ... 100 ... жуық жер ... болып тұрады. Бірақ олардың бәрі
апатты емес. Жер сілкіну - жер асты ... ... ... жер ... ... Жер ... жер бетіндегі біліну, сезілу күшіне сәйкес
халықаралық кесте (МЗК-64) бойынша 12 ... ... 1964 жылы ... ... ... бас ... құралған кесте
қабылданды. ТМД аумағында қолданылатын осы кесте бойынша 1 балл мен 4 ... ... жер ... күшін жан-жануарлар мен адамдар сезеді. Ал 4
пен 9 балға дейінгі аралықта құрылыс орындарының ... ... ... ... ... ... және ... металлогения аймағы - Мұғалжар өңірінде ... ... ... ... ... Ақтөбе облысы жерінде Орал металлоген
белдеудің оңтүстік жалғасы болып ... ... ... - ... ... байкал қатпарлығы кезіндс Орталық Орал терең жарылысы
Орал тауын батыс және шығыс ... ... ... дейінгі кезеңнен
бастап осы бөліктердің әрқайсысы түрліше ... ... ... ... – клинальдық батыс бөлігі Шығыс Еуропа ... ... ... ... ... протерозойлық іргетас құрады.
Оралдың эвгеосинклинальдык шығыс ... ... ... ... ... Бұл ... ... магматизмнің дамуына және
көптеген ... ... ... ... ... әсерін
тигізді. Нәтижесінде Мұғалжардың эигеосинклинальдық бөлігі батыстан шығысқа
қарай ... ... ... ... синклинорийлік Жасыл
тасты, антиклинорийлік Шығыс ... ... ... ... (металден, белдемдерге) бөлінді. Аталған белдемдер бір-
бірімен терең ... ... ... Антиклинорийлік және
синклинорийлік белдемдерде байқалған алмасулар жер ... ... ... тікелей көрсеткіші ретінде танылады. Синклинорийлік
белдемдерде қара ... мыс, ... ... ... ... мен алтын кендері басым келеді. Шығыс Мұғалжар белдемінің
кембрийге дейінгі ... ... ... ан тофиллит-асбестің,
фафиттің, мускониттің, тау хрусталінің кендері ... ... ... ... мыс ... ...... облысының Мұғалжар ауданыңда
орналасқан кенді өңір. Мұғалжар атырабында ... мыс ... бар ... ертеден белгілі. Аралша, Авангард, т.б. мыс-
колчеданды ... ... ... ... жаңа мысты аймиқ қатарына
жатқызды. Ең басты кендер негізінен Тагил-Магнитогор белдемінің (Оралдың
бас мыс-колчедан ... ... ... ... ... ... белдемнің солтүстігінде орналаскан. Колчедандық кендер мен
кентастар белгілері, ... ... ... ... кеңінен
тараған және олардың әр түрлі жынысгары ... күрт ... ... ... ... ... құрайтын геосинклинальдық ойпңдарда
(синклинорийлерде) орналасқан. Жанартау-тектік ... ... ... және көлденең жарылыстар белдемдерінің қиылысқан немесе бір-
біріне түйіскен жеке ... ... ... ... ... вулканиттердің көмейлік және субжанартаулық фациялардың дамуымен
сипатталады. Синклинорийлік ... ... ... ... ... ... оңтүстікке, батыстан
шығысқа қарай жылжуы силурдан ... ... ... ... ... жасы әр ... ... кендердің пайда болуына ... ... ... кентас жаралуымен тығыз байланысты аймақтық жасыл
тастық ... ... ... де осы ... ... Осы ... қарай Ортаңғы Ор, Біршоғыр, Сакмара ... ... ... ... ... Қиялыкөл-Қарақұм, Бақсай сияқты кенді
аудандарға ... ... ... ... ... - ... облысының Мұғалжар тауындағы
сирек металдардың кендері ... ... ... ... кентастануы
негізінен кембрийге дейінгі ме-таморфтық кешендерінен (гнейс, амфиболит,
кристалдық тақтатас) құралған және Шығыс ... ... ... ... ... ... ультраметаморфизмімен палеозойдың
орогендік граниттік магматизмімен байланысты мигматиттер, ... ... ... кең ... Сирек жер элементтерінің акцессорлық
кентастануы (монацит, ... ... т.б.) ... ... бір ... топтасқан. Бұл кентастанудан қорымды кендер,
кентас белгілері ... ... ... ... екі ... ... ... байланыста болатын сирек металл және
сирек жер элементтерінің кентастануы ... орын ... ... ірі ... ... ... магматизмінің бірінші
сатысымен байланыста келеді. ... ... ... ... т.б.) осы ... ... Сирек
металл кентастануының пегматиттік және пневматолиттік-гидротермальдық
типтері бар. ... ... ... ... ... ... жатады. Пегматитті аландар Талдысай массивінің ... ... мен ... ... ... ... Пневматолиттік-гидротермальдық тип фейзендік (Шығыс),
альбититтік ... ... ... т.б.), ... ... Белқопа), кварц-молибденит-серицитгік кентасты формацияларды
Итасты-бұлақ, Қарабұлақ ... шыңы ... ... - ... ... ... Ор-Елек (Сакмара-
Оралтау) көтерілімінің оңтүстік пен Ор ойпаңында кездесетін ... ... ... палеоген мен миоценнің континентгік шөгінділеріңде шоғырланған.
Ірілері — ... ... алды ... ... мен ... арасында саз
қабатшалары мен линалары бар ақ түсті кварц құмының қалыңдығы 25 ... ... ... ... 95%. ... ретінде магнетит, лимонит,
турмалин, хлорит, циркон, лейкоксен, кальцит кездессді. Құмда 91,6 - 99,0%
SіО„ 0,4% ... 2,52% СаО, 0.26 - 3,72% А1203 + Ті02, 0,77% МgО ... 4 — 4,5 м-ге ... ... ... құмы жоғарғы эоцен
жыныстарында ұшырасады. ... ... ... ... ... құмы ... ... құрамында 96,28% SіО2, 0,33% Ғе,О3, ... бар. Ор ... ... кені эоценнің сексеуіл свитасы
шөгінділерінде түзілген. Құмы сұр, ашық ... ұсақ ... ... ... мен кварцит линзалары болады. Бұл кеннің құрамында 96,3 - ... 0,33% ... 1,28 - 1,50% А12О3 бар. ... ... ... ... мен шыны ыдыс ... жарамды.
ІІ Тарау Мұғалжар тауының топырағы, ... ... ... ... тауының климаты және ішкі сулары
Мұғалжар желі - Мұғалжар тауы атырабындағы дауылды жел. Мұғалжар ... ... ... ... ... және ... облысында жерінің
оңтүстігінде байқалады. Жел осы өңірге солтүстік ... және ... ... Арал ... ... - ... жағалауындағы ойпат
ауасының сорылып тартылуынан және өте кең ... ... ... ... ... дауылға айналады. Шығыс, оңтүстік -
шығыс бағытта соғатын желдің жылдамдығы 20 — 30 м/с, ... 50 ... ... жел ... 30 ... рет қайталанады. Көбіне Қазақстан жеріне
Сібір антициклоны (каңтар наурыз және қараша — желтоқсан айларында) қарлы
боран ... ал ... ... ... ... әсер ... тауы - Оралдың оңтүстік жалғасы, Ақтөбе облысы аумағында.
Солтүстіктен оңтүстікке қарай 400 ... ... ... Ені 200 км-дей.
Орташа биіктігі 300 м, ең биік жері — ... ... тауы (657 ... ... ... түрінде басталып, әрі қарай бір-біріне жарыса
орналасқан екі қатар тізбекке бөлінеді. Олардын ... беті сәл ... ... (ені 15 — 20 км). ... кей ... ... ... арқылы жалғасады. Аралық өңірде девон мен тас көмір дәуірінің құмтас
пен әктас жыныстары ... ... ... ... және ... ... тақтатас, гнейс, гранит, т.б. жыныстардан құралған.
Батыс Мүғалжар, немесе Бас жота ... ... ... ... жеке ... ... ... Онтүстік бөлігі биік жөне қатты
тілімденген. Шығыс Мұғалжар тауы аласа, төбесі ... ... ... ... ... ... тау сипатында, оңтүстікке қарай бірте-бірте
аласара береді де маңайындағы жазықтан аз-ақ ... ... ... ... кетеді. Мұғалжар тауының 48° с. е. ... ... ... ... ... 250 ... ... Мұғалжар тауының
Ырғыз өзені салалары ... ... ... ... ... ... ағып шығады. Климаты тым континентті, кысы суық, қар жамылғысы жұқа.
Қаңтардың ортасында температурасы -15 — 18°С. Жазы ыстық, ... ... ... 21 — 25°С. ... жауын-шашын мөлшері 200 — 250 ... ... ... ... ... боз, ... сұлыбас өскен.
Оңтүстікке қарай астық тұқымдасты ... ... ... ... ... ... анда-санда қайың, көктерек, тал, мойыл кездеседі. Қатты
тау жыныстары жер бетіне шығып ... өңір егін ... ... ... жарамды жерлер тек аңғарларда ғана кездеседі. Жер
асты суының қоры мол. Мұғалжар тауының қойнауында мыс, ... ... ... ... және тас ... кен ... ... кейбіреулері (никель, фосфорит, т.б.) өндірілуде.
Мұғалжар тауында өзен, көл, мұздықтар мен жер асты суының таралуы және
олардың ... ... ең ... ... ... жер ... жылу мен ылғаддың арақатынасына тәуелді. Су қорларының ішінде,
әсіресе, өзен және көл ... ... аса ... Бірақ көпшілік өзен-
көлдердің деңгейлері үнемі күрт ауытқып отырады: кей ... су ... ... деңгейден 2—4 есе артық болса, қуаң жылдары ... ... ... ... ... аймақта жайласқан Қазақстанның
маңызды табиғи қорларының бірі — жер асты суы. Су ... ... ... ... Мұғалжар тауының табиғат зоналары
Мұғалжар тауының дала зонасы орманды даланың оңтүстігінде рес-публика жер
көлемінің 20%-нен астамын алып жатыр. Дала зонасына ... ... ... ... ... ... солтүстігі, Мұғалжар бүтіндей дерлік,
Жалпы Сырттың етегі, Каспий бойы ойпаты-ның солтүстік шеті, ... және ... ... бөлігі кіреді. Бұл зона екі ... 1) ... ... аз) қара ... ... ... шөпті
дала, 2) қоңыр-каштан топырақты, бозды-бетегелі дала.
Бозды-әр түрлі шөпті дала дала ... ... ... алып ... ... ... ... климат өте континентті келеді. Орташа жылдық
атмосфералық ... ... ... мм, жазы ... ыстық,
июльдегі орташа температурасы 20—22°. Қысы қатты.
Далада қара және қоңыр сарғылт топырақ тараған. Ойыс ... ... ... ... топырақтар кездеседі. Тұздану үлкен ала-құлалықты
тудырады. Атмосфералық жауын-шашынның азая беруіне, буланудың көбеюіне ... ... өсе ... ... ... ... ... қарай арта береді.
Өсімдік жамылғысы әр түрлі шөпті-дақылды формациядан ... ... шөп ... бай, ... боз, бетеге, атқонақ, еркек шөп, кермек
(қаңбақ) басым.
Ойпаңдарда және ылғалды жерлерде ... ... ... ... ... ... жібек тәріздес жусан, дала қарабасы. Бозды-бетегелі
дала дала зонасының оңтүстік ... алып ... ... ... ... ... бұл ... кейде құрғаң дала деп те ... ... ... ... ... мм ғана ... түседі. Жауын-шашынның
макси-мумы алдыңғы подзонаға ... ... ... ... ... 22—24°, қысы қатал, қары аз болады.
Мұғалжар тауының ... ... ... топырақ, гу-мус
горизонтының қалыңдығы 35—45 см. Бұл ... ... ... мен ... ... олар ... ... болып келеді де
сортаңдар мен және сормен кезектесіп ... ... ... ... қажет етеді. Мұғалжар тауының өсімдік жамылғысы негізінен бозды-
бетегелі формациядан тұрады, ... ... боз, ... ... ... және сұлы өлең шөп, бандалы т. б.
Мұғалжар ... дала ... ... шай ... шай шөп, ... ... сияқты дәрі-дәрмектік өсімдіктер де өседі.
Қорытынды.
Қорыта айтқанда, Мұғалжар тауы Орал тауының оңтүстігінде Қазақстан
жеріндегі ... ... ... ... Мұғалжар тауының Орал тауынан
айырмасы, оның шығыс беткейі ... ... ... тік ... ... солтүстіктен оңтүстікке қарай 200 ... ... ... жатқан Батыс және Шығыс жоталары арасында ені 15-20 км толқынды
жазық орналасқан. Оның кейбір ... ... да бар. ... ... ... аласа қырқаларға және жеке-дара тұрған Шошқакөл
таулы бұйратына жалғасады. Сарыарқа сияқты Мұғалжар да - ... ... ... түзілген ежелгі таулы өлке. Ең биік жері ... (657 ... ... даланың жануарлар дүниесі өз алдына ерекше. Далада ашық
кеңістікте өмір сүруге бейімделген әр ... ... өмір ... Олардың
түстері өмір сүре-тін жерінің түсіне ұқсас және олар ... ... ... ... жылдың ңолайсыз мезгілінде ұзаң ұйқыға кетеді. Мұғалжар тауының
дала сүт ... ... ... ... са-сық күзен, дала
тынгңандары жатады. Бұл ... ... көп зиян ... Саршұнақтар
ін қазып топырағын сыртқа шығарып, үйіп тастап, жер бетін өзгертіп қалың
томпешіктер пайда етеді. Ең ірі ... ... ... қасқыр, түлкі,
тұяқтылардан бұрын үйір-үйір болып ... ... ... ... ... ... ... көптеген дала торғайлары, тырна,
балшықшы, боз торғайлар бар. Жыртқыш құстардан дала бүркіті мен ... ... ... тізімі:
1.В. П. Горощенко., И.А. Степанов «Табиғаттанудан сабақ беру методикасы»
Алматы, 1981жыл.
2. «СССР физикалық географиясы» Алматы, 1986ж
3.Б. ... Г. ... К, ... С. ... «Қазақстанның
физикалық географиясы оқыту әдістемесі» А - 2004ж
4. ... Т.В. ... ... географиясы» А, 1984.
5. Бейсенова Ә «Қазақстан табиғатын зерттеу және ... ... ... ... 1990ж.
6. «География және табиғат» 2003 №6
7. В.П. Максаковский «География» ... 1997 ... ... ... Энциклопедиясы» Алматы 1974 жыл.
9. «Материктермен елдерде» Алматы 1983 жыл.
10. ... ... Х. ... 1989 ... Колесник С.В. «Жалпы жертанудың ... ...... ... Ж.М. « ... жертану» Алматы – 2002ж.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Американың физикалық географиялық сипаттамасы36 бет
Солтүстік Америка материгіне физикалық-географиялық сипаттама28 бет
Солтүстік Американың географиялық орны22 бет
Солтүстік Американың физикалық – географиялық жағдайы70 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Мал шаруашылығы. Жылқы6 бет
Мұғалжар тауы69 бет
Орал тауы4 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь