Моғолстанның құрылуы, жер аумағы

Жоспары:

1. Моғолстанның құрылуы, жер аумағы.
2. Халқының этникалық құрамы.
3. Моғолстанның ішкі.сыртқы жағдай
5. Әмір Темірдің Моғолстанға жорықтары.
6. Моғолстанның ыдырау кезеңі.
7. Моғолстанның Қазақ хандығының құрылуындағы орны.
        
        Моғолстан мемлекеті
Жоспары:
1. Моғолстанның құрылуы, жер аумағы.
2. Халқының этникалық құрамы.
3. Моғолстанның ... ... Әмір ... ... жорықтары.
6. Моғолстанның ыдырау кезеңі.
7. Моғолстанның Қазақ хандығының құрылуындағы орны.
Моғолстанның құрылуы, жер аумағы. XIV ... ... ... ... ... ... ... шығыс бөлігі – Оңтүстік шығыс
Қазақстан мен Қырғызстан ... ... ... ... ... келесі бөлігі – Мауараннахрдың батысында Әмір ... ... ... ... себебі, Шығыс деректерінде «монғол» сөзіндегі
«н» әрпі түсіп қалып, «моғол» немесе «моғолстан» сөзі қалыптасып кеткен.
Мемлекетті ... ... ... адал қызмет еткен дулат тайпасының
әмірі Поладшы ... Әмір ... ... ... ақсүйектері Поладшының
хан болуға құқы болмағандықтан, өздерін тыңдайтын, Шағатай ... ... ... он алты ... ... 1348 жылы ... ... сайлайды. Ал негізгі саяси билік осы Әмір Поладшының қолында болған.
Әмір Поладшы Моғолстанды Мауараннахрдан біржола ... ... ... ... ... бар ... ... Дулат тайпасы шонжарларының жаңа
құрылған бұл ... ... ... да ... Жалпы,
дулаттардың беделі Шағатай ханның кезінен белгілі. Атақшы тарихшы Мұхаммед
Хайдардың ... ... ... хан өз ... ... бөлгенде,
өзіне адал қызмет еткен дулат әмірі Поладшыға Маңлай-Сүбе жерін берген.
Маңлай-Сүбе Шығыс Түркістаннан ... ... ... жерді алып
жатқан. Осы аумақта Шағатай кезінен бері өз ... ... ... ... ... ... ... құрылуына да белсене
араласқан.
«Тарих-и ... ... ... деп ... «… ... деп ... ... ұзындығы мен көлденеңі 7-8 айшылық жол.
Шығыс шеті (Моғолстанның) ... ... ... және ... және Ертісті өзіне қосады. Солтүстігінде оның шекарасы Көкшетеңіз
(Балқаш), ... және ... ... ... ... ... ... Шалыш және Тұрфанмен шектеседі». ... ... ... және ... ... жа ... ... құрамы. Моғол хандығының тағына негізінен Шығыс
тұқымдары мен монғол ақсүйектері отырған. Әрине, ... ... ... ... ... ... ... тайпалар алғашқы кезінде
өздерінің басымдылығын көрсеткенмен, уақыт өткен сайын жергілікті ... ... ... алып, монғолдарды өздеріне сіңіре бастаған. Ал
қалғандары Шығыс Түркістанға, ұйғырларға ... ... ... ... ... ... ... айырылған.
Жоғарыда көрсетілгендей, Жетісу аймағы Моғолстанның солтүстік-шығыс
жағын алып жатты. Ал бұл ... ... ... үйсін, қаңлы тайпаларының
біздің дәуірімізге дейінгі III – II ғасырлардан өмір сүріп келе ... Одан ... V-VI ... да бұл аймаққа ... ... ... ... Сондықтан да орта ғасырдан дамыған кезінде
құрылған Моғолстанның негізгі халқы ... ... ... ... қаңлы,
үйсін, арғын, баарын, ... ... т.б. ... осы өңірді өмір
сүрген тайпалар еді. Бұлардың ... осы ... ... түркіленіп кеткен монғол тайпалары да болды. Мемлекеттің ұлттық
құрамы онда ... ... ... ... ... ... ... болғанын, сөйтіп бұл мемлекеттің қазақ халқының мемлекеттілігінің
бастауында тұрған елдердің бірі екендігін көрсетеді.
Моғолстанның ішкі-сыртқы жағдайы. Саяси ... орын ... ... ... басына келген Тоғылық-Темір хан елдің ... ... XVI ... ... ... билік еткен әулеттің негізін қалады.
Хандықтың бүкіл аумағын біріктіріп, бір ... ... ... ... ... болады.
Хан өзінің билігін бұрынғы қалыптасқан жүйемен жүргізеді. Оны ұлыстық
басқару жүйесін сақтауынан көруге болады. Дулат тайпасының мұралық ... ... ... ... сол ... қалдырады. Салық жинауда кейбір
жаңа ... ... ... ... ... дін ... Тоғылық-Темірге дейін моғол билеушілерінің ислам дініне енуі
баяу жүріп ... енді хан бұл ... ... ... ... Мырза-
Мұхаммед Хайдардың жазуы бойынша, бір күнде 160 мың адам ... ... ... ... ... ... ... әмірлер мен бектерді
өлім жазасына кескен. Сөйтіп хан ел ішінде қатал тәртіп орнатады.
Тоғылық-Темір өзінің сыртқы саясатында ... ... ... Орта Азия ... ... ... ... әрекет жасайды. 1360-
1361 жылдары Мауараннахрға екі рет сәтті жорық жасап, баласы Ілияс-Қожаны
Мауараннахрдың хан тағына отырғызып қайтады. ... ... ... хан қаза ... ... ... ... реттеп қайту үшін Ілияс-
Қожа Моғолстанға кеткен кезде Орта Азиядағы жағдай күрт ... ... тірі ... оған ... амалсыздан мойындап жүрген әмір Темір
енді Мауараннахрдағы билікті өз ... алу ... ... ... Әмір ... мен Ілияс –Қожа ханның арасында бірнеше рет қақтығысулар
болады. Моғол ханы жеңіліске ұшырайды. ... ... ... ... жаңа ... күш ... келіп, қайта соғысады. Ташкент
қаласының ... 1365 жылы 22 ... екі ... ... шешуші “Батпақ
шайқасы” болады. Жазба деректердің хабарына қарағанда, кесіліскен шайқас
болғаны срншалықты, екі ... 10 ... жуық адам ... ... ... хан жеңіске жетіп, Әмір Темір қашып құтылады.
Батпақты жеңісінен кейін Моғол ханы Самарқанға қарай ... ... ... ... ... қаланы жан аямай қорғайды. Қаланы ұзақ ... ... ... ... ... ... ... індетінен
қырыла бастайды. Қаланы алудың ... ... көзі ... ... ... мәжбүр болған. Сөйтіп, Шағатай ұлысты кезіндегі
билікті қайта ... ... ... ... ... сәтсіздікпен аяқталады.
Бұл сәтсіздіктің басты себебі, билеушілер арасындағы ... ... ... еді. Ақыр ... ... хан да осы феодалдық
талас-тартыстың құрбаны болады.
Бұдан кейін де Моғол хандығындағы ... ... ... ... ... ... мен оның ... Шамс ад-диндер жүргізген. Қамар ад-дин
де өзін тыңдайтын, жас ... ... ... ... ... ... отырғызып, дулат тайпасының әмірлері мен шонжарларының жағдайын
жақсартуға күш салады.
Әмір Темірдің Моғолстан хандығына жорықтары. ... ... ... ... ... ... Мауараннахрдағы билікті өз қолына алып,
күшейген Әмір Темір енді Моғолстанды жаулауға кіріседі.
XVI ғасырдың аяғында Әмір ... ... ... бас ... жорықтар жасайды. Алғашқы жорығы 1371-1372 жылдары ... ... ... ... ... ... бірақ қалаға кірмейді. Жол
бойындағы елді мекендерді тонап, халықтың ... ... ... ... алып ... ... жорықта 1375*1377 жылдары
оңтүстік Қазақстан арқылы жүріп, жетісудің ... ... ... ... ... басшысы Қамар ад-динмен шайқасып, оны жеңеді. Қамар ... ... Үш ... ... ... құтылады.
Әмір Темір Моғолстанға 1380-1390 жылдары да бірнеше рет жорық жасаған.
Бұл жолғы жорықтың жойқындығы соншалықты, Әмір ... ... ... ... ... 120 мың ... ... Темір 1371-1372 жылдары Моғолстанға әскер аттандырады. Олар
Моғолстанның шығыстағфы ... бірі ... ... ... ... талқандап, қайтып оралады. Нақ осы жылы Темірдің өзі ... жері ... ... Сегізағашқа дейін барлаушылық жорық
жасап, көптеген тұтқын алып, қыруар олжа ... ... Бұл ... ... ішкі ... келешекте жасалатын жорықтардың бағдарламасы
болған еді.
Әмір Темір ... 1371 ... 1390 ... дейін он шақты орет
жорық ... Оның ... ... ... Сайрам, Талас арқылы
жүрген. Жетісудің ішкі ... ... Іле ... дейін жеткен. Әмір
Темір 1376 жылы көктемде ... ... ... Қамар ад-динді
талқандау үшін 30 мың адамдық әскер аттандырады. Оны кыпшақ әмір Сасы-Бұға
басқарған. ... ... ... ... ... ... де, ... Хорезмге кеткенін пайдаланып, оған қарсы бүлік шығарады. Сасы-
Бұға Ақ Орданың ханы Ұрұс пен ... ... ... ... көмек
сұрайды. Бұл хабарды естіген Әмір Темір Мауараннахрға тез оралып, Қамар ад-
динді Атбасы маңында (Қырғыз ... қуып ... ... ... кейін де
моғол әмірінің темірге қарсы күресінен ешбір нәтиже шықпаған. Ол 1377 ... ... және ... ... жолдағы Бұғым шатқалында екі рет
Әмір темір әскерлерінен күйрей жеңілген.
Ақ Орда мен Моғолстан билеушілері ... Әмір ... ... тұра алмайтындарын біліп, 1380 жылдың аяғында одақ құруға ... ... бұл ... да еш ... ... ... ... құрылып
жатқанын білген Әмір Темір 1384-1391 жылдардың аралығында алтын Ордаға және
моғол жеріне бірнеше рет ... ... ... біржолата қаратып
алу үшін оның түкпір-түкпіріне 120 мың әскер аттандырады. Осы жорықтарды
Темір ... көп олжа ... ... қой, ... жылқы, топ-
тобымен қолға түскен тұтқындарды мауараннахрға жіберіп ... ... ... ... ... ... толық тәуелдікке түсті.
Моғолстанның ыдырау кезеңі. Моғолстанның ... Әмір ... ... ... жеткен Моғол хандығы мүлде ... ... ... ... ... ... ... Қызыр-Қожа хан
Темірге өзінің тәуелділігін мойындайды. Моғолстан Әмір Темір қаза болғаннан
кейін (1405 ... ғана ... ... ... ... ... ... қол жеткізе бастайды. Моғол ханы Темір өлгеннен
кейін оның әулетінің ішіндегі талас-тартысты ... ... ... Темірдің немерелері Ахмед мырза мен Ұлықбектің арасындағы Ферғана үшін
таласта ол өзінің ... ... ... ... ... ... ... Осы кезден бастап Моғолстан өз тәуелсіздігін ала бастаған. Мұхаммед
хан қаза болған соң, ... ... ... ... ... Бұл ... ... немересі Ұлықбек пайдаланып, өзін
жақтаушы Қызыр-Қожаның немересі Шер-Мұхаммедтің хан болуын қолдайды. ... ... ... көмектескен Ұлықбек енді одан өзіне тәуелді ... ... ... ... ... ... шонжарлары Қызыр-Қожаның екінші бір
немересі Уәйісті хан тағына отырғызады. Бұған наразы болған Ұлықбек ... ... ... жасап, халықты талан-таражға ұшыратып
қайтады.
Моғолстандағы жағдай 1428 жылы ... хан ... ... ... де ... ... күйінде қалады. Хандық билік үшін талас енді ... ... ... пен ... арасында басталады. Таластың нәтижесінде дулат
әмірлерінің қолдауымен есен-бұға 1433-1462 ... хан ... ... ... ... өкімет үшін таласын тоқтатпайды. Ол ... ... ... ... ... Тартыс 1462 жылы ... қаза ... ... ...... ... құрып отырған Жүніс дереу
Моғолстанға оралып, өзін хан етіп ... ... ... ... немересі Абдар-рашид ханның кезінде ыдырай бастайды. Оның Жетісу
аймағы Қазақ хандығының ... ... ... ... ... орны. 1456-жылы Керей хан
мен Әз Жәнібек ханның Әбілхайыр хан ... ... ... ... ... ... Дешті-Қыпшақтан батыс Жетісу жеріне, Моғолстан
жеріне таман ... ... ... ... ... мұрындық болған
маңызды тарихи оқиға еді. Бұл оқиғаның ... ... ... 1428 ... ... ... ханы ... ішкі феодалдық қырқыста қаза болған соң, ... ... ... ұсақ ... ... ... ... қырқыс
үдей түсті. Бұрынғы Ақ Орданың орнына Әбілхайыр ... мен ... ... Шайбани тұқымынан шыққан Әбілхайыр хан бұрын Орда Ежен ... Ақ Орда ... - ... ... 40 жыл (1248-1468)
үстемдік етті. XV ғасырдың ортасында Әбілхайыр хандығында толассыз болып
отырған қан ... ... мен ішкі ... ... ... сайын үдеп
феодалдық езгі мен қанау халық бұқарасын ауыр ... ... ... мен феодалдық бытыраңқылық салдарынан Дешті-Қыпшақ
даласында бұрыннан қалыптасқан мал жайылысын пайдаланудың дағдылы ... ... ... ... ... ... ... алмайтын болды. Бұл көшпенді мал шаруашылығына ауыр зардабын тигізді.
Осындай ауыр тауқымет ... ... ... өмірді, Әбілхайырдың
үстемдігінен құтылып, өз ... ... ... ... ... ... «Тарих-и -Рашиди» атты еңбегінде ... ... «Ол ... ... ... хан ... Ол Жошы ... шыққан сұлтандарға күн
көрсетпеді. Нәтижесінде Жәнібек хан мен Керей ... ... ... хан ... ... жая ... ... Моғолстанның батыс шетіндегі Шу
мен Қозыбас аймақтарын берді. Олар барып орналасқан соң ... хан ... да, ... ... ... ... ... шиеленістер басталды.
Оның үлкен бөлігі Керей хан, ... ... ... ... ... ... жиналғандардың саны 200 мыңға жетті. Қазақ ... 870 ... ... ... ... ... ... батыс Жетісу жері, Шу өзені
мен Талас өзенінің алабы еді. Міне, нақ осы ... ... рет ... ... атау ... ежелден осы алапты мекендеген
қазақтың ұлы жүз тайпалары Дешті-Қыпшақтан ... ... ... ... ... кетті. Әбілхайыр хандығындағы аласапыран соғыс
салдарынан қанжілік болған қазақ халқы бұл араға келіп ес жиып, етек жауып,
экономикалық ... ... ... Мұны ... Дешті-Қыпшақ көшпенділері
Әбілхайыр хан қоластынан шығып, бөгеуін бұзған судай ағылып қазақ хандығына
келіп жатты. XV ... ... ... ... басына дейін
Әбілхайыр ханның қарамағынан батыс Жетісуға 200 мың адам көшіп барды. 1462-
жылы Моғолстан ханы ... ... ... соң, бұл ... ішкі
феодалдық қырқыс күшейіп, өкіметсіздік жағдайдың өріс алуы, Амасанжы Тайшы
бастаған ... ... ... ... ... Моғолстан
мемлекетінің шаңырағы ... ... ... ... ... ... ... келіп қосылуы үдей түсті. ... ... ... ... ... ... нығайтып, оның беделі мен әскери,
саяси күш-қуатын ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Моғолстан мемлекетінің құрылуы17 бет
Қазақ хандығы құрылуы мен нығаюы7 бет
Моңғол шапқыншылығынан кейін құрылған мемлекеттер31 бет
Моғол хандығы23 бет
Моғолстан мемлекеті7 бет
Моғолстан мемлекетінің құрылуы және этникалық құрамы36 бет
Моғолстан мемлекеттінің құрылуы және алғашқы хандардың саясаты15 бет
Моғолстанның қазақ хандығы мен қазақ халқының қалыптасуына ықпалы8 бет
Моғолстанның құрылуы және ыдырауы11 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати тәрбие және еңбек тәрбиесі туралы (1499-1551)3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь