ҚР Ұлттық банкінің сыртқы саясаты және даму жолдары

Жоспар:
Кіріспе

1. Ұлттық банк Қазақстан Республикасының Орталық банкі ретінде
1.1.Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің құрылымы және басқару органдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.7 1.2.Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7.12
1.3. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің мақсаты . инфляциялық үдерісті тежеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.16

2. ҚР Ұлттық банкінің сыртқы саясаты және даму жолдары
2.1. Ұлттық қор мен Ұлттық банктің жұмыс істеу перспективалары ... ... .17.23
2.2.Ұлттық банктің қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23.26
2.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің сыртқы экономикалық қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26.28
3.ҚР Ұлттық банкінің қаржы жүйесіндегі ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ..29.31

Қорытынды ] Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Жоспар:
Кіріспе
1. Ұлттық банк Қазақстан Республикасының Орталық банкі ретінде
1.1.Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің құрылымы және ... ... ... ... ... мен
операциялары.............................................................
........................................7-12
1.3. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің мақсаты – инфляциялық
үдерісті
тежеу....................................................................
.................................12-16
2. ҚР Ұлттық банкінің сыртқы саясаты және даму жолдары
2.1. ... қор мен ... ... ... ... ... ... жағдайын
талдау..........................................23-26
2.3 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің сыртқы экономикалық
қызметі..................................................................
..............................................26-28
3.ҚР Ұлттық банкінің қаржы жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... бақылаушы әрі реттеуші бас
органның рөлін атқара отырып, ерекше ... ие және ... ... ... ... ... ... рөлі мемлекет
берген үлкен өкілеттіліктермен анықталады.
Орталық банк елдің эмиссиялық кассалық ... ... ... басқару құқықтарына ие "банктердің банкі", "соңғы сатыдағы ... ... ... ақша-несиелік және валюталық саясатты анықтайды,
оның негізгі мақсаты пайда табу ... ... ... ... ... және
елдің несилік жүйесін басқару болып табылады.
Әлемдік тәжірибеде көрсеткендей, мемлекеттің Орталық банкіге кең
өкілеттілік ... ... ... банк ... ... жұмыс істеуін
қамтамасыз етеді.
Орталық банк мемлекет берген эммисиялық ... ... ... ... ... ... тауар-ақша қолма-қолсыз ақша
массасы тепе-теңдік ... ... банк ... ... ... ... объектісіне
эканомикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша ... ... ... ... ... сұраныстың әр түрлі компоненттерінің
өзгерісі тәуелді болады. Қазіргі даму ... ... ... ... ақша массасы негізінен банктердің несие-депозиттік ... ... ... ... Орталық банк ақша айналымының құрылымын
және көлемін екінші деңгейлі банктердің опрацияларын ... ... ... орталық банкі еліміз тәуелсіздік алғаннан
кейін КСРО Мемкеттік банкінің Республикалық кеңесінің негізінде 1990 жылдың
желтоқсанында алғашқы Қазақстан Мемлекетінің ... ... ... ал ... ... ... ... банкі деп аталды.
Ол республикадағы банк жүйесінің ... ... ... ... ... ... Президентінің 1995 жылғы 30 наурыздағы
“Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... Заң күші бар ... ... және осы ... сай ... есеп ... Сонымен
қатар Ұлттық банк өз қызметінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен ... ... жүзінде кассалық резервтердің барлығы Ұлттық банкке
шоғырланады және олардың шаруашылық ... ... ... ... ... ... банктердің кассаларын толтыру негізінде
жүреді. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп ... ... ... ... ... ал ... жағдайда Ұлттық банкіден несие
алады. Осының нәтижесінде қолма-қол және қолма-қолсыз есеп айырысу айналысы
Ұлттық банкіде және оның ... ... ... банк – ... дербес балансы бар, өзіне тікелей бағынатын төменгі бөлімшелермен
бірге тіке ... ... ... құрылым, іс-әрекетін
толық шаруашылық есеп негізінде жүргізеді. Ол ... ... және одан тыс ... ... ... және ... ... құқы бар. Өз жұмысын Үкіметпен келісіп, үнемі кеңесіп жүргізеді.
Үкімет Ұлттық банкінің ... ... ... ... Үкіметтің
өкілдік және атқарушы органдарының Ұлттық банк пен ... ... ... ... араласуға құқығы жоқ.
Қазақстан Ұлттық банкі Қазақстан ... ... ... ... қарай Ұлттық банк берген лицензия ... ... ... ... ... барлық банктердің, бантік емес
қаржы мекемелерінің міндетті түрде орындауы үшін нормативтік ... Ол ... ... ... ... Банкінің хабаршысы”,
”Вестник Нацианального Банка ... атты ... және орыс ... ... басылымдарда жарияланады.
Ұлттық банк – ақша резервтерінен, алтын валюта резервтерінен, ... ... ... ... ... ... бар ... тұлға.
Мүліктік құралу көздеріне – банк ... ... ... және ... түскен ... ... ... ... ... банк жарғылық қоры 10 млрд.
теңге көлемінде мына ... ... ... ... ... ... мемлекеттен алынған негізгі қорлар және
Ұлттық банк ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайында
Орталық банкінің жұмысын ұйымдастырудың әр түрлі құқықтық формалары бар:
-оның ... ... 100 ... ... ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам;
-бірлестік ... ... ... бірігіп атқаратын тәуелсіз банктер жүйесі: ... ... ... мемлекет қатыспайды, олардың капиталы
Федералды ... ... мүше ... жарна, пұл төлемдерінен
тұрады. ... ... банк ... ... ... табылады.
Мемлекет – жарғылық қордың жалғыз ... ... қор – ... ... және басқа да құндылықтардан тұрады, ал ...... ... ақша ... ... ... ... және басқа да қорлар құрады. Резервтік қор ... ... ол ... ... ... толтырылады және осы қорға байланысты
нормаларға сәйкес жүргізілетін операциялар ... ... ... ... ... қаржылық жылдағы пайдасы сол ... ... мен ... айырмасы ретінде анықталады. Ондай
шығындарға активтер амортизациясы, оның ішіндегі ... ... ... бір ... ... Ұлттық банк Қазақстан Республикасының Орталық банкі ретінде.
1.1.Қазақстан Республикасы ... ... ... және басқару органы
Ұлттық банкінің басқару құрылымы мен ... ... ... Республикасы Ұлттық банкі туралы» Заңы және
«Қазақстан ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкі өзінің қызметтерін орындау үшін басқарма
директорат, бас ... және ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелері бар. Ұлттық банкінің 1996 жылғы құрылымы
төменгі ... ... ... ... ең ... басқару
органы Ұлттық банк төрағасымен басқарылатын басқарма ... ... 9 ... ... Оның ...... банк ... оның 4
орынбасары, Парламент пен Президенттің бір-бір өкілі және ... ... екі ... ... ... мөшелері ҚР Президентімен
бекітіледі. Басқарма мынандай сұрақтарды шешеді:
- мемлдекеттік ақша ... ... ... банк ... ... ... ... нормативтік актілерді
бекітеді;
-Парламент бекіткен тұжытым негізінде банкноттар мен монеталардың
номиналдық ... және ... ... ... банкінің банктермен және Қазақстан Республикасының бюджеті мен
операциялары бойынша пайыздық мөлшермен бекітеді;
-Қазақстан Республикасының валюталық айырбас бағамын анықтау ... ... ... ... ... ... ... бекітеді;
-Ұлттық банкінің жұмысы туралы есеп береді, жылдық жиынтық балансты
қарастырады;
-Ұлттық банк туралы ... ... банк ... бекітеді және Ұлттық
банк департаментінің директорларын тағайындайды;
-банктер және ... ... үшін ... ... шешімдерін басқарма қаулылары формасында жүзеге
асырады.
-Басқарма мәжілісі қажет кездерде ... ... бір ... тыс ... ... банк төрағасының немесе басқарманың
мүшесінің ... ... банк ... ҚР ... ... алты ... банк ... Ұлттық банк атынан және сенімхатсыз мемлекеттік
органдармен, ... ... ... және ... да ... ... ... банк төрағасы Ұлттық банк қызметі бойынша шұғыл және атқарушы-
бұйырушы шешімдер қабылдауға, Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіктер кірмейді.
Ұлттық банк төрағасы басқарманы, директорлар ... ... және ... ... ... жұмыстар үшін жауап береді. Ол
басқарма мүшелеріне және директорлар кеңесі мүшелеріне жеке өкілеттіліктер
бере ... ... банк ... ... жоқ ... оның ... бірі атқарады.
Ұлттық банк төрағасы Президентке екі ай бұрын жазбаша өтініш ... ... ... Ол Президенттің ұсынысымен орнынан босатылады.
Төраға орынбасарлары және басқарма мүшелері ... банк ... ... екі ай ... ... ... жазып жұмыстан босатуын сұрай
алады.
Ұлттық банкінің жедел басқару ...... ... ол ... ... ... “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы” Заңға
сәйкес Ұлттық ... ... ... және ... ... барлық мєселелер бойынша шешім қабылдайды.
Директорат құрамына – төраға, оның орынбасарлары және департамент
директорлары кіреді. Ұлттық ... ... ... ... ... операциялары, банктік қадағалау, халықаралық қатынастар, эмиссиялық-
кассалық операциялар, ақпараттық технологиялар, ... есеп ... ішкі ... ... және ... ішкі аудит, есептеу
жұмыстары, төлем жүйелері, шетелдік операциялар, заң ... ... ... бар.
Ұлттық банк өзінің негізгі қызметтерін жергілікті жерлерде ... ... ... бас филиалы арқылы ... ... ... ... және Ұлттық банк атынан қызмет етеді.
Енді шетелдік тәжірибедегі орталық банктердің ұйымдастыру және басқару
ерекшеліктеріне келейік. Неміс федералдық ... 1957 жылы 26 ... ... ... ... Оның алдында Рейсбанк (1875) пен Неміс ... ... Банк ... – 290 млн. ... маркасы толығымен
мемлекетке тиесілі. Бас кеңсесі ... ... ... ... жергілікті 11орталық банкі және 195 бөлімшелер мен
агенттіктер кіреді. ... ... ... ... басқарма.
Кеңес – ақша-несие саясатының қалыптасуына жауапты негізгі орган
болып табылады. Кеңесті президент ... ... ... және ... ... банктердің барлық президенттері кіреді.
Директорат – жоғары атқарушы орган.Ол кеңестің ... ... және ... ... ведомствалармен байланыс орнатады, ашық
нарықтағы операцияларды, ... ... ... операциялрды
жүзеге асырады.
Жер оталық банктері – ... ... ... ... Ол өзінің барлық қызметтерін осы банктер арқылы жүзге асырды.
Бұл дүние жүзіндегі ең ... банк ... ... ол тек заңдарға
бағынады. Бірақ банкі капиталының 100%-ы Қаржы ... ... ... банктің қызметіне араласуына құқығы ... ...... ... көне, және беделді орталық
банктерінің бірі. Негізінен 1694 жылы ... 1946 жылы ... ... ... түрде сатып алу арқылы лейбуристермен
ұлтшылдандырылған. 1971 жылға дейін бұл банк ... ... ... ... ... бойынша есептік мөлшерлемесін өзгерту
арқылы бақыланған.
Одан бөлек, банктер кассалық активтер коэффицентін касса және
Ағылшын ... ... ... актив сомасын 8% мөлшерінен төмен емес
деңгейде және ... ... ... арқылы орындау керек болатын.
өтімділік коэффициенті, яғни өтімді активтер ... ... ... 28% -нан ... болмауы керек.
1971 жылдан кейін коэффиценттер алынып тасталынды. Қарыздар бойынша
банкілік мөлшерлемелермен енді ... ... ... ... ... әр банк жеке ... ететін базалық мөлшерлемесі
негізінде анықталынды.
Коммериялық банктер үшін резервтік активтер коэффициенті қысқа
мерзімді ... 12,5% ... ... ... ... ... банкіндегі пайызсыз шотта өзінің қысқа мерзімді ... ... ... ... керек.
Ағылшын банкі екі департаментке бөлінген – эмиссиялық және банктік,
Эмиссиялық департамент банктің ... ... ... ... ... банк – ноталарды шығарумен айналысады. Ал ... ... ... банктік депозиттер есебінен коммерциялық банктерді
есептік мөлшерлеме бойынша несиелейді
Жапон банкі 1882 жылы ... ... ... ... ... ... жылы ... қабылданған. Ол үкімет мекемесі болып есептеледі, бірақ
жарғы капиталының 55% - ы ... ... ... Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары
Ұлттық банк “Қазақстан ... ... ... ... сәйкес мынадай қызметтер мен операцияларды орындайды:
- аналыстағы ақша ... ... ... ... ... мемлекеттік ақша несие саясатын жүргізеді, Қазақстан
Республикасы аумағында банкноталар мен монеталарды ... ... ... ... табылады;
- кепіл берушісі үкімет болып табылатын Қазақстан Республикасының ішкі және
сыртқы қарызына қызмет көрсетуге қатысады;
- Қазақстан Республикасы аумағында еншілес банк ... ... ... ... ... ... одан тыс жерлерде банк ... ... ... және банк ... ... ... Банктердің бағалы қағаздар эмиссиясы жобасын оның тіркелуіне дейін өзі
белгілеген тәртіппен міндетті сараптауын жүргізеді;
- ол банктерге несие ... ... ... ... ... ашық
позициясына бақылау жасауға құқылы. Банктерге соңғы сатыдағы несие беруші
болады, қайта қаржыландыру ... ... ... ... және ... ... сатып алу, сату және
айырбастау ұйымдарына бақылау мен қадағалау жүргізеді әрі ... ... ... ... ... ... ... арқылы банктік пайыз
мөлшемелерінің деңгейін реттеуді жүргізеді;
- Қазақстан Республикасында информациялық процестерді ... ... ... ... ... Ұлттық банк банктердің
операциялары бойынша несиелік салымдарды шектеу және пайыз ... ... ... ... Республикасы есеп айырысу тәртібін, жүйесін және ... ... ... ... есеп айырысулардың мезгілінде
және үзіліссіз жүргізілуін қамтамасыз ... ... ... істеуін
ұйымдастыруы тиіс;
- Қазақстан Республикасында валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге
асырады және валюталық операциялардың ... ... ... құқылы;
- Банк ісі, есеп, есеп айырысу, валюталық операциялар жүргізу ... ... ... алу, сату жєне ... ... жүзеге
асыратын мекемелерге жєне олардың ... ... ... актілер шығарады, сонымен қатар, олардың орындалуын
бақылайды;
- ... және ... ... ... ету үшін банктерге,
шетелдік валютаны сатып алу, сату, айырбастаумен ... ... ... тағы ... есеп ... тізімін, формасын
және мерзімін бекітеді;
- Егер заңды актілермен басқалары қарастырылмаса, Қазақстан Республикасының
Үкіметімен келісіп, банктердің және басқа ... ... ... есеп ... ... бюджеттік және басқа да
шоттардан төлем жүргізу кезегін, есеп ... ... ... алады;
- Ұлттық банкіге жүктелген функцияларды жүзеге асыруға көмектесетін
ұйымдарды құруға жєне оларды басқаруға ... ... ... ... мен ... есепке алу, сақтандыру, тасу және
инкассакциялау ережелерін бекітеді, банкноттар мен ... ... және ... қамтамасыз етуге қатысады, банкноттар
мен монеталардың мемлекеттік резервін қорларын құрады;
- Қазақстан Республикасы ... ... ... ... жєне ... ... Ішкі жєне сыртқы активтер бойынша болжамды есептер шығарады;
- Ақшалай қаражаттарды есепке ... қате ... ... ... ... ... ... алынған қаражаттар анықталған жағдайда
клиенттердің және банктердің шоттарынан ақша қаражаттарын ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банктер жүйесіне ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
арқылы қаржыландырылатын несиелік-есеп айырысу және ұйымдардың кассалық
қызмет ... ... ... ... ... ... болатын басқа да қызметтер атқарады.
Ұлттық банк – заңды ... ... яғни ... ... ... бар ... мемлекеттік орган. Олар Ұлттық банктің
эмиссиялануында шығарылады және банктерге сатьп, қолма- ... ... ... ... ... Республикасының ресми ақша бірлігі – теңге
болып табылады. Ұлттық банк банкоталар мен ... ... ... ... ... ... ... сақталу, жою және қолма-қол
ақшаны инкассациялау тәртібін орнатады. ... ... ... мен ... ... ... айшықталған
пішіні болуы керек. Банкноталар мен монеталардың көрсетілген сипаттамалары
баспасөзде жариялануы тиіс.Валютаны ... тек қана ... ... ... бар. ... ... ... ету
шарттарын, мерзімін, тәртібін анықтау құқығы ... ... ... банк ... Республикасының валютасын шет ел
мемлекеттерінің ақша ... ... ... ... тәртібін
белгілейді. Қолма-қол ақшаның айналымы, олардың ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Қазақстан Республикасында ақша ... ... ... банктерге инкассациялауға лицензия беру бойынша өз күштерін
енгізумен байланысты, қолма-қол ақшаның жағдайы 1996 жылға дейінгі ... ... ... ... банктер корреспонденттік шоттағы
қаражаттарының қалдығы шегінде қолма-қол ақша түрінде қолдау алады, сонымен
қатар, операциялық кассадағы қолма-қол ақша қалдығын шек ... – бұл ... ... монеталардың, бағалы
қағаздардың шығарылуы. Ол қолма-қол ... де ... ... ақша ... де ... ... ақша түріндегі ...... ... ... шығарылуын сипаттайды.
Қазақстандағы теңгенің көп мөлшерде эмиссиялануының негізгі себептерінің
бірі – кәсіпорындар арасындағы дәстүрлі қолма-қолсыз есеп ... ... есеп ... ... ... әрине, жағымсыз құбылыс
деп есептеуге болады.
Бірақ 1995 жылы жағдай ... ... бұл ... ... ... көбеюі нәтижесінде қолма-қол ақшаларды эмиссиялдаудың
үлес ... банк ... ... ... ... ... депозиттік қарыздық операциялардың
процесінде іске асады. Банктегі депозиттер ... ... ... құру үшін
қажетті потенциялын жасайды. Банк ... чек ... ... ... арқылы жұмылдырған кезде несие ақшалар құрылады. Бұл операциялардың
сызбасы келесідей: 100 ақша ... ... үшін ... ... ... ... құрайды, қалған 85 ақша бірлігі банкі арқылы қарызға берілуі
мүмкін.Сонда айналымдағы ақша массасы: ... ақша ... ... ... сомасы 85 ақша бірлігі болатын жаңа ақшаның құрылуын білдіреді. ... ... ... өз кезегінде өздері ақша эмиссиясының себебі бола
алатын басқа депозиттердің пайда болуына әкеледі. Яғни ақша ... орын ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің
ақша базасы сияқты, ақша агрегатын және ақша ... ... ... ... – бұл ... банк ... ақшалары. Оған айналымдағы
қолма-қол ақшалар, міндетті және артық резервтер жатады. ... ... ... нормативтерге сєйкес Ұлттық банкідегі арнайы шотта несие
корреспондеттік ... ... ... банк ... бөлігі.
Артық резервтер бұл банктердің Ұлттық ... ... ... қалдықтары. Айналымдағы қолма-қол ақшаның мөлшері
банктердің корреспондеттік шоттардағы ... ... ... ... банк ақша ... ... екінші деңгейдегі
банктердің Ұлттық банкідегі корреспонденттік шоттардағы қаражаттарының
көлемін, яғни ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының құралдарын пайдаланумен іске ... ... ақша ... ... шегін көрсететін және ақша ... ... ... ... ... ақша ... мөлшеріне
әсер етеді.
Ақша мультипликаторының мөлшері міндетті резервтеу ... ... ... резервтер банктер мен несие ресурстарынң көзі
болып пайдаланбайды, сонымен қатар, айналымдағы қома-қол ... ... ... ...... ... ... банктерден тыс орналасқан
мультипликацияланбауына байланысты. Ақша мультипликациясының интенсивтілігі
олардың экономикаға айналу жылдамдығына әсер ... ... ... азаяды. Экономикадағы ақша айналысының жылдамдығы
Ұлттық банк арқылы ... ... ... оның ... ... әсер ... және ақша-несие саясаты үшін үлкен мәні бар.
Ақша айналысының ... ... ... ... ... ол ақша ... жалпы ішкі өнімге қатынасымен
анықталады. Айналыс жылдамдығы төмен ... ... ... деңгейі
жоғарылайды.
Монетаризация деңгейі 1989 жылы Францияда - 68,5%, Германияда – 64,5%,
Ұлыбританияда – 89,1%, АҚШ – 77,5%, ... – 116,7% ... ... жылы монетаризация деңгейі 12%-ға жуық болды.
Ақша несие саясатының құралдары: ... ... ... ... ... ашық нарықтағы операциялар, ... ... ... ... қамтамасыз ету саясаты.
2006-2008 жылдарға арналған ақша несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің
болжамы
1-кесте
|Көрсеткіштер |2005(БАҒАЛАУ) |2006 |2007 |2008 ... | | | | ... | | | | ... ... | |4 – 6 |3 – 5 |3 – 5 |
|% | | | | ... (ТБИ) | | | | ... ... |6,5 |5 – 7 |4 – 6 |4 – 6 |
|% | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... |7,0 |6 – 6,5 |6,0 |5,5 |
|% | | | | ... жалпы алтын| | | | ... | | | | ... | | | | ... АҚШ |4852 |51,56 |5679 |6438 ... | | | | ... % |54,5 |6,3 |10,1 |13,4 ... базасы | | | | ... ... |312 |411 |495 |574 ... % |50,1 |31,6 |20,3 |16,1 ... ... | | | | ... Тенге |1026 |1325 |1607 |1898 ... % |34,2 |29,1 |21,3 |18,1 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |780 |972 |1183 |1407 ... % |29,4 |24,6 |21,7 |18,1 ... | | | | ... ... | | | ... | | | | ... |940 |1225 |1520 |1844 ... % |39,8 |30,3 |24,1 |21,3 ... |10,0 – 11,0 |9,0 – 10,5 |8,0 – 9,5 |7,0 – 9,0 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... % | | | | ... |14,5 |12,0 – 13,5 |11,0 – 13,0 |10,0 – 12,0 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... %| | | | ... – 2006 ... ... ... саясатының басты мақсаты орташа
жылдық базалық инфляцияны – 2004 жылы 4 - 6% және 2005 – 2006 ... 3 -
5% ... ... ... ... мақсаты - инфляциялық үдерістерді тежеу
Республиканың Ұлттық банкінің ең басты мақсаты – ... ... ... ... ... ету және ... барлық
несие жүйесін қалпына келтіру, банк қызметін реттеу болып табылады. Ол
басқа қаржы–несие құралдарымен ... және өз ... ... ... ... Коммерциялық және басқа да несиелік мекемелер ...... ... не ... ... ... ... Оның клиенттері – коммерциялық банктер және ... да ... ... ... ... Ұлттық банкіні «банктердің банкі» деп
атайды. Комерциялық банктер және ... ... ... ... ... ... береді, сол сияқты Ұлттық банкіде банктерден және
жинақ мекемелерінен ... ... ... ... береді. Елбасы
жыл сайынғы Жолдауында жалпы қаржы жүйесіні және ... банк ... ... қойды:
-инфляция қарқынын бәсеңдету және инфляцияның өсуінің теріс салдарын
азайту үшін ... ... ... ... ... ... және
сонымен бірге эканомикалық өсуді ынталандыру;
-ең төменгі резервтік талаптарды есептеу әдістемесін жетілдіру;
-компаниялардың жарғылық капиталындағы үлестері шамалы ... және ... ... ... ... заң
жобасын әзірлеу;
-мемлекеттік жєне жалпы сыртқы борышты басқарудың ... ... ... жылы ... деңгейі 6-7% болса, 2005-2006 жылы инфляция
қарқыны мейлінше жоғарылады. 2005 жылы ... 7,5% ... ... жылы бұл ... ... ... көтерілді. Бұл үрдіске себепші
болған факторлардың негізгісі жиынтық сұраныстың, яғни үй ... ... ... ... өсуі болып отыр. Сонымен
бірге, бұл жиынтық ұсынысты, яғни ішкі өндірісті және ... ... асып ... Осы ... ... пен жиынтық ұсыныстың өсу
қарқынында туындап отырған “айырма” бағалар ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінен жылдамырақ өсуде.
Тұтынушылық және инвестициялық сұранысты «қыздыратын» бюджет ... ... ... субъектілері кірістерінің өсуі нәтижесінде
ақшаға деген ... ... ... ... ... ... ) атап ... болмайды. Ақша ұсынысының тиісінше ұлғаюы
банктердің экономиканы кредиттеуінің ұлғаюымен және ... ... ... ... бұл ... ақша ... өсуіне
әкеледі. ... ... ... ... ... экономикада ақшаның өсуіне екінші деңгейдегі
банктерге сыртқы нарықта қарыз алу көлемдерінің өсуі, ... ... ... ... бағасының өсуі себепші болады. ... ... ... ... ал ... ... ... ықпал ететіні дәл анықтау іс жүзінде мүмкін емес. Бұлардың ... ғана ... етіп ... олар ... да ... ... инфляцияны жоғарылауы Қазақстанның тез өсіп келе ... ... ... ... ... әлеуметтік шығыстарының көбеюі өмір сүру деңгейін, демек,
халықтың тауарларға және көрсетілген қызметтерге ... да ... бұл ... ... ... жоқ. 2003 және 2004 ... ... тұтыну бағаларының өсуі ... ... ... емес, оның төңірегіндегі даурығудан ... ... ... ... ... бағаны «көтере» бастайды, ал сатып
алушылар болашақта кірістерін ... үшін ... ... ... бастайды.
«Инфляцияны» күту жағдайы туындайды. Бұл табиғи үдеріс. Бірақ биылғы жылы,
біздің ойымызша ... ... ... ... ... яғни ... және негізсіз көтерілуі байқалмайды.
Кәсіпорындардың табиғи монополистердің қызмет көрсету құнының
жоғарылауына келсек, онда ... ... ... және ... ... да ... мүмкін. Алайда, егер осындай жағдай
бола қалған күнде, ол ... рет ... бір ... қана ... ... жаңа ... ... /5/
Инфляцияны реттеу жөнінде қолданылатын шаралар Ұлттық банкінің Ақша
кредит ... ... ... ... ... бағыттарында
айқындалған. Бұл шараларды шартты түрде қаржы нарығынан артық ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын шаралар Ұлттық банктің Ақша-
кредит саясатының 2006-2008 жылдарға арналған ... ... Бұл ... шартты түрде қаржы нарығындағы ставкалары көтеру
жөніндегі шараларға және қаржы нарығының артық өнімділікті ... ... ... ... ... жылдың 1 сәуірінен бастап Ұлттық
банктің мынандай операциялары бойынша ставкалары: ресми ... ...... 8,5%,-ға дейін, тартылатын депозиттер бойынша ставка
-3,5%-дан 3,75-ға дейін жоғарылады. Осы ... одан әрі де ... ... қысқа мерзімді ноталар бойынша тиімді кірістілік 2005
жылдың аяғында 2,38%-дан 2006 ... ... ... дейін ұлғайып
отыр.Банктердің артық өнімділігін реттеу көлемі, яғни ... ... ... ... ... ... көлемі 2005 жылдың аяғындағы
161,0 млрд. ... 2006 ... ... ... 231,1 ... теңгеге
дейін өсті және бұдан әрі де өсе ... 15 ... ... ... ... ... ... әрбір аукциондағы ұсынысының ауқымы 60-
тан 100 млрд теңгеге дейін ... ... ... ... ... артты,
олар бойынша берешек жыл басындағы 86,9 ... ... ... ... ... теңгеге дейін жоғарылады.
Шілдеден бастап ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін орындау
жөнінде банктерге қойылатын талаптар қатаңдатылады, мұның өзі ... ... ... ... береді. Ішкі валюта нарығында Ұлттық
Банк өзінің қатысуын барынша қысқартады.
Аталған шараларды қолдану ІІ деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... әкеп соқтырады, бұл
түбінде экономикаға инфляциялық қысымның қысқаруына әкеледі.
Соңғы жылдары эканомиканы үздіксіз өсуі, елдегі ... ... банк ... ... ... Қазақстанға инвистициялық рейтинг
берілуі халықаралық кредиторлар тарапынан сенімнің, ... ... ... ... ... ... келуінің нығаюына себепші
болды, бұл өз кезегінде банк секторының ... ... ... ... ... ... ... Сыртқы қарыз алудың өсуі банк
секторының айтарлықтай валюталық тәуекелге ... ... ... оның ... ... банктердің, негізінен алғанда, қысқа валюталық
позицияны сақтайтын валюталық міндеттемелерін қайта бағалаудан туындауы
мүмкін. ... банк өз ... ... ... алу ... ... құралының – ең төменгі резервтік талаптардың көмегімен ықпал ете
алады. Қазіргі кезде ... банк ең ... ... ... (ЕРТ) ... ... ... негізгі өзгерістер банк ... ... ... механизіміне, сондай- ақ ... ... Шет ... ... ... ... ... ағыны екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... бұл өз кезегінде ішкі нарықта кредиттер
бойынша ... ... ... ... ... алуды
қысқарту эканомиканы кредиттеудің өсу ... ... ... ... ... ... бойынша сыйақы ставкасының
өсуіне әкеліп соқтырады. Бірақ, эканомиканың «қызып ... ... ... банк ... ... ... ... болады деп
санайды.
Қазақстанда валюта нарығындағы ахуал екі негізгі фактордың әсерінен
қалыптасады. ... бұл ... ... ... ... ... ... келуі мен Қазақстанның банктік және ... ... ... ... ... капиталын тартуы.
Екіншіден, бұл АҚШ долларының негізгі әлемдік валюталарға қатысты жағдайы.
Ішкі ... ... ... ... АҚШ ... айтарлықтай
көлемі, негізінен алғанда оған деген сұраныстың жеткіліксіздігі жағдайында,
сондай-ақ АҚШ ... ... ... ... ... ... осы ... қатысты номиналдық бағамының ... ... ... ... негізгі мақсаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып
табылатынын ескере отырып, ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің бұдан былай еркін өзгермелі
айырбас бағамы режимін ... және ... ішкі ... нарығына қатысуын
барынша қысқартады.
Ұлттық банк халықаралық валюта қорының ұсынымдарымен үнемі зер салып
танысады. Алайда ішкі нарықтағы ... ... бас ... және теңгенің
күрт нығаюы отандық ... ... ... және ... ... былайғы дамуына жайсыз әсер етеді.
Сондықтан Ұлттық банкінің экономиканы тұрақсыздандыруына себепші болуы
ықтимал айырбас бағамының күрт ... жол ... Бұл ішкі ... ... ... ... бас ... Сондай-ақ айырбас
бағамын реттеу үшін, ақша нарығының механизімін, яғни ұлттық ... мен ... ... барынша пайдаланады.
Көп жағдайда, Ұлттық банкінің бұдан былайғы саясаты капиталдың келу
және әкетілу көлемінде, ішкі валюта ... ... ... ... ... болу ... доллардың әлемдік нарықтағы
позицияларына және басқа да ішкі және ... ... ... ... Яғни ... банктің бүкіл қаржы нарығының тұрақсыздануына әкеліп
соғуы ықтимал валюта бағамының ... ... және ... ... ... ... бағытталған іс-қимылдарды
қабылдау құқығы сақталады.
2. ҚР Ұлттық ... ... ... және даму ... ... қор мен Ұлттық банкінің жұмыс істеу перспективалары
Ұлттық қор Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығына сәйкес
2000 ... ... ... Қорға алғашқы түсімдер 2001 жылғы мамырда
“Теңізшевройл”БК-на акциялардың мемлекеттік пакетінің бір ... ... ... ... Ұлттық қордың активтері 3,7 млрд. Доллардан асып
түсті, бұл ЖІӨ-нің ... тең. ... ... ... ... бірі ... ... деп аталатын көріністердің алдын алу
қажеттігі, сондай-ақ шикізатты ... және ... ... ... ... әділ бөлу ... ... күйзеліс” табиғи ресурстарды
сатудан елге шетел валютасының едәуір келуі салдарынан Ұлттық ... ... ... көрінеді. Нәтижесінде шикізат өндірмейтін
салалар импортпен бәсекеге түсе ... және ... ... ... ... ... ... 80-жылдардың басында болған. Қазақстан
экспортының басым ... ... ал ... ... ... ... оның
экспортымен не шикізат өндіретін ... ... ... ескерсек, біздің еліміз таяу перспективада осы проблемаға ... ... еді. Оның ... ... ... тәжірбие көрсеткендей
тұрақтандыру қорларын құру ... ... ... ... ... осындай қорлары бар елдердің тәжірибесі кеңінен зерделенді. Қазіргі
уақытта шикізат ресурстарының бай қоры бар және ... ... ... ... ... ... ... олардың жекелеген аймақтарының
тұрақтандыру қорлары бар, мәселен Аляска ... ... ... Кирибати,
Венесуэла, Кувейт, Канаданың Альберта шет аймағы және басқалары. Мақсаттары
және басқару саласы бойынша неғұрлым қолайлысы - ... ірі ...... ... ... тәжірибесі болды.Қазақстан Ұлттық қорының
алдында екі мақсат бар, ол – ... және ... ... ... ... ... тұтастай алғанда Қазақстан
эканомиикасының және атап ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл мұнай бағасы жоғарылаған кезеңде ... асып ... ... ... бір бөлігінің қорға
түсетінін болжайды. Және керісінше, әлемдік баға бір ... үшін ... ... ... ... ... қордан шығыстардың белгілі бір деңгейін
қолдау үшін бюджетке ақша аударылатын болады. ... ... ... ... ... және қазақстандықтардың қазіргі және
болашақ ұрпақтарының арасында мұнай кірістерін ... ... ... табылады. Шикізат секторы кәсіпорындар салықтарының алты түрі бойынша
жоғары түсім қорға ... ... ... ұйымдарының тізбесін
Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. Бұдан басқа, Үкімет ... ... ... үшін ... ... ... ... Ұлттық қорға
жоспардан тыс түсімдер есептелетнін анықтайды. Алғашқы уақытта тізбеде
12 ұйым ... оған ... 9 ... және 3 ... ... ... 2002 жылы оған 2 ... компаниясы қосылды.Ауыл шаруашылығы
мақсатындағы жерлерді жеке меншікке сату мүмкіндігін беретін Жер кодексін
қабылдағаннан кейін ... ... ... ақша да ... ... есептелетін
болды. 2005 жылдан бастап ... ... ... ... ... Ұлттық
қорға тау-кен өндіру және өңдеу ... ... ... ... ... ... есептелетін болды.Құрылған сәтінен бастап
қазіргі уақыт аралығында ... қор ... ... ... ... Олар ... фунцияларын орындауға, оның ішінде мұнай бағасы
төмендеген кезде бюджеттің шығынын ... ... ... және жыл ... ... ... ... жабуға пайдаланылады. Бұдан басқа,
Ұлттық қордың қаражаты Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... банк жүзеге асырады. Осыған байланысты Үкімет және Ұлттық банк 2001
жылғы маусым айында Ұлттық қорды ... ... ... шарт ... сәйкес Үкімет қорды Ұлттық банк 20 жылға сенімгерлік басқаруға
өткізді, ал Ұлттық банк ... ... ... оның активтерін түрлі
қаржы құралдарына ... ... ... жүзеге асыруға
міндеттенеді.Ұлттық банк 2001 ... ... ... және үкімет
мақұлдаған инвестициялық стратегияға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ тәуекелдің
қалыпты деңгейі кезінде ұзақ мерзімді ... қор ... ... ... ... ету Ұлттық қорды басқарудың мақсаты
болып табылады. Осы мақсатты орындау үшін ... ... ... және жинақтау портфелінде бөлінді. Қордың тұрақтандыру
портфелі активтердің жеткілікті ... ... үшін ... ... ... негізгі мақсаты тәуекелдің қалыпты деңгейі
кезіндегі ұзақ ... ... қор ... ... ... ... ету. Қазіргі уақытта активтерді тұрақтандыру
және жинақтау портфелдері бөлу Ұлттық қор ... 16( және 84( ... ... есеп айырысуды жүзеге асыру, бухгалтерлік есеп жүргізу,
сондай-ақ Ұлттық қор активтерінің кірістілігін кіретін кастодимян банкті
таңдауға да көп ... ... ... кастодияндық қызмет көрсетудің
сапасы, сондай-ақ қосымша қызмет ... ... ... мен ... таңдау кезінде маңызды критерийлер болды. Ұлттық банк қазіргі
уақытта бір ауқымды ... ... ... ... сәйкес Ұлттық қор активтерінің ... бір ... ... өткізілуі тиіс. Қазір қордың активтерін басқарумен 9 ... ... ... 61(-ы бар, ал ... банк қор ... басқарады. Ұлттық банктің құрылған сәтінен бастап ... ... бұл оның ... ... ... ... ... жылы үшін
орташа алғанда ... ... ... ... ... ... соңғы уақытта
өте маңызды рөл атқаратынын атап өту қажет, себебі өзінің екі ... және ... ... шетел валютасының артық ақшасын реттеп
отыру жөніндегі функциясын атқарады. Дәл осы ... ... ... болуымен күрес жүргізуге мүмкіндік береді. Бюджеттік түсімдердің ... ... ... ... артық массасын рыноққа жіберуге және шетел
валютасына қосымша ұсыныс жасауға мүмкіндік ... ... ... айырбас бағамына түсім жасау төмендейді. Сонымен қатар, валюта
түсімдерінің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... теңгеге сұранысты шектейді. Қазіргі уақытта
Қазақстан ... ... ... ... Үкіметтің
экономика министрліктері (Қаржы министрлігі, Экономика және бюджеттік
жоспарлау министрлігі( және ... банк ... ... орта мерзімді
перспективаға арналған тұжырымдамасын әзірлеуде. ... әлі ... ... ... түрі ... болатыны туралы айту
ерте. Бірақ тұтастай ... ... ... ... мемлекеттік бжюджетті алдағы уақыттағы қолдауға, инфляция
қысымын төмендетуге, Ұлттық ... ... ... және ... ... ... ... жасайды.
2007 жылы Ұлттық қорды сенімгерлік басқарудың негізгі көрсеткіштері
31.02.03ж. рыноктық құны
Жалпы 527 917,4 млн. KZT
Тұрақтандыру 164 109.0 млн.KZT
Жинақтау ... ... ... ... ... 2003 жылғы аударымдары
Түсімдер 225 507,7 млн. KZT
2003ж. Портфелдерінің ... 8,69 ... 1,87 ... 11,98 ... ... ... қордың валюталық портфелінің жалпы рыноктық құны 2004 жылы 30
маусымда 3.722.349.527,53 АҚШ долларына тең болды, оның ... ... ... АҚШ доллары (16,2 %) және жинақтау ... ... (83,88 %). Қор ... ... кіретін бағалы
қағаздардың және басқа да қаржы құралдарының рыноктық құны ... ... ... ABN AMRO Mellon Global ... ... ... ... Ұлттық қоры мандаттарының түрлері бойынша
активтерді бөлу құрылымы
2-кесте
|мандат түрі ... |
| |USD мен ... құн |% ... ... ... |16,2 ... ... ... ... |54,26 ... | | ... ... |17,14 ... ... бөлу ... |12,8 ... ... |100,00 ... портфелінің активтерінін бөлу динамикасы
3-кесте
|АҚШ доллары |31.12.01. |31.12.02. ... ... ... және |0,72% |80,77% |76,30% |65,50% ... | | | | ... | | | | ... |99,28% |19,23% |23,70% |34,50% ... |100,00% |100,00% |100,00% |100,00% ... | | | | ... | | | | ... портфелінің активтерін бөлу динамикасы
4-кесте
|Ақш доллары |31.12.01. |31.12.02. ... ... ... және ақша |4,7% |5,1% |10,70% |9,84% ... | | | | ... | | | | ... |80,3% |72,29% |67,76% |64,86% ... | | | | ... ... | | | ... |15,0% |22,50% |21,54% |25,30% ... |100,00% |100,00% |100,00% |100,00% ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... ... бөлу ... есепке алмағанда)
5-кесте
|ЕЛДЕР ... ... ... ... |31,2% |34,2% |34,8% ... елдері |37,3% |42,5% |42,6% ... |11,8% |10,8% |14,8% ... |7,9% |12,5% |10,1% ... |5,2% |4,7% |4,2% ... |1,4% |1,9% |1,5% ... |2,4% |3,6% |4,2% ... |2,1% |2,2% |2,4% ... |1,9% |1,8% |1,8% ... |1,6% |1,1% |0,7% ... |0,5% |0,8% |0,9% ... |0,8% |0,6% |0,6% ... |0,7% |1,1% |0,3% ... ... |1,0% |1,4% |1,1% ... |19,1% |7,3% |7,9% ... |5,5% |7,6% |6,4% ... |1,8% |2,2% |2,1% ... |0,6% |1,6% |1,3% ... |1,0% |0,9% |0,9% ... |0,6% |1,6% |0,8% ... |0,9% |0,6% |1,1% ... |1,3% |0,9% |0,8% ... |0,7% |0,6% |1,3% ... ... ... ... ... ... ... басқару ұзақ мерзімді
инвестициялау стратегиясына негізделеді, осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының кірістілігі алғаш құрылғаннан
бастап 2004 жылғы 30 маусым аралығында 11,70%болды. Бұл – ... ... 3,61% ... ... ... ... Қазақстанның Ұлттық Банкі тұрақтандыру портфелінің
активтерін ақша ... ... және ... мемлекеттік бағалы
қағаздарына орналастырды.
Тұрақтандыру портфелінің кірістілігі 2001 жылғы 1 ... ... ... 30 ... аралығында 7,94% болды, бұл – ... ... 1,94% ... ... ... ... кірістілігі құрылған кезден бастап 2004 жылғы 30
маусым аралығында 10,51% ... ... ... ... 2002 ... ... ... 2004 жылғы 30 маусым аралығында 12,15% болды. /9/
2.2 Ұлттық банкінің жағдайын талдау
2006-2008 жылдардағы ... ... ... ... ... ... халықаралық институттар берген жоғары инвестициялық
рейтингі өндіріске қалыпты ... салу үшін ақша ... ... ... ... ... ... да, 2004-2006 жылдар аралығында екінші деңгейлі банктердегі
депозиттердің көлемі 7,5 есе ... 603,2 ... ... ... ЖІӨ-нің 16
пайызын құрады. Банктердің жеке қаражаты мен ... ... ... ... Жеке ... ... 1 ... АҚШ доллаоын құраса, жиынтық активтер 7,3
млрд. Ақш долларынан асты немесе бұл көрсеткіштер ... ... ... және 30 ... тең. Бұл ... банк жүйесіндегі
капитализациялау деңгейінің артқанын білдіреді. Бұл көрсеткіштер Ресей мен
басқа ТМД елдеріндегіден ... ... ... шықты да, халықаралық
инститтутардың ... ... ... ... ... мүмкіндік
берді.
Әрине, көпшілік қауым нақты экономиканың, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... беруге Банк жүйесі
белсенді және ауқымды ... ... деп ... ... ... болды.
1998-2002 жылдары нақты нақты экономикаға бөлінген несиелер көлемі 7,5 есе
артып, ЖІӨ-нің 18 пайызын ... Бұл ... ... жылдары күрт
өзгерістер болып, нақты экономикаға несие беру көлемдері сәйкесінше ... және 77,3 ... ... ... бір ... 2001 жылы ... бөлінетін несиелердің құрылымында маңызды өзгеріс ... рет орта және ұзақ ... ... үлесі 2001 жылы 20,8
пайыздың 49,2 пайызға қатынасымен және 57 пайыздың 43 пайызға қатынасымен
қысқа ... ... ... асып ... Бұл ... ... бөлінетін несиелерге салынатын иевестициялардың жандан түскен
сипатын көрсетеді.
Алайда, ... өсу ... мен ... ... ... үшін жеткіліксіз болып отыр. Нақты, айтқанда, ... ... ... әсіресе қазір ЖІӨ-нің 10,2 пайызын құрайтын орта және
ұзақ мерзімді несиелердің ... 3-4 есе ... ... 50 пайызын құрауы
керек.
Мақсатқа жеру механизмдерінің бірі – ... ... ... ең кіші ... ... ... ... қаупі жоғары,
ал ашық қор биржасында ұсақ акционерлердің қаражатын, яғни ... ... ... ... ... ... көтеру болатын еді. Өкінішке
қарй, «Акционерлік қоғамдар туралы» жаң ... бұл ... ... ... түрде жұмыс істейтін формальды акционерлік
қоғамдардың мүдделерін ... ... ... ғана шешіліп отыр.
Мәселенің өзектілігі сол күйінде қалуда. ... те, ... ... ... сұраныстарға, оладың кейбірінің басшыларымен өткізілген
сұхбаттарға қарағанда, олардың ... де ... ... ең ... 1 млн. АҚШ доллары мөлшерінде құрауда ешқандай қиындық көрмейді.
Әрине, бір жағынан сыбайластықты, салық төлеуден қашқақтауды, ... ... ... ... айқын болмауын баса айтып, оларға таңба ... ... ... ... ... және кәсіпорындық деңгңейлерде
барынша сіңіп қалған осындай заңсыз құбылыстармен іс жүзінде күресуге
бағыттыалған іс ... ... кес- ... ... ... өсіп ... қарамай, капитализациялау
деңгейі нақты экономиканы, соның ішінде материалдық ... ... ... үшін ... ... отыр. Қалыпты нарық экономикасы
жағдайындағы жеке қаражаттың деңгейі ЖІӨ-нің 4 пайызы болмай, кемінде ... ... ... ал активтердің көлемі кемінде 100 пайыз ЖІӨ болуы
керек.
Екінші деңгейлі қазақстандық банктердің капитализациялау деңгейінің
төмен болу ... ... мен ... банктерге сенімнің жоғары
болмауына және банктердің шектеулі даму ... әкеп ... да, қол ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің 25
пайызы, ЖІӨ-дегі банктік депозиттердің үлесі бар болғаны 16 пайызы ... ... ... ... ... бір ... дейін салынған
депозиттер басым болып отыр, олардың да ... ... ... қояр қаупі
жоғары, соның нәтижесінде банктердің ірі жеке ... мен ұзақ ... ... ... ... мен несиелер бойынша банктік пайыздық
мөлшерлемелер клиенттердің банк ... ... ... ... Мерзімді салымдар бойынша банктің сыйақысы заңды тұлғалар ... ... яғни әлі де ... ал жеке ... үшін ... 11 ... ... сыйақылар-заңды тұлғалар үшін 14-17 пайыз және жеке тұлғалар
үшін 21-26 пайыз. Өздеріңіз көріп ... ... ... ... тек ... ғана ... ... жоқ. Ең бастысы- өңдеу
кәсіпорындары саласындағы табыс нормасы 4-6 пайыздан да төмен болған кезде,
несиелер үшін төленетін ... ... ... ... үшін ... ал жеке ... үшін 25 пайыз болды. Төрт жыл ішінде ақшаға деген
ұсыныс 5 есе артты, қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... отыр,ал, инфляция 6-8 пайыз төңірегінде болып отыр. Бұған
қарағанда шағын және орта бизнестегі несиелік ... ... ... ... ... ... барын білуге болады.
Несиелер үшін пайыздық мөлшерлеменің ... ... тек бір ... ... ... ... ... деңгейде болу арқылы
түсіндіруге болады. Қазіргі осы ... ... 35 банк ... ... ... ... әлсіз және бұл нарықта маңызды орын алмайды. Осы орайда
банктерге ескерткім келетіні-несиелер үшін сыйақы ... ... ... ... және орта ... ... ... де жоғары болып қала
бермек.
Сөйтіп, тәуекелшіліктітек шағын және орта ... ... ... ... үшін банктер де туғызады. Жүйенің негізін құрайтын ... ... банк ... ... ... ... деңгейімен
ерекшелене қоймайды. Сондықтан, шағын және орта бизнес өкілдеріне де
банктерге үндеу ... ... еді. ... жалпы алғанда, бір жақтан
банктер, екінші жақтан шағын және орта ... ... ... әріптестер болуы керек.
Сондықтан, банктер бизнесмендерге кәсіпкерлік деңгейін көтеруге, оларға
әр алуан сапалы ... ... ... ... беру мен ... ... Қарыздарды басқаруға, бизнес-жоспар жасауға байланысты жүйені
жеңілдетуге көмектесіп, әр алуан сала бойынша әдістемелік ... алуы ... ... бұл адамдар ұзақ мерзімді тұрақты ... ... ... ... ... моделін қалыптастыруға
қатыспайды. Әзірге біздің жаңа мүмкіндіктеріміз осы мәселені шешу ... де ... ... ... банкі туралы» Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан ... ... ... және
республикамыздағы банк жүйесінің жоғары деңгейі болып табылады. «Қазақстан
Республикасындағы ... және банк ... ... ... 1995 жылғы 31 тамыздағы Заң күші бар Жарлығында «Қазақстанда
екі деңгейлі банк жүйесі бар. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банк. Басқа банктердің барлығы банк
жүйесінің төменгі деңгейіндегі банктер» делінген.
Ұлттық ... ... ... ... 2000 ... республикада екінші деңгейдегі 55 банк тіркелген: оның ... ... ... яғни ... ... 100 ... республика
үкіметінің қатысуымен құрылған банктер, Республикада шетел ... ... ... ... ... ... өткен 44 ломбард, 7
несие серіктестігі және ... ... ... ... 46 ... бар, атап ... Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің
Қазыналық департаменті, оның 14 облыстық басқармасы мен алматы ... ... ... ... ... есеп ... орталығы;
«Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... Мемлекеттік орталығы», Республикалық мемелекеттік
қазыналық кәсіпорыны; «Қазақстандық қор ... ЖАҚ; ... ... ... ЖАҚ; « кіші ... дамыту қоры » ... ... ... ... ... қор; ... ... қолдау қоры» ЖАҚ; «Ақмола қоры» ЖАҚ; ... ... және жабу ... агенттігі» ААҚ; « шағын несие»
Қоғамдық қор: және ... ... ... сыртқы экономиикалық қызметі
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңға сәйкес
Ұлттық банкінің құзырлығына сыртқы ... ... ... асыру
жүктелген. Қазақстанда және халықаралық банктік тәжірибеде қолданып жүрген
заңдарға сәйкес шетел валютасымен кез келген операцияларды Ұлттық ... ... ... ... ... деңгейінде мемлекетаралық
қызметті жүзеге асыру барысында, яғни ... ... ... ... ... ... ... институттарында Қазақстанның мүддесі
ескеріледі. Қазақстан аумағында шетелдіктердің қатысуымен банктердің немесе
еншілес банктердің, сондай-ақ шетел банктерінің ... ... банк ... ... ... валютасына қатысты ұлттық
валютаның бағамын реттейді. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... айналым тәртібін анықтайды.
Валюталық операциялар ... ... ... ... ... ... ... және валюталық құндылықтармен
жасалатын банктік операцияларды жүргізуге ... беру ... ... ... ... қызметін бақылайды.Осындай
лицензияларды пайдаланатын өкілетті банктердің саны ... ... ... ... ... ... фактілер анықталған уақытта
Ұлттық банк берілген лицензияларын ... ... 1997 ... ... ... ... мемлекеттердің қаржы ұйымдарымен, Орталық
банкілерімен және басқа да қаржы ... ... ... ... қоры (ХБҚ) 1997 жылы Stan-by ... несиесі
бойынша негізгі қарызды жабу басталды (74,25 млн АҚШ доллары). Негізгі
қарызды жабу ... ... 1,5 млрд АҚШ ... ... арқылы жүзеге
асырылады.
1996 жылдың маусым ... ... ... ... валюта қоры несиелік бағдарламасы бойынша (Extended Fund
Facility-EFF) келісімге қол қойылды.Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мақсатты жоспарларын іске асырды./10/
Халықаралық реконструкциялық және дамыту банкі, ... ... үшін 1995 ... 20 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіне 37,6 млн. АҚШ долларын
несиеге ... Бұл ... ... даму ... Қазақстан
Республикасының LN №3867 KZ келісіміне сәйкес берілген болатын (31 шілде,
1995 ж).
Займ 4 ... ... ... ... – 12 млн. АҚШ ... банктік бақылау институттарын ұйымдастыру – 1 млн. АҚШ ... ... ... жүйесі – 23,8 млн. АҚШ доллары
-жобаларды жүзеге асыру үшін көмек - 0,8 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... ... жауап береді.
Сыйақы ставкасын Халықаралық реконструкциялық дамыту банкі жылына
екі рет белгілейді. Сыйақы жылына екі рет ... 12 ... және ... 1.01.97. және 14.07.97. уақыт аралығында ставка 6,7 %-ды құрады,
ал 15.07.97.-1.01.98. уақыт аралығында ставка 6,54 %-ға ... ... ... 0,25 % ... ... қаражат бөлігі
жылына 2 рет төленеді: 12 қаңтар және 12 шілде.
Займ 17 жылға беріледі және ... бес ... ... ... ... басталмайды. Қарызды төлеу 2001 жылдың 12 қаңтарында басталды
және 2012 жылдың 12 шілдесінде аяқталады. Жыл сайынғы ... ...... АҚШ ... ... ... мамыр айының аяғына қарай Қазақстан Республикасының қаржы
министрлігі «техникалық көмек жобасы» бойынша Қазастан Республикасы ... 10,85 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... банктердің диагностикасы – 2,6 млн АҚШ доллары
-жергілікті банктерді бақылау институттарын құру- 1 млн АҚШ доллары
-төлем ... 0,95 млн АҚШ ... ... ... – 0,5 млн АҚШ ... мен ... ... алу- 5,8 млн АҚШ доллары
Қазақстан Ұллтық банкі аталған кұралдарды пайдаланушы және оның толық
орындалуына жауап береді. (ҚР-ның Қаржы министрлігінің ... ... ... ... ... екі рет ... 12 ... және 12
қыркүйек. 1.01.97. және 14.07.97. уақыт аралығында ставка 6,7 %-ды құрайды,
ал 15.07.97. және 1.01.98. ... ... бұл ... 6,54 %-ға дейін
төмендеді. Комиссияның жылдық ... ... ... 1999 ... ... ... ... қарыз төлеу 2010 жылдың 12 қыркүйегінде
аяқталады.
LN №4051 KZ ... ... ... 1996 ... 25 ... ... Ұлттық банкі «Қаржы секторыны құрылымының» қаржылық
агенті болып табылады.
1997 жылдың 3-ші ... ... ... 90 млн. ... тең ... ... ... жылдың 25 ақпанында Қазақстан Ұлттық банкі Москвада болған ІV
отырысында ескертулер мен ... ... Бұл ... ... Одаққа
мүше елдерлдің екі жақты келісімдері ... ... ... ... ... осы одаққа мүше елдердің барлығымен дерлік жасады.
Мемлекетаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... кезекті отырысына мемлекетаралық экономикалық
комитеті ұсынған документтеріне өзіндік жеке ... ... Ол ... 4 ... ... ... ... 1997 жылы 25 наурызда Мәскеу қаласында
Мемлекетаралық Валюта комитетінің эксперттерінің кездесуі өтті. Онда ... ... ... ... Банк 1997 ... 28 ... ... Ұлттық
банкінің өкілдері Мемлекетаралық Банк кеңесінің кезекті отырысына қатысты.
Онда Мемлекетаралық Банктердің қызметтері ... ... ... 16-17 ... ... Орталық Банкі мен Қазақстан Ұлттық
банкі арасында несие ұйымдарына бақылау жасауға байланысты келісімге қол
қойылды. Мұнда екі банк ... ... пен ... мәліметтерге
сүйене отырып жұмыс жасайды.
1997 жылдың қазан айында Украинаның Ұлттық банкімен Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қол қойылды.
Қазақстан Ұлттық банкінің өкілдері Халықаралық реконструкциялық даму
банкінің жылдық отырысының ... ... ... ... және Орталық банк өкілдерінің кездесуіне қатысты (6-7 ... ж., ... ... ... ... ... алмасты. Мұнда банк жүйесін дамыту, ақша-несие саясаты ... ... ... және ... секторын либерализациялауға
байланысты ақпараттармен алмасты.
3.ҚР Ұлттық банкінің қаржы жүйесіндегі ролі ... аз ... ... ... ... пайдалану арқылы
қаржылық секторды ұтымды реформалау нәтижесінде, сонымен қатар бухгалтерлік
есеп пен статистиканың халықаралық стандарттарға өтуі нәтижесінде айқын
және ... ... жүйе ... ... жүйесінің институтционалды құрылымы келесі
қаржылық институттармен көрсетілген:екінші деңгейлі банктер, банктік
операциялардың жеке түрлерімен ... ... ... ... ... ... зейнетақылық активтерді басқару
жөніндегі компаниялар,мамандандырылған қаржылық институттар және т.б.
ҚР Ұлттық банкі ұлттық қаржы жүйесінің құрылған сәтінен бастап банк
жүйесін бақылай бастады, кейіннен оған ҚР ... ...... ... ... ҚР Ұлттық банк бағалы қағаздар жөніндегі
комиссияның – бағалы ... ... ... жөніндегі және ҚР еңбек пен
халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің – жинақтаушы зейнетақы қорлар
қызметін реттеу жөніндегі ... мен ... ... 2004 ... өзіндік реттеу органын мемлекет Президентіне
есеп беретін ҚР қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... құру ... ... ... ... ... ... банктің классикалық қызметтері
бекітілді:мемлекеттің қаржы-несиелік саясатын құру мен жүргізу,валюталық
реттеу мен валюталық ... іске ... ... жүйелердің жұмыс
істеуін қамтамасыз ету және қаржылық жүйе тұрақтылығын қамтамасыз етуге
жәрдемдесу.
Банктің ... ... ... ... саясат ҚР-да бағаның
тұрақтылығын қамтамасыз етуді бағдарлайтын болды. Сондықтан 2004 ж.Банк
бағдарды тек инфляция бойынша ғана ... ... Банк ... ... ... ... отырып, заңнамалы
бекітілген құралдар мен операцияларды пайдаланып, жыл сайын берілетін
көрсеткіштерде инфляцины ұстап қалу жөнінде ... ... ... ... мен ... бақылпу саласнда Банк резиденттермен
валюталық құндылықтарды пайдаланумен байланысты ... ... ... қатар валюталық операциялардың резиденттері мен
резидент еместерімен жүзеге асыру ретін анықтайды.
Банк ... ... ... ... ... ... төлемдік
жүйелердің үздіксіз және нәтижелі қызметін қамтамасыз етеді.
Қаржылық жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету аясында Банк ... ... ... әртүрлі бағдарламалық құжаттардың
тәжірбиелік іске асырылуы жөнінде жұмыстар атқаруда.Атап айтқанда, ... Банк ... ... әрі ... дамытуға және оны халықаралық
стандарттарға сай келуіне бағытталған ҚР-ң 2007-2011 жж.-ға қаржылық
секторды дамыту Концепциясын жүзеге асыруға қатысуда. Концепцияда ... ... ... ... ... ... мен ... Қаржы секторын дамытудың келесі негізі нәтижелері алынды.
Қаржы-несиелік саясаттың құралдарын жетілдіру және оны Еуропалық Одақ
мемлекеттерінің стандарттарына жақындату ... Банк ... ... ставкаларын тоқсан сайын қарау мен бекіту тәжірбиесін
енгізді.
Минималды резервті талаптар есебінің әдістемелері
жетілдірілді.Минималды резервті талартарды қатайту жөніндегі шаралар
банктердің қаржылық тұрақтылығына және мемлекеттің ішкі ... ... ... оң әсер ... деп ... реттеу бөлімінде 2007ж. 1 қаңтарынан бастап валюталық
тәртіптің толық либерализациясы жүргізілді, барлық валюталық операцияларды
лицензиялау алып ... тек ... ... мен ... ... ... ғана ... қатар, банктік жеке қызметтермен айналысатын банктерден,
мекемелерден және шағын несиелік мекемелерден тұратын үш деңгейлік
несиелеу жүйесі құрылды.Олардың қызметін регламенттейтін тиісті ... ... ... ... ... айқындығы мен беріктігінің, несие
алуда ақпарат жинаумен байланысты несиелік мекемелердің қарыз алушлар
шығыстарын азайтудың мәселелері республикада алғашқы несиелік ... ... ... ... деңгейін арттыру екінші деңгейін арттыру
екінші деңгейдегі банктердің депозиттерді кепілдеу жүйесінің нәтижелі
қызмет етуі арқасында мүмкін болатын болды.Кепілдік есесін қайтарудың
минималды ... ... ... үшін ... ... сапасы мен
тиімділігін арттыруға, салымшылар мен алушылар құқықтарын қорғауға,
зейнетақылық активтерді инвестициялау үшін қаржылық құралдар спектрін
арттыруға ... ... ... ... жүйесін дамыту
Бағдарламасы орындалды.
Ағымдағы жылы әлемдік қаржылық нарықтағы АҚШ-тың ипотекалық нарығындағы
дағдарыс нәтижесінде туындаған ... ... ... әсер ... ... ... ликвидтілігінің халықаралық нарықтарда қысқаруы
банктердің өзінің сыртқы міндеттерін қайта ... ... ... және ... ... мерзімді ликвидтілік
мәселелерінің туындауын алып келді
Осындай жағдайда Ұлттық Банк банктерді қысқа мерзімді ликвидтілікпен
қамтамасыз ету жөніндегі операцияларды жүргізді.Аталған операциялар көлемі
3 125 млрд ... ... Осы ... ... ... ... ... бөлігі жабылды.
Сонымен қатар, Ұлттық Банк минималды резервті талаптар бойынша
талаптарды жұмсартты. Тамыз айында минималды резервті талаптар механизмі
қайта қаралды. Өзгерістер резервтік ... ... ... ... ... ... кеңкйтуге бағытталды.
Қорытынды
Курстық жұмысты қорытындылай келе, Ұлттық банк – еліміздегі барлық
несие жүйесін реттеущі ұйым рөлін атқара отырып, орталық ... ... орын ... банк ... ... және резервтік орталығы ретінде ақша-
несие және валюта саясатын анықтайды. Оның қызметінің ... ... ... ... тек ... ... жүргізуге және еліміздің банк жүйесіне
жетекшілік етуге бағытталады.
Орталық банктің тарапынан ақша – несиелік реттеудің негізгі объектісіне
экономикамыздағы жалпы қолма-қол және ... ақша ... ... банк – бұл бұрынғы қарапайым клиенттерге қызмет ... ... ... ... ... ... банкке
ауысқан, банктердің банкісі болып табылады. Іс жүзінде ... ... ... резервтердің шоғырлануы және олардың шаруашылық айналымына түсуі
Ұлттық банктер мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын толтыру арқылы
жүзеге ... ... ... ... есеп ... Ұлттық банк
мекемелері арқылы жүргізе отырып қажет жағдайларда Ұлттық банктен несие ала
алады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ретінде басқа елдердің Орталық банктерімен және халықаралық
қаржы ... ... ... Республикасының мүддесін көздейді.
Ұлттық банк-бұл эммисиялық, резервтік, кассалық және есеп ... ... ... және ... ... құқығына ие, «банктердің банкі»
рөлін атқарады, сондай-ақ ақша - ... және ... ... ... ... ... ... органы тұлғасындағы мемлекеттік біртұтас
органы, бір ғана қол қоюшы және президентіне есеп береді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ... ... ... ... ішкі-және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің негізгі қызметтері мыналар:
айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... ... ақша эмиссиялау, банктерге, ұйымдарға несие беру, және
республикамда қолма-қолсыз есеп айырысуды іске асыру, инвестициялық қызмет,
екінші ... ... ... бақылау және қалдағалау, валюталық
реттеу және ... ... ... және ... ... ... банкінің ақша-несие саясатының мақсаты
ұлттық валютаның тұрақтылығын: оның сатып алу қабілетін және ... ... ... ... ... ... ету болып табылады.
Оның негізгі құралдары: ... ... ең ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу және ... ... ... ... банктерге және Үкіметке берілетін несие, валюталық
нарықтағы интервенция.
Эмиссия-мемлекеттік банкнота, монета, ... ... ... ... ... де, ... да ... мүмкін. Бірінші формасы
айналысқа нақты ақша ... ... ал ... ... ... іске асырылады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің есеп немесе ... ... ... өзгерту жолымен қарыздық капиталдар нарығын реттеуге
негізделген. ... ... ... ... ... ... отырып, Қазақстан Республикасы Ұлттық банкіден банктерден қарыз
алуан ынталдандыратын болса, ал есептік мөлшерлемені ұлғайта ... ... ... ... ... ... ... жалпы республика
бойынша ақша айналысын реттейді.
Міндетті резерв нормасының мағынасы міндетті резерв сомасы мен несиелік
операциялар көлемі арасында ... ... ... болуын, яғни оны
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі айналыстағы ақша ... ... ... ... ақша ... ... ... ыңғайлы әдісі-ашық
нарықтағы операциялар. Мағынасы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... шек қою мақсатында нарықта
бағалы қағаздарды ... ... ақша ... және несие беруді
ынталандыруға тырысады, ол кері ... ... ... ... ... алады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі «банктердің банкі» қызметін
атқарады, яғни комерциялық ... ... ... ... ... ... есеп айырысуларды жалпы ұлттық ауқымда жүзеге асырады,
банктердің қызметіне қадағалау және бақылау жүргізеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі бас ... ... ... ... ... да ... ... агенті болып қызмет етеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі Қазақстанда және шетелде шетел
валютасындағы кез-келген операциялар-валюта резервін ... және ... ... ... ... ... несие, банктер, валюта ... »// ... ... «Эканомика» 2000 жыл
2. С.Б.Мақыш, А.Ә.Ілиас «Банк ісі»// оқу құралы, Алматы «Эканомика»2004
жыл
3. ... ... ... ... оқу құралы Алматы
«Эканомика»2001
4. «Ұлттық банкінің 2004-2006 жылға арналған ақша-несие ... ... // ... ... 25 ... 2004 жыл
5. Әбдіәзиз алдаберген «Мақсат – инфляциялық үдерісті тежеу» // Егемен
Қазақстан, 14 ... 2006 ... №017 ... ... ... // Банки Каахстана, №8, 2004 жыл
7. Асқар ... ... ... және оның ... ... // Егемен Қазақстан, 24 наурыз 2003 жыл
8. «Ұлттық қорды өнімгерлік басқарудың негізгі көрсеткіштері» // Егемен
Қазақстан, 14 ... 2003 ... ... «Қор ... құрылымы» // «Қаржы және қаражат»№6
2004 жыл
10. Қ. Жарылқасынов «ҚР ... ... ... саясаты туралы» //
«Қаржы және қаражат»№7, 1999 жыл
11. ... ... ... ... 1997 ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру жолдары63 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық банкі туралы мәлімет71 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық банкіндегі ақша-несие саясатының даму жолдары84 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры7 бет
Ұлттық валюта тұрақтылығы және нақты сектор4 бет
Ұлттық есеп жүесi – макроэкономикалық статистиканың негiзi12 бет
PR – стратегияны жоспарлаудың функциялары мен міндеттері54 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатын жүзеге асырудың механизмі17 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатының дамуының кезеңдері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь