Кәсіпорындардың әр түрлі контрагенттермен қарым-қатынасы

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
1. КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты ... ... ... ...
1.2 Кәсіпорынның контрагенттермен қарым.қатынасы ... ... ... ... ... ... ..
1.3 Қаржылық жағдайды талдау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. «ХАЛЛИБУРТОН ИНТЕРНЭШНЛ ИНК» КОМПАНИЯСЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 «Халлибуртон Интернэшнл Инк» компаниясының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты ... ... ... ...
2.3 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...
3 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Кәсіпорындардың әр түрлі контрагенттермен қарым-қатынасы
Астана
2012
Мазмұны
КІРІСПЕ ..........................................................................................................
3
1.
КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ....................................................................
1.1
Қаржылық жағдайдың мәні және оны ... ... ... қарым-қатынасы..........................
1.3
Қаржылық жағдайды талдау әдістері...................................................
2.
КОМПАНИЯСЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ................................................
2.1
компаниясының жалпы сипаттамасы............................................................................................
2.2
Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты...............
2.3
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ..........................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ ................................................................................................
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.....................................................
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары ... ... ... ... ... байланысты бухгалтерлік есептің әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды. ... ... ... ... ... ... ... өмірлік аса қажеттілік салдарынан туыңдады: салмақ, ұзындық өлшемін және есептеу жүргізбей, шаруашылық субъектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ... ... ... ... пен ... ... салыстырмай, біріншісінің екіншісінен артық болуына қол жеткізбей шаруашылықты ойдағыдай жүргізу мүмкін емес. ... ... оған ... ... ой ... мен өзгеше ісәрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалары мен ашық алаңдарда, ма-териалдар мен шикізаттың қисапсыз ... ... тот ... жатуына, яғни миллиондаған теңгенің доғарылып, бекерге ысырап ... жол бере ... ... ... ... теңге жаңа табыс әкелу үшін осы қорларды ... ... ... көрсеткіш пен жоспар үшін жұмыс істеу келмеске ... ... ... ... жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын ... ... ... ... ... және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол ... ... Атап ... ішкі және ... ... білікті серікті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Кәсіпорындар бұрынғыдай жоғарғы жақтың жөн ... ... ... ... ... ... ... банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы ... ... ... ... ... серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, оны ... ... ... ... әр түрлі болады. Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, ... мен ... ... ... тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық ... ... ... ... ... ... - ... ... жағдайын талдау және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін ... ... шешу ... ... ... саласында алған білімді қолдану;
- өндірістік практикада жинаған тәжірибені ... ... ... ... ... ... және заңнамалық материалдар жинақталып қолданылды;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау;
- жүргізілген талдау нәтижелері ... ... ... және ... жою ... ... объектісі ретінде компаниясы алынды. Оның негізгі қызметі мұнай өндірісі, құрылысы, мұнай газ өңдіру скважиналарын жөңдеу және іске ... ... ... ... жасау және жабдықтаумен айналысу болып табылады [1].
Жұмыстың теориялық бөлімі қаржылық жағдайды талдаудың түсінігін ашуға негізделген. Бұл ... ... ... ... ... мақсаттары, міндеттері және қажеттілігі, қаржылық талдаудың ақпараттық негізі, әдістері мен тәсілдері туралы ақпараттарды біріктіреді.
Жұмыстың тәжірибелік бөлігі ... ... ... ... және оның ... ... ... жасауға, сонымен қатар кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту бойынша іс-шаралар ұсынуға ... ... ... ... К.Ш. ... Э.Т. ... Ж.Г. ... В.В.Ковалевтің, А.Д. Шереметтің, Г.В.Савицкаяның еңбектері болып табылады.
Жұмыс ... ... заң ... және ... компаниясының қаржылық есебі пайдаланылды.
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қаржылық жағдайдың мәні және оны ... ... ... жағдайында кәсіпорыннын қаржылық жағдайын талдаудың маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен, сондай-ақ және де басқа контрагенттер алдында ... ... ... ... үшін ... жауапкершілікте болуымен байланысты. ... ... ... ... жөніндегі сұрақтарды қарастырмас бұрын, "қаржылық жағдай" дегеніміз немесе "қаржылық жай-күй" дегеніміз не, соны ... ... жөн. ... ... ... ... әдебиеттерде бұл ұғым әр түрлі түсіндіріледі. Профессор А.Д. Шеремет "Кәсіпорынның қаржы (активтер) жағдайы қаржыны тарату, пайдалану және оның қалыптастыру ... ... ... және міндеттемелер, яғни пассивтер) сипатталады" деп жазған. ... ... ... - бұл ... ... ... деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай отырып, ... ... ... ... ... мен ... арқылы кәсіпорынның дамуын көрсететін қаржы ресурсының жағдайы". ... ... мен М.В. ... бұл ... былай түсіндіреді: "Қар-жылық тұрақтылық - бұл табыстың шығыннан тұрақты дәрежеде артуы. Ол ақ-ша ... ... ... ... етеді және оларды тиімді пай-далану арқылы өндіру және өнімді сату процесінің үздіксіз болуына жағдай жа-сайды.
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпорынның жалпы тұрақтылығының негізгі бөлігі болып табылады" [9]. Ал ... ... ... ... ол ең ... ... ... шығыннан артуын қамтамасыз ететін ақша ағымының қозғалысын көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең ... ... ... қызмет) өткізуден түсетін табыстың тұрақтылығын талап етеді және оның мөлшері мемлекетпен, жабдықтаушылармен, несие берушілермен, жұмысшылармен және тағы ... есеп ... үшін ... дәрежеде болуы тиіс. Сонымен қатар кәсіпорынның одан әрі дамуы үшін барлық есеп айырысулар мен барлық ... ... ... осы ... ... ... оның материалдық-техникалық базасын жаңартуға және де әлеуметтік климатты жақсартуға және басқаларға мүмкіндік ... ... ... ... қажет. ... біз ... ... ... келісе алмаймыз. "Қаржылық тұрақтылықтың мәні - қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады" - деп ... ... мен ... ... ойымызша бұл ұғымды А.Д.Шеремет мен В.С.Сайфуллин дәлірек және анығырақ түсіндіреді. Олар ... ... мәні -- бұл ... мен шығындардың қалыптасу көздерінен қамтамасыз етілуі - деп түсіндіреді. ... ... ... жағдайына көптеген факторлар әсер етеді, оларды В.М. Радионова және М.А.Федотова келесідей түрлерге жіктейді: 1) ... болу ... ... - ішкі және ...
2) ... маңыздылығына байланысты-негізгі және негізгі емес;
3) құрылысы бойынша - ... және ...
4) ... ету уақыты бойынша-тұрақты және уақытша. ... ... ... өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты емес. ... ішкі ... ... ... тұрақтылығы ең бірінші өндіріс шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен көр-сетілген қызметтің құрамы мен құрылымына тәуелді. ... ... және ... ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның ... өнім және ... ... ... байланысқан қаржылық тұрақтылығының маңызды факторларының бірі - ... ... ... мен ... ... ... ... стратегиясын дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді ... ... ... оның ... ... қызметі үшін қажет болатын қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады. ... ... ... ... ... бірі - бұл ... ... құрамы мен құрлымы, оларды басқару стратегиясы мен тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның ішінде таза табысы қаншалықты көп ... ... ол өзін ... ... алады. ... ... тек таза ... ... ғана ... сонымен қатар оны тарату құрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға бағытталған ... де өте ... ... ... ... ... ... ... капиталдар нарығындағы қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның ... ... де ... ... ... алайда, сонымен бірге қаржылық тәуекелділік те өседі - яғни кәсіпорын өз кредиторларымен ... ... ала ма, жоқ па? - ... ... туады. Және де бұл жерде кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің қаржылық кепілінің бір түрі ретінде резервтерге ... роль ... ... ... ... келе, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына әсер ететін мынадай ішкі ... атап ... ...
* ... салалық топқа жатуы;
* ... ... ... ... ... және оның жалпы төлем қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі;
* ... ... ... мөлшері;
* ... ... ... ... ... салыстырғандағы динамикасы;
* ... мен ... ... ... мен ... қоса ... ... пен қаржы ресурстарының жағдайы;
* ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайының әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті бар ... және ... ... ... ҚР ... ... және ... саясаты, кәсіпорынның қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, сыртқы экономикалық байланыс және тағы басқалар жатады. ... ... ... объективті дұрыс бағасын алудың ең жақсы тәсілі, бұл-талдау, ол ... даму ... ... оның ... ... ... ... баға беруге мүмкіндік береді және осындай жолмен басқарушылық шешімдерді өңдеумен ... ... ... ... қызметі арасында байланыстырушы қызмет атқарады.
Кәсіпорын осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты ... ... ... ... ... ... кәсіпорын осы мерзімге дейінгі уа-қытта қаржы ресурстарын қаншалықты дұрыс басқарды. Қаржы ресурстары жағдайының нарық талаптарына сай болуы және де ... ... ... ... ... бере алуы өте ... болып табылады, се-бебі қаржылық тұрақтылықтың жетіспеушілігі кәсіпорынның төлеу қабілетінің жоқтығына және оның дамуына қажетті қаражатының болмауына, ал көп болуы
дамуға ... ... басы ... ... және ... кәсіпорын шы-ғындарын көбейтуіне әкеліп соқтыруы мүмкін. ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қаржылық жағдайын талдаудың басты міндеті келесілер болып табылады:
- қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ...
* ... мен ... ... көздері арасындағы сәйкестікті, оларды таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
* ... ... ... оның ... ... және ағымдағы міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
* ... ... және ... ... ...
* ... ... және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
* ... ... ... есебі, оның ішінде дебиторлық борыш және қорлар есебі;
* ... ... ... ... ... және төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін ...
* ... ... ...
* ... ... ... ... ... ... деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды есептеп шығару;
* ... ... ... ...
* ... ... ... тұрақтылығын ұзақ және қысқа мерзімді болжау, яғни оның қаржылық стратегиясын анықтау. ... ... ... ... ... ... ... қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны қамтиды: жабдықтау, өндіріс және өткізу; бұлардың жиынтығы коммерциялық, өндірістік және қаржылық ... ... ... қаржылық қызметі - бұл оның осы қызмет нәтижесінде ... және ... ... ... мен құрамына өзгеріс әкелетін қызметі болып табылады. Ол қаржы ресурстарының ... ... ... мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие тәртібін сақтауға, меншікті және қарыз қаражаттарының арасындағы арақатынастың рационалдылығына, сондай-ақ кәсіпорынның тиімді қызмет етуі ... ... ... қол ... ... ... ... қызметінің қаржылық, өндірістік және коммерциялық жақтары арасында тығыз байланыс пен өзара тәуелділік бар. ... ... ... жетістігі, көбінесе оның өндірістік сату көрсеткіштерімен анықталады. Кәсіпорынның өзі алатын төлемдерді және ақша қаражаттарын алуы оның ... ... ... ала қарастырылған сұрыпталынды ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті деңгейге сәйкестігіне және оны бір қалыпты өндіруге және төлеуге байланысты ...
1.2 ... ... ... ... ... ... процесі барысында есеп беруді құру мақсаттарына жаңа көзқарастар пайда болды және оның бағыты өзгерді. №2 ... ... ... бұл ... заңды тұлғаның қаржылық жағдайы және оның қызметінің ... мен ... ... ... ... ... өзгерістер туралы пайдалы, маңызды әрі дәл ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады [12]. ... есеп ... ... жағдайлардың қаржылық нәтижелерін және де кәсіпорын үшін инвестициялық шешімдер мен несие беру ... ... шешу ... сондай-ақ субъектінің болашақтағы ақша ағьгмдарын және осы субъектіге сеніп ... ... мен ... ... жұмыстарымен байланысты ресурстар мен міндеттемелерді бағалау үшін ... ... ... ... ... ... есеп қолданушыларға экономикалық шешімдерді қабылдау үшін қажетті барлық ақпараттарды қамтымайды. Қаржы есебін пайдаланушылар қабылдайтын экономикалық шешімдер субъектінің ақша ... ... ... ... ... ... ... уақытын есептеу және нәтижеге сенімді болуын талап етеді. Бұл нәтижесінде, субъектінің өз жұмысшыларына және жабдықтаушыларына ақы төлеу, пайызды төлеу, ... ... және ... ... ... анықтайды. Егер де қолданушылар тек қана субъектінің қаржылық жағдайын, қызметін және оның өткен есепті мерзімдегі қаржылық есебінің өзгерісін ... ... ... ... ... ... ... ақпараттармен жабдықталған болса, онда олар, яғни қолданушылар ақша қаражаттарының айналдыру ... одан да ... ... Бірақ коммерциялық құпияны қорғау туралы заң қолданушылар алатын қаржылық ақпаратқа шек қояды, дегенмен олардың ішінде кейбіреулері (тергеу органдары, ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген ақпараттарға косымша ақпараттарды талап ете алады. Қолданушылардың ... ... ... қаржылық ақпараттың басты көзі ретінде сенуі тиіс. ... ... ... ... есеп ... ... ... жөнінде қаржылық ақпараттардың жүйелендірілген бірденбір көзіне, әр түрлі ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... негізгі байланысына және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті аналитикалық есептердің ақпараттық базасына айналды. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауда ... ... көзі ... ... ... ... ... - ... ... басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттайды және маңызды қызметтер атқарады. Біріншіден, баланс меншік иелерін шаруашылық субъектісінің ... ... ... Осы ... олар бұл ... нені иеленеді, материалдық құралдардың сандық және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада үшінші жақ ... өз ... ... ала ма, соны ... Екіншіден, басшылар кәсіпорынның басқа ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз ... ... ... стратегиялық бағытының дұрыстығы туралы, ресурстарды пайдалану тиімділігінің салыстырмалы ... және ... ... ... әр ... ... шешімдер қабылдау туралы түсінік алады. Үшіншіден, баланстың мазмұны, оны ішкі ... ... ... ... да ... ... ... Мысалы, аудиторлар жұмыс процесінде дұрыс шешім қабылдау үшін өз тексеріс жұмысын жоспарлауда, сондай-ақ клиенттің сыртқы есеп берудегі есеп жүйесінде мүмкін ... ... ... және ... ... ... ... әлсіз жақтарын шығару үшін көмек алады, ал талдаушылар қаржылық талдаудың бағытын анықтайды. ... ... ... ... ... ... кәсіпорынмен өзінің серіктесі ретінде жұмыс жүргізудін мақсатқа сәйкестігі және оның ... ... ... ... алады; өз салымдарының мүмкін болатын тәуекелділіктерін және берілген кәсіпорынның акцияларын иеленудің орындылығын және басқа шешімдерді бағалайды. Баланстың маңыздылығы ... көп ... ... ... ... ... талдау деп атайды.
Бухгалтерлік баланс қаржылық есептің негізгі түрі бола отырып, ол ... ... ... ... ... мен ... ... активтердің айналымдылығы мен өтімділігін, меншікті капитал мен міндеттеменің қолда ... ... және ... борыштың динамикасы мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлеу қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... орналастыру тиімділігін, оның ағымдағы және алдағы кезеңдегі шаруащылық қызметке же-туі, ... ... ... мен ... сондай-ақ оларды ынталандыру тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Осылайша, бухгалтерлік ... ... үшін және ... қаржылық жағдайын бағалауда ақпараттың ең қа-жетті түрі болып табылады. ... ... мен ... құру ... ... ... ... отыр, яғни активтер олардың өтімділік деңгейіне байланысты, өтімділігі төмен активтерден өтімділігі жоғары активтерге қарай, пассивтер ... ... ... ... ... ... байланысты мерзімінің жеделдігі азынан көбіне қарай. ... ... ... ... 5 ... ...
1) ұзақ ... активтер;
2) ... ...
3) ... ...
4) ұзақ ... ...
5) ... ... ... ... есеп ... үш ... сипаттайды: активтер, меншікті капитал және міндеттемелер. Қалған екі элемент - табыс және шығын - қаржы - шаруашылық қызметі ... ... есеп ... ... ... жағдайды талдау барысында тек бухгалтерлік баланс мәліметтеріне ғана сүйенуге болмайды. Бұндай тәсіл біршама қарапайымдау, себебі бухгалтерлік ... ... пен шек ... ада ... олардың ең маңыздылары келесілер болып табылады:
- ... ... ... тарихи сипатта болады. Баланста келтірілген мәліметтер оны құрған кезеңдегі шаруашылық қызметінің нәтижесін көрсетеді. Бұл жағдайда баланс ... ... және ... талдау мақсаттары үшін қолданылуы мүмкін.
- ... ... ... және ... ... ... яғни ... жүрген есеп саясатына сай осы кезеңде кәсіпо-рын жалпы қандай жағдайда тұр деген сұраққа жауап береді, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... Бұл сұраққа жауап беру үшін, тек қосымша мәліметтер ғана ... ... ... есеп және есеп ... ... көптеген факторлардың талдануы қажет (мысалы, ғылыми- техника-лық прогресс, ... ... ... және ...
- ... салыстырмалы шаруашылық аралық талдау жүргізу үшін қажетті база жоқ. Ол кеңістіктік және уақыттық ... ... ... ... оның ... динамикада жүргізілуі тиіс және мүмкіндігінше көрсеткіштерге, олардың орташа салық және орташа прогрессивтік маңыздылығына шолу жасаумен толықтырылуы ... ... ... ... ... тобы ... ... есептік көрсеткіштерді ашық жариялау қажет. Бұл қажетті орташа көрсеткіштерді есептеп шығаруға мүмкіндік береді.
- ... ... ... ... ... ... жоқ. ... сол немесе басқа бабы бойынша соманың аз немесе көптігі туралы ... ... ... ... сәйкес сомаларымен салыстырғаннан кейін ғана жасауға болады. Мысалы, екі кәсіпорынның баланстарындағы "материалдар" бабы бойынша сомасы ... яғни 5 млн. ... Бір ... ... айналымы, бірінші кәсіпорында 60 млн. теңге, ал екінше-де 10 млн. теңгені құрады. Осыған сәйкес бірінші жағдайда материалдардың қо-ры жылдық тұтынушылардың 1/12 ... ... қор), ал ... ... 1/2 (5/10), яғни ... тұтынудың жартысын (жарты жылдық қор) қамтамасыз етеді.
- Баланс есепті кезеңнің басы мен соңындағы ... ... ... ... ... яғни онда осы балансты толтыру кезіндегі шаруашылық операцияларының жиынтығы жазылып отырады. Ол ... ... ... ... ... ... көрсетпейді. Бұл ең алдымен баланстың динамикалық баптарына қатысты, олар "материалдар", "дайын өнім", '"тауарлар", "дебиторлық борыш" және ... ... мен ... баптарының арасын ажырату да субъектінің жұмысының нәтижесін көрсетуге мүмкіндік ... Бұл ... әр ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп жалпы табысты, салық салынғанға дейін және салық салынғаннан кейінгі ... ... ... ... және таза табысты көрсетуі мүмкін. ... ... ... ... ... кезде тек бухгалтерлік баланс мәліметтері ғана емес сонымен бірге басқа да ... есеп беру ... ... ... ... мәліметтер және де есеп берудегі қосымша ақпараттар мәліметтері де қолданылады. ... есеп ... жаңа ... ... коммерциялық құпиясы болып табылатын ақпараттарына сүйенбестен, оның қаржылық жағдайын ке-шенді түрде талдауға мүмкіндік береді [1].
1.3 ... ... ... ... ... ... ... қызметін біртұтас кешенді талдауды ішкі (басқару) және сыртқы (қаржылық талдау) талдау деп бөлуді кажет етіп ... ... бұл ... ... өзінің негізгі ақпараттық көздері бар. ... ... ... есеп ... екі түрі бар: Акционерлерді, қалың жұртшылықты, банктерді, сондай-ақ сақтандыру ... мен ... ... ... ... жағдайы мен оның каржылық жағдайы және есепті кезеңдегі шаруашылық кызметінің нәтижесімен таныстыру үшін қаржылық газеттер мен ... ... ... ... ... ... есеп ... Сонымен қатар көбіне, есепте субъектінің шаруашылық қызметін динамикада бейнелеп көрсетуге, даму бағыты мен оның ... ... ... болжауға мүмкіндік беретін бірқатар жылдардың мәліметтерін жариялайды. Есеп ... ... түрі - ... талдауы, бұл кәсіпорын шығаратын өнімдердің жеке түрлерінің өзіндік құнының нормативтері туралы, сондай-ақ сапасының төмендігіне немесе тауардың ... тыс ... ... ... ... ... тұратын қатаң құпияландырылған, басқа тұлғалар үшін жабық есеп болып табылады. Ішкі есеп берудің ішіндегі жауапкершілік орталықтары мен пайда болу ... ... ... ... жеке ... ... нәтижелерін сипаттайтын маңызды есеп түрлері болады. Кәсіпорынның жеке бөлімшелеріндегі шаруашылық жүргізу деңгейін анықтау шығындар мен ... ... кім ... ... ... ... мүмкіндік береді және еңбекке ақы төлеуде қандай да бір иесіздікті жояды. Ішкі ... ... ... ал ... ... ... есеп негізінде жүргізіледі. Бүгінгі таңдағы нарыққа өту кезеңінде кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда жаңа ... ... ... ... ... ... ... жеке басылымдарда қаржылық талдауды жүргізу бойынша бірқатар әдістемелік ұсыныстар жарық көрді.
Бұл еңбектің авторлары кәсіпорынның ... ... және оның ... ... талдаудың әр түрлі әдістемелерін ұсынып отыр. Бұл әдістемелердің көпшілігінде олардың маңызды ... ... ... ... ... жағдайының біздің отандык тәжірибеде қолданылма-ған жаңа көрсеткіштерінің жүйесін толық ... ... ... бойы ... басқару деңгейлерінде және кәсіпорынның өзінде пайдаланып келген қаржылық жағдайды талдаудың қалыптасқан әдісі-нің, шаруашылық жүргізудің әкімшілік жүйесінің ... ... ... ... ... ... көздерден қаржыландырылатын мемлекеттік меншік үшін, сондай-ақ уақытша тартылған қаражаттарды (тұрақты ... ... ... және ... ... ... қолданылғаны түсінікті. Бұл жағдайлар шаруашылық жүргізудің тиімділігіне бағытталған бас-қарушылық шешімдерді қабылдауда кәсіпорынның дербестігін тежеп отырады және нарықтық қатынастар және ... ... ... ... ... ... ... талдау әдістемесінде әр түрлі баптардың мәндерін, баланс бөлімі мен ... ... ... ... ... салыстыру, мөлшерден ауытқуын зерттеу, бұл ауытқулардың кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығына қалай әсер етуін зерттеу шешуші роль ... ... ... ... ... бірі - онда ... көрсеткіштер мен нормативтердің жоқтығы болып табылады. ... ... ... ... ... оның ... жөнінде көптеген параметрлерді сырттан бекітетін орталықтандырылған әкімшілік сипатты жояды. Ол, ең алдымен бәсекелестік нәтижесінде сарқынды өзгеріп ... ... ... ... ... ... ... ұмтылатын кәсіпорынның шаруашылық әрекетінің икемді стратегиясы мен тактикасын жасауға қызмет етеді. Қаржылық қызметте нормативтерді пайдалану кәсіпорынның өз еркінде, сондықтан ... ... ... ... құпияға айналады. Жоспарланған нормативтерден ауытқуды талдау, кәсіпорынның ішкі талдауының құрамдас бөлігі болып табылады. ... есеп ... ... ... ... ... сыртқы талдау сипатына ие болады, яғни бұл кәсіпорынның қызметі туралы ақпараттардың шектеулі бөлігінен тұратын есеп ... ... осы ... мүдделі контрагенттерінің, меншік иесі немесе мемлекеттік органдардың берілген кәсіпорынның шегінде жүргізетін талдауы. ... ... ішкі ... ... әрбір кәсіпорын үшін тек потенциалды әріптестерін бағалау мақсатында ғана емес, сонымен қатар қаржылық есепті сыртқы пайдаланушылардың ... ... ... өзін-өзі бағалау үшін де қажет. ... ... ... ... есепті оқудың негізгі ережелерін қалыптастырды. Олардың ішінен алты негізгі әдісті бөліп қарастыруға болады:
1) ... ...
2) ... ...
3) ... ...
4) ... ...
5) ... ...
6) ... ... ... ... (уақытша) талдау - есеп берудің әрбір позициясын өткен кезеңі-мен салыстыру. Ол өткен кезеңдегімен ... ... ... түрлі баптарының абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... аудитордың өзінің ықыласына байланысты. Қорыта айтқанда, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдауда аудиторлық түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдануға еркі бар. ... ... ... осы ... ... дәйектілігіне байланысты дұрыс әдісті таңдай отырып, аудитор қаржылық жағдайға терең, жан-жақты әрі кешенді талдау жүргізе алады, сондай-ақ объективті және анық баға ... ... ... мен кәсіпорынның табыстылығының өсуі жөнінде ұсыныстар дайындайды.
2 КОМПАНИЯСЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 компаниясының жалпы ... ... 1919 жылы ... Оның ... ... ... өндірісі, құрылысы, мұнай газ өңдіру скаважиналарын жөңдеу және іске қосуға қажетті құрал жабдықтарды жасау және жабдықтау-мен айналысу болып табылады. ... ... ... ... (Техас штаты) орналасқан.
Жұмысшылар саны 85 мың адамды құрайды.
Кәсіпорынның әлемнің 120 мемлекетінде бөлімшелері бар, солардың қатарында Қазақстан да бар. Қазақстандағы ... ... ... ... ... әзірлеумен айналысады.
Компанияның айналымы 2006 жылы 30,5 млрд. АҚШ долларды құрады.
Соңғы 12 жылда ... ... ... Ханты-Мансийскте, Пермьде, Тюменьде, Нижневартовскте, Нефтеюганскте, Сургутте, Губкинскте, Ноябрьскте, Архангельскіде, Мегионда, Радужда, Охада, Тенгизде, Ақтөбеде, Атырадау, Актауда, Астраханда, Причал-да, Небит-Дагта, Туркменбашыда және ... ... іске ... айналысты.
Компанияның Energy Services Group бөлімшесі мұнай және газ саласында қызмет етеді және скажиналар құрастыру, оларды аяқтау және жөңдеу ... ... ... ... ... ... бухгалтер
Бас инженер
Жабдықтау
Цех бастығы
Сбыт
Бухгалтерия
Сурет1- компаниясының басқарушылық құрылымы
Компанияның екінші білімшесі Halliburton Engineering and Construction Group теңіздегі платформаларды, мұнай және газ ... ... ... және ... ... ... , жөңдеумен айналысады.
Әлемнің 30 халықаралық тәуелсіз компанияларымен бірлесіп қызмет ету тәжірибесі бар.
компаниясы Қазақстанда ... ... ... Agip KCO ... ... және (ТШО) ... ... компаниясының басқарушылық құрылымы төмендегі 1- суреттетен көруге болады.
Баланс активтерінін құрамы мен құрылымының динамикасын талдау - ... ... ... және оның ... ... абсолютті және салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі ... ... ... ... барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, құрылымы және олар-да болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің ... ... және оның ... ... ... ... ... таратылуын талқылауға мүмкіндік береді. ... өсуі ... ... болашақтағы дамуын көрсететін болғандықтан, ол осы кәсіпорын жұмысының оң нәтижесін сипаттайды. Алай-да, кәсіпорын ... ... өсу ... ... ... ... ба-ланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден айтар-лықтай ауытқуына әкеліп соқтыратын ... ... ... қажет. Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек негізгі ... ... ... құру ... ... ... есептік-аналитикалық тәжірибеде өндірістік қорлар, дайын өнім және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да олардың құнының өсуі, инфляциялық ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... талдау жасау үшін келесі 3-аналитикалық кесте құрылады.
3-Кесте
2009 жылы компаниясының баланс активтерінің құрамы мен құрылуы
Активтер
Сомасы, мың ... ... (+ ; ... басында
Жыл соңында
Жыл басында
Жыл соңында
Мың тг.
Үлес салмағы, % ... ... ... ... ... 260
40,03
58,44
+62 465
+42,26
Аяқталмаған өндіріс
45 300
17 280
12,27
4,80
-28 020
-61,85
Ұзақ мерзімді қаржылық салымдар
18 590
18 590
5,03
5,17
0
0
Алдағы кезең шығындары
395
655
0,11
0,18
+260
+65,82
Жиыны
212 080
246 785
57,44
68,60
+34 705
+16,36
3-Кестенің жалғасы
Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... 525
24,81
13,21
-44 070
-48,11
Қысқа мерзімді қаржылық салымдар
0
670
0,00
0,19
+670
Ақша қаражаттары
1 505
5 470
0,41
1,52
+3 965
+263,46
Басқа да қысқа ... ... ... ... 170
112 980
42,56
31,40
-44 190
-28,12
Барлығы
369 250
359 765
100,00
100,00
-9 485
2,57
Кесте мәліметтерінен активтердің нақты ... ... ... валютасының есепті жылы 9 485 мын теңгеге немесе 2,57%-ға кемігенін көруге болады. Бұл кәсіпорын дамуының ... ... ... ... ... ... ... олардың қалай таратылғанын және есепті жылы неге көбірек көңіл бөлінгенін, сондай-ақ кәсіпорынның өндірістік потенциалы мен оның негізгі құралдарының жағдайын және ... ... ... ... тартылу деңгейін) анықтау қажет. ... ... ... ... ағымдағы және ұзақ мерзімді активтер арасына тарату жыл аяғына ... ... ... Егер ... активтердің үлесі жыл басында 14,88 пунктке аз болса (42,56-57,44), жыл аяғында ол 37,2 пунктке (52,33-47,67) ... ... және ... ... ... ... ... баланс валютасындағы ағымдағы активтер үлесін анықтау маңызды: ағымдағы активтер құнының кәсіпорынның барлық мүлкінің құнына қатынасымен анықталатын кәсіпорын активтерінің іске ... ... ... ... Ол ... ... арналған қаражат үлесін си-паттайды. Коэффициент мағынасы артқан сайын кәсіпорынның үздіксіз жұмыс-ты қамту және кредиторлармен есеп айырысу мүмкіндігі де арта ... ... ... ... оның өсуі ... ... ... өзгеріс болып табылады - яғни мүлік әлдеқайда мобильді (іске тартылған) болады, бұл оның ... ... және оны ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарда бұл коэффициенттің деңгейі жыл басында 0,43 (157170:369250), ал жыл соңында 0,31 ... ... ... ... ... ... ... келесі көрсеткіш - мобильді және иммобильді қаражаттар қатынасының коэффициенті. Ол ағым-дағы активтер ... ұзақ ... ... ... бөлу ... ... ... қатынастың қолайлы және қауіпті көлемі, кәсіпорынның салалық ерек-шіліктеріне ... ... ... ... ... ... 0,5-тен төмен болмауы тиіс. ... ... ... бұл ... ... жыл басында - 0,74 (157170:212080), ал жыл ... - 0,46 ... ... Бұл ... ... иммобильді қаражаттардың өсу қарқыны мобильді қаражаттар-дың өсу қарқынан артуының нәтижесінде кеміп ... ... жылы ... яғни иммобильлді қаражаттар 1,2 есеге (246785:212080) өссе, ал екіншілері - 28,12%-ға (-44190:157170100) азайған. Кәсіпорын ең ... ... ... ... ... ... түрде ағымдағы активтер-мен өтелген жағдайда қол жеткізеді және келесі шарттың орындалуы осы тұ-рақтылықтың белгісі болып табылады: ағымдағы және ұзақ мерзімді ... ... ... қарыз капиталы мен меншікті капитал қатынасы-ның коэффициентінен артық болуы керек. ... ... ... ... ... ... сапалық өзгерістер болғанын зерттеу қажет. Бұл кәсіпорынның ... ... ... және негізгі қорлары болып саналатын, оның өндірістік потенциалы-ның маңызды элементінің жағдайын зерттеу қажет. ... ... ... ... ... ... ... құны-ның (қалдық) үлес салмағының өзгеруі, ерекше назар аударады. Өйткені бұл көрсеткіш кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... табылады. Кәсіпорын мүліктерінің жалпы жиынындағы Негізгі құ-ралдардың нақты құнының коэффициентінің мөлшері баланс активтерінің ... ... 50 ... кем ... тиіс. ... ... ... ... ... ... ... қалдық құнының үлесі жыл басында - 40,03%-ды, ал жыл соңында - ... ... яғни бұл ... ... мәнінен 8,44 пунктке асып отыр. ... ... ... ... ... мен құрылымын талдау қажет. Кестеде келтірілген мәліметтер кәсіпорынның ағымдағы активтерінің жағымсыз ... ... ... жеке ... ... ... келесідей қортындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильді активтер-яғни ақша қаражаттары бір жылда 3965 мың ... ... ... артқан болса, ал қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар жыл соңында - 670 мың теңгені құра-ды. ... ... ... ... есепті жылы 7,23%-ға төмендеді және ол жыл аяғында 53600 мың теңгені құрады. Олардың үлесі 0,75 ... ... ... Бұл ... ... ... ... құрамында сұранысы жоқ немесе шектеулі сұранысқа ие болатын және де сол себептен өтімділігі ... ... ... басы ... және ... қойған материалдық құндылықтар, дайын өнімдер, нормадан тыс шикізат қорлары, материалдар, аяқталмаған өндірістер жоқтығын көрсетеді.
Есепті жылы дебиторлық борыш та әжептеуір ... Егер оның ... жыл ... - 91595 мың теңгені құраса, жыл аяғында ол - 47525 мың теңгені құ-райды немесе 48,11%-ға төмендеген, ал ағымдағы ... ... оның ... 11,6 ... ... ... ... ... жөн, ... ... жағдайына дебиторлық борыштың нақты бар болуы емес, онын ... ... және ... яғни бұл борыштың пайда болу себебі әсер етеді. Дебиторлық борыштың пайда болуы кредиторлық борыш сияқты ақшаны аудару арқылы есеп ... ... ... ... ... объективті процесс болып табылады. Дебиторлық борыш барлық уақытта есептеулер тәртібінін бұзылуы нәтижесінде туындап, барлық уақытта да қаржылық жағдайды нашарлатады деуге ... ... да, оны ... ... ... ... шығару деп есептеуге бол-майды, өйткені оның бір бөлігі банктік несиелендірудің нысаны болып табылады да кәсіпорынның төлем ... ... ... ... Кәсіпорынның дебиторлық борышы қалыпты және өтелмеген болып екіге бөлінеді. Өтелмеген дебиторлық борышқа, төлеу мерзімі өтіп кеткен есеп ... ... ... тиеліп жіберілген тауарлар үшін қарыздар жатады. Өтелмеген дебиторлық борыш айналым қаражаттарының заңсыз бұрмалануын және қаржы тәртібінің бұзылуын көрсетеді. Осыған байланысты ... оның ... ... ... ... ... борышты анықтауы тиіс [1]. ... ... ... оның қаржылық тұрақтылығының маңызды белгілерінің бірі және сондықтан ... ... ... ... Сол ... ... экономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді. Кәсіпорынның төлем қабілеттігін талдау баланс өтімділігін талдаудан басталады.
Баланс өтімділігін талдау мәселесін қарастырар ... ... ... ... және ... ... анықтап алу керек.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама бойынша өтімділік: кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді міндеттемелерін өтеу қабілеті-лігі ұғынылады. Ал ... ... ... ... - бұл ... ... ақша қаражаттарына айналуға дайындығы мен жылдамдығы. ... ... ... ... қабілеттілігін білдіреді және активтер мен міндеттемелердің арасындағы жалпы сомасы бойьшша да, келіп түсу ... ... да ... ... ... ... ... шын мәнінде баланс өтімділігін көрсетеді. Сондықтан кәсіпорынның төлем ... ... үшін ... баланстың көрсеткіштерін тереңінен зерттеу керек.
Баланс өтімділігін талдаудың мәні - активтегі өтімділік дәрежесі бойынша топталған қаражаттарды пассивтегі ... ... ... пен ... ... ... бір ... топталады.
Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына байланысты ... ... ... ... бөлінеді:
А1. Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде бұларға кәсіпорынның ақша ... ... ... мен ... ... ... Тез ... активтер. Бұларға қысқа мерзімді дебиторлық борыш басқа да активтерді жатқызады.
А3. Баяу өткізілетін активтер. Бұларға тауарлы-материалдық қорлар ... Қиын ... ... ... ... ұзақ ... актив-тер жатқызылады.
Баланс пассивтері оларды қайтару, төлеу уақытының мерзіміне байланысты топтастырылады:
П1. Неғұрлым тезірек төленуге ... ... ... ... ... кредиторлық борыш, қарыздар, басқа да қысқа мерзімді міндеттеме-лер, ... ... ... ... бойынша есеп айырысу көле-мінен асқан мөлшерде жұмыскерлерге берілген қарыздар жатады.
П2. Қысқа мерзімді міндеттемелер - ... ... ... мен ... және ... ... қарыздар.
П3. Ұзақ мерзімді міндеттемелер - ұзақ мерзімді несиелер мен заемдар.
П4. Тұрақты міндеттемелер. ... ... ... ... ... анықтау үшін актив пен пассив бойынша келтірілген топ-тар жиындарын салыстыру керек. ... ... ... деп ... қатынас-тарда саналады:
Басқа сөзбен айтқанда, егер активтің сол алғашқы үш теңсіздігінің әрбір то-бы ... ... ... ... ... немесе оған тең болса ба-ланс өтімді болады, кері ... ... ... емес.
Жоғарыда келтірілген жүйедегі алғашқы үш теңсіздіктің орындалуы төртінші теңсіздікті орындау қажеттілігін туғызады, сондықтан актив пен пассив бойынша алғашқы үш топтың ... ... ... орын ... ... теңсіздікті "баланстау" сипатын алады, сонымен қатар терең экономикалық мәні бар: оның орындалуын ... ... ең ... ... ... ... меншікті айналым қаражатының барын дәлелдейді.
Баланстың топтастырылған баптарын 4-кесте түрінде көрсету орынды ... ... ... ... дәрежеде өтімді болуы мүмкін, себебі ағымдағы активтердің құрамына әртекті төлем қаражаттары ... ... ... ... ... міндеттемелерді жабуға арналған оңай өткізілетін де, қиын өткізілетін де қаражаттар болады. Қарастырылған жүйедегі маңыздылары болып үш ... ... ... ... коэффициенті, жабудың аралық коэффициенті және жабудың жалпы коэффициенті. Олар туралы төмен-де айтылады.
4-Кесте
компаниясының мәліметтері негізінде баланс активінің ... ... және оның ... ... ... бойынша баптарының тобы
Жалпы баланс өтімділігі мына формуламен анықталады:
К= (А1+0,5А2+0,3А3)/(П1+0,5П2+0,3П3)
Біздің кәсіпорын үшін оның мәні:
жыл басында - 1,3;
жыл соңында - ... ... ... мәні 0,9 ... ... бұл көрсеткіш кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелерін өтеу жөніндегі мүмкіндіктерін көрсете ... ... осы ... ... ... ... ... бағалау үшін, өтімді қаражаттардың жиы-нымен ажыратылатын, өтімділік көрсеткіштерінің бүтіндей жүйесі қолданыла-ды.
Кәсіпорынның ... ... ... ... үшін ... активіндегі ақша қаражатына айналдыра алатын жылдамдық және да-йындықты сипаттайтын өтімділіктің статистикалық көрсеткіштері кеңінен қол-данылады.
Үш көрсеткіш жиі қолданылады:
-абсолютті өтімділік коэффициенті;
-аралық өтеу ... ... өтеу ... ... ... ... ақша қаражаттары мен тез өткізілетін бағалы қағаздардың мерзімді және қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... немесе жақын мезгілде ағымдағы қарыздар-дың қандай бөлігі өтелетінін көрсетеді.
Осы көрсеткіштің ... ... ... ... ... 0,20,5
Бұл - ағымдағы міндеттемелердің қандай бөлігі жедел өтелуі керек екендігін көрсететін төлем ... ... ... кәсіпорын үшін оның мәні:
жыл басында - 0,02;
жыл соңында - 0,1;
Аралық өтеу коэффициентін есептеу үшін ... оның ... ... қауіпті өтім коэффициенті, өтімділіктің дәл коэффициенті) ақша қаражатының құрамына алдыңғы көрсеткіштің алымына дебиторлық ... және ... да ... ... Ол ... дебиторлармен өз уақытында есеп жүр-гізу жағдайында болжамданған төлемдік мүмкіндігін көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің қандай бөлігі тек ақша ... ... ... ... қатар өткізілген өнімдер, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер бойынша түсімдер ... ... ... өтеу ... ... ... ... бағалау былайша өрнектеледі:
Кар.ө 1
Біздің кәсіпорын үшін оның мәні:
жыл ... - 1,5; ... ... - ... ... ... (жалпы өтеу коэффициенті) барлық ағымдағы активтердің жедел және қысқа мерзімді міндеттемелердің ... ... ... Ол ... ... мен ... қандай есесін өтейтінін белгілеуге мүмкіндік береді жіне дебиторлармен өз ... есеп ... және ... ... ... ... ... ғана емес, соны-мен бірге материалды айналым құралдарының басқа элементтері қажет болған кезде сату жағдайында ... ... ... ... ... өтеу ... өтімді құралдар жедел және қысқа мерзімді міндеттемелердің сомасын өтейтінін белгілеуге мүмкіндік береді және сонымен баланс құрылымының тұрақтылық дәрежесін ғана ... ... ... ... ... ... бойынша тез есептесе алу қабілеттілігін дәлелдейді.
Берілген көрсеткіш үшін мына шектеу қалыпты мән болып табылады:
Кағ.ө 2
Біздің кәсіпорын үшін оның мәні:
жыл ... - 2,6; ... ... - ... ... ... ... құралдарға тиімді қажеттілік деңгейі ағымдағы міндеттемелерден 2 есе асуы қажет ... ... ... ... соңғы екі өтімділік коэффициенттерінің шамалары талап етілген шектеуге жауап бергенімен, жыл соңында олардың мәндері азайып ... ... ... ... бұл құбылыстың қайталанбасы үшін, оның се-бептерін анықтаған жөн.
2.2 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау
Талдау жүргізушінің келесі әрекеті баланс активінің құрылу ... ... ... Бұл ... ... мүлкінің келіп түсуі, оны сатып алу және оны құрылуы да, кәсіпорынның өзінің де, қарызға алынған капиталдың да ... ... ... ... есте ... керек. Ал меншікті капитал мен қарызға алынған капиталдың ... ... оның ... тұрақтылығын көр-сетеді. ... ... ... кәсіпорынның қызметі және оның дамуы көбі-не өзін өзі қаржыландырумен, яғни меншікті капиталдың көмегімен жүзеге асырылады. Тек ол капитал жетпегенде ғана ... ... ... Бұл кезде қиын болса да сырттан тартылған ... ... ... аса ... орын ... бірақ онсыз әрине мүмкін емес. Сондықтан да қаржылық есеп берудің ағымдағы активтерінің құрастырылу көздерін шектеу керек. Оның ең аз ... ... ... ... ету үшін өзінің кейбір кезең-дерінде ағымдағы активтерге әдеттегіден жоғары, яғни қосымша қажеттілік ту-ғанда, ол банктердің қысқа мерзімді несиелерімен және ... ... ... ... қорлану көздерін талдау кезінде меншікті және қатыстырылған капиталдың көрсетілген көлемі белгіленіп, есеп беру кезеңіндегі олардың өз-геру себептері ... ... баға ... Бұл кезде өз меншігіндегі капи-талға басты назар аударылады, себебі өз қаражаттарының қоры болуы оның ... ... ... ... ... сыртқы пайдаланушылар, мысалы, банктер, несие берушілер сыртқы пайдаланушылар, мысалы, банктер, несие берушілер капиталдың аванс-талынған капиталдың ... ... ... ... келісім-шарттарға отырған кездегі қаржылық тәуекелдік жағынан баға береді. Меншіктік капитал-дың үлесі төмендегенде тәуекелділік өседі. Кәсіпорын капиталының құрылы-мын зерттеу ... ... ... ... ... ... жайлы айтуына мүмкіндік береді. Қысқа мерзімдік несиелердің төмендеуі және ... ... өсуі ... ... қыскарғанын көрсетеді. Бірақ бі-рыңғай мұндай қорытынды жасауға болмайды, себебі бұл қаражаттардың үлесі ... ... ... үшін және дивидендке пайыздық мөлшерлемелер әсерінен болуы мүмкін. Егер ... үшін ... ... дивидент-тердің мөлшерлемелерінен төмен болса, онда тартылған қаражаты өсірген дұ-рыс, ал егер керісінше ... онда ... ... ... дұрыс.
Әрине, авансталған капиталдың құрылымы жоғарыда қарастырылған жағ-дайларға тәуелді болады. ... есеп ... ... қалыптасу көздерінің құрылымын зерт-теу үшін келесідей талдау 5-кестесі құрылады.
5-Кесте
компаниясының авансталынған капиталының құрамы мен құрылуы
Көрсеткіштер
Сомасы, мың тг.
Құрылымы, %
Өзгеріс ... ... ... ... ... ... салмағы%
Меншікті капитал
Жарғылық капитал
13 395
13 395
3,63
3,72
0
Қосымша капитал
223 375
223 ... ... ... ... табыс (жабылмаған зиян)
60 480
59 415
16,38
16,51
-1 065
-1,76
Жиыны
300 475
299 410
81,37
83,22
-1 065
-0,35
Ұзақ мерзімді міндеттемелер
0
0
0,00
0,00
0
Қысқы мерзімді міндеттемелер
Қысқы ... ... және ... ... ... ... борыш
44 325
41 835
12,00
11,63
-2 490
-5,62
Алдағы кезең кірістері
3560
3 570
0,96
0,99
+10
+0,28
Баса да несиелік борыштар
15 565
11 775
4,22
3,27
-3 790
-24,35
Жиыны
68 ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның есеп беру жылындағы активтерінің қалыптасу көзі 9485 мың ... ... ... ... ... тұр. ... ... 0,814-ден 0,832-ге дейін немесе 0,018 пунктке өскен. Бұл кәсіпорынның қаржылық жағдайының (тұрақтылығының) аз да ... ... ... Бұны ... ... кері ... ... табылатын қатысты-рылған капиталдың барлық авансталынған капиталдағы үлес салмағы да ... ... ... - ол ... ... 2,03-ке тең (300475:147795), соңында 1,42 (299410:210260) болады. Бұл ... ... ... ... тек қана ... құралдарды сатып алуға ғана емес, кәсіпорынның қаржылық беруінің ... да ... ... ... ... ... ... алуға да пайдаланылады деуге болады. Активтерді құрудың ең дұрыс жолы болып, меншікті капитал барлық ... ... ... тыс ... және ... ... бір бөлігін жабатын кездегі жол саналады. Кәсіпорын, барлық қарыз каражаттары ... ... ... да өмір сүре ... ... ... ... пайдалану тағы бір қызық ой - меншікті капиталды тек қана негізгі құралдарды сатып алуға ... ал ... ... ... ... ... жолмен қалыптасуы керек: 1/4 - ұзақ мерзімді қарыздар есебінен, ал 3/4 - ... ... ... есебінен. Кәсіпкер, егер өзінің капиталы аз, ал басқанікі көп ... ... ... ... ... ... ... осы принцип (қағида) бойынша құрылған. Аз ғана капиталың бола тұра, көп табыс алуға болады [23].
3 ... ... ... ... ... БАҒЫТТАРЫ
Кәіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың логикалық жалғасы - кәсіпорын қызметінің кемшіліктерін жою жолдарын іздеу болып табылады.
Жағымсыз жағдайлардың ауқымына байланысты ... ... ... ... ... ... анықталады. Жеңіл қаржылық дағдарыс кезінде ағымдағы қаржылық жағдайды бірыңғайлау, яғни ақша қаражаттары-ның кірістері мен шығыстарын ... ... Ал ... қаржылық дағда-рыс жағдайы қаржылық жағдайды тұрақтандырудың барлық ішкі және сыртқы механизмдерін қолдануды қажет ... ... ... ... ... ... ... жағдайды жетілдірудің жолдарын іздестіру қажет, ал табылмаған жағдайда кәсіпорынды жою ... ... ... ... ... ... ... жағдайын тұрақтандырудың ішкі механизмдері ең алдымен кәсіпорынның ағымдағы төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге ба-ғытталуы тиіс. Ағымдағы төлем қабілетсіздікті жою ... ... ... ... ... ... оперативтік шаралар жүргізу, яғни ағым-дағы шығыстарды азайту және кейбір активтерді сату қажет. Осыдан ... ... ... ... ... ... ... етуге бағыт-талған тактикалық шаралар жүргізілуі қажет. Кәсіпорынның толық қаржылық тұрақтылығының негізгі шарты ол - ұзақ мерзімді қаржылық ... ... ету ... ... Сондықтан кәсіпорынның стратегиялық шаралары қаржылық тұрақтылықты ұзақ мерзімде уақытқа дейін сақтап тұруға бағытта-луы ... ... ... алып шығу үшін ... ... ... ішкі және ... механизмдерінің жиынтығынан құралатын кәсіпорынды сауықтыру бойынша бизнес - жоспар жасалынады. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын сауықтырудың ... ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігін азайту мақсатында жаңа акциялар мен облигациялар шығаруы мүмкін. Бірақ жаңа ... ... ... бағамдарының төмендеуіне алып келуі мүмкін. Сондықтан батыс елдерінде көбіне облигацияларға көп ... ... ... алу ... бірі ол - ... бойынша дивидендтер көлемін азайту немесе төлеуден уақытша бас ... ... бұл ... іске ... үшін ... акционерлерін қаржылық сауықтыру бағдарламасының нәтиже беретіндігін және болашақта дивидендтер көлемінің өсетендігіне сендіру қажет [24].
Меншікті қаржы ресурстарынының көлемін арттыру ... ... ... ... азайту
- айнымалы шығындар сомасын азайту
- жедел амортизацияны пайдалану
- пайдаланылмайтын мүліктерді сату
- сыртқы әлеуметтік және тағы да басқа бағдарламалардан бас ... ... ... ...
Кәсіпорынды қаржылық сауықтырудың негізгі бағыттарыныың бірі өндіріс табыстылығын арттыратын ішкі ... ... ... ... Оған өндіріс қуаттылығын толық пайдалану, өнімнің сапасы мен бәсеке қабілеттілігін арттыру, өзіндік ... ... ... ... және қаржы ресурстарын үнемді пайдалану жатады [25].
Тәжірибеде кәсіпорынның қаржылық жағдайына әсер ... ... үш ... ... ... болуы, яғни ақша қаражаттарының жетіспеушілігі. Бұған кәсіпорынның кредиторлар, жұмысшылар және бюджет ... ... ... ... ... дәлел бола алады;
-Меншік иелерінің мүдделерін толық қанағаттандырмау. Бұған меншік ... ... ... ... ... ... қарағанда әлдеқайда төмен болуы дәлел бола алады;
-Қаржылық тәуелсіздігінің немесе қаржылық тұрақтылығының төмендеуі. ... ... ... ... ... болашақта міндеттемелер-ді өтеу бойынша қиыншылықтар тудыруы мүмкін, ал бұл өз кезегінде кәсіпо-рынның кредиторларға тәуелді ... алып ... ... ... ... ... ... кәсіпорында алғашқы екі проблеманың (өте төменгі төлем қабілеттік және рентабельділік) қаржылық тәуелсіздігіне ... ол ұзақ ... ... жоқ болуы және кәсіпорын қызметінің негізінен меншікті капиталмен қаржыландырылуына байланысты кәсіпорын кредиторларға тәуелді емес, яғни қаржылық тұрақты. Талдау ... ... ... ... ... ... ... негізінен төлемқабілеттілік пен рен-табельділіктің төмен болуынан туындап отыр. Осыған байланысты біз кәсіпо-рынның ... ... үшін ... пен ... ... ... іздеу керек деген қорытындыға келеміз.
Кәсіпорынның төменгі төлемқабілеттілігі мен ... ... ... ұзақ ... ... алу ... пе ... сұрақ туындайды. Бір жағынан, ұзақ мерзімді міндеттемелерді пайдаланбау кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, яғни тәуекелсіздігін білдірсе, екінші жағынан, ұзақ мерзімді міндеттемелер ... ... мен ... арттыруға көмектеседі. Бұл жағдайда біз "тәуекел табыс" деген екі факторлы моделіне тоқталып кеткен жөн. Бұл модельдің ... ... - ... ... та жоқ. Яғни ... мен ... ... қатынасын тапқан жөн. Алайда қарыз қа-ражаттарын пайдалану қажеттілігі болмайды егер ... өз ... ... құнды төмендету негізінді арттырса.
Сонымен кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсартудың бірнеше жолдарын атап көрсетуге болады: өзіндік ... ... ... Ол үшін өзіндік құнға факторлық талдау жасау, оның өсу себептерін анықтау және азайту жөнінде шаралар қолдану қажет. Материалдық, ... және ... ... ... пайдалануына көп көңіл бөлу қажет [30].
Негізгі көзі меншікті капитал болып табылатын ... ... ... не ... ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарын немесе лизингті пайдалану.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау нәтижелері ... ... ... ... және ... ... туралы, кәсіпорын қызметінің мықты және әлсіз жақтары туралы, сонымен қатар олардың туындауына себеп болған ... ... ... ... болады.
Жұмыстың бірінші бөлімінде кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық негіздеріне зерттеу жасалынған болатын.
Екінші бөлімд компаниясының қаржылық жағдайына ... ... Яғни ... ... ... ... қабілеттілігімен өтімділігіне, қаржылық тұрақтылығына және табыстығына мен іскерлік белсенділігіне талдау жүргізілді. Талдау нәтижесінде келесідей кемшіліктер анықталды:
Кәсіпорынның мүліктік жағдайы тұрақсыз, яғни ол жыл ... 3%-ға ... ... құралдардың активтердің жалпы сомасындағы үлесі 18%-ға төмендесе, айналымнан тыс активтердің үлесі 11%-ға төмендеді. Кәсіпорынның негізгі проблемаларының бірі - ... ... ... пен ... ... ... ... баланс құрылымы нашар болып келеді және ақша қаражаттарының өте тез өзгеруіне душар.Кәсіпорынның тағы бір негізгі проблемаларының бірі - оның ... ... жылы ... ... түсім артқанына қарамастан кәсіпорын шығын шегуде. Жалпы табыстың ... ... ... ... және соған қатысты шығындардың өсуімен түсіндіріледі. Үшінші бөлімде кәсіпорынның ... ... ... ... ... жасадық. Кәсіпорыннның қаржылық жақсарту бойынша іс-шаралар не-гізгі үш проблеманы шешуге бағытталады: кәсіпорын активтерінің өтімділігін арттыру, қаржылық тұрақтылықтың және іскерлік белсенділіктің ... ... ... сақтау және кәсіпорынды қызметінің рентабельділігін арттыру.
Сыртқы көздерге жаңа акциялар мен облигациялар ... ... ... ... кәсіпорындармен қосылуы, банктік несиелер мен дота-циялар, лизинг, факторинг, дивидендтер төлеуді уақытша тоқтату ... Ал ... ... ... ішкі ... ... сапасы мен бә-секе қабілеттілігін арттыру, өнімнің өзіндік құнын төмендету, тұрақты шығын-дар мөлшерін ... ... ... толық пайдалану және пайдаланыл-майтын активтерді сату болып табылады.
Осы ... ... ... млн. ... ... ... міндеттемелерден ұзақ мерзімді міндеттемелерге ауыстыруды қарастырады. Бұл меншікті айналым қаражатта-рының 15000 мың теңгеге артуына және ағымдағы өтімділік коэффициентінің 1,5 пунктке, ... ... ... 0,7 пунктке, абсолюттік өтімділік коэффициентінің 0,1 пунктке өсуіне алып келді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның ... ... ... / Оқу ... - ... Экономика. 2001 ж.
2. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. - М.: ... ... ... Н.А. ... финансового положения предприятия. В учебнике . Под общ. ред. В.И. Стражева - ... ... ... ... ... В.М., ... М.А. ... устойчивость предприятия в условиях инфляции. -- М.: Изд-во , ... ... М.Н. ... ... ... и ... ... акционерных обществ в промышленности, строительстве и торговле. - М.: АО , , ... ... А.И., ... В.П. ... ... ... предприятия. - М.: Центр экономики и маркетинга, 1995.
7. Балабанов И.Т. Анализ и планирование ... ... ... Учебн. пособие. - М.: Финансы и статистика, 1994.
8. Бухгалтерско-аудиторский портфель. ( Книга ... ... ... ... ... ) / ... ... Ю.Б., Сол-даткин В.И. - М.: , 1994.
9. Артеменко В.Г., ... М.В. ... ... Учебное пособие. -- Издательство , НГАЭ и У, 1997.
10. ... Э.А., ... Г.П. ... ... -М.: , ... О бухгалтерском учете. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу ... от 26 ... 1995 г., ... ... бухгалтерского учета. Национальная комиссия Республики Казахстан. - Алматы,1996.
13. Бухгалтерский анализ: Пер. с ... - ... бюро ВНУ, ... ... в ... ... Пер. с ... -- К.: Торгово-издательское бюро ВНҮ, 1994.
15. Руководство по финансовому учету, отчетности и ... ... ... ... и ... отдел учета и отчетности. Всемирный банк, январь 1995.
16. Методические рекомендации по ... ... ... Утверждены директором Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита. Министерства финансов Республики Казахстан 21.05.97 г., №7 /Бюллетень бухгалтера. 1997., ... ... ... ... в промышленности: Учебник ІИ.А. Богдановская, Г.Г. Виноградов, О.Ф. Моргун и др:. Под.общ. ред. В.И. Стражева. - Минск: ... ... ... ... О.В. Как ... ... ... предприятия (практическое пособие). -- , Интел-Синтез, 1994.
19. Лоханина И.М., Золкина З.К. Основы анализа финансового ... ... ... пособие. - Ярославль, 1993.
20. Андреев В.А. Практический аудит. /Справочное пособие/.- М.: ... ... ... В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Вы-бор инвестиций. Анализ ... -- М.: ... и ... 1995.
22. Финансовый менеджмент: теория и практика: Учебник /под. ред. Е.С. Стояновой. -- М.: ... , ... ... А.П. ... ... ... ... /Бухгалтерский учет. 1992 г., №5.
24. Ковалев В.В. . -
Москва, ... и ... ... И. .// ... ... - 2005. - №4.
26. Попова М. .// Финансовый директор.-2005. -№3.
27.Румянцева Е.Е .-Москва, Инфра-М, 2006.
28.Савицкая Г.В. . - Москва, ... 2006. ... С.Д., ... В.А., ... Т.Ф. ... менеджмент. - 2004. - №1.
30.Финансовый менеджмент./ Под. ред. Стояновой Е.С. - М.: Перспектива, 2006.
31.Шеремет А.Д. . - ... ... 2006.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі және сыртқы шығындар туралы жалпы түсінік28 бет
Менеджменттегі мотивация8 бет
Қарым-қатынас ұғымы және оның мәні6 бет
«Қазақпарат» ұлттық компаниясындағы басқаруды талдау67 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктердің, еншілестердің және тәуелді серіктестіктердің инвестициясының есебі25 бет
Бірлескен кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері50 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі туралы20 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар туралы мәлімет4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь