Сұйықтар мен қатты денелердің қасиеттері


Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
а) Сұйықтар мен қатты денелердің қасиеттері
ә) Қаныққан бу
б) Гук заңы
Кіріспе
Сұйықтар. Сұйытарда молекулалар бір – біріне өте тығыз орналасқан. Сол себепті, сұйытардағы әрбір молекула газдағыға қарағанда басқаша қозғалады. Торға түскендей, басқа молекулалармен қоршалып қысылады да, ол «бір орында тыпыршып тұрады (көрші молекулалармен соқтығысып, тепе – теңдік қалпының маңайында тербеледі). Ол әлсін - әлсін «құрылған тордан», «секіріп шығады», бірақ сол мезетте – ақ көрші молекулалардан түзілген жаңа «торға» түседі. Бөлме температурасындағы су молекуласының отырықшы өмірінің ұзақтығы, яғни белгілі бір тепе – теңдік қалпының маңайындағы тербеліс уақыты орташа есеппен 10-11 с болады. Ал оның бір тербеліс жасауға кететін уақыты анағұрлым аз (10-12*10-13 с). Температура жоғарылаған сайын молекулалардың «отырықшы өмірінің» ұзақтығы онан әрі кемиді. Алғаш рет совет физигі Я.И.Френкель ашқан сұйықтардағы молекулалық қозғалыстың сипаты сұйықтардың негізгі қасиеттерін түсінуге мүмкіндік береді.
Сұйықтың молекулалары тікелей бір – біріне жанаса орналасқан. Сол себепті сұйықтың көлемін (тіпті аз шамаға) өзгертуге әрекет жасағанның өзінде – ақ, оның молекулалары деформациялана бастайды. Ал ол үшін өте үлкен күш керек. Сұйықтардың аз сығылатыны осымен түсіндіріледі.
Сұйықтардың аққыш екендігі, яғни өзінің пішінін сақтамайтыны белгілі. Бұл былайша түсіндіріледі. Егер сұйық ақпайтын болса, онда бір отырықшы қалпынан басқа қалыпқа ауысуы барлық бағыттарда бірдей жиілікте болады. Сыртқы күш молекулалардың бір секундтағы ауысу санын айтарлықтай өзгертпейді. Бірақ молекулалардың бір тұрғылықты қалпынан, екінші бір қалыпқа ауысып өтуі, көбінесе сол сыртқы күштің әсер ету бағыты бойынша болады. Міне, сондықтан да сұйық ағады және ыдыстың пішініне лайықталады.
Қатты денелер. Қатты денелердің атомдары немесе молекулалары, сұйықтардікіне қарағанда, белгілі бір тепе – теңдік қалыптың маңында тербеліп тұрады. Рас, кей кезде молекулалар өздерінің тепе – теңдік

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Сұйықтар мен қатты денелердің қасиеттері
Жоспар

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а) Сұйықтар мен қатты денелердің қасиеттері
ә) Қаныққан бу
б) Гук заңы

Кіріспе
Сұйықтар. Сұйытарда молекулалар бір – біріне өте тығыз орналасқан.
Сол себепті, сұйытардағы әрбір молекула газдағыға қарағанда басқаша
қозғалады. Торға түскендей, басқа молекулалармен қоршалып қысылады да,
ол бір орында тыпыршып тұрады (көрші молекулалармен соқтығысып, тепе
– теңдік қалпының маңайында тербеледі). Ол әлсін - әлсін құрылған
тордан, секіріп шығады, бірақ сол мезетте – ақ көрші молекулалардан
түзілген жаңа торға түседі. Бөлме температурасындағы су
молекуласының отырықшы өмірінің ұзақтығы, яғни белгілі бір тепе –
теңдік қалпының маңайындағы тербеліс уақыты орташа есеппен 10-11 с
болады. Ал оның бір тербеліс жасауға кететін уақыты анағұрлым аз
(10-12*10-13 с). Температура жоғарылаған сайын молекулалардың
отырықшы өмірінің ұзақтығы онан әрі кемиді. Алғаш рет совет физигі
Я.И.Френкель ашқан сұйықтардағы молекулалық қозғалыстың сипаты
сұйықтардың негізгі қасиеттерін түсінуге мүмкіндік береді.
Сұйықтың молекулалары тікелей бір – біріне жанаса орналасқан. Сол
себепті сұйықтың көлемін (тіпті аз шамаға) өзгертуге әрекет
жасағанның өзінде – ақ, оның молекулалары деформациялана бастайды. Ал
ол үшін өте үлкен күш керек. Сұйықтардың аз сығылатыны осымен
түсіндіріледі.
Сұйықтардың аққыш екендігі, яғни өзінің пішінін сақтамайтыны
белгілі. Бұл былайша түсіндіріледі. Егер сұйық ақпайтын болса, онда
бір отырықшы қалпынан басқа қалыпқа ауысуы барлық бағыттарда бірдей
жиілікте болады. Сыртқы күш молекулалардың бір секундтағы ауысу
санын айтарлықтай өзгертпейді. Бірақ молекулалардың бір тұрғылықты
қалпынан, екінші бір қалыпқа ауысып өтуі, көбінесе сол сыртқы күштің
әсер ету бағыты бойынша болады. Міне, сондықтан да сұйық ағады және
ыдыстың пішініне лайықталады.
Қатты денелер. Қатты денелердің атомдары немесе молекулалары,
сұйықтардікіне қарағанда, белгілі бір тепе – теңдік қалыптың маңында
тербеліп тұрады. Рас, кей кезде молекулалар өздерінің тепе – теңдік
қалпын өзгертеді, бірақ бұл өте сирек болады. Сол себепті қатты
денелер көлемін ғана емес, пішінін де сақтайды.
Сұйық пен қатты денелер арасында тағы бір маңызды айырмашылық бар.
Сұйықты бір орында шыдамсыздықпен тыпыршып тұрған адамдар тобымен
салыстыруға болса, ал қатты денені қимылсыз тұрғанымен де бір –
бірінен белгілі бір қашықтықты сақтап тұратын адамдарға ұқсатуға
болады. Егер қатты дене атомдарының немесе иондарының тепе – теңдік
қалпының центрлерін қосатын болсақ, онда кристалдық тор деп
аталатын дұрыс кеңістік топ пайда болады.

Сұйықтар мен қатты денелердің қасиеттері
Сұйық бетіндегі кеңістікте сұйықтан ұшып шыққан молекулалар бу
түзейді. Бұл процесті кебу деп атайды. Сұйықтар кез келген
температурада кебе береді.
Өзінің сұйығымен динамикалық тепе – теңдікте болатын буды қаныққан
бу деп атайды. Осы жағдайдағы ρ0 бу қысымен қаныққан бу қысымы деп
атайды. Бұл қысым немесе формуласымен өрнектеледі. Мұндағы
- бу молекулаларының концентрациясы, - қаныққан бу
тығыздығы, - будың мольдік массасы.
Қанықпаған будың тығыздығы (серпімділігі) мен қысымы берілген
температурада қаныққан бу тығыздығы мен қысымынан кем болады. Бу
қасиеттерінің газ қасиеттерінен айырмашылығы болмағандықтан, оған
Менделеев – Клапейрон теңдеуін пайдалануға болады: немесе .
Ауадағы су буының берілген температурада қанығуынан айырмашылығын
көрсететін шаманы, оның ылғалдылығы деп атайды. Су буының абсолют
ылғалдылығы оның берілген температурадағы тығыздығы немесе
қысымы арқылы анықталады. Берілген температурада ауадағы су
буының қысымының немесе тығыздығының, сол температурадағы қаныққан
буының қысымына немесе тығыздығына процентпен алынған
қатынасын салыстырмалы ылғалдылық деп атайды: немесе .
Беттік керілу күші деп сұйық бетінің бойымен, осы бетті шектеп
тұрған сызыққа перпендикуляр әсер ететін күшті айтады: , мұндағы
- беттік керілу коэффициенті, - беттік қабыттың ұзындығы.
Капилляр түтік бойымен жұғатын сұйықты көрсететін асқын қысым ,
ал керілу биіктігі формуласымен анықталады. Мұндағы -
сұйықтың тығыздығы, - еркін түсу үдеуі, - капилляр түтіктің
радиусы.
Қатты денелердің сыртқы күш әсерінен формасын және өлшемін өзгертуін
деформация деп атайды. Серпімді деформация үшін Гук заңы: .
Мұндағы - абсолют ұзару, - деформацияланған дененің
ұзындығы, - бастапқы ұзындығы, Е – Юнг модулы, - кернеу.
Кернеу – серпімділік күшінің көлденей қима ауданына қатынасына тең
шама: . Юнг модулі – ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қатты денелердің магниттік қасиеттері
Газ тектес, сұйық және қатты денелердiң қасиеттерi
Қатты денелердің жылу сыйымдылығы
Сұйықтар. Қатты денелер
Сұйықтар,қатты денелер
Сұйықтар мен газдардың негізгі қасиеттері
Қатты денелердің қирауының кинетикалық концепциясы
Сұйықтар және олардың физикалық қасиеттері
Қатты денелердің ішкі құрылысы және байланыс күштері
Қатты денелердің жылуөткізгіштігі және жылудан ұлғаюы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь