Қазақстан Республикасының ұлттық банкі – мемлекеттік орталық банк ретінде

Мазмұны

Кіріспе 3
І. ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ РОЛІ МЕН ЭКОНОМИКА ЖҮЙЕСІНДЕГІ МАҢЫЗЫ
1.1 Қазақстан Ұлттық банкінің негізгі мақсаты, міндетттері, қызметтері, өкілеттері мен құқықтары
1.2 Орталық банк қызметін ұйымдастырудың нысандары мен ерекшеліктері
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІ . МЕМЛЕКЕТТІК ОРТАЛЫҚ БАНК РЕТІНДЕ
2.1 Әлемдік макроэкономикалық тәуекелдер мен қаржы нарығының тәуекелдері мен үрдістеріне талдамалық талдау
2.2 Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің тұрақтылығын айқындайтын жалпы қортындыларын талдау
2.3 Қазақстан Респуликасы қаржы жүйесінің тұрақтылығын айқындайтын жалпы қорытындыларын талдау
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ МЕН ЭКОНОМИКА ЖҮЙЕСІНДЕГІ МАҢЫЗЫН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
І. ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ РОЛІ МЕН ЭКОНОМИКА ЖҮЙЕСІНДЕГІ МАҢЫЗЫ
1.1 Қазақстан Ұлттық банкінің негізгі мақсаты, міндетттері, қызметтері, өкілеттері мен ... ... банк ... ... нысандары мен ерекшеліктері
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІ - ... ... БАНК ... ... ... тәуекелдер мен қаржы нарығының тәуекелдері мен үрдістеріне талдамалық талдау
2.2 Қазақстан Республикасы қаржы ... ... ... ... ... ... ... Респуликасы қаржы жүйесінің тұрақтылығын айқындайтын жалпы қорытындыларын талдау
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ МЕН ЭКОНОМИКА ЖҮЙЕСІНДЕГІ ... ... ... ... ... банк - ... деңгейдегі басты мемлекеттік банк, олардың мемлекеттік, халықтық немесе ұлттық болып ... ... ... ... қандайда елдің болмасын ақша-несие институты.
Экономика басқарудың мемлекеттік органдары болып қатысатын, елдердің жалпы несие жүйесінде ... ... және ... органдар рөлін атқаратын, орталық банктер ерекше орын алады.
Орталық банктің эмиссионды қызметі ескі және қажетті қызметтерінің бірі болып саналады. ... ... ... орталық банкке тек қана блакнотқа қатынасты эмиссиондық ... ... ... ... яғни, борыштық міндеттемелерді өтеудің жалпыға бірдей түпкілікті ... ... ... ... ... ... ақшалары.
Орталық банктің басты клиентурасы болып, экономика мен орталық банктер арасындағы делдалдар ретінде қатысатын коммерциялық банктер саналады. Орталық банк коммерциялық ... ... ақша қол ... ... яғни, олардың кассалық резервтерін сақтайды.
Орталық банк үкімет атынан ... ... мен ... ... реттейді, мемлекеттік алтын валюталық резревтердің дәстүрлі сақтаушысы ... ... Ол ... есеп ... төлем баланстарын реттеуді жүзеге асырады, әлемдік нарықтық ссудалық капиталдар мен алтындар операцияларында қатысады. Ереже ... ... ... өз елін халықаралық және аймақтық валюта-несиелік ұйымдарда көрсетеді.
Орталық банк - тұрақты экономикалық өсуге қол ... ... пен ... ... ... ... теңдестіру басты мақсаттары болып саналатын мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі экономиканы ақшалай - ... ... ... ... ... банкті, екінші және үшінші деңгейдегі іскерлік банктерді жүйесінің барлық ледерде өз құрылымдары бар, жекелкген операцияларды жүзеге асыруда өзіндік ... ие, ... ... банк ... ... ... танылған заңдар мен талаптарды басшылыққа алады.
Қазақстан Республикасындағы банк жүйелерін реформалау дербес мемлекеттік құрудың алғашқы ... ... ... көшу ... ... ... процестермен айқындалған болатын. Осы жылдар ішіндегі банк саласындағы ... ... ... және ... ... оң өзгерістер әкелуде. Банктер, салымшылар мен инвесторлар арасындағы делдалдарға ... ... есеп ... салымшылар мен қарыз алушыларға көрсетілетін қызметтерді енгізетін қаржылық қызметтерді көрсету операцияларын жетілдіреді.
Жұмысымның өзектілігі бұл мемлекеттің несие ... ... ... ... ... ... банк және ... деңгейлі банктердің даму жолдарын қарастыру мен олардығң қазіргі ... ... ... ... ... мақсаты - мемлекеттің бас банкісі болып табылатын Орталық банктің теортикалық және тәжірибелік тұрғыдан талқылау болып табылады.
Қойылған мақсатқа жету ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкінің негізгі мақсаты, міндеттері, қызметтері, өкілеттері мен құқықтарының мазмұнын ашу;
* Орталық банк қызметінің ұйымдаытсрудың нысандары мен ... ... ... ... мен ... ... ... мен үрдістеріне талдамалық талдау жүргізу;
* Қазақстан Республикасының Үлттық банкінің жүргізген ... ... мен ... ... ... ... ... бағалау;
* Қазақстан Рспубликасының Ұлттық Банкінің қызметтерін оңтайландыру мен экономика жүйесіндегі маңызын арттыру жолдары.
1 Орталық ... ролі мен ... ... ... ... ... банкінің негізгі мақсаты, міндетттері, қызметтері, өкілеттері мен құқықтары
Ұлттық банк - бірінші деңгейдегі басты мемлекеттік банк, олардың мемлекеттік, ... ... ... болып аталатындығына байланысты, басты эмиссиондық, қандайда елдің болмасын ақша-несие институты.
Банк жүйесіндегі реформаларды жүргізу жөніндегі нұсқауларға сәцкес, бұрынғы ... ... ... ... ... Халықтық банкі болып қайта құрылды, сөйтіп, салымдар қабылдайтын және ссудалар беретін коммерциялық банк мекемесі ... ... ... ... ... ал оның бұрынғы қызметі тұрғын халыққа әлеуметтік қызметтер көрсету болып келген еді. Сондай-ақ 1994 жылы республикада ... ... ... ... даму ... құрылып, өздерінің қызметтерін дамыта бастады. Соның нәтижесінде (1995 жылғы 21 тамызда жоғарыда атап өткен банктер, ... ... ... бес ... ... ... көбейте отырып, Қазақстан Республикасы Эксимбанкіне Қазақстанның Мемлекеттік даму банкінің бүкіл міндеттемелерін өткізіп беру жолымен бір-біріне қосылды. Республиканың банк ... ... ... жыл ... сайын банктердің қызметін неғұрлым дәл айқындай түсуде.
ҚР Ұлттық банкі субсидиялық несиелерге бағытталған тәжірибеден толықтай дерлік бас ... ... ... ... ... ... мен ... ықпалын тигізетін несие аукциондарының жүйесі арқылы банктерге орталықтандырылған түрде несиелер бере бастады.
Сонымен бір мезгілде Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі 1995 жылы ... ... ... және жеке ... ... санын қысқарту, банктерді ірілендіру саясатын жүргізді. Банктердің жарғылық қорының ең ... ... ... ... ... осы айтылғандарды растайды. Осыған дейін іс-қимыл жасаған шағын ... ... үшін 300000 ... ... (1995 ... наурыздағы ҚР Ұлттық Банкі бағамы бойынша 18,0 млн. теңгеден асады)сомасында белгіленген, өзінің валюталық лицензиясы мен өзінің филиалдар жүйесі және ... ... 1,5 млн. АҚШ ... ... (1995 ... 30 наурыздағы ҚР Ұлттық Банкі бағамы (курсы) бойынша 91,5 млн. теңгеден асады) ақша салымдарын ... ... ... бар ... мен жаңадан құрылатын банктер үшін ең төменгі мөлшер 500 мың АҚШ ... (1995 ... 30 ... ҚР Ұлттық банкті бағамы (курсы) бойынша 30,5 млн. теңге сомасында белгіленген. Оның үстіне, белгіленген жарғылық қордың ең төменгі мөлшерін ... банк 1995 ... 15 ... ... ... тиіс болды, бұл талапты орындамаған жағдайда ҚР Ұлттық ... ... ... одан әрі өмір ... мен оның ... істеуі туралы мәселені шешуді алдыға қойды. Құқықтық негіздерді, реттеу мен ... ... ... ... ... банк ... тиімді қызметін қамтамасыз етудің міндетті және қажетті ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің одан кейінгі кезеңдерінде нарықтық экономикаға негізделген банк жүйесі іс-қимыл жасай алатындай, олардың құқықтық негіздерін жасаумен байланысты екінші деңгейдегі ... ... ... ... қайта құрулар болды. Банк жүйесінің құрылымдық проблемаларын шешуге бағытталған банкті реформалау стратегиясы ... ... ... ... ... бірге, банк жүйесінің құрылымдары мен мақсаттарының айқын ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, өтімділік, қаржы тәртібі мен банкроттық сияқты негізгі тұжырымдамаларды шектеулі түрде түсіну ... ... ... ... ... ... түскені де шындық. Шын мәнісінде заңдардың сақталуын бақылау жөніндегі жасалатын тетіктер, сондай-ақ жаңа коммерциялық өзара ... ... және ... ... істейтін банктер жүйесін құруға көмегін тигізуі тиіс. Осы айтылғандармен бірге банк ісінде сот шешімдерін тану мен орындауды кеңілдету тетіктері, ... ... ... ... қызметтер; несиелермен қамтамасыз ету; салық жинау және соған ұқсас басқа да міндеттемелерді орындау бойынша органдар құру талас ... ... банк ... ... жылдар институционалдық, функционалдық және құқықтық қатынастарда тағы да көптеген өзгерістерді басынан кешірді. Мысал ... 1995 ... ... ... банктердің саны өсе түсіп, 1995 жылдың басында жарғылық қорларын құру тәсілдері бойынша бір-бірінен өзгешеленетін жүз сексен төрт ... ... оның ... аз ... ... күрт ... осы ... соңындағы банктердің саны жүз отыз ғана болды.
Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі институционалдық ... ... ... ... коммерциялық банктерді таратумен, сондай-ақ жарғылық капиталдарын қосу жағдайында ... ... қоса ... ... ... сәйкес, республика аймақтары бойынша осы кезеңдерде екінші деңгейдегі банктердің филиалдары 1995 жылдың соңындағы 1026-дан 1996 жылдың соңында 949-ға дейін қысқарды. Осы ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүрді. 1995 жылдың аяғында нақты жарғылық қоры 20 млн. теңгеге жетпейтін 69 банк болса, 1996 жылдың ... ... саны 33 ... ... ... Ал ірі банктер өз кезегінде сол деңгейлерінде қалды. Дегенмен, коммерциялық банктердің санын қысқарту одан кейінгі жылдарда да жалғасты. Банк ... ... ... 2001 ... аяғында Қазақстан банктер санының күрт азаюына әкеліп соқты. 200- жылдың басында Республикада 43 банк қызмет істесе, жылдың аяғында - 38 ... 2008 ... ... - 34 банк, ал 2008 жылдың аяғында - 33 ... ... ... жылдары банктер дәстүрлі, сол сияқты дәстүрлі емес қызметтер көрсету бойынша да өздерінің операцияларының ауқымын ... ... ... ҚР ... ... ... алған көптеген банктер мемлекеттік бағалы қағаздар оперцияларымен айналысады, айналымға вексельдерді, елдің орталық банкінің нотасын, пластикалық карточкаларды, электрондық ... ... ... ... есеп ... ... дамытады.
Сонымен, Қазақстанның банк жүйесі өткен алғашқы бес-алты жыл ішінде белгілі бір дәрежеде әлемдік тәжірибеде өмір сүретін стандарттар мен моделдер ... ... ... ... соның нәтижесінде нарықтық экономиканың негізгі қағидаларына жауап бере бастады. Сонымен бір мегілде, Республикада банктердің құқықтық, ұйымдық негіздерін ... әлі де ... ... бұл ішкі және ... ... көптеген факторлармен байланысты болып саналады.
Қазақстан Ұлттық банкі республиканың орталық банкі болып саналады және ... ... ... банк жүйесінің жоғарғы деңгейін білдіреді. Ол орталық банктермен және басқа елдердің банктерімен, халықаралық банктермен және өзге де қаржы-несие ұйымдарымен ... ... ... ... оның ... қорғайда. Жоғарғы және екінші деңгейдегі банктер қызметі сипатының өзгеруі құқықтық реттеулерді талап етеді. Қазақстан Республикасының Конституциясы ... ... ... ... сәйкес өзінің қызметі құратын және жүзеге асыратын құқықтық негіз болып саналады.(13) Мыналар Қазақстандағы банк қызметін реттейтін негізгі нормативтік актілер ... ... 1995 ... 30 ... заң күші бар , 1995 ... 31 ... заң күші бар ... (кейіннен өзгеріліп толықтырылған) және басшылыққа алу үшін Қазақстанда қазіргі уақытта қолданылатын республиканың бірқатар ... ... ... ... мен ... ... банк ... ұйымдастырудың нысандары мен ерекшеліктері
Экономика басқарудың мемлекеттік органдары ... ... ... ... ... жүйесінде басты үйлестіретін және реттейтін органдар рөлін атқаратын, орталық банктер ерекше орын алады.
Осыдан туындай отырып, орталық банктер келесі не - гіз - гі ... ... ... ... монополды жүзеге асырады;
- банктердің банкісі болып табылады - банктердің қызметтерін ... ... ... үкімет банкирімен;
- ақша-несие реттеуін жүргізеді;
- есеп айырысуларды жүзеге асырады.
Орталық банктің эмиссионды қызметі ескі және ... ... бірі ... ... Мемлекеттің өкілі ретінде орталық банкке тек қана блакнотқа қатынасты эмиссиондық монополия заңды түрде бекітілген, яғни, борыштық міндеттемелерді өтеудің жалпыға ... ... ... ... ... ... ... несие ақшалары.
Ұлттық ақша бірліктерінің эмиссиясына-монополия, орталық банкке несие институттарының өтімділігін бақылауға мүмкіншілік береді.
Орталық банктің ... ... ... ... мен ... банктер арасындағы делдалдар ретінде қа - ты - сатын коммерциялық банктер саналады. Орталық банк коммерциялық банктердің еркін ақша қол ақшаларын ... ... ... ... резервтерін сақтайды.
Тарихи осы резервтер, депозиттердің қарызын өтеу үшін кепілдік қоры сапасында орталық банкіге коммерциялық банктермен ... банк ... ... ... ... және ... шеберлеудің қажетті деңгейін қолда отырып қадағалауды жүзеге асырады.
Орталық банк үкімет банкі ретінде, үкімет үшін ... мен есеп ... ... ... көрсету кезінде, мемлекеттік экономикалық бағдарламаларды қолдауы және мемлекеттік құнды қағаздарды орналастыруы тиіс.
Орталық банк үкімет атынан ... ... мен ... ... ... ... алтын валюталық резревтердің дәстүрлі сақтаушысы болып табылады. Ол халықаралық есеп айырысуды, төлем баланстарын реттеуді жүзеге асырады, әлемдік нарықтық ... ... мен ... ... ... ... ретінде, орталық банк, өз елін халықаралық және аймақтық валюта-несиелік ұйымдарда көрсетеді.
Орталық банктің барлық қызметтері тығыз ... ... ... пен ... несиелеуде ссуда - лық пайыз деңгейінде ықпал етеді, үкімет міндеттерін өтеу мен шығаруды жүзеге асыруда, орталық банк бір ... ... ... ... ... банк өз қызметтерін - банкті пассивті және активті түріндегі, операциялар арқылы жүзеге асырады.
Пассивті операциялар деп, олардың көмегімен банктік ... ... ал ... ... ... ... ... операцияларды активті деп атайды.
Пассивті операциялар:
- эмиссия;
- несие мекемелердің кассалық резервтерін сақтау;
- елдердің ресми алтын валюталық резервтерін сақтау;
- ... ... ... ... ... ... мен ... есептерін жүргізу;
- есеп айырысудағы шоттар;
- шетел банктерінің ... ... ... мен резервтері.
Активті операциялар:
- бағалы металдар мен шетел валюталарын сатып алу;
- есеп шоттарындағы шетел банктерінің депозиттерінің қаржылары;
- кассалық қол ... ... ... ... ... ... ... беру;
- мемлекеттік құнды қағаздарды сатып алу;
- мемлекеттің қаржыландыруы;
- ... ... банк - ... ... ... қол ... ... пен инфляцияны төмендету, төлем балансын теңдестіру басты ... ... ... ... ... ... құрамды бөлігі экономиканы ақшалай - несиелік ... ... ... саясаты - ақша көлемінің және несие ... ... ... ... ... ... ... деңгейін және ссудалық капитал нарығының басқа көрсеткіштерін реттеуге бағытталған ақша саясатының жиынтық шаралары.
Ақша-несие саясаты екі бағытта жүргізіледі:
1) Несие беруді және ақша ... ... ... беру ... кеңеюі - несиелік басқыншылық;
2) Несие, ақша эмиссиясын шектеу және ұстану несиелік рестрикция.
Ақша-несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... - бұл ... ... біртұтас ресми ставкасын қайта қаржыландыруды белгілейді. Ол ақша нарығының жағдайына, ... ... ... пен ... ... ... қатысты болады;
* резервтік талаптар - бұл салымшылардың мүдделерін қорғау мақсатында олардың міндеттемелері бойынша банктің төлем ... ... үшін ... ... несие көлемін реттейтін қажетті құрал;
* ашық рыноктағы операциялар - бұл ақша ... ... ... қайталама рыноктағы қазынашылық векселдерді, мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алу - сату бойынша ... ... ... ... ... үкіметке несиелер;
* банктерге несиелер;
* валюта нарығындағы орталық банктің интервенциялары - бұл ... ... ... ... ету үшін банкаралық немесе биржа нарығында шетел валюталарын сатып ... ... ... екі ... ... ... ссудалық капитал нарығына әсер етуі;
сұрыпталған (таңдап алу), нақты несие ... ... ... ... ірі фирмаларына несие және т.с.с. үшін тағайындалған.
Жалпы әдістерге жататындар:
есеп (дисконт) саясат;
ашық нарықтағы операциялар;
банктердің міндетті резервтерінің ... ... ... ... ... ... параметрлерін тағайындау;
арнайы несие қаржы мекемелерін орнату, құнды ақшаларға векселдерді қайта есепке алу кезінде жеңілдік қолданумен және неғұрлым төмен пайыз ставкалары ... ... ... ... беруді жүзеге асыру;
несиелерді экономиканың басым аяларына беру - ші, ... ... әр ... ... ... ... банк ... негізгі қызметтерін жергілікті жерлерде облыстық, қалалық бас филиалдары арқылы жүзеге асырады. Олар филиалдың құқықтарын пайдаланады және ... банк ... ... ... банк ... ... ... қызметтер мен операцияларды орындайды:
- айналыстағы ақша массасыныңкөлемін реттеу жолымен ҚР-да мемлекеттік ақша-кредит саясатын жүргізеді, ҚР ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады;
- кепіл беруші Үкімет болып табылатын ҚР-ның ішкі және сыртқы қарызына ... ... ... ҚР ... еншілес банк ашуға рұқсат береді;
- ҚР аумағында, одан тыс ... банк ... ... ... ... және банк операцияларын жүргізуге лицензия береді;
- банктердің бағалы қағаздар эмиссиясы жобасының, оның ... ... өзі ... тәртіппен міндетті сараптауын жүргізеді;
- ол банктерге кредит беруге, банктердің қарыз капиталы ... ашық ... ... ... ... ... соңғы сатыдағы кредит беруші болады, қайта қаржыландыру саясатын жүргізеді;
- банктердің жұмысына және шетелдік валютаны сатып алу, сату және ... ... ... мен ... ... әрі ... нормативтер белгілейді;
- ҚР-да ресми мөлшерлемелерді өзгерту арқылы банктік пайыз мөлшерлемелерінің деңгейін реттеуді жүргізеді;
- ҚР-да информациялық ... ... ... ... ... алмаған жағдайда Ұлттық банк банктердің операциялары бойынша кредиттік салымдарды шектеу және пайыз мөлшерлемелерін өзгертуге құқықтар береді;
- ... есеп ... ... ... және ... анықтайды, қазақстандық теңгемен банкаралық есеп айырысулардың мезгілінде және үзіліссіз жүргізілуін қамтамасыз ететін жүйенің жұмыс істеуін ... ... ... ... реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асырады және валюталық операциялардың барлық ... ... ... банк ісі, есеп ... ... ... ... бойынша банктерге, валютаны сатып алу, сату және айырбастау операцияларын жүзеге асыратын мекемелерге және олардың клиенттеріне орындауға міндетті ... ... ... ... ... ... орындалуын бақылайды;
- бақылау және қадағалау функцияларын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... алу, ... айырбастаумен айналысатын ұйымдарға бухгалтерлік, статистикалық, т.б. есеп берудің тізімін, ... және ... ... егер ... актілермен басқалары қарастырылмаса, ҚР-ның Үкіметімен келісіп, банктердің және ... ... ... ... ... есеп ... ағымдағы бюджеттік және басқа да шоттардан төлем жүргізу кезегін, есеп айырысуларды реттеу ... ... ... ... ... жүктелген функцияларды жүзеге асыруға көмектесетін ұйымдарды құруға және оларды басқаруға қатысуға құқылы;
- қолма-қол банкноттар мен ... ... алу, ... тасу және ... ережелерін бекітеді, банкноттар мен монеталарды тасуды, сақтандыруды және инкассациялауды ... ... ... ... мен монеталардың мемлекеттік резервтік қорларын құрады;
- ҚР ... ... ... ... және ... ... ...
- ішкі және сыртқы активтер бойынша болжамды есептер шығарады;
- ақшалай қаражаттарды есепке алуда қате кеткенде немесе қолдан жасалған құжаттар ... ... ... ... ... ... клиенттердің және банктердің шоттарынан ақша қаражаттарын сөзсіз шегеру құқына ие;
- ҚР-дағы банктер жүйесіне кадрларды дайындауға қатысады.
Сирек жағдайларда мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... кассалық қызмет көрсетуімен байланысты операциялар жүргізеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... да ... ... ... Республикасының Ұлттық банк қызметерінің біріне - Бақылау агенттігімен бірге екінші деңгейдегі ... ... ... ... және ... жатады. Екі деңгейлі банктік жүйе жағдайында Ұлттық банкінің негізгі мақсатының бірі - бұл банктік қызметті макроэкономикалық ... ... ... ұйымдастыру, еліміздегі банктердің және басқа да қаржы-кредит институттарының қызметтерін реттеу, банктік және ақша жүйелерінің қызмет етуінің тұрақтылығын ұстап ... ... ... Ұлттық банкінің басқару құрылымы мен қызметін ұйымдастырудың басқа да мәселелері Заңы және ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Ұлттық банкі өзінің қызметтерін орындауы үшін басқарма, директорат, бас аумақтық және облыстық басқармалармен қатар, басқа да ... ... ... бар. ... ... ... ... көрсетілген.
Халықаралық экономикалық қатынастарды, халықаралық тауарлар нарығын дамыту жағдайында сыртқы сауданы қаржыландыру коммерциялық ... ... ... ... ... ... есеп айырысу үшін қажетті валюталардың еркін айналушылығы, импорттаушылардың ... ... ... ... ... қоюы, есеп айырысуларды қамтамасыз ету, импорттаушыларға сақтандыру қызметтерін ... ... ... ... ... талап етеді.
Банктердің бағалы қағаздармен операциялар жасау кезіндегі делдалдық қызметі қосымша кірістер алу, өзінің өтімділігін ұстап тұру мақсатындағы бағалы қағаздарды ... алу ... ... ... ... ... ... Банк бағалы қағаздарды сатып ала отырып, оларды мемлекеттік билік органдары алдындағы салымдар бойынша міндеттемелерді ... ету ... ... ... ... ... бағалы қағаздарының мынадай түрлері болады:
- мемлекеттік бағалы қағаздар (қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... акциялары;
- банктік акцептер;
- нарықта айналым жасап жүрген коммерциялық вексельдер;
- ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің тарихи маңызды қызметі болып саналады. Құндылықтардың сенімді сақтаушысы ретіндегі банктің жоғары беделіақшалар мен өзге де ... үшін оның ... ... ... ... органдарының, кассалық сейфтердің болуымен нығайтыла түседі. Құндылықтарды сақтауда банк екі ... ... ... алады:
* банк шартқа сәйкес көрсеткен қызметіне қарай ақы алатын және өз негізінде клиентке кепілдікті қамтамасыз ететін құндылықтарды сақтау үшін ... ... банк ... өз ... ... ... рөлінде қатысқан кезде клиенттің өтініші бойынша жүргізген кезде болат камерада сақтайды.
Коммерциялық банктер операцияларының мазмұнын ... ... ... ашып көрсететін болсақ, банк технологиясы толық түсінікті бола түседі. Бұл ... ... ... ... ... мән ... Бұл операциялардың маңыздылығы, олардың банк қызметі үшін түпкі көздер жасайтындығынан, сондай-ақ міндеттемелер ... ... ... ... ... ... елдердің бүкіліне тән болып саналатын коммерциялық банктердің дәстүрлі, сол сияқты дәстүрлі емес бүкіл ... ... ... ... ... ... (1 кесте)
1 - кесте Коммерциялық банктің негізгі қызметтерін топтастыру
Дәстүрлі
Дәстүрлі емес
- Депозиттік-ссудалық
- Есеп айырысулар және несие қарыздарын өтеу ... ... жақ үшін ... мен ... ... Клиенттерге кассалық қызмет көрсету
- Шетел валюталарын, қымбат металдар мен тастарды сатып алу және ... ... ... ... есеп айырысуларын жүргізу
- Сенім білдіру негізінде қаржыларды тарту мен орналастыру және клиенттердің тапсырмасы бойынша олардың қаржылары мен бағалы қағаздарын басқару
- ... ... ... (чектер, вексельдер, аккредитивтер).
- Банк қызметімен байланысты мәселелер ... ... ... ... ... және өзге де бағалы қағаздарды сатып алу, сату және сақтау
- ... ... ... ... инжинирингтік)
Банк ресурстарын құру үшін банк қаржылары қарастырылатын, содан кейін актив ... ... ... банктің операциялары пассивтік операциялар ретінде түсіндіріледі. Ал банк ... ... мен ... ... құрылған көздері есебінен, яғни банк пассивтерімен анықталады.
Банк пассивтерін құру процесі, олардың құрылымдарын оңтайландыру, соған орай ақша ... ... ... ... ... ... ... құруы банк қызметінің негізгі кезеңдерінің бірі болып ... ... ... ... ... банктің активтік операцияларды табысты жүргізуіне мүмкіндік береді.
Банктің пассивтік ... ... ... банк ... мен ... ... ... банк ресурсы пайда болады.
Меншікті капитал - бұл кез ... ... ... ... ... ресурстарының маңызды бөлігі. Ол жарғылық. резервтік қорлардан, резервтерден және пайдалардан тұрады. Коммерциялық банктердің меншікті капиталының рөлі мен мөлшерінің ... ... ... айналысатын өзге шаруашылық жүргізуші субъектілерден ерекшеленетін өзгешелікті сипаты бар. Оның өзгешелігі ... ... ... ... ... қаржыларға деген жалпы қажеттіліктің 10 пайызын, ал қалған субъектілер қаржылардың 40-55 ... ... ... ... банк ... ... ... сонымен қатар оның қаржылық тұрақтылық дәрежесін де көрсетеді. Банкті құрудың бастапқы кезеңінде, меншікті қаржылар, онсыз банк қызметін бастай алмайтын бірінші ... ... ... ... ... қаржылар ресурстарының құрылымында айрықша орынға ие болады. Өйткені, активті операцияларды жүзеге асыру үшін ақша ресурстарына деген қажеттіліктің 90 ... ... осы ... ... ... Банк ... барлық қарастырылған қаржылар оларды шоғырландыру тәсілі бойынша депозиттерге және өзге қарастырылған қаржыларға бөлінеді - бұл ... ... ... займдар түрінде немесе ақша нарығында өзінің борыштық міндеттемелерін сату ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Депозиттік операциялар - бұл қайтарымдылық және сыйақы төлеу жағдайында заңды және жеке ... ақша ... ... ... ... ... банктердің операциялары.
Экономикалық мазмұны бойынша депозиттерді мынадай 4 топқа топтастыруға болады:
* талап еткенге дейінгі депозиттер - бұл ... ... ... ... яғни ... шектелмеген, депозитордың бірінші талап етуі бойынша толық немесе жартылай қайтарылады;
* шұғыл депозиттер - бұл ... ... ... ... ... ... - бұл ... сақтық (жинақ) кітапшаларын жазып беру арқылы жүзеге асырылатын, жеке ... ... ... ... мынадай түрлері бар: бағалы қағаздар салымдары (депозиттік сертификаттар, банктік ... ... ... ... банктер тәжірибесінде пассивті операцияларға айқындаушы операциялар жатқызылады, өйткені, ресурстардың жеткіліктілігі активті операциялар жасауға мүмкіндік ... ... банк ... пассиві бойынша ресурстарды құрудың төмендегідей көздерін көрсетуге болады:
* салымдар (депозиттер) қабылдау;
* клиенттердің есеп ... оның ... ... ашу және жүргізу;
* меншікті бағалы қағаздар (акциялар, облигациялар), қаржы құралдарын (вексельдер, депозиттік және сақтық сертификаттарды) шығару;
* ... ... ... ... ... ... жедел қарастыру үшін, ақшалай қаржылар сатылатын ресурстардың банкаралық нарығының мүмкіндіктерін пайдаланады. Қарыз алу көздері баланстың төлем қабілеттілігін ұстап тұру мен ... ... ... ... етеді. Банктер бір-біріне корреспонденттік есеп-шоттар ашады және банк жүйесінің тұтастай тұрақтылығын ... ету үшін ... ... ... ... Егер ... банктерге орталықтандырылған несиелер берілетін болса, Орталық Банк (ҚР Ұлттық банкі) кредитор (сатушы) болып қатысады, ондай ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру ставкасы қолданылады. Коммерциялық банктер банкаралық несие беру кезінде қайта қаржыландыру ставкасына қарағанда неғұрлым ... ... ... ... ... ... құрылымын жинақтау кезінде банктердің мынадай ресурстарын бөліп көрсетуге болады:
* меншікті капитал (банк қоры);
* қатыстырылған ресурстар (салымдар, депозиттер);
* қарыз алу ... ... ... активтерін басқару меншікті және қатыстырылған қаржыларды жоғары табыс пен тәуекелдің ... ... ... ... ... ... ... тұрақты түрде қамтамасыз етілуін ұстап тұратындай тәртіпте орналастыруын білдіреді.
Коммерциялық банктердің активті операциялары активтердің құрылымына, тәуекел активтердің көлеміне, активті операциялар мен ... ... ... оның ... ... және ... бөлігін құрайды. Банктің активтерін мынадай 4 категорияға бөлуге болады:
* кассада қол ... ... ... ... ... ссудалар
* ғимараттар мен құрылыстар.
Коммерциялық банк активтерінің бірінші категориясы - кассада қол ақшаның болуы, ... ... ... ... бір ... ... әкелмейтін топ болып саналады. Активтердің екінші және үшінші категориялары мол ... ... ... ... ... ...
2 ... Республикасының Ұлттық банкі - мемелекеттік ... банк ... ... макроэкономикалық тәуекелдер мен қаржы нарығының тәуекелдері мен ... ... ... ... банк ... ... ұйым ролін атқара отырып, орталық банк экономикамызда басты орын ... банк ... ... және ... ... ретінде ақша-несие және валюта саясатын анықтайды. Оның қызметінің басты мақсаты пайда табу емес, тек ақша-несие ... ... және ... банк ... ... етуге бағытталады.
Орталық банктің тарапынан ақша-несиелік реттеудің негізгі объектісіне экономикамыздағы жалпы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасы жатады.
Ұлттық банк - бұл ... ... ... ... көрсетумен айналысқан, қарапайым мемлекеттік банктен орталық, эмиссиялық ... ... ... банкісі болып табылады. Іс жүзінде Ұлттық банкте барлық кассалық резервтердің шоғырлануы және ... ... ... ... Ұлттық банктер мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын толтыру арқылы жүзеге асырылады. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп айырысуларды Ұлттық банк мекемелері арқылы ... ... ... ... ... банктен несие ала алады.
Ұлттық банк - бұл ақшалай резервтерді құрайтын, оған қоса ... ... ... ... ... да ... бағалықтардан тұратын мүліктерге ие болып табылатын заңды тұлға.
Ұлттық банк өзінің атқаратын мәні жағынан біртұтас ұйым болып ... ал ... тек оның ... қорының иесі. Бүгінгі жарғылық қордың мөлшері - 20 млрд. теңгені құрайды. ... ... ... ... ... көліктік құралдар мен басқа бағалылықтардан, аз айналым қорлары банкке тиесілі болып табылатын меншікті ақшалай қаражаттардан ... ... ... ... міндеті ұлттық валютаның ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Сол сияқты Ұлттық банкке мынадай қосымша міндеттер ...
* ақша ... ... ... есеп ... мен ... ... төңірегінде мемлекетіміздің экономикалық даму мақсатына жетуге және оның әлемдік ... ... ... ... мемлекеттің саясатын жасау және жүргізу;
* ақша, несие және банктік ... ... ... ету;
* банктік қызметті реттейтін нормативтік құқылық актілерді қолдану қарыз берушілер мен клиенттер мүддесін қорғау және ... ... ... жүзеге асыру.
Қазақстан Ұлттық банкті мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып табылады.
ҚҰБ ақша-несие ... ... ... ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... - бұл ... ақша ... ... көлемін, сыйақы мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық ... ... ... банк болып табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк ... ... ... ... ... және ... ақша ... жиынтығы жатады.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін операциялары бойынша ... ... ... мөлшерлемерді белгілейді:
* ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
* РЕПО операциялары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
* кері РЕПО операциялары бойынша сыйақы ... ... ... ... ... ... ... беруге болады.
2 - кесте Ұлттық банктің ресми ... ... ... түрлері
03.2011 ж
03.2011 ж
03.2011 ж
Қайта қаржыландыру
8
9
11
РЕПО операциялары бойынша:
овернайт
1 ... ... РЕПО ... ... ... ҚҰБ статистикалық бюллетені № 3 (160) 2011, наурыз
Жоғарыдағы кестеден мынаны байқап отырмыз: қайта қаржыландыру, РЕПО және кері РЕПО ... ... 2011 ... 2011 ... ... ... олардың көлемі өсуде.
Ақша-несие саясаты қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру нарығының, ... ... ... әрі қарай дамуына және банк жүйесінің нығая түсуіне, экономиканың нақты секторын банктердің несиелеуін әрі ... ... үшін ... ... ... ... жетілдірілуіне мүмкіндік туғызады.
2011-2011 жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің болжамы 3 ... ... - ... ... жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің болжамы
Көрсеткіштер
2009
2010
2011
Инфляция, жылына орташа, %
4-6
3-5
0,9
Ресми қайта қаржыландыру ставкасы
5-6,5
4,5-6
11
Жалпы халықаралық резервтер, млн.АҚШ доллары
17541
17673
20726,7
Ақша базасы, млрд.теңге
768
804,2
1534,2
Ақша ... ... ... ... отырғанымыздай, 2009-2011 жылға арналған ақша-несие саясатының көрсеткіштерінің өскенін көріп отырмыз.
Банк секторы саласында Ұлттық банк тәуекелдері басқару жүйесін ендіру және ... ... ... оның ... ... ... ... жұмыстарын жалғастыруда. Сонымен қатар, жеке тұлғалардың салымдарын міндетті түрде ұжымдық кепілдендіру жүйесін жетілдіруде.
2.2 үлгісіндегі екінші деңгейлі банктердің ... ... ... объектісі болып табылатын АҚ-ның қызметіне талдау жүргізетін болсақ, ең алдымен оның даму тарихына қысқаша сипаттама беріп кетейік.
Банк ... ... ... Республикасы заңнамасына сәйкес, 1990 жылдың 12 шілдесінде Медеу Банкі АҚ () деген атаумен ашық ... ... ... құрылды. Банкті құру мақсаты банктік секторда түрлі қызмет түрлерін жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... банкі басқаша атаумен - АҚ ... ... ... өтті және ... ... жүргізуге ҰБК-ден 1991 жылы 21 қазанда №48 лицензия алды. Банктің Әділет министрлігі берген №4466-1910-АҚ тіркеу туралы куәлігі бар. ... ... бері Банк ҚР ҰБ мен ҚР ... ... ... ... ... Халықаралық жаңғыру және даму банкі, Ислам Даму банкі, Kreditanstalt Wiederaufbau және Азия Даму ... ... ... ... институттары дайындаған және демеушілік ететін бірқатар арнайы бағдарламаларға қатысты.
1995 жылдан Қазкоммерцбанк ҚР Үкіметінің ресми консультанты ретінде экономикалық және ... мәні бар ... ... ... қайта құрылымдау және жекешелендіру процесіне белсене қатысты.
1996 жылы Банк ... ... ... - ... ... ... ... сай болуына - қол жеткізуде үлкен қадам жасады. Қазкоммерцбанк фирмасынан толық халықаралық аудиторлық ... ... ... ... банк ... Тағы бір ... оқиға - рейтинг агенттігінен халықаралық рейтингінің берілуі. Қазкоммерцбанк халықаралық кредиттік рейтинг алған Орта Азия республикаларындағы бірінші банк және аз ғана ТМД ... ... ... ...
1997 сәуірінде Қазкоммерцбанк ЕБРР қаржыландыратын және сол кезеңде CCF Франция банктерінің (Credit Commerciale de France) ең ... ... ... ... жеделдетілген институционалдық дамуды көздеген бағдарламасын жүзеге асыра бастаған бірінші банк болды. Банк үшін және ... ... банк ... үшін ... ... - 1997 ж. Осы ... ... қарызгер ретінде тек ҚР Үкіметін ғана мойындаған, Неміс Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... болды. Банк 1997 жылы өзінің бірінші синдикатталған ... ... ... бері Банк ... 14 ... ... несиле ала және төлей отырып, Синдикатталған несиелер нарығында белсенді болып келеді.
1998 жылдың мамыр айында Банк үш ... ... ... ... 100 млн. АҚШ ... ... Бұл шығарылым қазақстандық корпоративті эмитент еурооблигациясының бірінші шығарылымы болды. Кейінгі жылдары Банк барлығы 1,5 млрд. АҚШ ... ... ... ішкі және халықаралық еурооблигациялар шығарды.
1997-2004 жылдар аралығында Қазкоммерцбанкке қатарынан , және сияқты әлемнің жетекші ... ... ... берді.
2001 жылы Банк елімізде бірінші болып тікелей DEG халықаралық ... ... жеті ... ұзақ ... ... кепілдігінсіз) несие алды.
2002 жылы Қазкоммерцбанк Кыргызавтобанкінің 74% ... ... ... кейін ол Қазкоммерцбанк Қырғызстан деп атауын өзгертті. Сондай-ақ Қазкоммерцбанк Москвадағы Аймақ ... ... ... ... ... КБ), оны одан әрі иелену мақсатымен, стратегиялық ынтымақтастық туралы Келісімге қол қойды.
2004 жылы ЕБРР Банкпен акционерлік капиталға ... ... ... қол ... және одан әрі Банк ... 15% жай акцияны сатып алды.
Енді банктің құрымына тоқталайық. Банктің құрылымы келесі суретте көрсетілген. (4-сурет)
Сурет 4 - Банк ... - ... ... бас ... және РКО басшысына ұйымдастыру, жоғары тұрған инстанция бастықтарына жол сілтеу;
Директордың орынбасары - ... ... ... ... және ... ... басқару;
Бас бухгалтер - Банктың қаржылық балансын үнемі бақылап, тексеріп отырады;
Бірлескен бөлім - Ірі ... ... ... ... ... ... отырады;
Бэк офисі - Сырқы экономикалық жұмысты атқаруға құжат операциясын орындаушы банк ... және орта ... - Жеке ... кіші және орта ... несиелеу;
Валюталық бақылау секторы - Валюталарды заңсыз жасалған ... ... және ... жою;
Бөлшек несие беру бөлімі - Клиенттерді ... және ұзақ ... ... несиелеу;
Стандартты бөлім - Есептік операцияларды басқару, кассалық операция және есеп айырысу;
РКО басшысы - ... ... беру ... мен ... ... басқарып, тексеріп отырады.
заңды тұлғалар бойынша жүзеге асыратын операцияларына келетін болсақ, олар келесідей:
1) Құрылымдық қаржыландыру - ... ... ... бірі өз ... қызметін қолдау және дамыту.
Банк өз клиенттеріне шетелдік ... ... ... ... ... ... мерзімді, ұзақ мерзімді несиелеудің жаңа өнімдерін ұсынады, атап айтқанда:
* Сауданы қаржыландыру
* ... ... ...
* ... ... ... банктің клиенті бола алады?
* Қазақстан Республикасында тіркелген ... ...
* ... ... ... ... ... болса;
* бір елден басқа елге тауар жеткізуге (дайын өнім, материалдар, қосалқы бөлшектер, жабдықтар және басқалар) сауда келісім-шарты бар ... ...
* ... ... ... ... ... болса;
ҚКБ-ның жоғары рейтингісі мен көшбасшылық позициясы қаржыландырудың салыстырмалы түрде төмен ... ... ... ... ... қатысуынсыз 5 жыл мерзімге дейін сауда мәмілелерін қаржыландыру мүмкіндігі. Жоғары білікті мамандардың көмегімен мәмілені оңтайлы құрылымдау жолымен қаржыландыру құнын төмендету ... ... беру ... - 12 ... ...
- ... ... сомасы бойынша жеңілдетілген кезең - 2 жылға дейін
- Жобаны қарау мерзімі - 1 айға ... ... ... бола алады?
* экономиканың түрлі салаларында (көлік, коммуникация, инфрақұрылым, жеңіл және тамақ өнеркәсібі, сауда және т.б.) әрекет ететін орта және ... ... ... кәсіпорындары;
* жекеменшік агроөнеркәсіптік компаниялары.
2) АҚ шағын және орта ... ... ... ... ... ... кепілдікке ала отырып, жеке тұлғаларға несие беруді жүзеге асырады.
Ұзақ мерзімді инвестиция алу үшін (несиелендіру мерзімі - 1 ... 10 ... ... ... заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге несиелендірудің жаңа, ... ... ... - ... шарт пен сыйақының төмендетілген мөлшерін ұсынады.
Қазком пайыздық мөлшерлемелерін ... ... ... ... (4, 5 - ... - ... Пайыздық мөлшерлеме
Несие мөлшері
$50 001-ден $500 000-ға дейін (балама теңгемен)
Сыйақы мөлшері
Несие мерзімі
USD
KZT
1 жылдан 3 жылға ... ... ... $500 000-ға ... ... ... мөлшері
Несие мерзімі
USD
KZT
16%
18%
3 жылдан 10 жылға дейін
27%15.5%
36%17%
Өтеу шарттары:
НҚ өтеудегі жеңілдік мерзімі
6 айға дейін
негізгі қарыз
ай сайын
сыйақы %
ай сайын
Несие шотты пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... айналымдағы қаржыны толықтыру мақсатында пайызы төмен мөлшерлемеде ... мен ... ... өтеу мерзімнің аяғында төлеу мүмкіндігін ұсынады (мерзімі 12 айға дейін несие үшін).
5 - кесте ... ... ... 50 ... $ 500 000-ға дейін (балама теңгемен)
Сыйақы мөлшері
Несие мерзімі
USD
KZT
3 айдан 9 айға дейін
15%13,5%
18%15%
9 айдан 18 айға ... ... 3 ... ... ... қарыз
ай сайын,
мерзімі 12 айға дейін несие - мерзім аяғында
сыйақы ... ... ... ... үшін алынатын ақы
Жоқ
Дерек көзі: Қазкоммерцбанк АҚ-ның меморандум мәліметтерінен
Жұмыс істеп тұрған және бастапқы бизнестің инвестициялық жобаларын несиелеу. АҚ - ... және ... ... көзі ... ... Оны төмендегі кестеден көруге болады (6 кесте)
6 - кесте Несие беру шарттары
Қаржыландырылады:
- кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін ... ... ... алу, ... ... және ... машиналар мен жабдықтар сатып алу;
- өндірісті жаңғырту және қайта құру;
- ... да ... ... ... ... ... мөлшерлемесі, несиені өтеу кестесі:
- әрбір жоба бойынша жеке-жеке белгіленеді. ... ... ...
- ... желі ( ... ... жаңғыртылмайтын);
- аккредитив
Несие валютасы:
- қазақстандық теңге;
- А Қ Ш ...
- ... ... - кез келген басқа валюта.
Қамтамасыз ету:
- қолда бар мүлік: жылжымайтын, автокөлік, жабдықтар, ... ... ... ... ... ... ...
- несие қаражаты есебінен сатып алынған мүлік
Қажетті құжаттар:
- соңғы үш жылдың қаржылық есеп- ...
- ... ... ... ... ... ағымдағы шотыңыз болмаса);
- жоба бойынша және кепілзат ретінде қойылатын мүлік құжаттары. ... ... ... ... - ... ... ... мерзімге және ұзақ мерзімге қаржыландырудың анағұрлым тиімдірек және демократиялық формаларының бірі ... ... Оған ... ... істеп жатқан, сондай-ақ енді ғана құрылған компаниялар да қол ... ... Айта кету ... ... ... ... ... жүзінде кең қолданысқа ие. Лизинг тұрақты байланыстар түрінде қосымша инфрақұрылым құруды және оны ... ... ... ... ... ... ... негізгі артықшылықтарын ерекшелей кетейік.
Лизинг шарттарында негізгі қаражаттарды алу және жаңартуда (көлік, жабдықтар және т.б.) бірқатар артықшылықтар береді (7 кесте):
7 - ... ... ... ... ... үшін:
Ұзақ мерзімді қаржыландыру
тұтынушылар ауқымын кеңейтуге және сату көлемін ұлғайтуға мүмкіндік беретін қосымша өткізу арнасы;
кепілзат талап ... ... ... төлеу үшін үшін бос ақша қаражаты жоқ клиенттерді тарту; ... ... ... ... ... ... мөлшерін азайту;
лизинг кезінде Қазкоммерцбанк төлеуші болатындықтан, қатерінің болмауы; ... ... ... ... ... ... босату.
төлем мерзімін ұзартпай ақша қаражатының түсуі
Дерек көзі: ... АҚ ... ... ... кең ауқымын және компанияның уақытша бос қаражатын инвестициялаудың ... ... ... ... ... ... мен оның ... мерзіміне, сондай-ақ компанияның қызмет түріне байланысты Қазкоммерцбанк мынадай салым ... ... ...
- салымы - Бір күн мерзімге салым.
- ... ... - ... бір ... ... тіркелген ақша сомасы бар салым.
- Жинақтаушы салым - Қосымша жарналар енгізу арқылы салым сомасын өзгерту мүмкіндігімен ... бір ... ... ... - ... айтылған белгілі бір шарттарды тараптардың орындауы кезінде, Сатып алушы мен ... ... есеп ... жүзеге асыру үшін ашылған шартты салым.
- Арнайы - Қолданыстағы заңнаманың талап етуі бойынша ашылған салымдар.
5) АҚ (мұнан әрі - ... өз ... - ... ... ... ... ... және резидент еместерге) ағымдағы банктік шоттар ашу және одан әрі жүргізу, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... ... ... операциялар жүргізу бойынша қызметтер көрсетеді.
Банкте ашылған ағымдағы шот ... ... ... ... ... ... ... Банк ішінде немесе басқа банкке ақша аудару (теңгемен және шетелдік валютамен):
* Сатып алынған және жеткізілген ... ... ... ... ... ... қызметтер үшін;
* Жинақтаушы зейнетақы қорларына зейнетақы жарналарын төлеуге;
* Міндетті ... ... ... міндетті әлеуметтік төлемдерді төлеуге;
* Бюджетке салық және басқа ... ... ...
* ... Республикасы заңнамасына қарама-қайшы келмейтін өзге де мақсаттарға
* қолма-қол емес шетелдік валютаны айырбастау (сатып алу/сату);
* қолма-қол ақшамен ... ... ... ақша ... және ағымдағы шоттан қолма-қол ақша беру).
6) АҚ өз ... ... ... ... ... ... инкассо, құжаттамалық аккредетив, банктік кепілдіктер. Инкассо - бұл банк ... бола ... ... ... ... және сатып алушыға береді де, соңғысы оған сол үшін ақы төлейтін ... ... екі ... ... мүмкіндігі бар:
+ Құжаттамалық инкассо,
+ Таза инкассо (аударым құжаттары ... ... ... және жай ... жол ... мен ... чектерді инкассолау).
Құжаттамалық аккредитив- бұл сатушы мен сатып алушы арасындағы қолма-қол ақшасыз есеп айрысу ... ... банк ... ... ... сәйкес құжаттар ұсынуға қарсы сатушы пайдасына төлем кепілгері ретінде болады.
Аккредитив - халықаралық ... ... да, ... ... да ... ... кең ... бірегей есеп айрысу түрі болып табылады.Егер клиент аккредитив сомасын өзінің ағымдағы есеп шотында қамтамасыз ететін болса, аккредитив ... деп ... бұл ... банк ... ... арнайы жабу шотындағы аккредитив сомасын, бір уақытта оны клиенттің ағымдағы шотынан есептен шығара отырып, ... ... ... жасағанда сома жабу шотынан бенефициардың пайдасына есептен шығарылады. Жабылмаған аккредитив шығару клиент шотындағы аккредитив сомасын қалыптастырмай өтеді, бұның орнына компания мен ... ... шарт ... ... ... ... шығарылады және одан әрі бенефициарға төленеді. Жабылмаған аккредитив ақы төлегенде, төлем сомасы клиенттің банк ... ... ... түрлендіріледі де, несие сияқты өтеледі.
Банктік кепілдік банк кепілдік беретін жақ шарт талаптарын орындамаған жағдайда, бенефициарға белгілі бір соманы банк ... ... және ... алынбайтын кепілдік болып табылады. АҚ клиенті ретінде олар мынадай кепілдіктер түрін ала ... ... ... (payment ... - ол ... сатып алушы немесе тапсырыс беруші келісімшарт бойынша төлей алмау жағдайынан қорғауды қамтамасыз етеді.
* ... ... (bid bond) - оның ... ... ... қатысушының конкурс аяқталғанша қатысудан бас тартуынан немесе ол таңдалған жағдайда, келісім-шартқа қол қоймауынан сақтандыру болып ... ... ... ... ... bond) - ... немесе орындаушы келісім-шартты дұрыс орындамаған жағдайда, импорттаушыға немесе тапсырыс берушіге төлем жасау ... ... ... ... ... ... ... орындау кепілдігі жауапсыз орындаушылардан тапсырыс берушіні қорғау болып табылады.
Төлемді қайтару кепілдігі (repayment guarantee) - ... ... үшін ... төлем жасауды қарастырған келісім-шарттар кезінде қолданылады. Бұл кепілдік орындаушы/экспорттаушы ... ... ... ... ... жағдайда, алдын-ала төленген барлық соманы қайтаруды қамтамасыз етеді.
Резервтік аккредитив (stand-by letter of credit) - ... ... ... ... ... еш айырмашылығы жоқ, қызметтер жеткізушісін/сатушыны сатып алушының өз ... ... ... ... ... және ... операциялардың бірі жеке тұлғалар бойынша операциялар болып табылады, ... ... ... ... ... ... ... клиенттері үшін арнайы ұсыныс. депозиттік бағдарламасын пайдалануды ұсынады, өйткені бірнеше жылдар бойы ең беделді ... ... ... мен ... ... үздік банк ретінде мойындауда. Мықты басқарушылық команда және Қазақстанда ғана емес, одан тыс жерлердегі қазіргі ... ... және ... ... ... ... кең ... торабы банк пен оның клиенттерінің өркендеуіне ықпал етеді.
Банк мынадай салым типтерін ұсынады:
Шұғыл салымдар - ... бір ... ... салымдар (, , , ).
Шартты салымдар - салым салушы иелік ету шартын және/немесе ... ... ... ... ... (, ).
2.3 Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің тұрақтылығын айқындайтын жалпы қортындыларын талдау
Қаржы жүйесін тұрақтылығын айқындайтын басты көрсеткіштерін талдауда банктік ... ... ... ... ... банк жүйесі бірнеше жыл бойы елдің экспортының негізгі баптарына жоғарғы бағаны ... ... ... даму ... ... өсу ... көрсетіп келеді. Даму жағынан алда келсе де, елдің банк жүйесі Қазақстанның экономикасымен бірге өсіп келеді. ЖІӨ-нің орташа жылдық өсу ... ... ... ... ... ... Талдаушылардың көрсетуі бойынша банк сектордың өсуі неғұрлым көп, яғни олардың айтуы бойынша бұл болашақта үлкен қауіпке әкеліп отыр. ... 2008 жылы банк ... 50%-ға ... ... ЕДБ ... ... ... өсу қарқыны 2008-2011 жылдар аралығында 49,5%ды құрады, сонымен қатар, өсу рекорды посткризистік уақытта 2008 жылы 74,1%-ды құрады. Сол ... ЕДБ ... ... өсуі 53%, ... өсуі 2007 жылы 85,6%, 2011 жылдың өсуі 58%. Шынымен, ЕДБ-дің активтері мен несиелердің өсуі таңғаларлықтай. ... ... ... ... ... төмен база ұқсастығымен түсіндіріледі. Мысалы, мұндай қатыстық көрсеткіштер ЕДБ ... ... ... 2011 жылы 60%-ды ... ... ... әлеуметтік лагерьдегі елдерге жақын: Польшаға, Словакияға, Словенияға, Прибалтика мемлекеттерге және ... ... Союз ... ...
Бірақ та мынаны көрсетіп кету керек: халықаралық ... - бұл ... ... ... ... экономиканың көлемі әртүрлі, жан-басына шаққандағы ЖІӨ нарықтың толуы және тағы басқа болғандықтан қатыстық ұғым ... ... ... ... қатынасының көрсеткіштері 2011 жылы Қазақстанда 40%-ды ғана құрады, ал мысалға,сол уақытта Эстонияда ол 2011 жылы 55%-ды ... ... ... ... мәселесі болып, капиталдану болып табылады. Қазақстанның қаржылық ... ... ... ... капиталының дұрыс өспеуін көрсетті, 2011 жылы Қазақстанның банк жүйесі үшін қаржылық инновация енгізілді - банктің ... ... ... мерзімсіз облигациялар. ЕДБ-дің меншікті капиталы ЖІӨ-ге қатынасының көрсеткіштері бойынша Қазақстан ... және ... ... елдерден артта қалып отыр: 2011 жылы ол ... тең ... Осы ... ... 14%-ды құраған. Қазақстанның банк секторы үлкен концентратты екенін жиі естуге болады, ... ... ... БТА банк және ... ... бұларға 60%-дан астам активтер жатады. Егер ... алып (, ... ... АТФ Банк және Банк ... ... халықаралық тәжірибемен сәйкестендірсек, онда елдің банк секторы концентратты қатысты болады.
Қазақстанның басты ... ... ... ... ... ... дамыған банктермен сәйкестендірілген. Осылай, Қазақстанның басты алты банктің ... cost to income ... БТА, ... Банк, АТФ Банк, Банк ЦентрКредит және Каспий Банк) 2011 жылы 60%-ды құрады.
Банк жүйесіндегі капитал табыстылығы (ROE) жалпы және 10 ... ... ... БТА, ... ... Банк ... АТФ ... Каспий Банк, НурБанк, Еуразиялық Банк) төмендейді. Мысалға, ROE 10 банктерде 2011 жылы 16,1% құрады, ал 2011 жылы 14,2%, оны мына ... ... ... ... 5 - ... банк ... ROE ... көрсеткіші,2011жыл. Қазақстанның 10 басты банктері, 2011 жыл
Яғни, осы суретте Қазақстан ... ... мен ... асып ... ... ... банк нарығының батыс рейтинг агенттіктің талдаушылары белгіленген ең басты тенденцияларының бірі болып, екінші деңгейлі банктердің табыстылығын төмендету болып ... ... егер ... алты ірі ... 2011 ... аяғында активтерді берудің орташа (ROА) мәні 3,4% құраса, онда 2011 жылдың аяғында ол 2,4%-ды құрады. 2011 жылы он ... ... ... көрсеткіштер бойынша 1,5%-ды құрады. Бірақ, банктердің табыстылығы бірте-бірте төмендеуі үлкен дәрежеде заңдылық ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің қызметтерін оңтайландыру мен экономика жүйесіндегі маңызын арттыру жолдары
Банк қызметіне жасалған терең талдаулардың арқасында банктің бәсекелестік ... мен ... ... ... ... факторлар ретінде мыналарды бөліп қарастыруға болады:
- капиталдың жеткіліктілігі;
- банктің сенімділік рейтингі;
- банктің беделі;
- ... ... ... ... ең өзектісі капиталдың жеткіліктігі.Банктің капиталының жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы ғылыми - зерттеу затына және банктер мен оны ... ... ... пікірталасқа айналып келеді.
Банктердегі немесе жалпы банктік жүйедегі капитал көлемін тура анықтау қиын, бірақ салым иелері мен бақылаушы ... ... үшін ... ... ... ... ... Қажетті капиталдың сомасы банктің тәуекел деңгейіне байланысты болуға тиіс. Мысалы, егер банктің берген несиелерінің тәуекел дәрежесі өте жоғары болса, онда ... көп ... ... ... тура келеді. Қажетті меншікті капитал мөлшерін анықтай отырып, банк алдында ... ... ... ... ... байланысты өз капитал мөлшерін ұлғайту қажет пе немесе тәуекел деңгейі төмен болып келетін активтерге өз қаражаттарын орналастырған тиімді ме? ... ... банк ... оның ... ... ... сапасына, қызметіндегі саясатқа және банктің басынан кешетін тәуеклдерге тәуеді ме жоқ па? Банк меншікті капиталын бағалау әдістемесі ... ... деп ... ... ... ... көптеген елдердің Орталық банктерінде, біздің Қазақстан Ұлттық банкінде, пруденциялық норматив қатарында пайдаланылуда.
Кук коэффициенті, банк ... мен оның ... тыс ... ... ең төменгі шекті қатынасын белгілейді. Мұндағы меншікті капитал екі элементті қамтиды: негізгі және қосымша ... ... ... баға беру үшін, активтер мен баланстан тыс міндеттемелердің өлшемі таңдап алынған.
Мұндай тәсіл баланстан тыс ... іске ... ... ... қатар, төменгі тәуекелді активтерге қаражаттар жұмсауды ынталандыра түседі.
Базель келісіміне сәйкес, банктің капиталы екі деңгейге ... I ... ... және II ... ... ... бекіткен нормативтік коэффициентіне сәйкес, екінші деңгейдегі банктердің қызметін реттеуде қолданылатын, пруденциялық ... ... банк ... ... ... ... термині банктің жалпы тұрақтылығын және тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді.
Капиталдың жеткіліктілігі бұл банк капиталының мөлшерінің ... ... ... банк ... ... болуға тиістігін білдіреді.
Меншікті капитал (К) - бұл I деңгейлі капитал мен II деңгейлі капитал (I ... ... ... ... ... ... ... шегеру арқылы есептеледі.
ЕДБ-ге арналған пруденциялық нормативтер қатарында меншікті қаражаттардың (меншікті капиталдың) жеткіліктігі төмендегідей екі коффициентің көмегімен есептеледі:
Банктің бірінші деңгелі ... ... ... ... ... ... кем болмауға тиіс:
мұнда К1- бірінші деңгейлі меншікті капитал;
ИК- банктің акцияға жұмсаған инвестициялары және басқа да заңды тұлғалардың ... ... ... ... балансына сәйкес барлық активтерінің сомасы.
Банктің меншік капиталының тәуекел дәрежесіне қарай топтасқан активтерге қатынасы 0,12-ден кем болмауы тиіс:
мұнда К- ... ... ... - ... дәрежесіне қарай топтасқан активтер және баланстан тыс міндеттемелер сомасы. Тәуекел дәрежесіне байланысты өлшенген активтерді ... алу ... ... ... ... ... ... ақшалар есепке алынбайды.
П - арнайы ... ... және ... ... ... ... ... меншікті капиталға қосылмаған, құрылған жалпы резервтер сомасы (яғни, тәуекел дәрежесіне қарай ... ... ... 1,25%- ... сомасында).
Сонымен қатар, Қазақстанның банк жүйесінің қазіргі кезеңде даму проблемаларына тоқтала кетейік.
Қазақстанның екінші ... ... ... ... ... секторының дамуына әсер етуін қарастыра отырып, тағы көптеген мәселелер бар екенін атап кету керек. ... ... ... және ... бас ... Алматы, Астана, Қарағанды және тағы басқа республиканың ірі өндірістік ... ... ... 33 банк олар үшін ... ... өсу позициясынан, төмен тәуекелмен несиені кеңейту позициясынан қарағанда (несиелік ресурстың құрылуы, белсенді депозиттік саясатты жүргізу және тағы басқа) өте ... ... бар ... филиалдары бар. Бір аудандағы банктің концентрациясы және басқа ауданда банктің тек ... ... ... ... ... әсер ... ... байланысты ірі корпорациялардың мемлекеттің әртүрлі аймақтарда еншілес кәсіпорындары бар және ... ... ... тек Астананың дамуына ғана әсер етпеуі мүмкін. Бұдан бүгінгі банктік сектордың дамуы аймақтардағы даму динамикасында ... ... ... ... ... банк қызметінің аймақтың дамуына әсер етуін бақылау маңызды болып табылады. Әсіресе,бұндай тәсіл екінші деңгейлі банктердің ... ... ғана ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикасындағы экономиканың өсуіне белсенділігінің өзгеруіне тікелей әсер ... ... ... құрылыс, ауыл шаруашылық, өнеркәсіпті несиелендірудің өсуінің жылдамдығымен түсіндірілетін абсолютті мәнде нақты секторға несие көлемінің жылдам ... ... ... ... ... ... таңдаулы болып қысқа мерзімді несиелендіру табылады, негізінен сатудың үлкен емес мерзімін қамтамасыз ететін және сауда - делдалдық және ... - ... ... ... ... ... қызмет сферасында. 30%-дан төмен барлық несиелердің көбін емес банктер сауда операциясын ұстап тұру үшін береді және олардың ... ... үлес ... осы ... ... жоқ.
Банктің несиелік портфелінің құрылымы несиелеу объектілері бойынша біршама өзгерді. Несиелердің негізгібөлігін қарыз алушылар капитал айналымын толықтыру үшін қолданылады және ... ... ... ... ... бір ... құрайды. Жаңа құрылысқа және негізгі қорларды сатып алуға ... ... үлес ... ... ... ... мәнде бұл мақсатқа арналған несиелер көлемі өсті. Құрылысқа және азамматтың тұрғын үй алуына алған несиелер үлесінің өсуі және тұтыну мақсаттарына өте ... өсу ... ... ... ... ... максимумға жетті, ал жекелеген қазақстандық банктің кебіреулері бүгіннің өзінде қауіпті шектеуден алып кетті. Экономикадағы оң ... және ... ... ... ... ... қарамастан, несиелеу көлемінің өсуі нақты сектордың несиелеудің жүйесін тәуекелдің сақталуы жағдайында болады. Қазақстандық банктер несиелеу көлемін актив пен ... ... ... ... ... яғни бұл ... несиелер үлесін жеткен деңгейде сақтай отырып ұлғайтады.
Сондықтан қазіргі кезде банктер спекуляцияның үйреншікті объектісін жоғалтқанда және қаражаттың басты ... ... ... ... ... үшін бағыттайды, несиелік нарықтың дамуы туралы сұрақтың актуалдылығы жоғалмайды. Әсіресе, мына дәлел есепке алынады: қаражаттарды тарту нарығының басқаның дамымауына байланысты ... ... ... ... ... көзі ... табылады. Яғни, қор нарығы оның дамымағанына қарамастан алдағы 5 - 10 жыл ... ... ... ... ... көзқарасынан алғанда көмекші мәндерді иеленетінін болады.
Банктің несиелік портфелінің кең көлемде ұлғаюы елдегі экономикалық ... ... ... ... ... ... тез өсу банк ... сапасына қауіп келтіруі мүмкін, яғни экономиканың өсуінің баяулатады. Осындай қаіптің болу мүмкіндігі банктік секторда жүйелік тәуекелдің концентрациясымен тереңделе түседі, ол тек ... ... ғана ... ... ... ... ... экономикасы үшін потенциялды қауіп болып табылады. Бұндай жағдайда, банктік қадағалау және қарыз алушының төлемқабілеттілігін тексеру ... ... ... ... өте ... ... табылады.
Осылайша, несиелеу көлемінің өсуі соңғы жылдары отандық банктік жүйенің шектелген мүмкіндіктеріне ... ... ... ... несиелеудегі оң өзгерістері туралы айту негіз береді. Егер, жақын жылдарда банк жүйесінің қаржылық тұрақтылығының деңгейін сақтай ... ... ... ... ... темптерін сақтай алатын болса, онда бұл отандық банктік сектор экономиканың нақты секторының инвестициялық және тұтыну мақсаттарда өзінің басты қаржыландыру ... ... ... ... ... алдындағы қарыздың өсуі мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне қарыз алушыларда ... ... ... ... ... сәттерде ішкі міндеттемелер бойынша мемлекет жауап беретін ... ... ... ... бұл ... тәуекелдерді толық бағаламау немесе оны елемеу елдің ... ... ... ... кесірін тигізуі мүмкін.
Сондықтан, несиелік портфель сапасының мәселесі отандық банктер үшін әлі ... ... ... бірі ... табылады. Банктік несиенің несиелеу субъектілері бойынша диверсификациялануы қажет болып табылады. ... ... кіші және орта ... ... ... ... болады және жеке тұлғаларға несиелер бере алады. Нарықтың бұл сегменттері несиелік операциялардың дамуына байланысты болашағы бар ... ... және ... ... ... жылдам дамыған болып саналады.
Портфельдерді мерзімі бойынша ... ... ... ... ... ... қаражаттар есебінен көңіл бөлу керек. Қаржы ресурстардың айналымының өсуі комерциялық банктің пайдалылығы мен ... ... ... ... ішкі ... тәжірибесін бірнеше ретке шектеуге тура келеді, себебі шетел қарыздарымен тым көп айналысу мына жағдайға алып ... ... ... ... ... ... міндетті болған кезде, отандық экономиканың дамуына кері әсер ... ... ... үлкен ресурстар тұрғынның және зейнетақы қорларда орналасқан. Бұл ресурстарды экономикаға ... ... ... ... ... бұны екінші деңгейлі банктер арқылы жүзеге асыру қажет.
Ипотекалық несиелер бойынша көлемінің жылдық өсімі 94,2%-ды құрайды, яғни жыл сайын тұрғын үйді ... алу және ... ... ... екі ... ... Бір ... банктік капиталдың бірігуі - қауіпті құбылыс болып саналады, ал ... ... ... - бұл тек банктің өзінің тәуекелдерін өсірмейді, сонымен бірге жылжымайтын мүлік нарығының үйлерге деген ... ... ... қызуына алып келеді.
Енді банктер үлкен ипотекалық қарыздарды берген кезде үлкен ақшаларды бөліп қоюға міндетті болып табылады. ... өсуі ... ... ... әсер етуі ... ... бұл іс ... орындауы екіталай, себебі бұл шаралар ең алдымен банк өтімділігінің қысқаруына бағытталған. Бірақ та, егер ипотекалық резервтің ... ... ... ... ... ... онда ... дамуының әртүрлі нұсқалары болуы мүмкін.
Дәл банктің әрекет қабілеттілігі әлі сезілмейді. Мүмкін олар өзінің жауапты маркетингтік қадамдарын ойлап ... ... ірі ... ... ... ... мөлшерлемесін сақтай отырып бұл жағдайдан шығады деген пікірге мойын ұсынады. ... ... ... ... ... ... ... өсуі сезілетінпайда әкелмейді және клиенттің келуіне алып келеді. Сонғы 5 ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір форс - мажорлық ... ... үшін ... ... ... экспертінің бағалауы бойынша Қазақстанның банк жүйесінің рентабельділігі экономикадағы трендтер үшін ... ... ... Бұл мәселені сәтті шешу үшін олар банктер өзінің күштерін кірістерді диверсификациялауға жұмсау ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпорындар сферасында дамыту керек және шығындар бөлігін неғұрлым тиімді бағалау керек деп ... Standard & Poor'S ... ... ... ... ... әлсіз деңгейі тәуекелдерді дұрыс бағалауға күмән туғызады.
Сондықтан, реттейтін органның күшті тәсілдері банктің басқа кіріс әкелетін бағыттарды іздеуіне, менеджмент позициясын ... ... ... таңда халықаралық стандарттардан алыс тәуекелдерді басқару стратегиясын жетілдіруге мәжбүрлі етуі ықтимал.
Несиелік портфельдің сапасы банктің несиелік қызметін рейтингтік бағалаудың ... ... бірі ... табылатыны белгілі. Ол классификацияланған активтердің тәуекелінің дәрежесінің көрсеткіштерін және проблемалық несиенің деңгейінің көрсеткіштерін енгізеді. Проблемалық несиенің болуы банктің ... ... кері ... ... ... ... ... деңгейі несиелік мекеменің табыстылығын төмендетеді және оның банкроттығының маңызды мәселелерінің бірі болып табылады.
Несие сапасын көтерудің басты шаралары ... ... ... әрбір нақты ссуда бойынша несиелік тәуекелдің төмендеуі;
* жалпы банктің несиелік портфелінің деңгейінде ссуда бойынша ... ... ... ... ... ... мен ... бақылау жөнінде айтылады,яғни клиенттің қаржылық жағдайын үздіксіз бақылау үрдісін, оның несие қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... бойынша бөлінуі. Несиелік бақылау тәртібі несиенің әрбір ... үшін банк ... ... ... ... ... ... бір жылдағы ссудалық портфельдің классификациясы, бөлінген несиенің ... ... ... ... және проблемалық несиенің ссудалық қарыз қалдығына қатынасы, әрбір ... ... ... ... ... ... ...
Банк активінің сапасын талдауы талдаудың күрделі түрінің бірі болып табылады. Бірақ та, ... ... ... ... ... ... жүйесімен Англия банкімен әзірленген актив сапасын талдау әдістемесі немесе банктің өздерінде талдаудың жеке әдістемелері бар. Шетел ... ... ... ... ссудалық портфельдің бөлінуі басқарылатын банктер үшін жалпы тәжірибесі болып саналады. Содан бері, несиелік тәуекелді бақылау ... ... ... басты әлемнің бірі болып саналады, маңызды шетел банктері өзінің несиелік портфельдің сапасын бақылап ... ... ... портфельдің талдауға тәуекел жағынан болсын, салымдардың тиімділігі жағынан ... көп ... бөлу ... ... бұл банк қызметінің тәуекелсіздігінің басты шарты болып табылады.
Батыс банктері жиі өзінің несиелерін ссудалық ... ... ... ... сату - ... алу ... ... шығындарын азайтуға мүмкіндік беретін әртүрлі қаржылық құралдарды әзірлейді.Бұл қаржылық ұйымдар иеленеді:
* қайта құру құрылымы бойынша агенттік;
* депозиттерді сақтау қоры;
* ... ... ... ... ... ... ... елдерде сияқты бұндай несиелік тәуекелдерді азайтудың қаржылық құралы әлсіз дамыған.
Коммерциялық банктер тәуекелдік ссудаларын жай ғана өзінің портфельдерін алып ... ... ... та, жиі қарыз алушытөлемқабілетсіз болған жағдайда туғанда банк алдында мынадай мәселе тұрады: не қайтарылмаған ... ... не ... ... өзінің шығындары туралы жариялау.
Осылайша, банктің несиелік қызметіндегі ссудалық портфельді бағалау және талдау банктің ... мен ... ... ... бір ... бірі болып табылады. Несиелік портфельмен банктер ұшырайтын несиелік тәуекелдің негізгі бөлігі байланысты. Әсіресе, нашар менеджменттентуған ... ... ... ... ... банктің көбісінің банкротқа ұшырауының себебі болып табылады.
Банк жүйесінің тәуекеліне әсер ететін көптеген тенденциялар бар. ... ... ұзақ ... несиелерге сұраныс артуда. Егер банктер қысқа мерзімді пассивтерді иелене отырып, ұзақ мерзімді жобаны ... ... онда олар ... белгілі бір тәуекелді алады. Бірақ та көптеген ірі банктерде ... ... ... ... - ... еурооблигацияның және құрылымдық қаржының нарығы. Осы көздің есебінен банк ... ұзақ ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндігін және үлкен тұрақтылығын алады.
Банктердегі несиелік ... ... ... тез өсуі ... ... аз ... ... қаржыландыруына алып келуі мүмкін. Ең алдымен, жүйе тек ... ... ... ... ... қаржыландырады. Бұл сектор толғаннан кейін банктер несиенің төмендеу қарыз алушыларға шығады және тағы сол сияқты.
Ссудаға деген сұраным мен ... ... ... ... ... жеткен, сонымен қатар ссудалық пайыз нормасын белгілеуде жоғарғы деңгейге жеткеннен кейін банктік несиелендіру нарығы дамыған елдің экономикалық жүйесінің маңызды ... ... ... ... ... ... бұндай үлкен дамуын шет елдер несиелік портфельді жоғары тиімділікпен басқарудың арқасында жетті. Қазақстанның банктік жүйесі Қазақстан Республикасында болып жатқан ... ... ... ала ... ... ... ... керек. Үкімет банктік сферадағы барлық проблемаларды қарастыру керек және сұрақтарды шешуде көмектесу керек.
Әрбір елдің, өзінің ерекшеліктеріне, алдына қойған ... ... ... ... ... яғни әрбір елдің есеп-айырысу төлем механизмі экономиканың қажеттілігін ... етуі ... ... да ... ... төлем механизмін қалыптастыру барысында еліміздің ерекшеліктеріне сай келетіндей шетел тәжірибесін есепке алу керек. Қандай да болмасын ... ... ... ... ... ... ету ерекшеліктеріне қарай есеп айырысу қызметі ұйымдастырылады. Мысалы, АҚШ, Канада, Ұлыбритания және ... ... ... ... ... ... есеп ... жүзеге асырса, Германия, Нидерландия, Швеция, Бельгия, Жапония ... есеп ... ... ... аударымның құралдарын қолданады. Сондықтан да есеп айырысу операциясын жетілдіру және дамыту ... ... ... - есеп ... ... ... ... тәжірибесіне талдау, зерттеу жұмыстарын жүргізе отырып өзімізге керегін қолдану.
Ресейдің ақшалай аударымдары мен ... ... ... ... ... есеп айырысу және төлем қатынастарын реттейтін нормативтік құқықтық актілерді шығарады, есеп ... ... ... ... ... және өзге де жұмыстарды орындайды. Қолма - қолсызесеп айырысудың құралдары ... ... ... ... ... ... ... қолма-қлсыз есеп айырысу барысында кеңінен қолданылатын есеп айырысу формасы-төлем ... ... ... ... ... ... - 95% ... Төлем талап тапсырмасы және инкассалық өкім арқылы жасалатын төлемдер шамамен - 4% ... ... ... ... ... мен ... қызмет үшін төлемдер - 7 млн.асады. Чектік төлемдердің үлесі барлық төлем операцияларының 1-2%-ын құрайды.
Қолма-қолсыз ақшалай төлемдер мынадай шоттар ... ... ... ... орталық банкінде ашылған біріңғай корреспонденттік шот арқылы;
+ Банктердің бір - ... ... ... ... шот ... ... емес ... мекемелерде ашылған шот арқылы;
+ Филиал аралық айналым шоттары бойынша ішкі банктік есеп ... ... ... ... ашылған корреспонденттік шот арқылы жүргізілген төлемдердің үлесі барлық төлемдер көлемінен орташа шамамен 7,3%, ал ішкі банкаралық жүйе ... 29,8% ... Бұл банк ... ... және ... орталық банкте ашылған корреспонденттік шоттың азаюымен түсіндіріледі.
Есеп айырысудың бір құралы ретінде төлем ... ... ... ... ... Бірінші пайдаланушылары шетел корпациялары (сауда компаниялары) болған. Ресторанда және сауда нүктелерінде есеп айырысуға негіз болған төлем карточкалары 40-шы ... ... ... ... ... ... ... ретінде банктік карточкалар барлық әлем бойынша тез тарады.
Банктік карточкалар арқылы арнайы құрылғылардың көмегімен қолма-қолсыз ақшалай формада сатып ... ... мен ... ... үшін төлемдерді жүргізуге болады.
АҚШ-тағы автоматтандырылған төлем жүйесі мынадай түрлерге ... ... есеп ... ұсақ ... жүйесі;
* Банкаралық ақшалай аударымдар жүйесі;
* Ішкі банкаралық компьютерлік төлемдер жүйесі;
1). Банк клиенттеріне ... ... ... ... есеп ... ұсақ ... ... осындай түрлерге бөлінеді:
+ Автоматтандырылған есеп айырысу палатасы;
+ Банктік автоматтар;
+ Сауда орындарындағы ... ... ... арқылы шотты төлеу.
а) Автоматтандырылған есеп айырысу палатасы. (АЕП - ... (learing House) - жай есеп ... ... ... ... орындайды, бірақ та өзара айырмашылықтары бар. Көп көлемде қайталанатын төлемдерді ... үшін ... ... ... ... Дебеттік және кредиттік аударымдар бойынша қызмет көрсетеді, яғни дебеттік ... банк ... ... ... ... ... байланысты операциялар жатады, мысалы кредиттік карточка бойынша қарызды өтеу, коммуналдық қызметтер үшін ... ... ал ... ... клиенттің банктік шотына қаражатты аударумен байланысты операциялар, яғни дивидентті және пайызды ... ... ... және басқа да төлемдер және сондай-ақ зейнетақы, еңбек ақы ... ... ... ... ... ... төлемдер де кредиттік аударымдар ақылы жүргізіліуі мүмкін.
Ұлыбританияда автоматтандырылған есеп айырысу жүйесі екі бағытта қолдаланады:
* Банктік автоматтандырылған ... ... ... (BACS - Banker's Automated Payment Services).
* Автоматты төлемдер жүйесінің клирингтік үйлері (CHAPS - Clearing House ... Payment ... ... ... ... көрсету ұйымдары барлық құралдар бойынша дебеттік және кредиттік аударымдар жүзеге асырылады, бұл ұйымның көмегімен ... және ... да ... ... ... ... жүргізіледі.
Автоматты төлем жүйесінің клирингтік үйлері арқылы жедел түрдегі ірі төлемдер жүзеге ... ... ... алу және ... есеп ... ... дамыған елдерде кеңінен тараған.
в) Банктік автоматтар арқылы мынадай операциялар орындалады:
* Қолма-қол ақшаны алу;
* Клиент өзінің шотының ... ... ... кез ... ... алу мүмкіндігі;
* Белгіленген лимит шеңберінде ссуданы алу;
* Бір шоттан екінші бір шотқа қаражатты аудару;
* Шетел валютасын жергілікті валютаға ... үшін ... ... ... операциондық шығынды азайтады, жаңа бөлімдер немесе бөлімшелерді ашудың қажеттігі төмендейді, банктің табысы арта түседі және ... ... үшін ... ... ... ... үшін банкке бару қажеттілігі төмендейді.
с) Сауда орындарындағы терминалдар (POS - Терминал Point of Sale ... - ... ... ... ... ақшаны алу және көрсетілген қызмет және сатып алынған тауарлар үшін қолма-қолсыз формада төлемдерді жүзеге ... ... ... ... ... ... табылады.
d) Телефон байланысы арқылы төлемдерді жүргізу - көрсетілген қызметтер мен сатып алынған тауарларға төлемдерді жасау үшін банктегі ... ... ... ... пайдалану арқылы орындалады. Клиент арнайы нөмірді тере ... банк ... ... одан ... ... басу арқылы мынадай мәліметтерді енгізеді:
* клиенттің шотының нөмірі;
* дербес идентификациондық нөмірді;
* ақша алушы - ... ... ... ... ... операцияның сақталу сигналы.
Телефон байланысы арқылы төлемдерді жүзеге асыру автоматтандырылған есеп айырысу жүйесіндегі қымбат емес қызмет түрі болып ... ... ... ... ... ... электрондық есеп айырысу жүйесіне қызметі жатады. жүйесі бойынша клиент банкке бармай-ақ өзінің дербес компьютері арқылы банктік шотын ... және ... ... ... ... алуға, шот арқылы дебеттік және кредиттік аударымдарды жасауға мүмкіндік алады.
... ... ... жүзеге асырылатын жүйесін пайдаланушылар мынадай операцияларды жүзеге асырады:
* Валютаны сату және сатып алу;
* Коммуналдық ... үшін ... ... шкі және ... ... жүргізу;
* Шоттың жағдайы туралы көшірмені алу;
* Карт-шотты ... ... есеп ... ... ... ... ... танымал американдық маман Д.Фридманның айтқан сөзімен келісуге болады:

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық тәрбие беру66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь