Көк-жасыл балдырлар

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

І тарау. Көк.жасыл балдырлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
1.1 Көк.жасыл балдырлардың таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Топырақта кездесетін көк.жасыл балдырлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3 Көк.жасыл балдырлардың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

ІІ тарау. Диатомды балдырлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11
2.1 Центрикалылар . Centrophyceae диатомдылар класы ... ... ... ... ... ... .. 12
2.2 Пеннатталар . pennatophyceae класы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
Кіріспе
Өсімдіктер төменгі сатылы өсімдіктер және жоғары сатылы өсімдіктер болып 2 үлкен топқа бөлінеді. Төменгі сатылы өсімдіктерге бактериялар, балдырлар, саңырауқұлақтар және қыналар (лишайники) жатады. Бұлардың құрылысы тамырға, сабаққа және жапыраққа дараланбаған. Бұл топқа кіретін өсімдіктер ішіндегі геология үшін маңызы өте зор болып келетіндері – балдырлар.
Балдырлар өсімдіктер дүниесінің ең ерте пайда болған тобы. Өздері пайда болған сулы ортаның жағдайының біркелкі тұрақты болып келуіне байланысты, балдырлар тұтастай бір геологиялық эпоханы басынан өткізген. Алайда олардың көпшілігінің осы уақытқа дейін, алғашқы кездерде пайда болған формаларынан көп айырмашылықтары жоқ. Бұл қарапайым жануарларға жақын, бір клеткалы және колониялы балдырлар. Филогенез процесінің барысында, балдырлардың эволюциясы, бір клеткалы және колониялы формаларынан көп клеткалы, құрылысы күрделі болып келетін, ұзындығы ондаған метрге жететін, денесі дифференциаланған ұлпалардан тұратын ересен үлкен өсімдіктерге дейін жеткен.
Қазіргі кездегі ғылыми жетістіктерге сүйенсек, балдырларды талшықтылардан, яғни суда өмір сүрген 1-2 талшығы бар бір клеткалы организмдерден шыққан деп жорамалдайды. Олардың ішінде хлорофилдері бар (автотрофты) және түссіз (гетеротрофты) организмдер кездеседі. Бұлардың алғашқылары өсімдіктерге, ал соңғылары жануарларға жақын. Сондықтан да көптеген систематиктер талшықтыларды өсімдіктер мен жануарлардың арасын жалғастырып тұратын, екеуіне де ортақ бастапқы топ ретінде қарастырады. Балдырлар 10 типке бөлінеді. Олардың ішіндегі палеонтология үшін маңыздылары: көк-жасыл, диатомды және жалтырауық балдырлар. Топырақтан әзірше балдырлардың 1380 түрі табылды, оның 528 – жасыл, 406 – көк-жасыл, 246 – диатомды, 171 – сары-жасыл балдырлар бөліміне жатады. Бұл балдырлардың топырақта таралуы біркелкі емес.
Құрлықта тіршілік ететін балдырларды 3 топқа бөлуге болады.
1. Аэрофильді балдырлар тобына ағаштың қабығында, дуалдарда, дымқыл жартастарда, жер бетінен жоғары жатқан басқа да өсімдіктерде мекендейтін балдырлар жатады. Аэрофильді балдырлардың тіршілік ортасы тез өзгеріп отырады. Бұлар түнге қарай тоңазиды, қыста үседі, құрғақшылықта кеуіп қалады.
2. Геофитті балдырлар топырақтың бетінде, кеуіп бара жатқан батпақты жерлерде тіршілік етеді. Мұндай балдырлар ерте көктемде пайда болады, оларды эфемер деп атайды, вегетативтік уақыты қысқа. Бұған тақыр жерлерде қаптап өсетін көк-жасыл, аздаған жасыл балдырлар жатады.
3. Эдафильді балдырлар топырақтың ішкі қабаттарында тіршілік етеді. Оның таралуына топырақтың физика-химиялық құрамы тікелей әсер етеді. Топырақта тіршілік ететін балдырлардың басым көпшілігі микроскопты организмдер, тек бірен-сараны ғана макроскопты. Оған мысал ретінде қара-қоңыр, жасыл қабыршақты түрінде кездесетін Nostoc commune жатады.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Абдрахманұлы О. Өсімдіктер систематикасы. Алматы: «Ғылым», 2003. -440 б.
2. Әметов Ә. Ботаника. Алматы, 2000. -508 б.
3. Бигалиев А., Жамалбеков Е., Білдебаева Р. Қазақстан топырағы және оның экологиясы. Алматы: Санат, 199 б.
4. Сейітов Н. Геология негіздері. Алматы, 1999. -170 б.
5. Сейітов Н., Абдуллин А. Геология терминдерінің сөздігі. Алматы: Қазақстан. 1996. -368 б.
6. Сейітов Н. Жұмыр жердің тынысы. Алматы: Қазақстан, 1991. -192 б.
7. Тазабеков Т. және авторлар ұжымы. Топырақтар географиясы. Алматы: Агроуниверситет, 2000. -180 б.
8. Герасимов И., Глазовская М. Топырақтану негіздері мен топырақтар географиясы. –М., 1960.
9. Тұяқбаев Н., Арыстанов К., Әбішов Б. Жалпы геология курсы. Алматы: Білім, 1993. -248 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
......................................... 3
І тарау. Көк-жасыл
балдырлар..................................................................
5
1.1 Көк-жасыл балдырлардың
таралуы........................................................ 5
1.2 Топырақта кездесетін көк-жасыл
балдырлар........................................ 6
1.3 ... ... ... ... ... ...... диатомдылар
класы.......................... 12
2.2 Пеннатталар - pennatophyceae
класы...................................................... 14
Қорытынды...................................................................
................................. 17
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
...... 18
Кіріспе
Өсімдіктер төменгі сатылы өсімдіктер және жоғары сатылы өсімдіктер
болып 2 ... ... ... ... сатылы өсімдіктерге бактериялар,
балдырлар, саңырауқұлақтар және қыналар (лишайники) ... ... ... ... және жапыраққа дараланбаған. Бұл топқа кіретін
өсімдіктер ішіндегі геология үшін маңызы өте зор ... ... ... ... дүниесінің ең ерте пайда болған тобы. Өздері пайда
болған сулы ортаның жағдайының біркелкі тұрақты болып ... ... ... бір ... ... басынан өткізген. Алайда олардың
көпшілігінің осы уақытқа дейін, алғашқы кездерде пайда болған ... ... жоқ. Бұл ... ... ... бір ... ... балдырлар. Филогенез процесінің барысында, ... бір ... және ... формаларынан көп клеткалы, құрылысы
күрделі болып келетін, ұзындығы ондаған метрге ... ... ... ... ересен үлкен өсімдіктерге дейін
жеткен.
Қазіргі кездегі ... ... ... ... яғни суда өмір ... 1-2 ... бар бір клеткалы
организмдерден шыққан деп жорамалдайды. ... ... ... ... және түссіз (гетеротрофты) организмдер кездеседі. Бұлардың
алғашқылары өсімдіктерге, ал ... ... ... ... ... систематиктер талшықтыларды өсімдіктер мен жануарлардың арасын
жалғастырып тұратын, екеуіне де ортақ ... топ ... ... 10 типке бөлінеді. Олардың ішіндегі ... ... ... ... және жалтырауық балдырлар. Топырақтан
әзірше балдырлардың 1380 түрі ... оның 528 – ... 406 – ...... 171 – ... ... ... жатады. Бұл
балдырлардың топырақта ... ... ... ... ... ... 3 топқа бөлуге болады.
1. Аэрофильді балдырлар тобына ағаштың қабығында, дуалдарда, дымқыл
жартастарда, жер бетінен ... ... ... да ... ... жатады. Аэрофильді балдырлардың тіршілік ортасы тез ... ... ... ... ... ... ... құрғақшылықта кеуіп
қалады.
2. Геофитті балдырлар топырақтың бетінде, кеуіп бара жатқан ... ... ... ... ... ерте ... ... болады,
оларды эфемер деп атайды, вегетативтік уақыты қысқа. Бұған тақыр жерлерде
қаптап ... ... ... ... ... ... ... балдырлар топырақтың ішкі қабаттарында тіршілік ... ... ... физика-химиялық құрамы тікелей әсер етеді.
Топырақта тіршілік ететін балдырлардың ... ... ... тек ... ғана ... Оған мысал ретінде қара-
қоңыр, жасыл қабыршақты түрінде кездесетін Nostoc commune ... ... ... ... ... бір ... ... және көп клеткалы
жіптесінді 1500-2000 түрі бар ... ... Олар ... тіршілік
ортасында таралған. Әр түрлі сулы және сусыз биотоптарда ... ... ... не ... бос ... ... етеді. Талшықты қозғалыс
стадиясы болмайды, алайда ... ... ... ... ... Жеке дарақтары микроскоп құрылымды, кейде әртүрлі жиынтықтар-
қауымдар құрап, микроскопты ... ... ... ... ... ... Бір клеткалы организмдердің көбеюі клетканың
бірнеше ұсақ бөлшектерге бөлініп кетуінің, ол көп клеткаларының жіптерінің
гетероциста ... ... өлі ... ... ... кетуінің
нәтижесінде жүзеге асады. Жіпшенің вегетативтік көбеюге қажетті участогі
гармония деп аталынады. Арнайы ... ... ... ... ... жоқ.
Көк-жасыл балдырлар афтотрофты жолмен қоректенеді. Алайда олардың
көпшілігі шіріген қалдықтары мол ластанған ... өмір ... ... ... ... ... ... келеді. Яғни фотосинтезбен
бірге, органикалық заттарды да өз бойына сіңіре алады. Көк-жасыл балдырлар
үш класқа бөлінеді: хрооккалар класы, ... ... ... ... мына ... ... ... микроцистис,
мерисмопедия.
Хамесифондылар класына: хамесифон, дериокарпа, паширнема.
Гормогониялар класына: осциллатория, ... ... ... глеотркия, пивулярия жатады.
1.1 Көк-жасыл балдырлардың таралуы
Көк-жасыл балдырлар басқа өсімдіктер өспейтін, тіпті тіршілік болмайды-
ау деген жерлерде, жартастарда, құздарда алғаш рет ... ... ... ... заттардың қорын жинап, келешекте сапрофиттік және
автотрофтық тау жынысын ... ... ... жағдай
туғызады. Мысалы, 1883 жылы Кракатау аралында жанартаудың атқылауынан
барлық тіршілік ... ... лава мен ... ... ... ... айлар бойы осындай апаттан кейін ... ... ... ... ... ... ... атқылауынан үш жыл өткеннен кейін-ақ
туфтардан және күлден Anabaena, Gloeocapsa, Nostoc, ... т.б. ... ... ... ... табылған. 1963 жылы Исландияның
оңтүстік жағалауындағы су астындағы ... ... ... ... ... да ... рет Anabaena, circinalis, A.cylindrica сияқты
және тағы ... ... ... ... ... азотты бойына
сіңіретін көптеген көк-жасыл ... ... ... ... ... ... гүлденуін туғызып су қоймаларында қаптап өсіп, әр түрлі улы
заттар бөліп ... суда ... ... организмдерге опат келтіреді
және қаулап өсуі турбиналардың тоқтап қалу ... ... ... ... ... ... – Oscillatoriales қатарына тарамдалмаған не жалған
тарамдалған ... ... ... ... ... ... цилиндр формалы клеткалардан тұрады. Трихомалары ... ... ... ... ... тек ... соңғы
клеткалары өздерінің пішіндері ... ... ... ... болмайды.
Осциллятория – Oscillatoria жіптесінді, тармақталмаған көп клеткалы
организм. Осциллатория трихомасы ... ... ... ... ... да, ... ... келеді. Осцилятория жіпшесінің өсуі
клетканың көлденең бөлінуі арқылы болады. Осциллятория жіптерінің ... ... ... тұрады. Жіптер кілегейлердің біржақты бөлінуінің арқасында
қозғалуға, екі жағына теңселіп тұруға және жылжуға ... ... ... жүз ... ... ... ... түрлер жатады. Олардың ішінде
улылары да болады. Осцилляторияның біраз түрлері су бетінде не су астындағы
төсемікте, ... ... ... ... ... ... ... Кейде ақпайтын суларда қалың қабатты қабық түрінде қалықтап
тұрады.
Спирулина – Spirulina туысы осцилляторияға ... көп ... ... ... ... спиральды иректелген, соған
орай көпшілігінің көлденең перделері ерең ... ... ... ... ... ... 60-68 процентке дейін протеин ... ... ... ... ... ... ... ертеден тамаққа
пайдаланады. Кейінгі уақытта көшпілік мемлекеттерде, оның ішінде ... ... ... ... ... әр ... тағамдарға қолданады.
Лингбия - Lyngbya туысы осциллятория құрылысындай жіптесінді көп
клеткалы, басқа ... ... ... ... ... ... ... қаптап жатады. Бұл балдыр басқа көк-жасыл балдырлар
сияқты тұщы суларда, кейде ... ... ... ащы ... ... - ... ... трихомалары тармақталмай,
бірқатарлы тізбектеліп орналасқан клеткалардан құралған қауымды балдырлар
жатады. Клеткалары формасына, атқаратын қызметіне ... ... ... мен ... ... және акинеттері болады.
Носток – Nostoc туысы әр түрлі формасы, ... бар, ... ... ... ... Бұл ... суда да, құрлықта да жиі кездеседі.
Қауымы ... ... ... 30 ... ... ... таба нан
пішіндес болып келеді. Носток жіпшелері ... шар ... ... ... ... ... Біркелкі вегетативтік клеткалардың
арасында бірен-саран ірі клетка-гетероцисталары болады. Шар ... ... ... ... ... жатады. Кілегейдің іші матасып
иілген жіптерден тұрады. Ондай қауымның үлкендігі ... ... одан да ірі ... Бұл ... айналып келе жатқан көлдерде ... ... ... ... ... ... ... топырақта қыналардың не шөптің арасында далада құрғақ уақытта қара
қабыршақты, ал ... ... ... қара ... ... қабыршақ
түрінде кездеседі. Ол топырақта тапталып жатады.
Анабена – Anabaena ... ... ... ... ... ... ... Анабена клеткалары жұмыр, дөңгелек, сопақ және
сақина ... ... ... тізбектеліп келіп, жекелеген болмаса
шумақталған жіпшелер түрінде тұщы суда планктон не ... ... ... түзу не ... ... ... ... бірге ірі споралар және гестероцисталар ... ... ... ... ... бойынан үзіледі. ... ... ... ... ... ... де ... клетканың көлденең бөлінуі арқылы өседі. Көпшілік түрлерінде
спора вегетативтік клеткадан өзінің ... ... ... ... ... ... ... көптеген газ вакуолялары болады.
Анабена ауадағы бос азотты бойына сіңіретін балдыр.
Ревулярия ... және ... ... носток сияқты
талломы кілегейленіп келетін организм. Қауымы шар, жарты шар, ... ... ... ... Жіпшелері ассиметриялы, кілегеймен
қапталған орталық радиустан күн көзінің ... ... ... ... ... ... гетероцистасы бар ірірек базальды
клетка орналасады. Шетке ... ... ... шаш ... жіңішке
түкке айналып кетеді. Гормогония арқылы көбейеді. Көбейер алдыңда шаш
пішіндес жіңішке клеткалары ... ... да, одан ... жатқан клеткалар
гормогония құруға қатысады, тек ең төменгі бірнеше базальды клеткалар ғана
қатыспайды. Көбінесе су түбіңдегі төсемікке бекініп ... ... ... бос ... – Stigonematales қатары жіптесінді бір не бірнеше
қатарлы тармақталған ... ... ... ... ... табиғатта көп тараған балдыр. Трихомалары бір, не көп қатарлы. Кейде
матасып өсіп әр ... ... ... ... Бұл ... ... аса күрделі көк-жасыл балдырлар жатады. Олардың трихомалары төселіп
жататын жатаған және тік өсетін ... ... ... ... және ... ... де тармақтанады. Нағыз тармақтанумен қатар
жалған тармақтануы да ... ... ... ... балдырлар басқа өсімдіктер өспейтін, тіпті тіршілік болмайды-
ау ... ... ... ... ... рет ... азотты және
азотсыз органикалық заттардың қорын жинап, келешекте сапрофиттік және
автотрофтық тау ... ... ... ... ... ... 1883 жылы ... аралында жанартаудың атқылауынан
барлық тіршілік күйіп тұрған лава мен ... ... ... ... ... бойы ... ... кейін күйіп тұрған жанартау ... ... ... ... атқылауынан үш жыл өткеннен кейін-ақ
туфтардан және күлден Anabaena, ... Nostoc, ... т.б. ... ... кілегейлі жиынтығы табылған. 1963 жылы ... ... су ... ... ... ... болған
Сурцей аралында да бірнеше рет Anabaena, ... ... ... тағы ... ... ... ... жоғарыдағыдай азотты бойына
сіңіретін көптеген ... ... ... ... Кейбір көк-жасыл
балдырлар судың гүлденуін туғызып су қоймаларында ... ... әр ... ... бөліп шығарып, суда тіршілік ететін организмдерге опат келтіреді
және қаулап өсуі турбиналардың тоқтап қалу ... ... ... ... ... ... кез-келген жерлерде
қаулап өседі. Қолайсыз жағдайларда күн ... ... ... ... өзгеріп, миксотрофты қоректенуге көшеді.
Кейбір көк-жасыл балдырлар протоплазманың ... ... 69° ... ... ... ... одан жоғарғы
температураларда да ... ... ... Phormidium
laminosum). Мұндай балдырларды термофильді ... деп ... ... ... ... ... екінші бір түрлері Антарктиданың 83°-қа
дейін жететін суық жерлерінен ... ... ... ... ... ... тіршілік етуі
арқылы қына құрайды. Көк-жасыл балдырлар барлық ... ... ... ащы ... ... ... ете бере алады.
Табиғаттағы және шаруашылықтағы ... ... ... жалпы
шаруашылықта бір жағынан пайда келтірсе, екінші жағынан зиян келтіреді. Көк-
жасыл балдырлар ақпайтын суда, ... ... жай ... суды көк-
жасыл түске бояп, сүйкімсіз иіс шығарады.
Көпшілік ... ... ... кейбір өкілдерінің
регрессивтік дамуының нәтижесінде осцилляториялықтармен ностоктар шыққан
дейді. Ал стигонемалықтардың өзі хамесифондықтардан ... ... ... ... ... және дамуы жағынан хроококтылар мен
гормогониялы балдырлардың ... орын ... ... ... жағынан
хроококтыларға жақын тұрады. Соған байланысты бұрьш хроококтылармен ... ... ... ... ... ... етуіне
байланысты, клетка формаларының жоғарғы және төменгі жағына бөлінуі, оның
айырмашылығының ... ... ... ... ... ... жеке таксон
ретінде қарауға мүмкіндік береді. Бірақ мұндай көзқарасты ... ... ... ... ... сипаттамасы. Атына байланысты бұл бөлімге көбінесе таяқша
пішінді, бір клеткалы және қауымды, ... ... ... ... ... жатады. Диатомды балдырлардың клеткалары дөңгелек,
үшбұрышты, ... ... ... ... және т.б. ... ... келеді.
Басқа балдырлардан клетка құрылыстарының ерекшеліктері арқылы айырылады.
Клетканы ... ... ... ... қабық, ал оның сыртынан
кремнеземнен құралған мөлдір жақтаулы берік сауыт ... ... Олар ... ... еніп жатқан қақпақты сауыт сияқты. Сауыттың құрылысы ... және ... пен ... ... ... байланысы диатомды
балдырлардың классификациясының негізі болып есептеледі. Кремнеземді
жақтаулары клетканың ... ... ... құралады. Клетка
сауыттары бір-біріне еніп ... екі ... ... ... ... арқылы протопласт өзін қоршаған ортамен қарым-қатынаста болады.
Оның үлкенін эпитека, кішкенесін ... деп ... ... ... ... ... - эпивальвадан және белдеу ...... ... да ... жағынан эпитека сияқты гиповальва мен
шпоцингивальвалы. Кейде жақтауға параллель септа деп ... ... ... ... ... ... ... симметриялы құрылымды болуына байланысты бойлай, көлденең және
орталық білікті сызықтар жүргізуге болады. Сол сызықтардың ... оның ... ... енін ... Егер ... ... ... тең бөлінетіндей етіп үштен артық сызық жүргізуге болса, оны
симметриялы сауыт дейді. Ал, екі ғана ... ... ... ... ... бір ғана сызық жүргізілсе – моносимметриялы деп атайды.
Жақтау негізінен актикоморфты және ... ... ... ... ... арқылы үштен артық сызықтар жүргізуге болады және ондай
жақтаулар дөңгелек, үшбұрышты, көпбұрышты ... Оған ... ... ... ... ... ... артық бір жазықтықта
сызықтар жүргізіп, тек бөлікке бөлуге болмайды. Оған ... ... бар ... ... ... ... ... ішінде ұштары біркелкілері - изопольдылары, ұштары әр
түрлі гетеропольдыларға ... көп ... ... ... ... тұмсық тәрізді, үшкір, тоқал, созыңқы болып келеді.
Көпшілік пеннаталардың сауытында екінші ... ... ... ... ... ... формасы, ұзындығы әр түрлі. Ол екі
жақтауда да не бір жақтауда орналасуы мүмкін. ... ... ... жағдайына байланысты. Клетка жақтау жағынан бір көрініс көрсетсе,
белдеу жағынан екінші бір көрініс көрсетеді. Жақтауларында таксономикалық
белгілерін ... әр ... ... ... ... Көпшілік
диатомды балдырлардан бұл арнаулы белгілерді ... ... ... Центрикалылар – Centrophyceae диатомдылар класы
Диатомдыларға 10000-нан астам түрлер жатады, оларды клетка құрылысына,
хлоропласты санына, оның ... ... ... ... (Centrophyceae) және пеннатталар (Pennatophyceae) болып екі
класқа бөлінеді.
Бұл ... бір ... және ... ... ... организмдер
жатады. Сауытының формасы дөңгелек, цилиңдр, шар, линза, ... күбі ... ... пішінді болып келеді. Жақтауларының көрінісі дөңгелек, үш
бұрышты, көп бұрышты, ... жағы ... не ... не ... ... әр ... ірілі, уақты өсіңділері болады, олар клеткаға
белгілі пішін де береді. Клетканың ұшындағы ... ... ... ... ... ... Қауымдар әр түрлі формалы,
тізбектеліп келеді. ... ... ... ... олар
вегетативтік уақытында қозғалмайды. Көпшіліктерінің ... ... дән ... хлоропластары болады. Кейбіреулерінде хлоропластары
пластинка пішінді бір не ... ... ... ... ... және тұщы ... топырақта тараған. Сауытының формасына ... ... ... бұл ... 2 ... ... – Discoidales қатарына бір клеткалы, қауымды, радиалды
құрылымды организмдер жатады. Сауыты диско, линза, эллипсоид, қысқа цилиндр
пішінді. ... ... ... ... ... Онда ... радиалды
орналасқан уақ, жіңішке сызықтары мен қабырғашықтары, тесіктері және
нүктелері ... ... ... ... ... уақ ... мен әр ... өсінділері болады. Бұл қатар ... ... ... үш ... ... бөлінеді.
Жақтауларының көрінісі деңгелек, сопақ әр түрлі ... ... бар ... және ареалды келеді. Басты өкілдерінің бірі
тұщы, ащы және теңіз суында бентос түрінде ... ... бір ... ... бос, ... ... тізбекті қауым құрайтын циклотелла
(Cyclotella). Клетка сауыты кішкене, аласа, дөңгелек, белдеу жағынан ... ... ... радиалды сызықтары бар дискаға ұқсайды. Клетканың
уақ хлоропластары клетканың жақтау жағына ... ... ... бөлімін клетка шырынына толы вакуоля алып жатады. Онда жан-жағын
цитоплазма қоршаған ядросы орналасқан. ... ... ... ... ... ... ... жіпшелері кетеді. Косцинодискус
– Coscinodiscus жалпы пішіні жағынан циклотеллаға. ұқсас, одан айырмашылығы
жақтауларында радиальды не ретсіз орналасқан нүктелері болады. Тұщы ... ... ... - Stephanodiscus туысы тұщы суларда және ащы
бөгеттерде тіршілік ететін бір клеткалы не қауымды организм. ... ... ... ... жалпақ не толқынды келеді. Жақтауларының
шеттерінде қысқа өсінділері болады. Мелозира – Melosira ... ... ... ... күбі пішінді клеткалары бір-бірімен жақтаулары арқылы
тығыз байланысып ... ... ... ... бірнеше қалақты,
шеттері тілімделген хлоропластары болады. Ядросы қабырғалық қабатқа ... Тұщы ... және ... мол ... организм.
2.2 Пеннатталар - pennatophyceae класы
Бұл класқа бір клеткалы не әр түрлі типті ... ... ... ... ерекшелігі – жақтаулары екі ... ... ... ... кейде дорсовентральды, сирек ассимметриялы болып
келуімен ... ... ... әр ... ... ... тік
төртбұрышты түзу, жалпақ, сына тәрізді, кейде S әрпі тәрізді иілген, жақтау
жағынан ... ... ... ... ... бірақ шеттері
дөңгелектенген, сирек түйреуіш ... ... ... уақ не ... ... ... ... қатар бір-біріне жақындайтын, не болмаса
ратиалды түрде шетіне қарай алшақтайтын жолақтары ... ... ... ... ... не ... уақ тікенекті өсінділері
болады. Пеннатталар класының басты бір ерекшелігі жақтау білігі ... ... ... не кең ұзын ... ... жазықтықтың болуында.
Кейбір диатомдыларда ... ... ... ... қарай кеңейіп,
төртбұрышты, ромб тәрізді дөңгелек ортаңғы жазықты құрайды. Пеннаттылардың
екінші бір ...... не ұзын бір не екі ... ... ... ... ... орналасқан саңылаулы тігістері болады. ... әр ... ... жай, ... ... ... екінші
біреулерінде күрделі, каналды болып келеді. Қарапайым саңылаулы тігістер
біреулерінде бір-бірінен оқшау екі ... ... ... ... бір ... ғана ... басқаларында екі жақта да да болады.
Саңылаулы тігістер шеткі түйіндермеи аяқталады. Ортаңғы түйін ... ... ... ... ... болады. Каналды тігістер жақтау
қабырғаларының қатпарларына орналасады. Сыртқы ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі болады.
Тігістердің ... ... бар. ... сыртқы ортамен қарым-
қатынасынан басқа саңылаулы ... ... ... тез ... ... бір не ... ірі ... көптеген уақ пластинка
пішіндес хлоропластары болады. Пеннатгалар ... ... ... ... тігістілер (Baphales) және тігіссіздер (Araphales) болып
екі қатарға ... – Raphaks ... ... ... ие ... сияқты
тігістерінің болуымен сипатталады. ... ... және ... бір ... екі ... ... і тігістілер болып бөлінеді.
Пиннулярия – Pinnularia туысы аса көп тараған бір клеткалы, екі ... ... ... ... тік ... жақтау жағынан эллипс пішіндес
созылған, екі жақты, шеті дөңгелектеніп келеді. ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы зерзаты.
Сауыты симметриялы, зигоморфты, изопольды.
Пиннулярияны жақтау ... ... ... ... ... ... көреміз, оның біреуі ортасында, қалған екеуі жақтаудың ұштарына
тақау орналасады. Бұл қабықтың ішкі ... ... ... болған
төмпешіктер. Оны түйін деп атайды.
Түйіннің бір ұшынан екінші ұшына қарай, ... ... жара S ... ... етеді. Тігістің оң және сол жағында симметриялы көптеген
көлденең жолақтар орналасқан. ... ... іш ... қалыңдап және
жұқарған жерлерінің кезектесіп келуі. Пиннукулярияны белдеу жағынан ... оның екі ... ... ... Ішкі кіші ... – гипотека, оны
жауып тұратын сыртқы үлкен жақтауды – эпитека деп ... ... ... ... клетканың пектинді заттан түзілген қабығы болады. ... ... ... ... ... ... және бүйір жағына
қарай екі пластинкалы хлоропластасы орналасады. Протоплазма клетка қабығына
қарай ... оның ... ... ... толы вакуоля алып жатады.
Протоплазма мен вакуоляда ассимуляция процесінің нәтижесінен май ... ... ... ... төсемікке үйкелгенде қозғалғыш келеді,
өйткені тігістен кілегейлі заттардың сыртқа ... ... ... ... пен ... ... үйкелу күші пайда болып, ол
клетканы протоплазманың қозғалысына қарама-қарсы бағытқа итеріп отырады.
Қорытынды
Топырақ бетіндегі ... ... ... ... ... ... назарын ерекше аударуда. Әсіресе топырақтың гумус
қабаты, жалпы, реанеталық аккумулятор есебінде. Сонымен ... ... ... ... қуатты таратуда ерекше орын ... ... ... ... ... ... әр ... процестерге тікелей
немесе жанама әсер етеді. ... ... ... ... ... ... орынды алады.
Балдырлар бос азотты бойына сіңіретін организмдер ретінде табиғаттағы
маңызы ерекше.
Ризосферада тіршілік ететін тамырлы тікелей ... ... ... ... ... әсер ... Олай болуының басты себебі,
балдыр өзінің тіршілік әрекетінде биологиялық активті ... ... Ол ... ... өсуіне көп әсерін тигізіп, өсімдіктен
алынатын өнімнің мол болуына бірден-бір себепші болады.
Топырақта ... ... ... ... ... ... соған лайықты биогеоценоз ... Әр ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтайтын
биологиялық индикатор болып есептеледі. Көпшілік жағдайда балдыр топырақтың
қасиетін анықтайтын бірден-бір ... ... ... ... әдебиеттер:
1. Абдрахманұлы О. Өсімдіктер систематикасы. Алматы: «Ғылым», 2003.
-440 ... ... Ә. ... ... 2000. -508 ... ... А., Жамалбеков Е., Білдебаева Р. Қазақстан топырағы
және оның ... ... ... 199 б.
4. Сейітов Н. Геология негіздері. Алматы, 1999. -170 б.
5. Сейітов Н., Абдуллин А. Геология терминдерінің ... ... 1996. -368 ... ... Н. Жұмыр жердің тынысы. Алматы: Қазақстан, 1991. -192 б.
7. Тазабеков Т. және авторлар ұжымы. ... ... ... 2000. -180 ... ... И., ... М. Топырақтану негіздері мен топырақтар
географиясы. –М., 1960.
9. Тұяқбаев Н., ... К., ... Б. ... ... ... ... 1993. -248 б.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көк – жасыл балдырлар14 бет
Көк-жасыл балдырлар бөлімінің морфологиясы, көбеюі, таралуы, экологоясы28 бет
Балдырларға жалпы сипаттама26 бет
Вегетативтік жолмен көбею31 бет
Каспий теңізінің экологиясы4 бет
Медицинада тін жасушаларын қолдану9 бет
Органикалық дүниенің даму тарихы6 бет
Прокариоттар27 бет
Фотосинтез5 бет
Ақан сері өмірі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь