Табиғатты тиімді пайдаланудың әлеуметтік-экономикалық маңызы


ЖОСПАР

Кіріспе

1. Табиғатты тиімді пайдаланудың әлеуметтік.экономикалық маңызы
2. Табиғатты қорғауды жүзеге асырудың негізгі бағыттары.

Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Табиғат- адам баласының тіршілік тынысы әрі таусылмас қазынасы. Адам табиғаттың туындысы ретінде біте қайнасып, өміріне қажетті азық қорын алады. Биологиялық түр ретінде алғашқы адамдар табиғат ресурстарын тұрпайы күйінде пайдаланып келді. Бертін келе, саналы түрде үй шаруашылығы мен айналысып, өсімдіктерді баптап өсіріп, жануарлардың кейбір түрлерін қолға үйретті.
Табиғат қорғау дегеніміз табиғат ресурстарын пайдалану барысында оның тиімді жолдарын іздеу, қайта түлету, бүліну, ластану жолдарынан сақтау және қорғауды жүзеге асыру. Табиғат қорғауға ғылыми тұрғыда бағытталған халықаралық, мемлекеттік және қоғамдық ауқымдағы іс шаралар жатады.
Соңғы жылдары жер шарында барлық табиғат қорлары бұрын-соңды болмаған антропогендік өзгерістерге ұшырап отыр. Олардың ең бастысы- әлемдік климаттағы өзгерістер. Күн мен жел энергиясы сарқылмайтын қор болғанымен, өнеркәсіптік қарқындап дамуына байланысты ауаға зиянды газдар, шаңдар көтеріп, адамдардың денсаулығына қауіп төндіруде. Бұл апатты құбылыстар өнеркәсібі шоғырланған ірі қалаларда өріс алып отыр. Ауа кеңістігінің ластануы Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздерге де өз ықпалын тигізуде.
Өркениетті елдер сияқты біздің республикамызда да табиғат қорғауға көп көңіл бөлініп отыр. 1997 жылы қоршаған ортаны қорғау туралы заң қабылданды. Заңның негізгі мақсаты еліміздің табиғатын қорғау мен оның байлығын халық қазынасы ретінде болашақ қрпақтардың салтанатты өмір сүру үшін сақтау.

Табиғатты тиімді пайдаланудың әлеуметтік-экономикалық маңызы
Экология мен табиғат қорғау ғылымдары бірін-бірі толықтырып отырады. Экология ғылымы табиғатты тиімді пайдалану мен қорғаудың ғылыми-теориялық негізін жасайды. Сонымен бірге табиғат ресурстары мен оның құрауыштарында экологиялық факторларды қоршаған ортамен және адамның іс-әрекетімен байланыстыра отырып зерттеп, оны жүзеге асырудың негізгі тұжырымдары бекітілді. Ал табиғат қорғау ғылымы-экология ғымымының негізгі тұжырымдарын жүзеге асыратын мемлекеттік немесе қоғамдық игі істер жиынтығы. Экология мен табиғат қорғау апаттарына жол бермейді. Нәтижесінде, табиғат ресурстарын тиімді пайдалану мен оны қорғаудың жоспары жүзеге асады. Сондықтан «табиғат қорғау» ұғымының мәні зор. «Табиғат қорғау» ұғымына жақын «қоршаған ортаны қорғау» ұғымы да жиі қолданылады. Ол адам баласының қоршаған табиғи ортаны әлеуметтік-экономикалық тұрғыда қорғаудың жиынтығы. Ал табиғатты тиімді пайдалану-табиғат ресурстарын пайдалану мен оны қайта түлетүдің ең ұтымды әрі адамға пайдалы технологиясы.
Адам баласы табиғатты қорғау үшін оның заңдылықтары мен негізгі ұстанымдарын білуге міндетті:
1. Биосфера шегінде барлық тірі организмдер бір-бірімен байланысты және қарым-қатынас жағдайында ғана тіршілік етуге бейімделген. Бұл байланыстардың біреуінің бұзылуы табиғаттағы тепе-теңдікке өзгерістен әкелуі мүмкін. Сондықтан адам баласы әрбір табиғат құрауыштарының орта мен табиғи экожүйедегі ролін білуі тиіс.
2. Табиғатта ешбір зат жоғалып кетпейді. Егер адам баласы жаңа бір затты дүниеге әкелсе оны жоюдың да жолын ойлауы керек. Ол зат табиғи айналымға түсуі тиіс. Мысалы: адам полиэтиленді ойлап тапты. Полиэтилен табиғатта айналымға түспейді. Себебі, оны ыдырататын редуцент яғни бактерия жоқ. Осыдан барып жер бетінде қоқыстар көбеюде.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Д.Шардарбеков «Алматы облысының экологиялық жағдайы» Алматы 2000.
2. Бейсенова Ә, Шілдебаев Ж «Экология» Мектеп баспасы. 2002.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




ЖОСПАР
Кіріспе
1. Табиғатты тиімді пайдаланудың әлеуметтік-экономикалық маңызы
2. Табиғатты қорғауды жүзеге асырудың негізгі бағыттары.
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Табиғат- адам баласының тіршілік тынысы әрі таусылмас қазынасы.
Адам табиғаттың туындысы ретінде біте қайнасып, өміріне қажетті
азық қорын алады. Биологиялық түр ретінде алғашқы адамдар табиғат
ресурстарын тұрпайы күйінде пайдаланып келді. Бертін келе, саналы
түрде үй шаруашылығы мен айналысып, өсімдіктерді баптап өсіріп,
жануарлардың кейбір түрлерін қолға үйретті.
Табиғат қорғау дегеніміз табиғат ресурстарын пайдалану
барысында оның тиімді жолдарын іздеу, қайта түлету, бүліну, ластану
жолдарынан сақтау және қорғауды жүзеге асыру. Табиғат қорғауға
ғылыми тұрғыда бағытталған халықаралық, мемлекеттік және қоғамдық
ауқымдағы іс шаралар жатады.
Соңғы жылдары жер шарында барлық табиғат қорлары бұрын-соңды
болмаған антропогендік өзгерістерге ұшырап отыр. Олардың ең бастысы-
әлемдік климаттағы өзгерістер. Күн мен жел энергиясы сарқылмайтын
қор болғанымен, өнеркәсіптік қарқындап дамуына байланысты ауаға
зиянды газдар, шаңдар көтеріп, адамдардың денсаулығына қауіп
төндіруде. Бұл апатты құбылыстар өнеркәсібі шоғырланған ірі
қалаларда өріс алып отыр. Ауа кеңістігінің ластануы Дүниежүзілік
мұхиттар мен теңіздерге де өз ықпалын тигізуде.
Өркениетті елдер сияқты біздің республикамызда да табиғат
қорғауға көп көңіл бөлініп отыр. 1997 жылы қоршаған ортаны қорғау
туралы заң қабылданды. Заңның негізгі мақсаты еліміздің табиғатын
қорғау мен оның байлығын халық қазынасы ретінде болашақ қрпақтардың
салтанатты өмір сүру үшін сақтау.
Табиғатты тиімді пайдаланудың әлеуметтік-экономикалық маңызы
Экология мен табиғат қорғау ғылымдары бірін-бірі толықтырып
отырады. Экология ғылымы табиғатты тиімді пайдалану мен қорғаудың
ғылыми-теориялық негізін жасайды. Сонымен бірге табиғат ресурстары
мен оның құрауыштарында экологиялық факторларды қоршаған ортамен
және адамның іс-әрекетімен байланыстыра отырып зерттеп, оны жүзеге
асырудың негізгі тұжырымдары бекітілді. Ал табиғат қорғау ғылымы-
экология ғымымының негізгі тұжырымдарын жүзеге асыратын мемлекеттік
немесе қоғамдық игі істер жиынтығы. Экология мен табиғат қорғау
апаттарына жол бермейді. Нәтижесінде, табиғат ресурстарын тиімді
пайдалану мен оны қорғаудың жоспары жүзеге асады. Сондықтан табиғат
қорғау ұғымының мәні зор. Табиғат қорғау ұғымына жақын
қоршаған ортаны қорғау ұғымы да жиі қолданылады. Ол адам
баласының қоршаған табиғи ортаны әлеуметтік-экономикалық тұрғыда
қорғаудың жиынтығы. Ал табиғатты тиімді пайдалану-табиғат ресурстарын
пайдалану мен оны қайта түлетүдің ең ұтымды әрі адамға пайдалы
технологиясы.
Адам баласы табиғатты қорғау үшін оның заңдылықтары мен
негізгі ұстанымдарын білуге міндетті:
1. Биосфера шегінде барлық тірі организмдер бір-бірімен байланысты
және қарым-қатынас жағдайында ғана тіршілік етуге бейімделген.
Бұл байланыстардың біреуінің бұзылуы табиғаттағы тепе-теңдікке
өзгерістен әкелуі мүмкін. Сондықтан адам баласы әрбір табиғат
құрауыштарының орта мен табиғи экожүйедегі ролін білуі тиіс.
2. Табиғатта ешбір зат жоғалып кетпейді. Егер адам баласы жаңа
бір затты дүниеге әкелсе оны жоюдың да жолын ойлауы керек.
Ол зат табиғи айналымға түсуі тиіс. Мысалы: адам полиэтиленді
ойлап тапты. Полиэтилен табиғатта айналымға түспейді.
Себебі, оны ыдырататын редуцент яғни бактерия жоқ. Осыдан
барып жер бетінде қоқыстар көбеюде.
3. Заттардағы барлық өзгерістер энергия жұмсау мен жүзеге асады.
Яғни, энергияның сақталу заңы бойынша жұмыс істейді. Сол үшін
адам баласы табиғатты пайдаланған кезде оны өндіру мен қайта
түлетуді үйлестіре отырып, адам мен табиғаттың қауіпсіздігін
сақтауы керек.
4. Табиғаттағы экожүйелер мен ондағы қарым-қатынас ұзақ жылғы
тұрақты даму эволюциясының жемісі. Сондықтан адам баласы оны
бұзбауы керек. Ал бұзған жағдайда қайтымсыз экологиялық
апаттарға алып келуі мүмкін. Осыған орай, табиғат қорғау
ғылымы алдында бірнеше маңызды міндеттер тұр:
• өндірісті, өнеркәсіпті және агрокешендерді игеру кезінде
табиғатқа түсетін салмақ ең аз мөлшерде болуы керек;
• өндірісті пен өнеркәсіп салаларын ұйымдастыру кезінде
адам баласы мен табиғат арасында экологиялық қауіпсіздік
сақталуы тиіс;
• табиғат ресурстарын игеру кезінде оның қоршаған ортаға
пайдалы әсеріне көңіл бөлінуі керек;
• табиғат ресурстарын сорл қалпында сақтау үшін
қорықтар, ұлттық сая бақтар мен басқа да ерекше
қорғалатын обьектілерді көбейту қажет;
• қоршаған орта мен адам баласының денсаулығын сақтау үшін
экологиялық қауіпсіздік шаралары қадағаланып отырады.
Табиғат қорғаудың міндеттері мен ұстанымдарын жүзеге асыру
алдын ала ескерту және нақты шешім қабылдау арқылы анықталады.
Алдын ала ескерту шаралары белгілі бір аймақтағы табиғат
обьектілерін анықтап, оны қорғау мен қалпына келтіруді жоспарлап
отырады.
Нақты шешім қабылдау шаралары – табиғаттағы адамның іс-
әрекетінен бүлінген немесе ластанған, жарамсызданған обьектіні
қалпына келтіру немесе жою жұмыстары.
Мысалы: ауаның ластануы, топырақ эрозиясы, орманның қырқылуы т.б.
Табиғатты қорғаудың тағы бір мақсаты-экологиялық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету. Ол қазіргі және болашақ ұрпақтың салауатты өмір
сүруі үшін адамның теріс іс-әрекеттерін шектеу және табиғаттағы
төтнеше апаттарды болдырмау. Оны жүзеге асыратын Қазақстан
Республикасының Конституциясы және табиғат қорғау заңдары.

Табиғатты қорғауды жүзеге асырудың негізгі бағыттары.
Табиғат қорғаудың негізгі бағыттарын білу әрбір азаматтың
міндеті болып саналады. Олардың негізгілерін қарастарсақ:
1. Жекеленген өндіріс орындары мен өнеркәсіптерді, агроэкологиялық
кешендерді игеруде қазіргі заманғы ғылым мен техника
жаңалықтарын пайдалану. Өндіріске аз қалдықты немесе қалдықсыз
технологияны енгізу;
2. Экологиялық заңдардың орындалуын үнемі қадағалау;
3. Ірі құрылыстарды, өнеркәсіп кешендерін т.б. обьектерді салуда
экологиялық сараптама жасау;
4. Табиғатты қорғау мәселелерін шешу жолдары, оның барысы туралы
үнемі үгіт насихат және ақпарат жүйесін ұйымдастыру.
Жоғарыда аталған шараларды жүзеге асыру әрбір азаматтың
міндеті мен борышы болып саналады. Сонда ғана біз туған жеріміздің
табиғатын өз қалпында сақтап қалуға немесе қайта түлетуге үлес
қоса аламыз.
Мемлекеттiң экологиялық саясаты өндiрiстi экологияландыруға бағытталған.

Қоршаған ортаны қорғау шешiлу нәтижесi экономиканың барлық салаларына,
сондай-ақ мемлекеттiң саяси және әлеуметтiк жағдайына ықпал ететiн,
стратегиялық мiндет болып табылады. Әлеуметтiк-экономикалық қайта
өзгерістердiң күллi жетiстiгi қоршаған ортаны қорғау және табиғатты орынды
пайдалану саласындағы мемлекеттiк саясатқа тiкелей байланысты.
Республикада қоршаған ортаның жағдайы қанағаттанғысыз болып отыр әрi
ауаның, топырақтың және судың ластануы халық денсаулығына керi әсер
тигiзуде. Бұл факторларды өнеркәсiптiк және тұрмыстық қалдықтардың және
ластанған ағын сулардың шоғырлана жиналуы едәуiр күшейте түсуде.
Елде ескiрген технологиялардың болуы ластайтын заттарды қоршаған ортаға
тастаудың жақын арада азаймайтынын болжауға негiз болады.
Экономика салаларын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Табиғатты пайдаланудың экономикалық ерекшеліктері
Табиғатты тиімді пайдалану
Қазақстандағы табиғатты пайдаланудың басқару жүйесі
Табиғатты тиімді пайдалану жолдары
Қоршаған ортаны қорғау және табиғатты пайдаланудың экономикалық механизмін қалыптастыру
Қоршаған орта мен табиғатты пайдаланудың ғаламдық проблемалары
Ұлттық ойындарды пайдаланудың тиімді жолдары
Экология және табиғатты тиімді пайдалану
Табиғатты қорғаудағы экономикалық тиімділік
Табиғат ресурстарының ұдайы өндірісін тиімді пайдаланудың ерекшелігі
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь