Араб халифаты

Араб халифаты мемлекеті және оның құқығының тарихын оқып үйрену маңызды. Мұсылман құқығының принциптері бүгінгі саяси өмірде кеңінен қолданылады. Кейде ислам қағидалары догмаға да айналып кетуі мүмкін. Мұсылман құқығы кеңінен тарап, тұрақтап қалған мұндай елдерге: Марокко, Тунис, Сирия, Мавритания, Иран, Пәкістан, Ирак т.б. жатады.
Қоғамдық өмірдегі жалғыз ғана реттеуші заң ретінде шариғатты ұзақ мерзімге орнықтыруға бірнеше себептер ықпал жасады. Шығыс елдеріндегі әлеуметтік-экономикалық жағдайларға көптеген ғасырлар бойы ислам діні жетекшілік етті және оның батыс діндерден елеуі айырмашылығы болады. Феодализм дәуірінен бері қарай ислам діні мыңдаған жылдар бойы қоғамдық қозғалысқа мұрындық болды.
Айтарлықтай маңызды орын алатын жағдайдың бірі-мешіт ұзақ уақыт бойы діни орын ретінде қызмет етті. Онымен қатар шариғаттың тірегін әрқашанда адатпен байланыстырған жөн, халықтың күнделікті тұтынатын ислам қағидалары діни құқық болып қалыптасқан.
Арабтар жаулап алу кезіндегі шариғат шарттары құқық ретінде Египет, Сирия, Месопотамия, Кавказ бен Орта елдерінде қабылданған. Адат шариғаттың, шариғат адаттың сақталууына мүмкіндік туғызып отырған.
Ұзақ уақыт бойы ақсүйектер мен діни үкімет бір адамның (халифттың, сұлтанның, әмірдің) қолында болып келді.
Бұл жағдай сапасы жағынан алғанда шариғат қолданыстағы бірден бір заң ретінде мұсылмандардың қоғамдық өмірдегі құқығына байсалды түрде әсер етіп отырды. Ол тіпті капиталистік қарым-қатынас пен тәртіптің орнауына айтулы ықпал етті. Бірақ буржуазиялық қарым-қатынастардың дамуы шариғат монополиясын бұзды.
Осы күндері мұсылман елдерінің көпшілігінде мемлекеттік ақсүйектер ұйымдары құрылған, бірақ олар діни соттарды сақтайды. Шариғат сотының сақталуы дін иелерінің саясатқа, халықтың азаматтық құқығына араласуына кең жол ашты. Бұндай жағдай қоғамдық-философиялық ойдың дамуына,
        
        Араб халифаты
Араб халифаты мемлекеті және оның құқығының ... оқып ... ... ... принциптері бүгінгі саяси өмірде кеңінен
қолданылады. Кейде ислам қағидалары догмаға да ... ... ... ... ... тарап, тұрақтап қалған мұндай елдерге: Марокко,
Тунис, Сирия, Мавритания, ... ... Ирак т.б. ... өмірдегі жалғыз ғана реттеуші заң ретінде шариғатты ұзақ
мерзімге орнықтыруға бірнеше себептер ... ... ... ... ... ... ... бойы ислам діні
жетекшілік етті және оның батыс діндерден ... ... ... ... бері ... ислам діні мыңдаған жылдар бойы қоғамдық
қозғалысқа мұрындық болды.
Айтарлықтай маңызды орын алатын жағдайдың ... ұзақ ... ... орын ... ... ... Онымен қатар шариғаттың тірегін әрқашанда
адатпен байланыстырған жөн, халықтың күнделікті тұтынатын ислам қағидалары
діни құқық ... ... ... алу ... ... шарттары құқық ретінде Египет,
Сирия, Месопотамия, Кавказ бен Орта ... ... ... ... ... сақталууына мүмкіндік туғызып отырған.
Ұзақ уақыт бойы ақсүйектер мен діни үкімет бір ... ... ... ... ... ... жағдай сапасы жағынан алғанда шариғат қолданыстағы бірден бір заң
ретінде мұсылмандардың ... ... ... ... түрде әсер етіп
отырды. Ол тіпті капиталистік қарым-қатынас пен ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастардың дамуы шариғат
монополиясын бұзды.
Осы ... ... ... ... ... ... ... бірақ олар діни ... ... ... ... дін ... ... халықтың азаматтық құқығына араласуына
кең жол ашты. Бұндай ... ... ... ... өмірге
материалистік тұрғыдан қарауға кедергі жасады. ... ... ... адамдар да дін иелерінің қудалуына ... ... ... ... діні ... тиянақтап отыруларына тура
келді. Ислам мен шариғат осы күнге дейін Азия мен Африка мемлекеттерінде
өзінің ... ... ... ... ... ... дамуына кері
әсерін де тигізді.
Көбіне ислам дінінің прогрессивті рөлі де болатынын ескеру ... ... ... Иран ... Иран дін ... ... Шах ... мемлекетті басқарған соңғы жылдарында дін иелерінің
үстінен бақыла қоюға тырысты. Бұл, ... ... ... ... ... туғызды. Бұл кездерде мешіт ... ... ... ... ... ... ... ежелден келе жатқан байланысы бар
ұйымдасқан ресми күш ... ... ... ... ... ... ... осы күнге
дейін әлемдегі ықпалды жүйелердің бірі болып отыр және ол ... ... ... ... ... ... халқы қоныстанған
көптеген мемлекеттер ислам діннің принциптеріне адал екендігін ... ... ... ... ... ... конституцияларында
бекітілген.
Мұсылман құқығы өзгеріссіз. Бірақ оның қолданыл мүмкіндігі өте кең.
Себебі, ол өмір талаптарына байланысты ... ... ... ... жақтардың келісуі арқылы, әдет ғұрыптың жаңғыруына, қоғамның
дамуына әсер ететін ... ... ... ... ... ... әсер етуі күшейіп, ол ислам дінінің ... ... ... дәстүрлі кезеңі ретінде қалай таралса, әлемдік
саясатта да ... ... ... ... Иран ... ... шахқа қарсы және импералимге қарсы бағыттың күшеюіне мүмкіндік
туғызды.
1979 жылдың ... ... жар ... ... ... және ... құрылысты исламдық негізде ұйымдастыру-буржуазиялық
саяси билеуші одақтың мақсатына қызмет етті. Ислам президент ... ... ... ... де қарсы қолданғаны мәлім. Ислам
дінінің қолдануы қазіргі заманда жан-жақты.
Бүгінгі таңда мұсылмандар жер жүзі ... бір ... ... адамға
жуық деп есептеледі. 35 елдің негізгі тұрғындары мұсылмандар, ал 18 ... ... аз. ... ... елде ... дін ... төңірегінде он үш ғасыр бойы белсенді түрде үздіксіз әсер ... ... ... жай діни жүйе ғана ... ол ... ... мәдениеті философия ғылымына, әдебиет пен көркем өнерге зор үлес
қосты. Буржуазиялық оқымыстылар ІХ-Х ... ... ... ... Араб ... ... ... музыкасы,
сәулет өнері жан-жақты дамыды.
Араб халифатының пайда болуы. VI-VIIғғ. ... ... ... ... ... өте күрделі жағдайда болды. Рулық
қарым-қатынастардың ... ... ... рулық байланыс кек алу
салты жерді иелен) ру ақсақалдарының ... шығу ... ... жатты. Сауда
және өсім алушылық, ірі қалаларға тән тұрмыс сипаттары кең таралды.
Өзара әлеуметтік теңдік жағдайында ... ... ... өмір сүрді.
Аса бай сауда қалалары үнемі тәуелсіздікке ұмтылып ... ... ... кең ... ... ... Дін әділетсіз ру ақсақалдарының
қолына ... ... ... азаматтардың теңдігін
формальды түрде мойындады. Жаңа ... ... ... қарайтыннан
тәуелсіз) және әлеуметтік кезеңнен жаулап алу жолы да ақталды, сөйтіп дін
жалауы астында соғысты іске ... ... ... ... және ... ... құрылуы таптық қоғамның қалыптасуынан туындады. Осы
кезеңдегі бірігуге ислам діні ұйытқы болды.
Ислам ... ... ... ... ... ... ... бір
дағдарысты жағдайын бастан көшіріп жатқан еді. Мұндағы құл иеленушілік
қоғам әлі ... ... ие ... жоқ. Ол ... Египет Сирия,
Месопотамия сияқты елдерді арабтың ... алу ... ... ... ... ... таралуына әсер етті. Аяқталған жүйе сапасында исламның
пайда болуы, феодалдық қатынастың басшылығымен және бұл ... ... ... қарым-қатынаста қолданатын жағдай туғызды. Бірақ, құл
иеленушілік тәртіп те, ... ... ... да ұзақ ... ... маңыздылығы, шариғаттың жалғау заң ретінде бекітілуі,
мынаған дәлел береді: ұзақ ... бойы ... діни және ... оның ... сот ... де шешетін орын ретінде қызмет етті.
Орта ғасырдағы мұсылман елдерінде заң шығарушылар болып тек ... ... ... ғана ... Діни ... ... қаншалықты ықпалы
екенін араб тайпаларының орталықтану кезеңі көрсетті.
Заурен күрейіш тайпалары басымырақ шоғырланған ... ... ... ... олар ... ... жақсы жүргізіп, көрші ... алу ... ... ... ... ... олар құдай Алла атымен иемденді және қалайда
ірі пұтпен Хұбалаға қосылып кетті.
Арабияның ... ... оның ... ... ... араласуы
Шығыс пен ба тыстағы басқа мемлекеттер мен саяси және мәдени байланыстарды
дамытуға ықпал жасағаны сөзсіз. Сол ... араб ... ... тартуға
икемдегені айқын. Ескіден келе жатқан библия ... мен ... ... грек ... мен рим ... зороастризм және буддизм
шығыс деспотизмнің ... ... мен ... патшалықтардың
орталықтандырылған бюрократиялық нормалары, сондай-ақ арабтарда исламның
пайда болуы да ... бір рөл ... ... ... ... ... іздеушілер» ханафизм болды. Олар рулық дінге ... және ... ... ғана ... ... ... ... және оған дейінгі ... ... ... ... қатысқандар «уақыттың» келгенін
білдірді, осылардан кейін барлық ... ... Тек бір ... ... ... ... Оның ... сегізінші ғасырда
жазылған. Ол Банухашим деген ... ... ... ... ... ... ... малын баққан, 25 жасында 40 жасар Меккелік Хадиша деген
әйелге үйленген.
Тұрмысын түзеп ... ... ... ... ... ... жұмысына
тереңірек кірісті. Оның көзіне түрлі құбылыстар көрініп, біреулердің
дауыстарын естіді. Рамазанның бір ... ... ... ... оразасының 30 күнінің бірінде (ранда-рузе, фаттарда-саум.) оған
жаналғыш әзірейіл келіп, ... ... ... ... ... ... ашып ... дін уағыздау жұмысының табысы былай келісумен болды, жаңа
дін оқу ... ... ... ... ... ... және
көпестік өсім алушылықтың қабатталуына қарсы күрестің бір түрі ... ... және ... ... бұл ... ұстап тұрып, ең кедей аймақтарының
талаптарына, ұмтылыстарына жауап беру ... ... ... ... жұмыстары Меккенің ірі басшыларын және Қабаның әулие қызметкерлерінің
наразылығын ... ... мен ... қайтыс болғаннан кейін Мұхаммед
қауымды ... және ... ... үнді ... ... ... Ясрибке (Медине) кетуге мәжбүр болды. Бұл 622 жыл-мұсылмандардың жыл
санауының ... ... ... қоғамдық құрылысы. Араб халифатының ерекшеліктері
феодалдық қоғамда белгілі орын алды. Феодализмнің ... ... ... ... жоқ: Сирияда Иранда Египетте феодалдық қатынастар
белең алды, ал Арабияда рулық қоғам өмір ... ... ... жерді мемлекеттің меншіктенуі басым ... ... пен ... оны ... ... ... және ... қайтыс болған жағдайында жердің тағдырын анықтап отырды.
Бірігіп пайдалануды қажет ететін ... егін ... ... Жерді пайдаланудың негізгі түрлері икта, мульк және вакф деп
аталады. Икта-шарт қойылып алынған ... ... жеке ... ... ... бір ... шартты түрде сыйға берілген жер, жер иеленуші
басқару құқығын сақтап қалады. Таптық құрылымы:феодалдар-басқарушы қанаушы
тап, жаулап алынған елдерден келген ... ең ... ... ... ... дін ... тұрды; шаруалар –этникалық топтың ең көпшілігі; қала
адамдары-көпестер, қол өнершілер; құлдар-тұтқындар және ... ... ... ... кезеңіндегі мемлекеттік құрылыс (661-750). Пайғамбар артында
еркек жынысынан мұрагер қалдырған жоқ. Мұхаммед қайтыс болғанан кейін төрт
халифатың ... ... ... ... Әли ... Әли ... кейін өкіметті араб атақтылары жаулап алды, халифтікке ... ... ... ... астанасы Дамаск қаласы болды. Омеядтар
мемлекеттік аппарат қызметіне тек арабтарды ғана алды, ... іс ... ... Олар ақша ... ... ... ... араб
атақтыларын сайлады. Ақсүйектік және діни үкіметті мұрагерлікке ... ... ... Жергілікті басқарудың өзіндік құрылымы ... ... ... ... Олар ... әкімшілік және діншілік
үкіметті жүзеге асырды. Әмірлерде екі орынбасар ... оның ... ... ... ал ... діни үкіметтік шаруаларын жүргізушілері
болды.
Әсерді тұтқындар ... ... Төрт ... өмір сүрді: Аль-Харади-
қаржы министрлігінің жұмыстарын орындады. Аль-Хатим-халифтің ... ... және ... ... Аль мугтакиллят -әскерді ... ... және ... ... ... қамтамасыз ететін
орган.
Уәзір кеңесшінің және халифтің орынбасарының ... ... ... ... ... араб ... сипатта дамып, барлық билік халифтің қолына шоғырланып отырды.
Абассидтер кезеңіндегі Халифат (750-1258). ... ... ... үкімет баасында Иран ірі жер иеленушілерінің және дихандардың
көмегі ... ... ... ... ... ... ... кейіпке түсе бастады. Абассидтердің астанасы Бағдад қаласы болды.
Абассидтер жаула алу саясатын тыңғылықты жүргізген жоқ. (Мағриб аймағы ... ... ... ... үкімет жерді бұрынғыдай мемлекеттің
меншігіне жатқызды.
Абассидтер тұсында ... ... ... дамыған бір
орталықтағы мемлекетке айналды. ... саны ... олар ... ... ... ... ... Халифтің негізгі көмекшісі ұлы
уәзір болды. ... ... және ... ... ... көмекшісі.
Абассидтер дәуірінде әкімшілік құқықты меңгерген бастықтардан кісі өліміне
қатысты іздестіру істерін атқаратын ерекше полиция-шурта құрылды. Ол ... және сот ... ... ... ... ... ... соттың қади қызметі мен ... ... ... ... ие болды. Алғашқыда бұл жұмысты соттың міндетті қызметі тапсырылған
кішігірім қызметшілер атқарады. Ол міндетті түрде діни әдет-ғұрыпты ... ... дін басы ... ... ... ... ... адам
болуы керек. Мұсылман қадиы жан-жақты, өзі қади, нотарус ... ... сот ... ... ... болды.
Әскер мынандай араб тайпаларының жасағынан: ... ... ... құлдарынан, африкалықтардан славяндардан) құралды.
Халифтің қарауындағы күрейіш ... ... үкім ... ... мен ... қорғаушыларынан тұратын араб халифаты
теократиялық монархиялық ел болды.
Шығыс елдеріндегі мұсылман құқығының өзгешіліктері
Орта ғасырлардағы шығыс үшін Араб ... ... ... ең ... ... ... жүйе-Мұсылман құқығы-Шариғат болып табылады.
Шариғат жолы Орта ... ... ... Батыс және Солтүстік Африкада,
Оңтүстік және Оңтүстік-шығыс Азияда қолданыла бастады. Яғни, халифат ... ... ... ... ... дін ... феодалдық қатынастардың дамуына және
нығаюына мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде жаңа мазмұнмен толығып феодалдардың мүддесін қорғады.
Бұл діни тәртіп ... ... ... ... өмірдің барлық
жақтарында жүргізді.
Мұсылман құқығының әдебиетті бағасы әртүрлі сипатта, кейде тіпті қарама-
қарсы мағынада қолданылады. ... ... ... ... ... ... отырып, француз ғалымы Давид Рене ... ... ... ... орнын анықтап берді. Давид Рене ... ... ... құқықтық отбасы, ортақ немесе роман-
германиялық отбасы социалистік құқықтық отбасы жүйесі, діни ... ... ... үшке ... ... ... және ... құқықтық дінмен байланысы, өзінің түбегейлі тұжырымдамасы
және ... ... көзі ... ... ... ... ... көзге түседі. Жеке құқық отбасылық құқық, мұрагерлік құқық,
мұсылмандық құқық нормаларымен қоғамдық қатынаста реттеледі.
Біз осы құқық ... ... ... ... ... ... ... құқық жүйесіндегі құқықтық діни этникалық нормалар,
мазмұны ... ... ... ... сабақтаса отырып, біртұтас
біріккен кешен түзейді.
Мұсылман құқығы мен мемлекеттің арақатынасының өзіндік ерекшелігі бар.
Шариғаттың барлық нормалары құран мен суннадан ... ... ... ... және ... түрде қолданылуы мүмкін емес.
Мұсылман құқығы-дін мен құқықтың сабақтасуының жарқын ... ... ... жеке ... ... ол ... ілімінің бір ғана
жағы. Бұл дін ... ... ... жиынтығы, міне
мұсылмандар осы ұғымға сенуі керек: шариғат-адамгершілік жолы.
Шариғат адам ... үшін ... асуы ... идея ретінде түзілген.
Міндетін орындамаған жағдайда адам заң ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан діннің қызметшісі ретінде маңызды ірі
теократиялық ... ... ... ... Таза ... ... ... мұсылман заңгерлері мен ... жер жүзі ... ... ... ... ... –заңның діні.
Мұсылман құқығы-мұсылман рухының шығу мазмұны, мұсылман идеологтарының
ең түсінікті бағыты.
Мұсылман құқығы ғылымының екі тарауы бар: ... ... ... ... ... ... шығу ... материалдық мұсылман құқығының
нормасына жататын шешімдер.
Мұсылман құқығының қайнар көздері:
1) Құран-ислам дінінің бас кітабы.
2) ... ... ... Иджма-мұсылман қоғамның біртұтас келісімі.
4) Қияс-аналогиялық пікірлер.
Құран-Алланың соңғы Пайғамбары Мұхаммедке жіберген қасиетті кітабы.
Бірақ ол ... ... ... ... емес.
«Алладан басқа құдай жоқ, Мұхаммед-оның Пайғамбары»-деген исламның
негізгі қағидасы. Мұсылмандықтың негізгі өзегін фатализм құрайды. ... ... сіз ... ... ... ... істі аяқтауды
уағыздайды: пітір төлеу, бес мезгіл намаз оқу, ораза ... ... бес ... ... сақтау керек.
Отбасылық және мұрагерлік құқығының ерекшеліктері
Отбасылық құқық. Неке-екі жақтың, әйел мен ... ... ... ... шарты:екі адамның келісуі, неке жөнінде жұрт
алдында және ашық ... ... ... ... ... некеге тұру үшін керекті деп
есептейді: екі ... ... ... ... дінін тұтын;
бостандықта, еркіндікте ... ... ... ... ... ... бар ... неке қиярда кәмелетке толған мұсылманнан екі куәгер сұрайды.
Некенің түрлері. Сунниттерде тек бір ... Ол ... және ... тағы ... неке ... бір ... жақындығынан бастап
ондаған жылдарға дейінгі аралықта. Бұл ... ... ... ... бар. Бұл неке ... ... ... бермейді.
Құран қандас туысқандырдың некесіне тыйым салады. ... ана ... екі ... ... ... мен қарындастарының
қыздары асыраушысы, емшектес қарындастары әйелінің анасы, яғни енесі, ... өз ... ... яғни ... Апалы-сің лілерді бірден
әйкелдікке алуға болмайды. Құран ... пен ... ... ... ... ... ... тұрады. Себебі құдай дүниені оған бұрын
берді. Сондықтан олар өз ... ... үшін ... төрт әйел ... дейін рұқсат етеді. Ері әйелін ... ... ... ... ... Әйел ... жағдайы
талапқа сай келуі және ерінің әйелмен ... ... ... ... ... басқа жерде тұруына да рұқсат берілген. Ал ... ар, ұят ... мен ... ... таза ... керек. Неке
заттық келісімге ұқсайды, әйел қандай да бір зат ... ... ... ... уақыт белгіленеді. Некелескен адамдардың ажырасу
құқығы бүтіндей еркектің қолында.
Тек «Құранның» бір ... ... ... ... ... ... жағдайда
әйелге ажырасу рұқсат етілетіні айтылған. Ажырасу еш ... ... ... ... ... тек ... салт жорасын өткізсе болды. ... әйел үш ай ... ... қала ... ... ... ерінің
қамқорлығында қалады. Құран бойынша ажырасудың үш түрі ... Егер ... ... ... ... ... ал ... кейін үш ай ері әйеліне қайтармайды.
Мұрагерік құқық. Өсиет-васипа. Мүліктің 1/3 бөлігі кімге тиесілі болса,
атына қалды. ... 2/3-і ... ... заң ... ... ... мұрагерлік заттарға бөтен біреулердің көздей мақсатына
кедергі жасайды және оны отбасы үшін жүзеге ... ... ... ең ... ... ... ... еркектердің ½ үлесімен
тең. Ирс–қайтыс болғандардан қалған мүлікке құқық пен міндеттіліктің
жинағы.
Мұрагерлік келесі ... ... ... үшін ... ... Қарыздарын төлеу;
3) Өсиеттің 1/3 өлшемде болу;
4) Заңды мұрагерлердің арасында бөлінетін ... ... ... ... ер ... бірі егер ... болмаса ¼ егер бар болса сегізден
төрттен бірі.
2) Асаба –мұрагерлердің екінші ... ... ... туыстары
қатысады.
3) Зуль-ахрам-қайтыс болған аадамның мұрагері болмайтын және
мұрагерлікке құқы жоқ ... ... ... кісі ... ... ... құлдыққа түсіп қалғандар т.б.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Араб халифаты."36 бет
Араб халифаты, араб халифатының құрылуы61 бет
Араб халифатындағы феодалдық қатынастардың қалыптасуы32 бет
Арабтар мемлекетінің құрылуының алғы шарттары47 бет
Дүние жүзінің саяси картасының қалыптасуы және мазмұны20 бет
Ежелгі түркілердің дипломатиясы69 бет
Фараби дүниетанымында дін және тәңір мәселесі5 бет
Қазақстан Республикасы, спорт және дене тәрбиесі5 бет
Қазақстанның ғылымы және ғылыми мекемелері14 бет
Әл – Фараби6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь