1912-1913жж синьхай төңкерісінің екінші кезеңі

Мазмұны
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 СИНЬХАЙ ТӨҢКЕРІСІ ЖӘНЕ ЕЛДЕГІ МАНЬЧЖУРЛЫҚ
БИЛІКТІҢ ҚҰЛАУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1. Синьхай төңкерісі қарсаңындағы Сычуандағы көтеріліс ... ... ... ... 8
1.2. Учань көтерілісі және Синьхай төңкерісінің басталуы ... ... ... ... ... .15
1.3. 1912 ж. Қытай Республикасының құрылуы және Сунь
Ятсенның уақытша өкіметінің қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

2 1912.1913жж. СИНЬХАЙ ТӨҢКЕРІСІНІҢ ЕКІНШІ КЕЗЕҢІ ... ... ... ...28
2.1. Юань Шикайдың билікке келуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.2. Синьхай төңкерісі жылдарындағы шетел державаларының
саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
2.3. Екінші төңкеріс және Юань Шикайдың әскери диктатурасының
орнауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.4. Синьхай төңкерісінің нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
...........................................3
1 СИНЬХАЙ ТӨҢКЕРІСІ ЖӘНЕ ЕЛДЕГІ МАНЬЧЖУРЛЫҚ
БИЛІКТІҢ ҚҰЛАУЫ
............................................................................
.........8
1. Синьхай төңкерісі қарсаңындағы Сычуандағы көтеріліс................8
2. ... ... және ... ... 1912 ж. ... Республикасының құрылуы және Сунь
Ятсенның ... ... ... ... ТӨҢКЕРІСІНІҢ ЕКІНШІ КЕЗЕҢІ...............28
2.1. Юань ... ... ... төңкерісі жылдарындағы шетел державаларының
саясаты.....................................................................
......................................35
2.3. Екінші төңкеріс және Юань Шикайдың әскери диктатурасының
орнауы......................................................................
......................................40
2.4. Синьхай төңкерісінің
нәтижесі..................................................................46
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................55
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... тєуелсіз ел болып,
демократиялық, құқықтық және азаматтық қоғам орнату жолына түскен кезеңде
өткен уақыттың ... ... ... арта ... ... ... тарихты, жалпы адамзат тарихын зерттеуімізді тоқтатпауымыз керек.
Өйткені жалпы адамзаттың даму заңдылықтары, адамзаттың кішкене бір ... ... ... заңдылықтарды анықтауға жеңіл қол жеткіземіз.
Қазақстан мемлекеті үшін де, ... үшін де ... ... ... ... білу арқылы біз олардың қоғамы туралы мәліметтер
жүйесін қалыптастырамыз. Олармен қарым-қатынаста, мәдени байланыстарда олар
туралы біліміміз ... ... ... Оның ... ... ... деңгейіміздің
көтерілгені де жетістік болып табылар еді. Сондықтан Қытай тарихында
маңызды роль ... ол ... әрі ... ... әсер ... ... із қалдырған Синьхай төңкерісінің өзектілігі күмән тудырмауы қажет.
Синьхай ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті. Бұл әсіресе Ресей тарихнамасында жан-
жақты зерттелген мәселе, бірақ зерттеулердің барлығы дерлік ... ХХ ... 50-60 жж. ... Ал Қытайда осы бір ... ... ... өте көп ... ... біз ... тілін білмегендіктен
Қытай тарихнамасының ... көп ... ... Ал ... ... төңкерісінің туралы зерттеулерді тіпті таба алмадық,
мүмкін кездестіре алмаған шығармыз. Сол ... де осы ... ... Синьхай төңкерісінің зерттеудің ғылыми маңызылдығын ... ... ... ... ... ... яғни алып көрші
туралы ақпараттың өз тілімізде жазылуы сияқты жақтары да бар. ... ... ... ... ... жағынан да, тєжірибелік
қолданыс жағынан да өзекті болуы дау тудырмайды.
Мақсаттары мен міндеттері. ХХ ... ... ... ... ... бір ... ішінде тағы да бір мемлекеттің пайда болуы
туралы оқиғаны зерттеу барысында біздің алдымызда мынадай мақсаттар ... ... ... ең алдымен Синьхай төңкерісінің не ... ... ... жөн ... ... Осыған орай Қытайдың сол
уақыттағы экономикалық, саяси, әлеуметтік дамуы қандай ... ... ... ... Онан ... ... ... мәдени және де басқа да факторлардың Синьхай төңкерісінің
шығуына, ... ... ... ... тигізген єсерін ... ... ... ... Синьхай төңкерісінің басталуы
қалай жүргенін, оның басшылығында кімдер болғанын, ... ... ... төңкерісінің мемлекетінің саяси құрылымын көрсетуді
ұйғарып ... ... соң ... ... авторы Синьхай төңкерісішіл
армиясының құрылымы, жорықтарын көрсетуді де ... ... ... ... жету жолында мынадай міндеттерді шешуге тура келеді. ... ... ... хронологиялық шеңберін анықтаймыз, сонымен
бірге Қытайдағы экономикалық жағдайдың ... шын ... ... ... ма, әлде одан ... ... мәдени, саяси жағдайдағы
өзгерістердің де біріге ықпалдасуы болды ма? ... ... ... ... тиіс ... бірі ... туындауында идоелогияның маңызы
қаншалықты болды, деген сұраққа жауап беру.
Келесі шешілуі тиіс ... бірі ... ... басшылары
арасындағы және басшылық пен қарапайым көтерілісшілер арасындағы қарым-
қатынастарды көрсету болып ... ... ... оның
басшыларының мақсаттары қандай болды деген сұраққа да ... ... ... ... ... қандай жорықтар жасады және
жорықтардың мақсаты не ... ... ... қандай, деген сұрақтарға
жауап береміз.Қытай Республикасының ішкі құрлысын анықтау барысында ондағы
қоғамдық және саяси қатынастарды анықтау ... шешу де ... ... осы қойылған мақсаттарға жету және міндеттерді шешу мәселесі диплом
жұмысының өзегі болып табылады.
Әдістері мен әдіснамасы. ... ... ... туралы зерттеу
жұмысын жүргізген уақыттымызда ... ... ... ... әдіснама қоғам ... және оны ... ... ... ... ... барысында анализ, синтез, салыстырмалы-тарихи зерттеу єдістерін
қолданды. Талдау әдісі ... ... ... туралы мәлімет беретін
тарихи деректермен жұмыс кезінде де, тікелей жұмыс барысында да қолданылды.
Әсіресе Қытайдың ХХ ғасырдың ... ... ... ... ... төңкерісінің алдында, басшылығының революциялық идеясының
қалыптасуы кезеңіндегі әлеуметтік-экономикалық, саяси және ... ... ... жұмыс істеу кезінде берілген мєліметтерге сыни талдау
жасау ... ... ... ... ... ... ... қатар талдау әдісін біз монографиялық еңбектердегі берілген тарихи
ақпаратты ғылыми тұрғыдан ... ... де ... ... ... ... ... қолдандық. Синтездеу негізгі бөлімнің параграфтарын
жазған уақытта ... ... ... мен ... ғалымдардың ойларын
топтастырып, өз ойымызбен толықтыру үшін ... ... ... ... ... ... ... жұмысының авторы Синьхай
төңкерісінің туралы тарихи мәліметтерді бір жүйеге ... ... ... ... ... жазу ... ... қоса біз тарихи объективтілік
принципин ұстандық. Тарихи объективтілік ... ... ... ... ... біз ешқандай идеологиялық және ... ... ... ... ... ... ... тек деректер мен тарихи
зерттеулерде көрсетілген мәліметтер арқылы жазып, ол ... тек ... ... ... Объективтілік принципіне сєйкес біз тарихи
оқиға туралы берген материалдарымызда тарихи факт ... тек ... және сыни ... ... ақпаратты қолдандық.
Қолданылған деректер. Деректер саны жағынан да, ... ... да ... Кез келген тарихи оқиға туралы біз деректерден ... ... ... ... мен ... ... ... итермелейді.
Бізге белгілі деректер өз ішінде материалдық және жазбаша болып екі ... ... ... ... ... мәселемізге байланысты әрине
материалдық деректер де бар екені даусыз, бірақ олар біздің зерттеуімізде
пайдаланылған жоқ. Бітіруші ... ... ... пайдаланды. Олардың
өзі өз тарапынан әдеби және құжаттық ... ... ... ... ... ... Қытайдың ХІХ ... ... ... кезде пайдаланғанды айтпасақ, құжаттық деректерді де біз
зерттеу аясынан тысқары ... ... ... ... ... ... қатарында ең алдымен «История экономического развития
Китая. 1840-1948. ... ... ... атты Мәскеуде жарық
көрген [1] Қытай экономикасының ХІХ-ХХ ғасырлардағы даму қарқыны ... ... ... ... атап өткен жөн. Бұл дерек көзі
статистикалық материалдардан, экономикалық құжаттардан ... ... ... ... және ... ... ел
экономикасының дамуына байланысты ақпаратты көрсетуге көмектесті. Негізінен
құжаттық дерек болғандықтан біз осы дерек көзіне сыни талдау ... ... ... ... жетік білмегендіктен де деректе берілген материалдарға
салыстырмалы анализ жасалмады. Алайда мұндай ... өз ... ... қолымен өткізілгендіктен біз осы бір дерекке сенім білдірдік.
Келесі қолданылған дерек те бізге Синьхай төңкерісінің ... ... ... ... ... ... ... Синьхай төңкерісі
қарсаңында Қытай экономикасында қарама-қайшылықтарға толы құбылыстар орын
алды. Бір ... ... мен ... ... ... екінші
жағынан мануфактуралық өндіріс дамыды. ... ... ... ... ... ... үлес алмады. Мұның барлығы А. П.
Болобанның «Земледелие и хлебопромышленность Северной Манчжурии» деген 1909
жылы ... ... ... [2] ... қолданылды. Әрине бұл еңбекті
тарихнамалық ... ... ... да болар еді, ... ... ... ... көптігі мен жан-жақтылығы оны
деректер қатарына қосуға итермеледі.
Тікелей Қытай Республикасының тарихына байланысты қолданылған ... ... ... ... ... ... ... хаттары, Синьхай төңкерісіне ... ... және ... кезінде Цин үкіметінің территориясында болған
шетелдікдіктердің естеліктері бар. Аталған деректер нарративтік ... ... сыни ... ... Біз де ... сыни ... ... берілген мәліметтерді басқа деректермен ... ... ... ... ақпаратты қолдандық.
Синьхай төңкерісінің байланысты деректер қатарында «Манифест о
необходимости ... ... ... по воле ... ... ... құжаты бар. Құжат біз қолданған басқа деректер
сияқты ... ... деп ... [3] ... ... ... ... ұстанымдары, діни сенімдері,
саяси көзқарастары туралы құнды мәліметтер бар.
Келесі ... көзі де Сунь ... ... ... «үш ... [4]
деп аталып, көтерілісшілер басшылығының халыққа үндеуі. ... ... ... республикасының мақсаттары мен ішкі ... ... ... ... ... ... Қытай республикасының
қоғамдық қатынастар, экономикалық жүйе, әкімшілік ... ... ... ... ... ... бұл бағдарламалық құжаттағы ұстанымдар сөз
жүзінде қалып, декларация ғана болды. Оның көптеген қағидалары, әсіресе
әділеттілік пен ... ... ... ... қоғамдық қатынастарда
орындалмады.
Л.И. Касктың «Сунь Ятсен и временная конституция Китайской ... атты ... ... ... ... ... ... құрылымы туралы мәліметтер беріледі. Бұл ... ... ... ... формасы, мемлекеттік аппарат ... ... ... Бұл ... ... біздің зерттеуімізде
маңызды орын алды.
Осындай деректер қатарында С.Л.Тихвинскиидің «Внешнеполитические взгляды
и деятелность Снуь ... [14] ... атап ... жөн. ... ... деректік матиралдар негізінде Синьхай ... Цин ... ... ... ... ... халықтың пікірі,
шенеуніктердің ойлары, билік басындағылардың әрекеті туралы маңызды ... ... ... ... төңкерісінің тарихы кеңестік тарихнамада
маңызды орын ... ... ... ... ... ... кезде,
Қытай коммунистік партиясы социалистік революцияда, одан кейін социалистік
құрлысты орнату ... ... ... одан ... ... көмегіне сүйенді. КСРО-да өз көмегін аямады. Осы ... ... аса ... ... ... ... тарихында әсіресе тап күресі
мәселесіне баса назар аударылды. Соның ішінде ХХ ... ... ... ... тарихындағы ірі оқиға Синьхай төңкерісі ... ... да ... ... ... ... революция зерттеу
негізінен 50-60 жылдары орын алғаны. Зерттеушілер арасында «» 1950 жылы
жарық ... ... ... ... Онда Қытай тілінде жазылған
деректерге сүйене отырып, көтерілістің шығу себептері, барысы, ... ... ... ... ... де жан-жақты зерттелген. ... ... ... тұрғысынан, марксистік методологияға сүйене
отырып жазылған. Сондықтан да ... ... ... тура ... ... болмағандығын, шаруалардың о ... ... ... ... ... ... тиек ... зерттеулер қатарында қытайлық тарихшы «» [16] деген еңбегін атап
өтеміз. Бұл еңбекте ХХ ғасырдың 1911-13 жылдарында орын ... ... ... суреттеледі. Синьхай төңкерісін буржуазиялық
революциясы деп атайды. Оның пікірінше, ... ... ... ... ... кейінен ірі алпауыттар мүддесі үшін күрескен және осы
күресі барысында үлкен жетістіктерге ... ... ... ... деп ... оның ... мақсаты «Цинь империясының
құлату мәселесін шешу» [16. 265 б.] деген тұжырым жасайды. Ол ... одан ... ... ... бостандық үшін күресіне зор
ықпалын тигізді және халық революциясының бастамасы болды, деген ойын ... ... ... ... ... әскери жетістіктеріне аса
көңіл бөліп, негізінен армияның жорықтары мен шайқастары ... ... ... ... «.», », Болдырев Б. Г. «», Воронцов В. Б. «Миссионеры и
их наследники: Повороты политики США в ... ... ... С. ... . «», », ... В. Я. «Манчжурские правители Китая» және «Китай
страницы прошлого», Соловьев Ф. В. ... ... на ... России в эпоху капитализма (1861-1917 гг.)», «» ... ... ... ... ... ... ... отырып,
Синьхай төңкерісі, Қытай экономикасы, әлеуметтік құрылымы, саяси жағдайы
туралы терең зерттеулер болып ... ... ... ... революциялар, әлеуметтік теңдік
үшін жүргізілген тап күресі мәселесіне ғалымдар кеңестік ... ... ... ... да ... ... көтерілісі туралы орыс тілді
тарихнамада, посткеңестік аумақта ХХ ғасырдың 90-шы жылдарынан бастап ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... МАНЬЧЖУРЛЫҚ
БИЛІКТІҢ ҚҰЛАУЫ
1. Синьхай төңкерісі қарсаңындағы Сычуандағы көтеріліс
ХХ ғасырда Қытайда ... ... ... ... ... ... еді. Оның ... ретінде жалдамалы жұмысшылар мен бай-
шонжарлардың мал ... ... ... ... қоса ... өнеркәсіптің тез қарқынмен дамуы 4
мануфактуралар мен жақты ұсақ ... ... ... сипатталды.
1845 жылы және 1913 жылдары ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі экономикалық күрестен
аспады.
1911 жылы Қытайдың саяси өмірінде үлкен бетбұрыс ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... Қытайдың
бұдан былайғы тағдыры жөніндегі ... ... ... ашық
майданға айналды [1]. Конституциолистер 4 петицияға бөгет қойғаннан соң
негізгі ... ... ... ... Олар ... ... сәуір айында Жоғарғы Кеңес палатасын шақыруды бір топ депутаттар талап
етті, онда: ... ... өте ауыр ... ... ... ... ... қысқа уақыт ішінде халық наразылығы күшейіп толқу пайда ... ... жылы 24 ... Ченду провинциясында 10 мың адам митингіге шықты.
Олардың провинция көлемінде салық төлемеу, сауда-сатық және ... ... ... ... ... аудармақшы болды.
1911 жылы 9 шілдеде императордың провинциядағы өкілі Ч. Эрфэн резиденция
аумағындағы демонстранттарға әскерлерге қарсы оқ атуға бұйрық ... ... ... Чэнду провинциясында жаппай наразылық болып, арты қарулы
қақтығысқа ... жылы 25 ... ... көтерілісшілері Жунсянь қаласын алды.
1911 жылы 25 қыркүйекте Синьцзинь және Шуанлю қалаларында жалғасын тапты.
Қоғамның жоғарғы ... ... ... ... ... ... Бұл ... Шэньси және шен қызметіндегі адамдар
басқарды. Оларға көпестер, кәсіпкерлер және ... ... ... капиталын және ұлттық ақша қаражатын жұмсау мобилизациясын ығыстыруға
бағытталды. 1905-1908 ж.ж. американдық, жапондық және ... ... ... ... ... ... ... көтерілісші шаруалар мен құпия қоғамдардың мүшелерімен
бірге маньчжурлық жүйеге тағы да революционерлер қарсы ... 1905 ... ... және ... үш үлкен революционерлер ұйымы болды:
Сунь Ятсен басқарған ... ... ... (Синчжунухэй); «Қытай даңқының
жандану одағы» (Гуанфухэй) – Чжэцзян және ... ... ... және де Хуан ... және Сун Цзя жон ... жаңару одағы»
(Хуансинхуэй).
Революционерлердің ... ... ... ... ... ... ... жақтаушылар шықты.
Билік басында Князь Цин ... Ол Цыси және ... ... ... ... ... Юань ... «жаңа әскерлері»
оралды. 1901 жылы Ли Хунчжанның өлімінен кейін басшылық Хунань тобына өтті.
Әулеттің өмірі ... ... ... ... ... Цыси 1907 ... ... басты биліктен айырып, Бэйян тобының күшін жоюға үміттенді.
Орыс-жапон соғысының нәтижесінде либеральды оппазиция өсуі Цысидің ... ... Юань ... ... ... ж.ж. Европаның және АҚШ-
тың конституциялық құрылысын зерттеуге төрелердің ... ... ... ... көне отырып Цыси 1906 жылы ... ... және тек бір ... ... 1907 жылы күзде жоғарғы
кеңесші палатасының және провинциялада ... ... ... ... жатқанын жариялады. Бұл дайындық 1916 жылыға дейін созылды.
Император билігі конституцияға және парламентке тәуелді болмады.
1911 жылы ... ... ... ... қатар жер
иеленушілерге, көпестерге және кәсіпкерлерге ... ... ... Дәл ... ... ... ... Сычуан, Хубэй, Хунань, Гуандун
провинцияларында Хугуандық темір жолдарының құрылысына жеке ... ... ... ... ... ... Францияның,
Германияның, АҚШ-тың банктік консорциумынан ... ... ... үшін бұл ... ... жылдың мамырлық бұйрықтары министрлер кабинеті және теміржолдар
национализациялау туралы Цин ... ... ... және ... ... және және ... емес ... Оппозиция жолдары
национализациялауға қарсы шықты. Алдымен көтерілістер ... ... ... ... ... өте ... ... Сычуанда
туды.
1911 жылы қыркүйекте-қазанда болған Сычуандық көтеріліс Цин монархиясын
тығырыққа тіреді. Бұл кезде ... ... соң бірі ... басталып жатты. 22 қазанда ... ... ... ... 24 ... Наньчанда және Небтың баласы бұрыңғыдай заң
шығаруға құқы болды, армияға және ... ... ... сонымен қатар өз
еркімен парламентті таратуға құқылы болды.
1908 жылы күзде ... ... ... ... ... денсаулығы
нашарлады. Таққа күрес басталды. Икуан Юань Шикайдың қолдауымен өзінің
баласын Лу Лиді отырғысы ... 1908 ... 13 ... Жоғарғы Кеңес
мәжілісінде Цыси Луиді тақтың мұрагері деп жариялады да, ал оның ... ... ... және ... цин императоры екі жасар Луй Сюаньтун ("Жалпы
бірлестік", 1908-1911) басқаруымен таққа отырғызылды. 15 ... Цыси ... ... болады. Оған дейін ол Цзайтян императорды уландырған
болатын.
Он ... ... ... ... ... Гун, Ли Хунчжан, Лю Куньи,
Жуняу, Чжан Чжидун ... ... ... ... ... ... ... тек Юань Шикай қалды.
Реген- монархиялық елдерде монарх орнында ... ... ... ... Цин билігін құлатты. Нәтижесінде Хунань ... ... ... ... емес ... жариялады.
12 ақпанда Луидің жоғарғы биліктен бас тартуы жария болды. Одан басқа
Юань ... ... ... уақытша мемлекеттік үкімет құруды
тапсырылды. Сөйтіп жоғарғы билік құлаған әулеттен "жаңа ... ... 267 ... кейін (1644-1912 ж.ж.) Қытайда Цин әулетінің билігі
жойылды. Сонымен бірге ... ... ... 2000 ... ... Оның орнына Қытай мемлекеті орнады. Бұл ай календарымен Синьхай
жылында болғандықтан, 1911-1912 жылғы ... ... ... ... ... соңғы айлар Сычуандағы көтеріліс ХХ ғасырдың басында
Қытайдағы буржуазиялық революцияның алғы ... ... ... әсіресе қалаға жақын аудандарда ... ... ... ... ... ... жағынан буржуазиялық жер иелері және
ақсүйектер таптары дамыды. ... ... ... ... ... ... ... дамуының 3 сатысы болды: ұсақ
тауарлы өндіріс; мануфактура және ірі ... ... ... ... 1911 жылы ... ... ... әскери кеңес құрды.
Бұдан белгілі болғандай министірлер кабинеті жасақталынды. 13 министірдің ... ... ... ... ... финанс, әскери, теңіз, ішкі істер
министірлігі сияқты негізгі министірліктерді басқарған Ұлы ... ... ... аты бар заты жоқ ... ... ... ведмост-н
басқаратын аса танымал емес Шэн Сюань-хуай ... Бұл ... ... ... тобы мен ... ... ... одан ары
ұшықтырды [1].
Маньчжур аристократтарын бұдан басқа империалистік мемлекеттердің іс
әрекеттері одан қабылжытты. 1909 жылы ... Юань ... ... ... оны ... ... ретінде мойындауы және Цинь
үкіметінен ... ... оны ... орнына қоюды талап етуі маньчжур
билеушілеріне үлкен қауіп-қатер туғызды.
Бірінші сәтсіз әрекеттен ... ... Цинь ... ... ... Мамыр айында өкім бойынша Хучуань темір жолын меншіктендіру, темір
жолдың ... ... аз ... тиесілі болды да, акцияның ірі көлемі
үкіметке тиесілі болды. Бұл ... мен ... ұсақ ... ... жол ... ... ... тонау болып табылатын еді.
Әсіресе Сычуан провинциясындағы ... ... ... ... ... ... Қытай бойынша жаппай наразылыққа ұшырады. Қытай үкіметі
шетелдін мәселелері ... ... ... ... ... 6 ... Ст. Ақша Хучуань темір жолын салу үшін қарыз алды. Негізінде ... ... ... ... ... ... ... ірі капиталистердін
бақылауына беру болып табылады.
1911 жылы ... ... ... бұрқ ете ... ... ... ... толықтай жеңе алмады. Мұның себебі әскерлердің
(кіші офицерлер) өздері де ... ... ... ... ... бұл ... ... ірі конституцианалист Чжан Цзянь Юань ... ... ... саяси кризис және оны қалпына келтіру» мәселесін
талқылап жатқан еді.
Сычуан ... ... ... ... болу себепті, бүкіл
қытайлық көтерілісте шешу рөл ... ... ... ... ... ... бірі ... Учань көтерілісіне
түрткі болды деп айтсақ артық болмас.
Сонымен ... ... ... ... ... ... қытай
халқының революциялық санасының оянуына түрткі болды.
1.2 Учань көтерілісі және Синьхай төңкерісінің басталуы
Сычуан көтерілісі ... ... ... ... ... ... жете ... Біріншіден Ужань провинциясы Қытай провинциясының
нағыз орталығы, жұлын тұтасы деуге болады.
Екінші ... үш ірі ... ... ... ... тұр: ... және ... концессиялары, Ханьян-Қытайдағы бір ғана маңызды металлургиялық
заводты қала, Учань-әкімшілік және ... ... ... ... ... екі ... ... қоғам» және «Жалпы гүлдену
қоғамы» жүргізіп отырды. Олардың базасы ... ... ... ... болып табылды.
1911 жылы шілдеде осы одаққа 1000-ған жауынгерлер мен кіші офицерлер
кірді. «Әдеби қоғам» басқарушысы ... ... ... ұсақ ... ... ұйым ... ... көтеріліс басында 1911 жылы қазанның 6-на, ... 16 ... ... ... бір апта ... 9 ... ... Орыс
концепциясы территориясында төңкерісшілердің жасырын пәтерінде жарылыс
болып, полиция назарын ... ... ... ... полиция
төңкерілісшілер тізімін тауып алды.
Бұл жағдай төңкерісті тезірек бастау қажеттілігін тудырды. Келесі ... ... ... үш ... ... алып ... сондай-ақ
төңкерісшіл пиғылдағы адамдарда әскери бөлімдерден іздеуі жауынгерлер
арасында толқу ... ... ... ... командирі мен екі жауынгер аралындағы қақтығыс
көтеріліске бастама болды. Көтерілісшілер ... ... ... алды.
Бұған осы көтерілісті күтіп отырған төңкерісшілер қатты қуанды, олар да ... ... ... пайдалануға ұмтылыс жасады. Бұл Қытай
тарихындағы Синьхай революциясының бірінші парағы еді.
Маньчжурлықтар қолдан билікті тастай ... ... ... ... алғашқы кезеңнен-ақ өздерінің бытыраңқылығымен,
нашар ұйымдасқандығымен сонымен қатар ... мен ... ... ... нашарлығымен, нақты жоспарларының жоқтығымен
байқалынып ... ... ... ... ... ... тәжірибесі бар
Тан Хуа-лун бастаған топқа жүктелді. Олар ең алдымен ... ... ... ... ... Қытайды республика деп ... ... ... ... ... либералды күдіктенгенімен,
мүдде-мақсаттары бір жерден табылуы жалпы ... ... ... ... либералдарға көтерілістің алғашқы күндері өз талаптарын
қойды. 11 қазанда ... ... ... Қытай мемлекеті –
Республикалық деп танылды, қытайдағы бес ...... ... ... және ... маньчжурлық үшінші
билеу Сюаньтун жыл санауы алынып тасталынғанын жария ... ... ... ... ... 4609 жыл ... енгізілгендігі жөнінде
мәлімдейді[1].
Қысқа мерзімді маньчжурлар үкіметіне қарсы жорық ... сол ... ... ... тастады: Хубей провинциясында әскери үкімет
құрылды. Державалары ... ... ... ... ... құқығы мен мүдделері сақталатындығы жөнінде
хабарлады.
Бұл көтеріліс жөнінде ... ... ... ... осы көтеріліс
туралы: 10 қазан кешке үкіметтің репрессиялық шарасына ... ... ... сапербатына батальонынының жауынгерлерін көтеріліске шықты. Қару-
жарақ қоймасын басып алып, түн бойы кескілескен ұрыс ... ... ... мекемелерді басып алды. Маньчжур үкіметінің
билеушілері Учаньды ... ... ... ... ... жеңіске жетті-
делінген.
Бұдан көріп отырғанымыздай Учань ... ... да, ... қарағанда ерекше жалпы халық пен әскерилер арасындағы тығыз
байланысты көреміз.
Сонымен ... ... ... ... Оны біз жоғарыда айтқандай
ішкі ... ... ... ... ... Міне ... осының нәтижесі.
Учань көтерілісін мемлекеттік әкімшілік басқармада қызмет атқарған Тан
Хуалуна басшылық жасады. Ол өзі ... ... бар, ... ... ... адам. Білімі демекші Тан Хуалуна ... ... ... ... заң ... ... Хубэй провинциясы,
тіпті Пекиннің саяси өмірімен тығыз байланыс жасап, отырған, танымал тұлға
еді.
Учандік көтеріліс 10 қазан 1911 ж ... ... ... ... да 1911 жылы революция осы сұрақты зерттеуде үлкен мәнге ие.
Учандағы көтеріліс ... ... ... ... мен ... ... қалған бұл көтерілістің ұйымдастырушылары мен
басшылары Хубей провинциясындағы революциялық ... еді: ... ... және «Жалпыға ортақ ... ... ... ... одағы» басында шэньси ортасынан шыққандар (Лю
Гун, Сунь У, Цзяо ... ал ... ... ... ... ... И-у, Лю Яочен, Ван Синь –Чжан Ян Хун-шэн), ал ... кіші ... ... И-у, Лю ... Ван Синь
–Чжан Ян Хун-шэн) тұрды.
1911 жылы Хубэеде 8-дивизия және 21 араласқан бригада болды,олар 15 ... жуық еді. Жақа ... ... ... ... және кіші ... ... де армия қатарына алынып, сол ... ... ... ... 1911 жылы ... ... мен «Жалпыға ортақ
прогресс одағы» көтеріліс жоспарын нақты ... ... ... ... ... ... ... басты қолбасшысы болып Цзян И-у-ді, ал
штаб бастығы етіп Сунь У ... ... 6 ... ... Бірақ пекин билеушілеріне белгілі болып қалады да Хучуан
наместнигі Хуй ... ... ... ... ... ... кейін революционерлер көтерілісті 10 қазанға қалдырады.
Бірақ 9 Қазан күні олардың жоспарын өзгертетін жағдай болды. Бұл ... Сун У ... орыс ... болған кезде, граната жарылады.
Ол жерге келген орыс милициялары тінту жасау кезінде қару-жарақтар, ... ал ең ... ... ... ... ... Бәрін қалауға алу
басталады. Милициялар ұстанғандардың ішінде Лю Гуннің інісі болады, оны
тергеу ... ... ... ... ... ... ... 9 қазан күні кешке таман полиция Лю-Яо-чэнді, Пэн чу-фанді, Ян Хун-
шэнді және тағы басқа «Әдебиет қауымдастығының» ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туады. 10 қазан күні таңертең
манбчжур билеушілерінің қақпасының алдында Лю ... Пэн ... және ... Чэн қаладан шығуға, кіруге тиым салады. Солдаттарға казармадан рұқсат
етілмейді. Полиция отрядтары барлық жерлерді тінтіп, қамауға алып ... үш ... ... және ... ... ... органының
қолында болуы туралы сыбыстар тез таралды. Кешке 10 қазан күні 8-батальон
солдаттары мен ... Сюн ... ... бастап, қару-жарақ сақталған
сарайды басып алды.
11 қазанда әскери штаб, полиция бөлімшелері көтеріліске шыққан солдаттар
қолында ... қала ... ... ... ... 11-12 ... ... Орталық қытай көтерілісінің қолайлы аймағына ... күні ... ... ... ... ... ... Олардың
алдында уақытша революциялық билеушілер билігін орнату тапсырмасы тұрды.
Бірақ бұл істі олар өздері істеуге ... ... ... қытай
чиновниктерін көмекке шақырды. Бірнеше шақырулардан кейін кеңескеХубэй
кеңес комитетінің мүшесі Тан Хуа-лун, оның ... Ся ... мен ... ... мүшесі Юань Юй-лун, Лю Гэн-Цзао, Щэнь Вэй-чжоу ... ... Ма Цзи ... Учан ... ... Чжан ... салық
бастығы Кэ Фэн-ши т.б. келді. Олар ... ... өз ... ... ... ... ... өздеріне тиімді билікпен
ауыстырмақшы болды.
Алғашқы ... мен ... ... ... басшысы – дуду
сайланды. Бұл лауазымға аралас бригада кғомандирі Ли Юань-хун тағайындалды.
Бұл Цинь монархиясына сатылған, ... ... ... қаша ... ... ... Ли Юань-хун революцияға қызмет етуден бас тартады. Оны күзетпен
ұстауға бұйрық беріп, өз ... ... ... істер министірлігінің қызметіне Тан Хуа-лунуға ұсынылады, ал
бұл ... ... ... ... ... ... ... тағдыры мен жауап кершіліктер
өздерінде екенін түсінеді.
11 ... күні олар ... ... ... ... алады, ол Ли Юань-
хунді өз қызметіне тускенге ... ... ... ... ... ... ... және әскери сұрақтарды шешетін болды. Ол сол
кеште ... ... ... ... ... деп ... ... әскери билеушісін ұйымдастыру, олар әскери министрлер ісі,
азаматтық іс, шетел істерін және әскери штаб істерінен ... ... ... цинь ... ... ... бастауға
шақырды.
4. Барлық халыққа үндеулерді дуду әскери билеуші Ли Ю ань-хун атынан
жіберді.
12 ... күні ... ... ... қабылдады. ә скери іа
министрі Ху Ин, оның орынбасары етіп Ван Чжен-тин, азаматтық ... ... штаб ... Ли Юань-хунда қызмет еткен үш 21 бригада офицері Ян-
Кай-цзя болды.
Бұл үндеулерде «барлық Хубэй әскерлерінде республикалық билеу формасын
енгізу» ... ... ... ... учан ... ... атап көрсетеді – сен тіпті ірі помещик немесе кедей болсаң да
барлығыңның мақасаттарың, қызығушылықтарың маньчжур династиясын құлату және
республика жариялау, ... ... ин ... ... және ... династияысындағыларға да лагерден кетуге,
өз бауырпларының жағына шығуға үгіттейді.
13 қазан күні революциялық ... ... адам алу ... ... ... ... назар аударды. Ерікшілердің
көптігі сонша Учан әскерлери биліктегілері тоқтатуға ... ... ... ... күші ... мен жұмысшылары маңызды
роль атқарды. Маньчжур билігі ... ... ... олар ертеңмен қару-
жарақтар дайындауға ат салысты.
Бұл арада маньчжур ... ... ... ... ... ... Бұл заговордың басында Ли Юань-хуннің
келісімімен әрекет еткен Кэ Фэн-лин ... Кэ ... уйі ... Осы ... ... ... әскер жіберу туралы ... және осы ... ... ... ... жіберілді. Күзет
қарауында тұрған Ли Юань-хун болып жатқан ... ... ... ... ... ... алатынын сезіп, ЛиЮань-хун дуду лауозымен қабылдауға
шешім шығарды.
17 қазан күні Юсмачан алаңында әскер басшы қызметін қабылдағаны ресми
түрде ... ... ... ... ... революционерлер мен
конституционелисте,р 16 қазан күні кеңесте Хубэйде ... ... ... ... Онда ... ... сөз ... меншікке ие болуына, сауда-саттыққа, демократиялық ... ... ... ... құқы бар ... ... ... барлық халқы
барлық халқы сайлана алама немесе сайлауға қатыса алатыны ... ... еш ... ... заң ... ...... бұл конституция күшіне
енгеннен кейін үш айдан кейін құрылуы керек. Бұл ... ... ... ... ие ... Парламенттін жиналмағанын ескерер болсақ, онда
барлық биліктің Ли ... ... ... ... Хубэй
конституциясының әлсіз жақтарына қарамастан, одан ... ... көре ... Бұл құжаттан көтеріліс себебі тек
маньчжур монархиясын құлатуда ғана ... ... ... революциялық
мемлекетті орнатуда екенін анық көре аламыз. ... ... тек ... ғана ... көтерілісінің қатерлі екенін көрген маньчжур билеушілері 12 қазан
күні әскери министр Инь Чанға екі девизияны ... ... ... ... Юань ... - Фэн ... және Дуань Ци-жуй тұрды. ... ... ... ... ... ... Са ... басқарумен
бағыттады. Ал көтерілісті жаншуға басшылық жасау Инь Чаньге тапсырылды.
Ханькоуды ... үшін ... ... ... Люцзямо қаласының
жолында соғыс ашты. Көптеген революционистер қолдарына бұрын-сонды қару
алып көрмеген, олар ... іске ... ... ... де, бұған
қарамастан революционерлер армиясы жеңіске жетіп, ... ... ... ... ... ... маньчжурлік монархияға қарсы күрес
көптеген провинцияларда басталып кетті. 19 қазанда Ичандща көтеріліс ... ... жаңа ... ... ... Тан ... ... мүшесі)және Ху Юнь-луннан («Жалпыға ортақ прогресс одағы
мүшесі») еді. Бұл ... ... мың ... ... ... ... Ичан революциясының әскерлері жергілікті тұрғындар
көмегімен Шаши, цзин чжоу және т.б. ... ... ... құлатты.
Кейбір провинцияларда негізгі күш құпия ұйымдар болды. Гуанхуада
жергілікті уезде Чжан Гоцюан Синьян құаласын ... ... ... революционерлердің жағдайын жақсартты.
Мемле,кетте революция кең ... ... 22 ... ... ... Хунанның тәуелсіздігі мен аяқталды. Қарашаның басына қарай
маньчжур империясының билігі Шэньсиде, Шаньсиде, Цзянсиде, Юньнанде ... ... күні ... ... ... Цинь билеушілері тәжірбиелі
саясаткерді билік басына ... ... ... ... ... Ли ... қуантты. Ол халық
арасына дүрбелең орнатты, оның ... ... ... ... ... ... офицерлер мен солдаттар оған адал, біздің армия оның
армиясына т-тенп бере алмайды;-деді.
23 ... ... ... Ханьшуй арқылы өтіп, Ханьянға келді.
Қан төккен ұрыс басталды. Екі жақта да ... мен ... ... ... ... ... ... кемелер көмегімен Цинь әскерлері
тоқтатылды. Халық әскерлері ... ... ... Олардың әскери білімді
білмеуінің орнын, батырлықтары мен ... ... ... жазуы
бойынша «Революционерлердің Хань өзеніндегі жалпы саны 1500-3000 ... деп ... 27 ... ... бір ... қарсыластар
жағына шығып кетті. Цинь отрядтары Ханьянға қарай жылжып, таңғы сағат ... ... ... алынғаннан кейін Учаньда дүрбелең орын алды. Ли ... ... ... басшылықтарының арасында қайшылықтар туындады.
Хуан Син әскер төмен қаруланғандықтан Учанды қорғаудың мәні жоқ, одан
да Нанкинге ... сол ... күш ... ... деп ойлады. Бірақ бұл ... ... ... қарсы болды. Қандай шығын болса
да, олар Учанды қорғайтындарын айтты. Хуан Син өз ... бас ... ... ... ... болып Цзян И-у сайланды. Қаланы ... ... ... Чжан Чжэнь-у маңызды роль атқарды.Учануға көмекке
қытайдың оңтүстік орталығынан еріктілеркеліп қосылып, армияны толықтырды.
Нәтижесінде туындаған жағдайларда Учан ... ... ... бұл ... ... ... ... – крестияндар, жұмысшылар,
студенттер, кала кедейлері еді. Учандағы маньчжур билігі ... ... ... ... Чжан ... «Тыныштықты қолдау қауымдастығы» кеңес
комитеттерін және жергілікті чиновниктерді солтүстік-шығысты тәуелсіз деп
жариялауын қалады.
Үш ... ... дуду ... Лань ... ал ... – У ... ... революционерлер үміттенді. Бірақ
ресолюционерлердің барлық жоспарлары қирады. 14 қазанда Чжао ... ... мен өзін ... ал ... етіп У ... таңдатты.
Фэньтянь провинциясындағы барлық билік осы контрреволюциялық топтарға
шоғырланды. Бұл жерде қаржы министрлігі, шетел ... ... іс ... ... ... ... құрылды.
Дәл осындай ерсі әрекеттер 16-17 қарашада цзиминь мен Хэйлунцзян
провинцияларында ... ... ... ... ... Чжан ... революционерлерге қарсы күрес бастайды.
Көтерілісшілердің көьіне ... ... ... ... ... олар сол ... көтеріліс ұйымдастырып, маньчжур билігін құлатады.
Лань-Тань-вэй революцияға жанашырлық танытып, жаңа ... ... ... ... ... кейбір провинцияларда, ол жердің басшы ретінде «Біріккендер
одағының» мүшесі тұрса да, шын мәнінде билік оның оның ... ... ... Линь ... ... ... «Біріккендер одағының» бір
мүшесі Ху Хуань-мин өз қызметін солардың қолынан алды.
Қытай ренволюциялық буржуазия маньчжуңрлік монархияны құлатты. ... өз ... ала ... олар ... ... билеуін
щектей алмады. Олар буржуазиялық республиканы ... ... ... 1912 ж. ... ... ... және Сунь Ятсенның
уақытша өкіметінің қызметі Синьхай төңкерісі.
ХХ Басындағы Қытайдың саяси өміріне ... ... ... ... болып табылады. Осы сұрақты зерттеу барысында саяси
дағдарысты терең ашуға терең ашуға, мемлекетті Синьхай көтерілісі қамтығаны
толықтай көрсетіледі.
Жоғары ... ... ... ... ... «үш халық
принциптарын» Сунь Ятсен қарастырды, бұл ... ... ... ... республика құру, жерге құқықты теңестіру туралы мәселе
айтылды. Либеральдік қанаты қытайлық буржуазиялық және ... ... ... ... ... ... ... бөлігіне сақтап қалуы үшін қарсылық білдірді.
Конституциялық-монархия қарсаңындағы Синьхай революциясы қозғалысы
уақыты жағынан салыстырып қарасақ ... жақа ... ... ... ... ... бұл сұраққа көп көңіл бөлмеген, тек бірнеше беттер
ғана арналды. Бірақ Қытайда 1901-1911 ж.ж. ... ... ... бағыт-бағдарын оқайлатты.
Бұл тапсырысқа Фудань университетінің оқытушылары Ху Шэн-у мен Цзинь
Чун-цзидің арнайы монаграфиясы ... ... ... ... ... ж.ж.) [3] ... даму кезеңдері анықталады.
1961 жылы ҚХР Синьхай революциясының 50 ... ... ... ... ... жалпы сипаттамасы,
либеральдық ларгердегі ішкі топтар туралы таластар туындай бастады [4].
Бағалы факт ... ... яғни ... ... орыс буржуазиялық историографияларынан ала аламыз [6].
Батыс буржуазиялық әдебиетінде бізді ... ... ... жұмыстары жоқтың қасы. Камерон мен Винейка [7] зерттеу жұмыстарында
негізінен конституциялық және ... ... ... ... бұл ... Қытай шартына жақын деп атап көрсетіп «революционализм
щеті» және Синьхай революциясы шынайы және заңдылық ... ... ... ... ... ... [8].
Көлемді факт түріндегі материал-американдық ... ... ... Лян ... реформаторға арналған [9], бірақ оның
қызметі қытайдағы ХІХ ... аяғы мен ХХ ... ... және ... ... ... ... қозғалысындағы басты проблеманы зерттеуде
«Синьхай революция» атты ... ... ... 4 томында) маңызы зор болып
табылыды. [10].Бұл ... ... ... ... ... ұйым ... Лян Ци-чаоның «Гофнн бао»
журналындағы ... ... ... ... Бірақ толықтай алып
қарағандағы материалдар бұл жинақта проблеманы кешенді түрде ... ... ... документтер саяси либералды сипаттайтын құжаттар және
1911 жылы революция қарсаңындағы ірі кәсіпкерлер туралы ... және ... ... ... ... әртүрлі либеральдік реформалар лагеріндегі қызметкерлердің ... ... ... Лян Ци-час және т.б.)жазылған [11].
Мағызды материалдар Москва мен ... ... ... ... ... ... институтындағы Азия халықтары
бөліміндегі ... ... ... Оларда патша
дипломаттары, конституциялық-монархияға көп ... ... ... ... ... ... материалдар сақталған (1910-1911 ж.ж.).
1909-1911ж.ж. Юнстициялық- монархиялық қозғалысқа тап ... ... ... әрі ... еді. Цинь ... мемлекет қызығушылықтарымен
саудаласт, саясат аяусыз халықты тонады және Қытайды халықтық дағдарысқа
алып келді. Әлеуметтік экономикалық ... ... ... толықтай
құлдырауға алып келді. [12].
Қиындаған әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... жылы ... түрлі демократиялық ұйымдары өз жұмыстарын
жақсарта түсіп, жаңа ... ... ... Гуанчжоу көтерілісі 1910-
1911 ж.ж. «Бірлескен союз» ұйымдастырды, Цинь ... ... ... ... саясат бұл кезеңде қатты шиеленіскен. 1909 жылы желтоқсанда АҚШ-
та «нейтрализация» туралы жоспарын ... ... ... жолға
байланысты. Осы ауданды толық өз қолына ... ... ... ... жаңа даму ... этапта конституциялық-монархиялық
қозғалыс (1909-1911 ж.ж.) қозғалыс кеңесетін комитет кемелері ... ... ... ... Цинь ... ... ... бұзбау.а ұмтылды,
және бұл орган билігін орнына қойды.
1909 жылы кеңесу комитет коститиуциялық режим Қытайда ... ... өз ... алды [15]. ... ... ... саяси ұйымда, сауда- ақша ... ауыл ... ... ... ... зор ... өкіметі арқылы либеральді-буржуазиылық буржуазиялық және Қытай,а
шетел капиталдарын енгізу қызметін енгізді, бұл келіссөз бойынша арнайы
елшілерді Пекинге ... және 1911 жылы ... ... туралы жарлыққа
үкім шюғарда.
Кеңес комитеті арқылы либеральді–буржуазиялық және ... ... ... ... енгізді. 19809 жылы Шанхайда келіссөзқө
жүргізілді, ол бойынша ... ... ... ... 1910 жылы ... келген Кеңес комитеті Сунь Хун-и басқаратын, ... ... ... ... еді. ... тағы да ... Кеңес мүшелерінде келіп
тексерді де, оларды «игілік» мағынасына үгіттеді.
Конституциялық-монархиялық соққы бұл ... ... ұсақ ... ... ... кейбіреулері өздеріне жара салып,
конституция орнату қамымен регентке ... жылы ... ... ... ... коммитеттері Чжан Цзянь
арқылы құрылған еді. Оның құрылысы ... ... ... ... парламенттік режимнің тиімділігін дәлелдеу, Цинь
династиясына пайдасын көрсетті. Бірақ петиция «тығыз ... ... ... және ... реформа жүргізуудегі
қайшылықтар туғызады деген сылтаумен кейінге қалтырылды.
Осыдан ... ... ... ... ... ... петициялық
қозғалыстың шеңберін кеңейту, Циньге ықпалын күшейту туралы мәселені
қарастырды.
1910 жылыақпанда Пекинде ... ... ... ... ... ... (Гохуй Циньюань тунчжихуй) құрды, олар ... ... ... ... ... Пікірлестердің басты мақсаты
«Парламенттік идеяларды» кең тарату болып ... ... ... ... ... жалғыз-ақ жолы болып табылады». Дегенді
алға қойды.
Конституционистер «жылдамырақ ... ... ... ... ... мен ... барлық себептерін жояды» деп ділелдемек болды.
1909 жылы ... осы топ ... ... ... ... ... ... тапты (Цзын Цзю-и Шигэ ... ... ... ... ... юұнда түрлі
елдердің конституциялық зандары мен комитет жұмыстары туралы хабарлар
жазылып ... 1910 жылы ... ... да ... бао» ... бұның ішінде Лян-Ци-чаоның да мақалалары араласып жүрді.
Сол уақытта эмигранттың бір тобы ... ... ... ... үміттенді. Петициялық қозғалыс басталғанда Лян-
Ци-чао арнайы Сюй-фу-суға ұйымдастырушы компаниямен ... ... ... берді, ол уақытша Сюй-фу-су Шанхай қаласында еді.
1910 жылы наурызда Сюй-фу-су Пекинге келеді, кеңес комитетінің ... ... ... 1910 жылы жаз ... ол ... «Гомин-чунбао»
газетінің ректоры болады. Сюй-фу-су арқылы Лян Ци-чао Пекин елшілерінің
басшылары Хуа-лунам, Сун Хун- и, Лин ... ... хат ... ... компания ақпаннан 1910 жылдың маусымына дейін созылды.
Бұл уақытта конституционистерге ... ... ... петициялық
қозғалыс масштабын кеңейтті.
1910 жылы маусында кеңес мүшелерінің саны 150 ... ... жылы 16 ... ... ... ... 10 ... жіберді, бұл
да бұрынғыдағы дай конституция орнатуды 1911 жылы ... құру ... ... ... Цинь ... 27 ... императорлық жарлық
шығарды, онда «Конституция құруда барлық салықты сақтау ... ... ... ... ... ... ... қалдырылды. Регенттің
бас тартуы конституциялық-монархиялық топтардың наразылығын тудырды. Шішде-
тамыз айларында 1910 жылы Лян ... ... бао» (1910 жылы ... ... ... Парламент құрудағы билеушілердің қылмыстары және
Отандастарынан парламентқұрудың уақыты туралы ... ... ... ол «ол ... ... ... » өтінішін білдіреді.
Ол «Цинь алдында қорланудың қажеті жоқ, себебі оның бәрі жағдайымызды ... ... ... ... уақыттағы конституционалистердің қызметі өз қатарларын кеңейтуге,
өздерінің-монархиялық «саяси армия» құруға бағытталды. Шілде-тамызда 1910
жылы жергілікті ... ... ... ... ... жылы ... орыс-жапон байланысындағы келісім және Корейдің бір
басшысы «пікірлестер одағы» Сунь Хун-и халыққа ... ... ... және мемлекетті қорғаудағы шаралар қолдау керектігі» туралы
айтады.
Қыркүйек-қазанда 1910 жылы ... ... ... наместниктері және
губернаторларда маньчжур билеушілеріне бағыттады, бұл ... ашу және ... ... ашуы ... ... ... топ басшылыры Тан Хуа-луюне (Хубэй), Тан Янь-
нан (Хунан), Пу Дянь-цзюнем (Сычуань) «билеушілер халық қалауын орындамады,
1911 жылы ... ... бас ... деп санауын тоқтатпады. 1910 жылы
қаңтарда жаңа петица құруды жоспарлады».
1910 жылы желтоқсанның екінші ширегінде Цин ... жаңа ... ... шара қолданды. Тыныштықты бұзғандарды қамауға алуға және
оларды «ешқандай кешірімсіз» жазалауға ... 1911 жылы ... ... ... ... ... қозғалыстың лидерлері Қытайда конституция
орнатуға кедергі болып тұрған ... ... деп ... Лян ... ... ... ... қолына түсіп қалғаннан соң, оны
орнатудағы ... үміт ұшып ... десе де ... жазады. Үшінші
петициялық компанияның конституциялық-монархиялық топтар мемлекеттік кеңес
мүшелерінің ықпалын жоюды қарастырды.
1910 жылы ... ... ... ... Кеңес палатасын жауапты
қылып көрсетті. Цин империясы конституциялық-монархиялықтопты құлатуға жаңа
соққы дайындады.
1910 жылы 19 желтоқсанда империясының ... ... ол ... ... ... ... орнатуды немесе қууды өзі орнатуды, өзі
тағайындайтыны туралы айтылды».
Төртінші петициялық ... ... ... ... ... Сюй ... ... бойынша «Барлық халық өз
қалаларына оралу керек» және ... еш ... ... ... жылы ... Пекинде депутаттар кеңесі комитеттерінің-Жоғарғы Кеңес
мүшелері кездейсоқ жағдайлардағы палатаны құру мәселесі шешілді.
1911 жылы ... Чжан ... бұл ... ол ... тұратын еді, Тан Шоу-
Цзянь, Чэн Цзы-пэй және басқа конституционалистер регентаға хат ... ... ... Сянь ... Тунчжи (1851-1874ж.ж.) мемлекеттік
қызметтерді қытай министрлері пайдаланған ... ... ... оларды
маньчжурлықтардың қытайға тигізген зияны туралы көндерді. Сол ... ... ... Чжао ... Цинь ... ... ... Пекинге келіп, Цзай Лиге құпия мәселені айтып берді.
1911 жылы жазында Пекинде тағыда ... ... ... Тань ... ... ... айларында екі рет бірлескен делигация
петицияда министр кабинеттерінің мүшесін өзгертуді талап етті. Бір ... ... орта 1911 ... айында өз қызметтерін ... ... ... ... әрекет 1910 жылы желтоқсанда бағытталған еді, ол кезде «Пікірлестер
одағы» құрылған атауы «империялық ... ... (Дию ... ... ... жылы маусымда осының негізінде Пекинде «конституция бірлестігінің
достары». (Синьюхуй)айда болды.
Ал ... ... бұл орта ... ... ... ... ... шара қолданды.
1911 жылы майында кеңес комитеттері чжан Цзянді Наньтунға бағыттайды, ... ... сол ... ... қарастырып, ортақ қызметтегі жоспар
дайындауын қажет еді. 1911 жылы шілдеде Чжан ... ... ... баруды
ойластырды. Ол жол үстінде Чжэндэ тоқтап, Юан Ши-каймен кездесті. Олардың
талқылаған ортақ сұрағы ... ... ... еді. ... ... ... қанаты либеральды буожуазия
және феодалдар алдында төтеп бере алмады. ... ... ... ... ... ... дем берушілік реакциясы
Синьхай революциясының ... ... бір ... болып табылады.
Цинь империясындағы дағдарыстың тереңдей түсуі 1911 жылдың күзінде
әлеуметтік-саяси жарылысқа әкеп ... Бұл ... ... ... ... орын ... Ол көтерілісті мемлекеттік аппаратта қызмет
істеуші, бай ... ... Тан ... басқарды. Оның мұндай әрекеттерге
баруына оның ... ... ... ... еді. Ендігі жерде
революционерлер мен реформалар ... ... ... ... ... ... отырыста Хубэй революциялық идеялардан алшақ генерал Ли Юань-хун
сайланады. Ал азаматтық әкімшілік басшысы болып Тан Хуалун ... ... ... ... ... екі маңызды шараны ж.а. Ең алдымен
ол Цинь әулетін биліктен кетіруді және Қытайды республика деп ... ... ... ... ... маньчжур әулетіне қарсы
көтеріліске шығуды сұрады. Үндеу төмендегідей ... ... ... жерде кедейлерден көмек сұрады. Осының бәрі маньчжурлардың істегені,
олар халықты күнкөрісінен айырып, өлімші етті. Қытайдың 18 провинциясы ... ... ... ... ... жетпейінше, бізге танылған ұлтты
кетірмейінше, мәнгілік уақытқа республика орнатпайынша жандарыңды асмандар
дейді. Бұл ... ... ... мен қоса ... ... ... ... да арнамады. Маньчжурлардан азат етілгеннің
белгісі ретінде революцияға ... ... ... ... ... ... ... әсері революцияға көп жағдайда әсер ететіндігін
білген ... ... ... ... ... ... бұлжымайтындығын мойындауға мәжбүр болады. Бұған жауап
ретінде державалар ... ... ... ... ... ... революционерлерінің үндеуіне барлық қытай
провинциялары қосылды. Екі ай ... ... ... 15 ... ... Цинь ... тек ... – Чжили, Хэнань және
Ганьсу провинциясында сақталып ... ... шет ... ... ... ... Монғолияда ұлттық толқулар орын ала бастады.
Революцияның негізгі күші ол ... ... ... ... ... ... ... мүшелері көптеп қамтыпты, оның
ішінде жастар елеулі рольге ие маньчжурлер жағдайды бақылауда ұстай алмады.
Көмекке Цинь ... ... ... сановник Юань Шикайға арқа сүйеді.
Ол жазалау отрядының бастығы болады, ол 2 ... оған ... ... Ал Юань ... осы ... түлкінің саясатын жүргізеді. Ол
Циндермен де революционерлермен де мәмілеге келеді. Оңтүстік революцияның
күштерден қорыққан Юань ... ... ... ... ... жариялауға шақырады. Солтүстік пен оңтүстіктің келісімдері 18
желтоқсанда Шанхайда ... Тан Шаон ... ... ... Бұл ұсынысты батыс державалары да қолдады. Англия, ... АҚШ, ... ... ... ... хат ... ... келуін сұрайды
2 1912-1913жж. СИНЬХАЙ ТӨҢКЕРІСІНІҢ ЕКІНШІ КЕЗЕҢІ
2.1 Юань Шикайдың билікке келуі
Учань ... Цинь ... ... ... ... ... Көтерілісті басуға манчжурдың ... ... ... ... ... бере алатын шамасы жақ ... ... ... ... ... ғ.ғ. ... тұлға
қытайлық Юань Шикайды көмекке шақырып, 1911 жылы 27 қазанда оны басқыншы
етіп тағайындады, ал 2 ... ... ... Юань ... ... баруға асықпады, ол қызметіне ... ... ... ... ... Бұл армия құрамында
кезінде өзі басқарған Бэйян армиясы ,яғни, «Жаңа ... ... бар ... Фэн ... ... ... 2 ... Ханьанды алды. Алайда бұл
үкімет әскерлерінің соңғы жеңісі еді. ... ... ... ... ... армиясы шабуылға шығып Нанкинді басып алды. ... ... ... болды.
Дәл осы соғыстардың қызған шағында Юань Шикай Пекинге келіп, (16
қараша) премьер-министрлікке отырды. Жас ... ... және ... ... ... ... ... билік биленуге көндіріп,
Пекиннің қаласының жеке дара ... ... ... өзінің ұлы державалардвн қолдау табатынына өте ... ... да ол ... үміт ... ... революционерлерге қарсы күресу үшін барлық билікті өз
қолына шоғырландыра білді. Екінші жағынан ол ... ... ... ... ... ... компрамисске келуге
тырысты. Ондағы мақсаты барлық билік оның қолында қалу еді.
Юань ... ... ... ... ... ... басқынын
сезінді, сондықтан да оның мақсаттық ... ... ... ... ... қарай Юань Шикай британ елшілігі арқылы өзін император деп
тануға күш салды. Сонымен қатар ... ... ... өзін ... президенттікке ұсынуға тілек білдірді.
Бұл мәселенің парадоксалдығы сол Юань ... екуі ... да ... еді.
Мәселен, төңкерісшілер Ли Юань-хунның: оған жолдаған ... ... ... ең ... ең икемді ... ... ... және егеменді Қытайда сақтау тек сіздің қолыңыздан
келеді [136] ... өзі Юань ... ... үшін де аса
қажеттілігн байқатады.
Мұндай ойды төңкерісшілер ... ... Хуан Сина да ... ... ... үш ... ... ХХ ғасырдың қытайдың рухани
көсемі Сунь Ятсеннің өзі де, 1911жылы қарашада уақытша президенттікке Ли
Юань-хунды ұсына ... ал Юань ... ... ол ... ... ... екенін мәлімдеген[369]. ЮаньШикай олар үшін ең ... ... ... ... Сол ... де ол ... пен ... байланысты қалпына келтіруге, өзінің билігін сақтап ... ... ете ... ... ... елшілігін ара ағайындық пайдаланып,
олар арқылы төңкерісшілермен ... және ... ... ... пен ... арасындағы келісімі 18 желтоқсанда ... ... ... ... ... ... ... Тан
Шаой, ал Оңтүстік атынан бұрыңғы АҚШ-тағы Қытай елшісі – У ... ... Тан Шаой ... ... ... сақталынған конституциялық
монархия құруды ұсынды. Бұл позицияны батыс державалары да қуаттады. 20
желтоқсанда Англия, ... ... АҚШ, ... және ... ... жатқан келіссөзге біріккен нота жіберді, онда ... ... екі жақ ... қол ... ... хабарланған []. Алайда
оңтүстук өкілдері солтүстік бағытын қолдамады ... Юань ... ... ... тек қана ... ... қол
үзген жағдайда ғана тапсыратындықтарын нық айтты.
Алайда 1912 жылы президент және оның үкіметінің ... ... ... құлатуды аяқтау тұрды. Юань Шикай уақытша президенттікке
Сунь Ятсеннің сайланғанын естіп, Тан ... ... ... ... ... мойындаған жағдайда ғана ... ... ... болса өз әскери күштерін күшейте бастады. Ал осыған қарсы
Сунь Ятсеннің билігі ... ... ... армиясын Пекинге шабуыл
жасауға дайындауын жариялады. Бірақ осыған қарамастан Юань Шикай ... ... көше ... Өзінің мықтылығына және қаласының
дайындығына сенген Юань ... ... ... ... ... Ал ... ... Юань Шикай императрицадан Нанкинмен байланысқа шығуға рұқсат
сұрайды. Бұл келісім шарт екі ... ... ... ... ... император билігінің өзгермеуі, ақша-қаражатпен қамтамасыз етуі,
барлық ... ... ... деп ... ... айының соңына қарай Нанкин
Тан Шаоиға келеді. Ол яғни Тан Шао сол ... Юань ... ... ... ... бұл кезде Сунь Ятсендік министрлер Цай
Юанпэй, Ван Чунхуэй - өз орындарын саужан қойған болатын.Жаңа ... ... Сунь ... 1 ... күні ... кетуін жариялайды. Ал 3
сәуір күні болса Шанхайға кетеді. Қытайға жаңа ... ... ... ... күні ... ... ... астанасын Пекин қаласына көшіру туралы
шешім қабылданады. 1912 жылы ... ... ... ... ... ... Чжан ... ол Сунь Ятсенмен ... ... ... адам еді. Бұл ... ... ... жиналған
(Чжань Цзянь, Чэн Дэ цюань, Тан Шоуцянь) деген. 1912 жылы мамыр айында ұсақ
ұйымдара сонымен қатар Бірлік партиясында да ... ... ... Оның ... Ли ... болды. Ал оның басқаруына ... ... ... У ... Чэн ... ... кірді. Бұл партия
басты парламенттің ... ... Сунь ... ... ... ... ... да шығып жүрді.Сөйтіп 1912 жылы жаңа партия құрылды. Ол
«Гоминьдан» деп аталады. Бұл партияның ... ... ... ... ... және қару ... ... бірлік деген мәселелерді шешетін
болды. Олар революциялық күшіне қарсы шығып ... ... ... ... ... ... ... шығып, оған 596 председатель
палатасынан 269 орын, жоғарғы ... 274 пен 123 ... ие ... ... ... партия жүрді.
2.2 Синьхай төңкерісі жылдарындағы шетел державаларының
саясаты
1914 жылы тамыз айында І ... ... ... ... ... ... ... соғысушы ... ... ... ... сол ... ... жерінен «жолға алған»
бөліктеріне соғыс қимылдарын көшірмеу туралы өтініш жасады. ... ... 22 ... ... ... ... ... жағдайын жариялап,
солтүстік беткейдегі Циндаода 30 мыңдық әскерін ... Екі ... ... ... ... неміс иеліктерін басып алып, өз
бақылауын бүкіл жарты аралға орната бастады. Қытай үкіметі Юань ... ... ... ... үшін ... агресиясына қарсылық
көрсетпей, керісінше, қолдау табу мақсатында жағымпазданудың жолдарын
жасады. ... ... ... мен ... ... ... ... пайдаланып, 1915 жылы 18 қаңтарда Қытайға ... ... ... «21 ... ... тобы Жапонияның Шаньдун
проминциясына билігінің орнатуымен ерекше,ленді. Екіншісі Маньчжурия ... ... Ішкі ... бөліктеріне әскери-саяси және экономикалық
бақылау орнатуға байланысты талаптарды ... ... ... ... ... ... Ханьепиндік комбинатта бақылау орнатуды
көздеген. Төртіншісінде басқа державалардың Қытай ... ... ... ... ... Жапонияның ьүкіл Қытай
иелігінде өз билігін орнатуды көздеген 7 ... ... ... ... ... Бұл ... ... үкіметінің жапондық саяси бойынша
кеңесшілерін шақыртуы, полиция және ... ... ... ... ... ... және ... жол құрылысын Жапонияға өткізу
туралы қарастырылған.
АҚШ, Англия және Францияның ... ... ... белді
патриоттары ықпалы нәтижесінде Юань шикай «21 талапты» бірден қабылдаудан
бас тартып, Жапониямен ... ... ... ... мен АҚШ Қытай
үкіметіне Жапониямен тікелей соғысты болдырмай, оның талаптарын орындау
туралы ұсыныс жасайды. Юань ... ... ... қабылдау күні – 1915
жылдың 9 мамыр – Қытайдың «ұлттық намысын жоғалтқан күні» болып есептелді.
Елде патриоттық ... ... орын ... жапон тауарларына
байкот жарияланып, бұқаралық антижапондық көтерілістер жүргізіле бастайды.
«Екінші революция» жеңілісінен кейін жапонияда эмиграцияда жүрген ... 1914 жылы ... Юань ... ... ... қояды, көздеген
партиясының орнына 1912 жылы конституция негізінде ... ... ... ... революциялық партиясын (Чжунхуа Чэминдан)
ұйымдастырады. Өте қатал жағдайда жұмыс істеп ... жаңа ... ... патриоттық антижапон қозғалыстарына белсенді түрде
араласып, Юань Шикай және оның ... ... ... ... ... ... өршуінен үркіген жапон,
билеушілері Қытайға деген ... ... жөн ... ... күштердің бірігуі мен Қытай қабылдаған «21 талаптарының»
жоққа ... ... ... ... де ... ... бастартты. 1914 жылдан бері Юань Шикай тұсында мемлекеттік құқық
мәселесі бойынша кеңесшісі болған ... ... ... Юань
Шикайдың бүкіл антидемократиялық заң жобаларын жасап, Қытайға республикалық
құрылымның жарамсыздығын ... ... ... көруге тырысып
«Қытайдың салты мен руханиятына сәйкес» ... ... ... ... ... құрылымды қалпына келтіруді көзөдеген Юань Шикай
елдің ... ... ... ... компаниялар мен
«референдумдар» ұйымдастырды. Тәж кию ... ... ... ... ... жаңа императордың өз ұраны – ... ... ... ... ... ... ... Юньан жерінде
антимонархиялық армия офицерлері өз тәуелсіздіктерін жариялап, ... ... ... ... ... ... саны ... оңтүстік-батыс және
оңтүстік провинцияларында күннен күнге көбейе берді. Юаньшикайлық әскер
үздіксіз соғыс жеңілістеріне тап ... 1916 жылы ... өз ... ... ... губернаторы жариялағаннан кейін, Гуанси
провинциясы да өз тәуелсіздігін алды. Бұлардан ... ... мен ... монархиялық биліктен ажыраса, ... ... ... ... және ... мелитаристері толықтырды. Қызу
үстіндегі сепаратистік қозғалыс қарсаңында күтпеген жерден Юань Шикай қаза
болады.
Қытайда көптеген ... ... ... ... ... ішіндегі ең ірісі ... ... ... Чжан ... ... ... (маньчжурлік), Фэн Гочжан
басқаратын Чжилилік және генерал Дуань цижу қоластындағы аньхуэйлік ... ... ... ... ... тобы болды. Шаньси провинциясында Бэйлік
таппен қақтығысып жүрген милитарист Ян Сишаньнің үстемдігі мол ... ... одан ... ... Чэнь Шуфан деген де болды. Оңтүстік батыс
милитаристерінің лагері екі ірі таптан ... Тан, Цзяо ... және ... Лу ... басқаратын Гуансилік.
Милитаристер жергілікті шонжарлардың қолдануына ие ... ... де ірі ... ... ... ... ... көзі
шаруаларды салықпен қанау, өз биліктерін жүзеге асыра алатын территория
көлеміндегі өндіріс пен ... ... ... ... ... шетел
фирмаларымен келіссөз жүргізу және империалистік державалардан түсетін
қаржы көлемі ... ... ... ... қаруландыру
және қаржыландыруының басты себебі өздеріне деген тәуелділігін ұлғайту
болды. Осылай Жапония фэнтяндік және аньхуйлік ... ... ... ... милитаристерді қаржыландырды. Мысалы, 1917 жылы Жапония Дуань
Цижуйге ірі қарыз (Нисихара қарызы) беріп, ... жаңа ... ... ... жері жоқ ... мен ... ... милитаристердің
жолдамалы армиясының көп бөлігін құрады.
Жаңа президент Ли ... ... ... ... ... Фэн Гочжан Англия мен АҚШ-қа, ал премьер-министрн
Дуань Цижуй Жапонияға еліктеді. ... 1912 жылы ... ... күшіне
енетінің жариялап, Юань Шикай таратып жіберген парламентті қайта жинады.
1916 жылдың соңына ... ... пен ... ... ... ... ... Ал пекиндік үкіметке милитарлық топтар
арасында Қытайдың І дүниежүзілік соғысқа қатысуына ... ... ... ... ... ... Бұл күрес Атланта лагеріндегі империалистер
арасындағы қарама-қайшылықты ... ... ... ... Англия,
Франция және Ресей Қытайды Антанта жағына өткізуге тырысты. ... ... ... ... ... ... аймағының қайтарылуын талап
ететіндігінен сескеніп, оған қарсы болады.
АҚЩ-тың Германияның қатынасының тоқтатылуына байланысты Антанта елдері
Қытайды Германияға қарсы тұруына ұсынады, бірақ ... ... ... флотына жапон бақылауының орнауынан сақтану үшін Қытайды ... ... ... Англия және басқа Антанта елдерінің сөзін негізге
ала отырып Жапония Таяу Шығыстағы неміс ... ... ... ... ... ... 1917 жылы 14 наурызында Жарияланған Қытай мен
Германия ... ... ... қол ... демократиялық, республиканы қолдаған көп бөлігі Дуань
Цижуйдің дүниежүзілік ... ... ... өзінің диктатурасын
нығайтатынын түсініп, соғысқа қарсы кең ... ... ... ... Цмжуйдің Германияның қарсы соғыс ашуы туралы заңды
пайдалануы ... ... ... іске аспады. Дуань Цижуй
премьер-министр қызметінен алынып ... да, оның ... ... ... ... ... билеушілерінің арасындағы келіспеушіліктерді
Циндік династияны ... ... ... ... тағайындаған
Чжан Сюнь пайдалануға тырысты. Ол Ли ... ... ... ... ... өз әскерін енгізіп, император Пу И басқаратын
Цин династиясының билігі қайта құрылғандығы ... ... ... ... ... ... ... болған Кан Ювэй
тағайындалды. Дуань ... ... ... бэйлік милитаристердің басын
біріктіріп, Чжан Сюннәң монархиялық билігін тоқтатып, Ли Юаньхуньді орнынан
босатуға мүмкіндік алды. Президент ... Фэн ... ... ... Өз
билігін күшейткен Дуань Цижуй 1917 жылы 14 ... ... ... Ал, ... ... үлкен көлемде Қаржы алған бэйлік
милитаристер солтүстік-батыс топпен соғысқа дайындала ... ... ... соң Сунь Ятсен ... ... ... Ол ... Цижуйдің соғысқа қатысу саясатына қарсы болып,
конституцияны жақтау үшін пекиндік үкіметпен ... ... ... ... ... ... ... кемелерімен 1917
жылы шілдеде Гуанчжоуға келіп тоқтайды.
1917 жылы 25 тамызда ... ... ... ... ... ... олар Сунь ... басқаратын Оңтүстік Қытай әскери
үкіметін құруды ... ... ... ... Сунь ... ... басқаруға арналған әскер генералиссимусы етіп
тағайындауды ұйғарған. Оңтүстік Қытайдың ... ... ... ... жіне ... ... ... кіретіні анықталған. Сунь
Ятсен, оның гоминдань партиясы да ... ... да, күші ... да әлсіз
болды. Гуанчжоу укіметі өздеріне тиесілі ... бір де ... іс ... ... ... Сунь ... жасырын
Солтустік милитаристерімен ісөшаралар жасалынады. ... ... көп ... Гуансилік топ мүшелері құрайтын 7 адамнан тұратын
директория құруды шешкен соң, Сунь ... өз ... ... Ол
жұмысынан бас тартып, Шанхайға қайтып кетеді. Қытайдағы революциялық-
демократиялық қозғалыс өрши ... қиын ... тап ... дүние жүзілік соғыс кезінде Синьхай ... ... ... ... дамуы қарқынды түрде алға басты. Қытай ... ... ... ... ... Қытайдың ұлттық
капиталының өсуі буржуазия мен феодалдық-милитаристтер ... ... Бұл ... да ... ... арасындағы
қатынасқа әсер етпей қоймады. Фабрика-завод өнеркәсібінің көбеюі жұмысшы
қатарының саның көбейтті. 1919 жылы елде олардың қатары 2,3 млн. ... ... ... ... топ өз беделіне ие бола бастады.
Жаңа бұқаралық күштердің күшеюінің ... 1915 жылы ... ... Чэнь Дусю, Лу Синь және либерал Ху Ши ... 1915 жылы ... ... деп ... ... қозғалыстан байқауға болады.
Қозғалыс басшылары ескі Конфуцийлік идеологияны, ескі әдебиентті сынға
алып,........................................ , ... ... ... ... Олар деспотизм ме,н милитаризмді шеттетіп,
демократиялық бостандық пен құқықты қолдады. Бұл ... ... ... ... алып келді.
2.3. Екінші төңкеріс және Юань Шикайдың әскери диктатурасының
орнауы
Юань Шикай болса өз әскери ... ... ... Ал ... ... ... билігі болса, өзінің революциялық армиясын ... ... ... жариялады. Бірақ осыған қарамастан Юань Шикай Пекинде
басқа ... көше ... ... ... және қаласының
дайындығына сенген Юань Шикай монархиялық режимді ... ... Ал ... болса Юань Шикай императрицадан Нанкинмен байлнысуға, яғни шығуға
рұқсат ... Бұл ... шарт екі ... келісімге келуімен аяқталады.
Бұл келісімде император билігінің өзгермеуі, ақша-қаражатпен ... ... ... жасалуы керек деп айтылған. Наурыз айының ... ... Тан ... ... Ол яғни Тан Шао сол ... Юань Шикай тағайындаған
премьер-министр болған. Бірақ бұл кезде Сунь Ятсендік ... ... Ван ... - өз ... ... қойған болатын.Жаңа республикалақ
басшылықтың орнаумен Сунь Ятсен 1 сәуір күні өзінің кетуін жариялайды. Ал 3
сәуір күні болса Шанхайға кетеді. ... жаңа ... ... ... 2
сәуір күні ұлттық жиналыста Қытайдың астанасын Пекин қаласына көшіру туралы
шешім қабылданады. 1912 жылы ... ... ... ... оны
ұйымдастырып отырған Чжан Таянь, ол Сунь Ятсенмен революцияға ... ... адам еді. Бұл ... ... ... ... ... Чэн Дэ цюань, Тан Шоуцянь) деген. 1912 жылы мамыр айында ұсақ
ұйымдара сонымен қатар Бірлік партиясында да ... ... ... Оның басқарушысы Ли Юань-хун болды. Ал оның басқаруына сонымен
қатар Чжань ... У ... Чэн ... ... кірді. Бұл партия
басты парламенттің оппозициясы болды. Сунь Ятсен ... ... ... ... да ... жүрді.Сөйтіп 1912 жылы жаңа партия құрылды. Ол
«Гоминьдан» деп аталады. Бұл партияның ... ... ... ... ... және қару ... ... бірлік деген мәселелерді шешетін
болды. Олар революциялық күшіне қарсы ... ... ... ... ... ... ... жеңіп шығып, оған 596 председатель
палатасынан 269 орын, жоғарғы палатадан 274 пен 123 ... ие ... ... ... партия жүрді. Осының бәрі Юань Шикайға қатты
ұнамады. Ол ең алдымен Басқа парламеттін күштерді ... ат ... ол ... ... емес ... ... көп ... артты. Ол әскери
күшті қамтамасыз еті үшін 1913 жылы Англия, Франция, Германия, Жапония және
Ресей банкілерінен ... 25 млн. ... ... ... ашық ... ... қарсы террористік акциялар жүргізе бастайды. ... ... ... ... Юань ... ... ... Сунь Цзяожэнь
өлтіріледі. Ол сол кезде премьер-министр орнында болған Сунь Цзяожэньнің
өлімі туралы Сунь Ятсен ... ... ... ... ол 27-мамыр күні
Қытайға қайтады.
Сунь ... ... ... Юань ... байланысты үзіп, ашық
түрде қарулы ... ... ат ... ... ... ... адамдары бұл жағдайды толығымен қабылдамайды. Ал Юань Шикай ... ... ... ... ... 1913 жылы Юань Шикайға қарсы күш жиналып
жаңа атпен ... ... атты ... ... ... ... 1913
жылы Юань Шикай Гоминьдандарды басып түсті. ... ... күш Юань ... ... ж.ж. революциялық толқулар аяқталды. Ол ... ... ... ... енді. Осы революцияның салдары елдің ... ... ... ... ұйым мен жасырын ... ... ... ... Олар іле ... 1912 жылы маньчжурлар
күштерін, сосын Үрімжіге ... 1912 жылы Юань ... ... ... ... ... ... орнатты. Сол кезде Монғолияда 1911 жылы жазда
жасырын түрде монғолдықтар Қытайдан ... ... және ... мемлекетінен
көмек сұрауға шешім қабылдайды. Ресей монғолдарға қаржылай ... ... ... Қытайдан монғолдардың бөлінуіне қарсы болды. 1911 жылы 1
желтоқсанда Ургада билік монғолдың қолына өтіп, Монғолияның ... Ал, ... ... ... ... ... ... шықты. Осының бәрі орыс дипломатиясының ... ... 1912 жылы 3 ... ... ... ... сақталып
қалуына көмек беретінін жария етті. Ал Юань ... ... ... ... ... ... 1913 жылы 5 ... Юань Шикай
үкіметі Ресей мемлекетімен байланысқа шықты. Ол Ресей-Қытай декларациясына
қол қоюға мәжбүр ... 1912 жылы 3 ... ... ... Бұл
келісімдер мен жаңалықтар Монғол мемлекетінің қалыптасуында үлкен қолдау
болды, бірақ бұдан арықарай Қытай мен ... ... ... революционерлер Солтүстік Қытайдың, Шығыс, ... ... бай ... ... ... ... ... сайлауында көп орынды иеленуге Нанкинде қабылданған
уақытша конституцияның негізінде Юань Шикайдың ... ... ... ... ... державасының қарулы қақтығыстарын ымыраға келуге
мәжбүрледі. Бірақ реакциялық күштерді шектей алмайды.
1912 жылы бұрынғы ... Одақ және ... ... ... ... ... ... – гоминданды құрды. Олардың
бағдарламаларында Сунь Ятсеннің үшінші принціпі, яғни ... тең ... ... қосылмады.
Бұл партияның мүшелері парламент сайлауында көп дауысқа ие ... ... ... өз ... ... ... Юань Шикай АҚШ үкіметі
жағынан республиканы тануына қол жеткізіп, революцияны басуға көп көлемде
қарыз ақша ... ... ... ... көсемдерін жекелеп құртты,
қалғандарын міндеттерінен ... және ... ... ... ... ... ... 1913 жылы қыркүйекте ұсақ буржуазия
топтары, жауынгер және көпшілік шаруаларды ... ... ... ... Бұл Қытай тарихында «екінші революция» немесе Юань ... ... ... ... мәлім болды. Елде Юань Шикай феодал-
шонжарлар және ... ... ... ... бэйян
милитористік топтары күштерінің қолдауымен әскери диктатура орнатты.
Сунь Ятсен және ... да ... ... төңкерісшілер қанаты
шетелге эмиграцияға кетуге мәжбүр болды.
1914 жылы қаңтарда ... жеке ... ... ... ... екі ... ... және жергілікті басқару органдарын
тарқатуға жарлық берді. Нанкин үкіметінің ... ... 1912 ... ... өте ... деп ... Юань ... 1914 жылы
мамырда, оны жаңа занмен ауыстырды, онда ... ... және ... ... ... президентінің барлығын республика
президентінің қолына шоғырландырған. Қытай монархиясын қалпына келтіру ... ... деп ... Юань ... император сарайының Неба храмында
салтанатты жасады.
Юань ... ... ... бар күшін жұмсады. Оның себебі, үлкен армия
және бюрократиялық аппаратты, сондай-ақ империалисттер ... ... ... ... ... қарызын өтеу
үшін өте көп сана қажет етті.
Юань Шикайдың ... ... ... ... ... ... оң ... қысымы үкіметке қарсы жаңа
толқулардың туындауына себепші болды. ... ... ең ірі ... ... ... Шэньси провинцияларындағы орта шаруа Бай Лананың
көтерілісшілер армиясының құрамы 1914 жыл сәуірде 20 ... ... ... ... егіншілер болды. Бай Ланана өзін Синьхай төңкерісін
қорғаушы деп жариялағанымен, ал «екінші ... ... Сунь ... және ... да революциялық қозғалыстармен, әрі Қытайдың басқа
да ... ... ... жоқ, ... ... көтеріліс
сипаты болды.
Бұл көтерілісті басу үшін Юань Шикай 200мыңдық ... ... ... ... жазалады. Сонымен қатар, ол патриоттық ... ... ... ... ... құдалауды бастады. 1914
жылы сәуірде қатаң цензуралық, 1914 жылы ... ... ... ... ... ... ... заңы) жарық көрді.
Міне, бұл жағдайлардан байқап отырғанымыздай Қытайда ендігі жерде Юань
Шикайдың жеке дара билеуші әскери диктатуралық жүйесі орнап, ал бұл ... 1912 ... 1949 ... ... яғни ... ... ... жалғасын тапты.
2.4. Синьхай төңкерісінің нәтижесі
Қытайдағы Синьхай революциясы кезінде болған жағдайлар, Кеңес тарихында
көптеген жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... Сунь Ятсен және
революцияны ұйымдастырушы «Туимэхуэй» партиясына түседі.
Тарихи тұрғыдан қарағанда, Синьхай ... ... ... ... ... ... революциясы жеңіліс тапты. Оның
себебі, бұл революция антифеодалдық және ... ... ал ... ... революцияның басшылары билікті
өздерінің қолына ала алмады.
Синьхай революциясының жеңіліс табуы жөніндегі шешімдер көптеген талас
тудырды.
Ең біріншіден, ... ... ... ... революциясы жеңіліс тапты.
Енді типтік .......................... аударсақ, «Қытай сол ... және ... ... антиимпериалистік және антифеодалдық
тапсырмалар орындамады, ... ... ... ... ... қалды».
Жоғарыда келтірілген деректемелер біріншіден, саяси және урбанистік
–экономикалық революциялық таптардың ... ... ... ... ... ... ... деуге бола ма? Революциялық
күштердің феодалдық тәртіпті жоюы мүмкін бе? ... ... ... мен ... революциялық түсініктердің ... ... ... ... ... ... ... Қытай қоғамындағы қарым-
қатынастың ашылуы ХІХ ғасырдың ортасындағы капиталистік державада басталды,
бұның ...................қолдады.
Бұл «ашылу» елді капиталистік даму ... ... және ... бұзуды білдіреді. Қытайда ұлтты қорлау, қытайдағы жартылай
отар ел процесіне айналдыру ескі дәстүрлік, феодалдық қоғам ... ... ... ... революцияның дамуы, ... ... ... ... ... құрылуы
әлеуметтік революция жайлы сұрақ қойылды, олардың жаңа қатынастарға жол
ашуға мүмкіндігі ... ... ... революциясы кезінде бірінші
антифеодалдық ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, Синьхай революциясы негізінде саяси ... ... ол ... ... ... ... ... кезде Аграрлы әсер.....................байланысты мәселелер тек
жаңа әлеуметтік ........................................ байланысты елге,
сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... ... кезде империализмге Сунь Ятсеннің басшылығымен революциялық күштер
өздерінің негізгі жауларын көрген жоқ., керісінше олар ұлы ... одақ ... ... Олар ... ... ... ... айналдыруды жақтамады., олар қытай суверинитетінің жойылуын
аренада олардың отанын жоюды, олар барлық ... Цин ... ... династиясын мойындау және республиканың құрылыуның негізінде олар
қытайға суверинитетін қайтаруды көздеді, ал жаңа билік ұлттық қозғаушылықты
қорнғай алады деп ... ... ... ... ... «толқынының» қайшылықтары кезінде символ, ол қытайдың ... ... және ... ... ... ... бірнеше
жылдардан кейін, соның қатар 1949 жылы ҚХР-ң құрылуынан бастау алады.
Қытай тарихында 1911 және 1949 жылдар ұлы ... олар ... ... ... болды.
1911 жылғы болған саяси күштерге бүкіл дәүірді ашты, олар ескі
тәртіпті біртіндеп бұзды.
Синьхай ... Сунь ... ... ... ... роль ... көптеген жылдар бойы республика ... ... ... ... ... блок ... ХІХ ... соңы
мен ХХ ғасырдың басында талантты саясаттанушылар шықты.Олар Қатарында Кан
Ювэй және Лян Цичао деген ... ... ... ... ... ... біріншіден буржуазиялық помещиктердің оппозицияларымен байланысты.
Реформалық Конституция І ... ХХ ... ... помещиктердің
оппозицияларымен байланыстырылды.
Синьхай революциясында бюрократияның көрінген ... ... ... олар Кан Ювэй мен Лян ... ... ... жоғарғы провициядағы бюрократиялық осы топтар ... ... ... Бұл ... ең ... ... ... жылдар
бойы династияда қызмет атқарған Юань Шикай 1909 ... ... ... ... ... ... өзінен жоғарғы Қытай сановнигін алшақтатқан
жоқ, ... ... ... ... ... Жаңа саяси өзгерістер
өздерінің жаңа экономикалық жағдайын қолдау үшін ... ... ... ... жерде көптеген шетел товарлары және көбінесе ... жол ... ... Бұл ... ... қабылдайтын комитеттің қатысумен
жүрді.Осы күрес 1911 жылы күзде қамтиды. ... ... 1911 ... ... ... Сун ... ұйымдастырған революция 1911 жылы 10
қазанда жеңіліс таппай антибилікке қарсы ереуілге шықты, ионархия ... ... ... ... ... ... ... жеңілісі кезіндегі саяси өзгерістерді өзгертті.
Осы кезде әлеуметік-саяси система парадоксалды бағыт ұстанған болатын.
Цин династиясының ... ескі ... ... ... ... 1911 ... Синьхай революциясы кезіндегі жағдайлар Кеңес
тарихында көптеген жылдар бойы ... ... Бұл ... ... ... ... Сунь Ят-сен революцияның ұйымдастырушысы «Туынэхуэй»
партиясы жасады.
Тарихи жаңалықтарда Синьхай революциясын игеру тарихи тұрғыдан қарағанда
біздің ... ... ... және ... ... ... ... революциясы жеңіліс ... ... ... бұл ... және ... ... орындамағаны үшін,
ал екінші фактіге қарасақ революциялық күштер ел ... ... ала ... шешімдер бізге көптеген талас тудырады. Біріншіден, 1911 жылы
революция ... ... ... ... Ең ... ... ... аударайық, Синьхай революциясы жеңіліс тапты.
Енді типтік дәлелдемелерге ... ... сол ... ... және ... ... ... және
антифеодалдық тапсырмалар орындалмады». «Феодалдық ... ... ... ... ... ... біріншіден, саяси және әлеуметтік-экономикалық революциялық
тапсырмалардың ... ... ... ... ... ... тапты деуге болама? революциялық феодалдық тәртіпті
күштердің жоюы мүмкін бе?
Әлеуметтік ... мен ... ... ... ... ... табуына араласуы теріс нәтиже береді.
Революцияның жеңісі буржуазиялық помещиктердің оппозицияларымен
революционелердің арақатынасын ... ... ... ... ... екі ... ... бірдей болды.
Монархияның құлауы екі партияның бір-бірімен ... ... ... ... ... позициясына арқа
сүйеп, мемлекетке жаңа өзгерістерді енгізуді талпынды. Билікті өз ... ... ... олардың бұл талпынысы олар үшін жеңіліспен аяқталды.
Биліктің басында Сунь Ят-сен отырғанда кезеңде, әлсіздік ... Ол ... ... үшін ... ... ... халықтың саяси жағдайын дамыта қоймай сонымен қатар
маньчжуриядағы варварлар мен күресті. Бұл жағдай ... ... ... роль ... Енді Сунь ... және оның ... халықтың
ұлттық тобы ретінде көрініп, олардың программалары ... ... ... ... ... Олардың жеңілісінің себебі:
Программаларының әлсіздігі, Сунь ... ... ... бас тартуы.
Шынайы саяси өмірдің қалыптасуы ертедегі императорлық ... дами ... ... де жалғаса бастады. Қытай ... ... ... ... жағдайына жиі араласып отырды. Сунь Ят-сен
революциясының ... ... ... ... азаматтарынан қолдау
таппақшы болды. Бірақ Сунь Ят-сеннің ... ... және ... азаматтардан қолдау таппады. Синьхай революциясынан кейін саяси
шындық және буржуазиялық билікті иеленуі әлсіздік танытты.
Синьхай ... ... ... артықшылықтарына тиіскен
жоқ. Синьхай революциясы шындықты дәләлдеп отырғандай болдым деп ойлады.
Көп ... ... ... есептеу және буржуазияның өзгерістерін
реттеймін деп ... ... Юань ... ... үшін ... ... ... тапты.
Буржуазия Юань шикайды жақтады. Лин Цичао Қытай мемлекетінің патриоттарын
біріктіріп, Юань Шикайдың маңына бірікті.
Лин ... ... ... ... ... ... Юань ... әрқашанда
қолдап отырды. Юань шикай өзін диктатор деп ... ... ... болды. Бірақ Юань Шикайдың жоспарына әр түрлі ... ... ... Юань ... ... жоспарынан бас тартуға мәжбүр болды.
Ең бірінші, Юань Шикайға қарсы шыққан 1915 жылы милитарист Юньани келесі
жылы ... ... ... және ... провинцияларының милитаристі.
1916жылы әскербасшылар мен губернаторлар Юань Шикайға қарсы шықты. 1916
жылғы азамат соғысында Юань Шикай жеңіліс тапты.
Жалпы ... ... ... күйреуі және жоғарғы тап өкілдерінің
біртұтас саяси ұйымдары күйреді. ... ... және ... ... халық алдында толық игеру, осы қызығушылық тарихы
жергілікті билеуші топтардың ... ... ... ... ... өмір сүруі келе жатқан ішкі және халықаралық ... ... үшін ... елді ... алмады, бұл жерде тек
ескі феодалдық күш қана сөз ... ... ... ... өкілдеріне де қатысты. Жартылай феодалданған бірнеше онжылдықтар бойы
өздерінің билеуші ... ... ... қалды, саяси ықпалы
төмендеп кетті. Сондықтан олар елдің шешуші ... күші бола ... ... ... ... және ... ... саяси
әлсіреуі өзіндік саяси вакумның құрылуына алып келді және ... ... ... ... ... ... ... бірақ өте әлсіз
болды.
Прогрессивті күштердің әлсіздігі бірінші кезекте мынадан ... ... 10 ... Синьхайлық шынайы альтернативті мелитаризм бола алмады,
алайда мелитаристік өзгеріс және «саяси вакум» ...........................
жылдам дамуына әсер ... ... ... ... прогресивті
тенденцияға алып келді. Көп жылдар бойы капиталистік процестердің дамуына
кедергі болған Цинь империясының ... ... ... синьхайлықтан 10
жылдан кейін елдің өндірістік күштердің дамуына қол ұшын ... және ... ... ... ... сәйкесінше әлеуметтік өзгерістермен
жүрді. Өздерінің саяси экономикада барлық архайкалық және ... ... ... жаңа ... тенденцияларының алдында
әлсіз болды. Сондай-ақ мұндай өзгерістер ... ... ... жүрді,
яғни, бірінші кезекте саяси идеологиялық күрестерге қатысушылардың санын
көбейтті және оның мінездеріне әсер ... Юань ... ... ... синьхайлық жылдардан кейін
«Республика үшін күрес», «Жапонияның 21 ... ... ... қарсы
қозғалыстар, парламенттік сайлаулар, мелитаристердің арасындағы қақтығыстар
мен соғыстар біртіндеп халықтың ... ... ... жылжуына әкелді,
әсіресе, олар қала тұрғындары, армия солдаттары, ал кей жағдайларда ... бір ... ... ... әр ... ... халықтың саяси қолдауының кеңеюіне
әсер ... ... ... үшін күрес, «партиялардың кеңеюі үшін», өздерінің
жағына саяси қайраткерлер мен топтарды қирату, саясаттағы жаңа ... үшін ... ... және ... пен ... сөз ... Оның барлығы бұрыңғы қанаушылықтан арылған жаңа ... ... әсер ... өмірдің әр түрлілігі қытайдың идея теоретикалық ... ... ... конфуцияндық қытайды бұрынан бері идеялды әсер етушілікке алып
келген, бұл саяси идеялық өмірдің жаңаруы «жаңа мәдениет үшін ... ... ... кейінгі 10 жылдан кейін мынандай жағдайда
дайындалды, жаңа ... ... ... тек әлеуметтік-экономикалық
шеңберде ғана емес, сондай-ақ, саяси идеяға әсер ... ... әсер ... ... және ... ... ... дайындады. Жұмысшы табының саяси аренада күреске шығуы «4 мамыр
қозғалысы» ... ... ... ... ұлт-азаттық
қозғалыстардың көтерілуі және синьхайлық жылдардағы даму нәтижелері қытайда
жаңа тарихи кезеңін өзгертуіне алып келді.
Синьхайлықтардың кейінгі ... ... ... ... яғни ... экономикалық біртұтастылығы, елдің бірігуіне себепші болған
синьхай революциясының жеңісі ... ірге ... ... ... ... жаңа ... ... бейтарап болған
сияқты көрінуі қытайдың бірігуі мен жаңаруында шешуші рол ... ... ескі ... ... ... ... мұндай қазандарға Юань Шикай,
Дуань Цижуен, Чжан Сунь, Кань Ю-вэй барды, олар елді ескі ... ... ескі ... ... біріктіруге тырысты.
Бұл әскери-саяси әдіспен елді біріктіру тарихи процестерде мелитаризмнің
«жандану ... және жаңа ... ... дамуы арқылы ... ... ... жылдам өсуіне кедергі келтірді. Бұл
екі қазан бір-біріне реакциялық» және «прогрессивтік» ... да ... ... ... болды, алайда, олар тек қана соғысып қана
қойған жоқ, сондай-ақ ұғынысып та ... Міне осы ... көп ... жаңа ... ... ... ... жұмысты қорыта отырып, Синьхай революциясы объективті тарихи
алғышарттардың нәтижесінде тарихи ... ... ... ... орын ... кең ауқымды ұлт-азаттық көтеріліске ұласқаны ең
алдымен елдегі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... байланысты болды. Қытайда ХХ ғасырдың ... ... ... ... енді ... болатын. Басым
көпшілігі егіншілікпен ... ... елде ... шаруалардың
қозғаушы күш ... ... ... ... ... ... шығуына белгілі ықпалын ... ... ... ... ... қытайлық дәстүрге бейімдеп, қарапайым
қытай ... ... ... ... және ... ұраны мен
идеологиясына айналдырды.
1911 жылы шілдеден ... ... бұрқ ете ... ... ... басқанымен, толықтай жеңе алмады. Мұның себебі әскерлердің
(кіші офицерлер) өздері де болып жатқан оқиғаға наразы болатын.
Ал, бұл кезде ... ірі ... Чжан ... Юань ... ... «елдегі саяси кризис және оны қалпына келтіру» мәселесін
талқылап жатқан еді.
Сычуан ... ... ... ... болу ... бүкіл
қытайлық көтерілісте шешу рөл ... ... ... ... ... ... бірі ... Учань көтерілісіне
түрткі болды деп айтсақ артық болмас.
Сонымен Сычуан көтерілісі бүкіл қытайлық революцияның жасалуына, қытай
халқының ... ... ... ... ... ... ... төңкерісшілер Сунь Ятсеннің ілімінің
маңызды қағидаларын іске асырды. Төңкерісшілер барлық адамдардың о ... ... ... ... ... ... ... өміріне
қажетті мүліктен басқасының ... ... ... ... ... ортақ саналып, қажеттілігіне қарай ... ... ... ... ... әйелдер және ерлер
отрядтарына бөлді де ... ... ... ... кейін рұқсат етіледі
деп жариялады. Әскерде және қауымда есірткі, шарап, ... ... ... ... қатаң тиым салынды.
Өзінің әлеуметтік құрамы жағынан көтерілісті тек шаруалар қозғалысы
деп атауға болмайтын ... ... ... ... ... қатар, малшылар, көмір жағушылар (яғни ... ... ... ... ... ... теңізшілер,
жергілікті кіші халықтар өкілдері болды. Көтеріліс Сычуанда ... ... ... ... халқы бүкіл елде бас көтерді. Барлық
жерлерде құпия ұйымдардың іс-әрекеті жанданды. Сычуаньда «Тунмэнхуэй», ... ... « » деп ... ұйым әрекет етті. «История китая атты»
еңбекте осы көтеріліс туралы: 10 ... ... ... ... қарсы сержант Сюн Бинку-нен сапербатына батальонынының
жауынгерлерін ... ... ... ... ... ... түн бойы
кескілескен ұрыс болды. Таңертенгілік көтерілісшілер үкіметтік мекемелерді
басып алды. Маньчжур ... ... ... тастап шықты, осылайша
Учань көтерілісі жеңіске жетті-делінген.
Бұдан көріп ... ... ... ... да, басқа
көтеріліске қарағанда ерекше жалпы халық пен ... ... ... ... ... ... ... Қытай Респулика құруға
мүмкіндік берді. Әр елдің өзінің тереңде жатқан құнды, ... да, ... бар. Қай ... өмір сүрмесін әр елде революциялық үрдістер ... ... ... бұл ... біз ... ... ... Қайсібір
кезеңде болған революция қозғалыстардың арманы, түпкі мақсаты, мүддесі ол
халықтың жақсылыққа, жақсы өмір сүруге ... ... деп ... ... кезеңдерге қарап отырсақ, қандай мемлекет, ұлтты алсақ та жарты
жат жерліктерге таптаса да, намыс жерін ... ... ... ... ... ... Елінің, халқының басына күн туғанда, аз елінің әр бір
азаматы ... ... ... ... елінің патриотына айналады.
Яғни, біздің қарастырып отырған Қазіргі алып державаның бірі Қытайдағы
«Синьхай революциясы» дәл ... ... ... ... ... өте өзекті тарихи оқиғалардың бірі болып табылады. Бұл сонау
1644 жылы билікке келген ... Цин ... ... тайған, ескі
феодалдық қатынастар орнына жаңа нарықтық, яғни ... ... ... ... ... ... революциялық қозғалыс ретінде де
өзекті болмақ.
Бұл революция ХХ ғ. Қытай лидері Сунь Ятсен сияқты, ... үшін ... бар ... ... ... ... ... құлатып,
республикалық басқару формасын енгізіп қана қоймай, ... ... ... ... ... буржуазиялық помещиктердің оппозицияларымен
революционелердің арақатынасын жақсартуға көмектесті. Мықты ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі басты кемшілік мынада, яғни
Қытай империясының экономикалық біртұтастылығы, елдің ... ... ... ... жеңісі әлеуметтік-экономикалық ірге тасын
қалады. Синьхайлықтан кейінгі күрес жаңа ... ... ... ... ... ... бірігуі мен жаңаруында шешуші рол атқарды,
алайда елді ескі саяси ... ... ... ... ... ... Дуань Цижуен, Чжан Сунь, Кань Ю-вэй барды, олар елді ескі әлеуметтік-
саяси ... ескі ... ... ... ... 1913 жылы ... ... күш жиналып жаңа атпен «екінші революция» атты атпен шығады.
Сөйтіп нәтижесінде 1913 жылы Юань ... ... ... ... ... күш Юань Шикайға өтті. ... ж.ж. ... ... Ол ... ... ... ... тарихқа енді. Осы
революцияның салдары ... шет ... ... ... ... ұйым
мен жасырын қауым Үрімжі қаласында көтеріліс жасады. Олар іле аймағын ... ... ... ... Үрімжіге көшті. 1912 жылы Юань Шикайдың
адамдары Синьцзянда қатаң түрде әскери режим орнатты. Сол ... ... жылы ... ... ... ... ... бөлініп шығуға және
Ресей мемлекетінен көмек сұрауға шешім қабылдайды. Ресей ... ... ... ... ... Қытайдан монғолдардың бөлінуіне
қарсы болды. 1911 жылы 1 желтоқсанда Ургада билік ... ... ... ... ... Ал, ... чиновниктері болса
Монғолиядағы биліктерін тастап қашып ... ... бәрі ... позициясының өзгеруіне әкелді. 1912 жылы 3 қарашада Ресей
Монғолияның автономиясының сақталып қалуына көмек беретінін жария ... ... ... ... ... ... ... мойындамады. Бірақ
1913 жылы 5 қарашада Юань Шикай үкіметі Ресей мемлекетімен ... Ол ... ... қол қоюға мәжбүр болып, 1912 жылы 3
желтоқсандағы келісімді мойындады. Бұл ... мен ... ... ... ... ... болды, бірақ бұдан арықарай Қытай
мен Ресей арасындағы қарым-қатынасты қиындатты.
Бұл әскери-саяси ... елді ... ... ... ... ... және жаңа ... күштердің дамуы арқылы ... ... ... ... ... ... ... Бұл
екі қазан бір-біріне реакциялық» және ... ... да ... шешуіне қарама-қайшы болды, алайда, олар тек қана соғысып қана
қойған жоқ, сондай-ақ ұғынысып та ... Міне осы ... көп ... жаңа ... өзінің белгілерін айқындады.
Сонымен, сөз соңында айтарымыз, саяси өмірдің әр ... ... ... ... үшін ... ресми конфуцияндық қытайды бұрынан
бері идеялды әсер етушілікке алып келген, бұл саяси идеялық ... ... ... үшін қозғалыста» көрініс тапты. Синьхайлықтан кейінгі ... ... ... ... ... жаңа ... ... тек әлеуметтік-экономикалық шеңберде ғана емес, сондай-ақ, саяси
идеяға әсер етті, белсенді революциялық әсер етуші идеяларды және ... ... ... ... ... ... саяси аренада
күреске шығуы «4 мамыр қозғалысы» қытай коммунистік партиясының құрылуы,
ұлт-азаттық қозғалыстардың ... және ... ... ... ... жаңа тарихи кезеңін өзгертуіне алып келді.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Деректер:
1. История экономического развития Китая. ... ... ... - М.: Изд. ... ... 1958 – 583 с.
2. Болобан А. П. Земледелие и хлебопромышленность Северной ... ... 1909. – 317 ... ... ... ... ... Учеб.//Под ред. А. В. Меликсетова. - М.: Изд. МГУ. -
1998.- 692 с.
4. История Китая. ... ред. Л. С. ... З. Г. ... А. ... и др. - М.: Изд. МГУ. - 2004.- 751 ... ... Ю. Н. Новая и новейшая история стран Азии и Африки. Учеб.
пособ.- М., 1987. – 351 ... ... О. Е. ... капитализма в сельском хозяйстве Китая. – ... 1966. – 272 ... ... А. М. ... ... в ... и Китае в
середине ХІХ в. – М.: Тип. Высш ... ... 1957. – 43 ... ... В. П. ... ... тайпинов. – М.: «Наука», 1967. –
395 с.
9. Болдырев Б. Г. Займы как ... ... ... ... ... гг. – М.: ... 1962-222 ... Воронцов В. Б. Миссионеры и их наследники: Повороты политики США в
отношений ... – М.: ... 1986. – 147 ... Зарецская С. И. Внешняя политика Китая в ... гг.: ... ... и ... – М.: ... 1976. – 221 с.
12. История Китая с древнейших времен до наших дней. Учеб. пособ.//Отв.
Ред. Л. В. Симоновская и М. Ф. ... – М.: ... 1974. – 534 ... ... ... Азии и Африки в новое время.//Под ред. Розалиева Ю. Н.
- М.: «Наука», 1971. – 327 с.
14. ... Л. С. ... ... В 2 Т. - Л., 1989. Т. 1. – 328 ... ... З. Д., ... Ю. В. Китай-Япония: любовь или ненависть?: К
проблоеме соц.-псих. и политических стереотипов взаимовосприятия (ҮІІ
в. н. э. – 30-40 гг. ХХ в.) – М.: ... 2001. – 370 ... ... и соседи в новое и новейшее время. - М.: «Наука», 1982. – ... ... М. Е. ... ... ... ... пособ. – Спб.: ... – 415 ... ... С. Р. Из истории китайского эмиграционного движения: сер. ХІХ
– начало ХХ в. - М.: ... 1992. – 169 ... ... в ... ... – М.: «Наука», 1992. – 325 с.
20. Мао ... ... ... и ... ... ... 1939). – О новой демократии (январь 1940). – ... ... ... – М., 1960. – 120 ... Новое в изучении Китая: История и историография. - М.: «Наука», 1988.
– 591 с.
22. Сидихменов В. Я. Манчжурские ... ... - М.: ... 1985. ... ... ... В. Я. ... страницы прошлого. - М.: «Наука», 1987. – ... ... Ф. В. ... ... на ... ... ... в
эпоху капитализма (1861-1917 гг.). - М.: «Наука», 1989. – 124 с.
25. Социальная структура ... ХІХ- ... пол. ХХ в. // Т. Н. ... П. ... и др. - М.: «Наука», 1990. – 436 с.
26. Социально-экономические и политические проблемы ... в ... ... ... С. ... А. В. ... и др. - М.: «Наука»,
- 2004. – 364 с.
27. Социальная и социально-экономическая история ... - М.: ... – 253 с.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Синьхай революциясы және оның Қытай тарихындағы орны85 бет
Қазақстан бірінші Дүниежүзілік соғыс қарсаңында6 бет
1931-1933жж. ашаршылық8 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
Алғашқы қауым құрылысы дәуірі кезеңіндегі Қазақстандағы дене шыньқтыру тарихы5 бет
Ана тілі сабақтарында бекіту кезеңі18 бет
Аудит даму кезеңі, мәні және мақсаты21 бет
Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа кезеңі18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь