Медициналық қызмет көрсетудің құқықтық негіздері


Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Дипломдық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 56 бет
Таңдаулыға:   

ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

ЖУРНАЛИСТИКА ФАКУЛЬТЕТІ

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖУРНАЛИСТИКА КАФЕДРАСЫ

Тұрысбекова Нұржан Ахметжанқызы

Отандық және шетелдік БАҚ - тағы денсаулық

мәселелерінің көтерілуі

Жоғары оқу орнын бітіру үшін қорғалатын

ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ

Ғылыми жетекші - аға оқытушы . . . Мысаева Қ. Е.

Ресми сарапшысы - Қазақ радиосының

жүргізуші редакторы . . . Г. Ә. Нәлібай

Халықаралық журналистика кафедрасының

2007 жылғы . . . мәжілісінде

талқыланып, қорғауға жіберілді.

Кафедра меңгерушісі . . . проф. Ибраева Ғ. Ж.

Мемлекеттік емтихан комиссиясының сараптауына қабылданды

Диплом қорғау күні:2007 жылғы . . . 4 маусым

Комиссия хатшысы . . . ф. ғ. к., доц. Шыңғысова Н. Т.

Алматы 2007 жыл

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3-8 б.

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

І тарау

Мемлекеттегі денсаулық мәселесі ақпарат көздерінде

1. 1. Еліміздегі денсаулық мәселесі баспасөз беттерінде 9-26 б.

1. 2. Электронды ақпарат құралдарында қозғалуы 27-32 б.

ІІ тарау

Медициналық қызмет көрсетудің құқықтық негіздері

2. 1. Шетелдік басылымдарда денсаулық мәселесінің жазылуы

33-41 б.

2. 2. Денсаулық және заң 42-49 б.

ҚОРЫТЫНДЫ 50-55 б.

Сілтемелер көрсеткіші тізімі 56-57 б.

Пайдаланылған әдебиеттер 58-59 б.

КІРІСПЕ

Атақты ғалым, физиолог И. П. Павлов адам табиғаттың асқақ туындысы екенін, сонымен бірге оның күрделі де нәзік жүйе екенін, соған қарамастан табиғат қазынасынан игілік көру үшін адам дені сау, әлеуетті және ақылды болуы тиіс деп атап көрсеткен болатын. «Денсаулық-зор байлық» дейді халық. Денсаулық біздің қоғамда әр адамның жеке қазынасы, өз меншігі ғана емес. Сонымен бірге ол мемлекеттің қол жеткен табысы, ел байлығы болып есептеледі. «Ердің саулығы - елдің байлығы» деп халқымыз тауып айтқан. Біздің кемелденген отанымызда халық денсаулығы мемлекет қамқорлығына алынған. Бұл құқық мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелерінің білікті медициналық тегін көмегі арқылы; азаматтарды емдеуге және олардың денсаулығын нығайтуға арналған мекемелер жүйесін ұлғайту арқылы; қауіпсіздік техникасы мен өндірістік санитарияны дамытып, жетілдіру арқылы; кең көлемді профилактикалық шаралар жүргізу арқылы; айналадағыны ортаны сауықтыру жөніндегі шаралар арқылы; жеткіншек ұрпақтың денсаулығына айрықша қамқорлық жасау, оның ішінде оқуға және еңбек тәжірибесіне байланысты емес балалар еңбегіне тыйым салу арқылы; аурудан алдын-ала сақтандыруға және ауру-сырқауды азайтуға, азаматтардың ұзақ жасап, белсенді өмір сүруін қамтамасыз етуге бағытталған ғылыми зерттеулерді өрістету арқылы қамтамасыз етіледі. Әділ заңның аялауы арқасында біздің елімізде халыққа медициналық көмек көрсету мен аурулардың алдын алу ісінде елеулі табыстарға қол жетіп отыр.

Нұрсұлтан Назарбаевтың халыққа Жолдауының негізгі бағыттарының бірі - халықтың денсаулығын жақсартуға бағытталған. Оның ішінде ана мен бала денсаулығына айрықша көңіл бөлініп отыр. «Денсаулық саласын дамыту мен реформалаудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында», дәлірек айтсақ, ана мен бала денсаулығын қорғауға бағытталған айрықша бір бөлігі бар. Бүгінгі күні елімізде кез келген бағдарламаны жүзеге асыруға барлық жағдай жасалған.

Денсаулығын сақтауға, оны нығайтуға күнделікті көңіл бөлу, шынығу әрбір саналы азаматтың парызы. «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде», -деп деп халық айтқандай, денсаулыққа ерекше мән беріп, сәулетті өмірімізді мұңға, көңілсіздікке, қайғыға, бақытсыздыққа айналдыратын ауру-сырқаудан сақтануға болады. Нина Каюпова, медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы ғылымына еңбегі сіңген қайраткер: Адамдар «Денсаулығымнан аяймын ба?» деп дәрігерлерді ПАРА АЛУҒА өздері итермелейді-деген еді бір сұхбатында /1/.

Өркениетті елдерде, мәселен, бір медицина саласы бойынша жүзден аса заң бар. Ал бізде бар-жоғы онға жетер-жетпес заң қабылданған. Заңның жеткіліксіздігі проблема үстіне проблема жамап жатыр. Бар заңның өзі соңғы жылдары қабылданған. Бұл негізде «Денсаулық сақтау жүйесі туралы», «Тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық жағдайын жақсарту туралы», «Дәрі-дәрмектер туралы» сияқты заңдарды атап өтсек болады.
Бізге дәл бүгін транспонтология туралы заң аса қажет. Себебі еліміздің медицина саласында орган ауыстыру жиі орын алып жатқан тәжірибенің біріне айналды. Донорлыққа қатысты заң жоқ еді, оған қол жеткіздік - жобасы дайындалу үстінде. Бүкіл дүние жүзінде медицина саласы жаңа технологиялармен толығып жатыр. Сондықтан осылардың бәрін реттеп отыратын құқықтық базалар кешіктірілмей, дер кезінде қабылданғаны жөн. Бізге алғашқы дәрігерлік-санитарлық көмек көрсету туралы заң қабылдау ауадай қажет. Рас, бұл мәселе «Денсаулық саласын дамыту мен реформалаудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында» көрініс тапқан. Алайда осы модельді заңмен бекітсек, бірталай мәселе шешімін табар еді. Біздің денсаулық сақтау жүйемізде жетілген, білімді, білікті ұйымдастырушылар жетерлік. Тәжірибелі клиницистер де аз емес. Ендеше, заң шығаруға мүмкіндігіміз толық жетеді.

Сол заңның жобасы дайындалып жатқанда ғалымдармен, бұрынғы министрлермен, жоғары оқу орындарының басшыларымен, ғылыми-зерттеу институттарының мамандарымен, дәрі-дәрмек шығаратын компаниялармен, жеке меншік клиника басшыларымен қоян-қолтық араласып, үлкен жұмыстар атқарылды. Сонда біздің қандай да бір заң шығаруға мүмкіндігіміз бен қабілет-қарымымыз молынан жетеді. Реті келіп отырғанда, бізге денсаулық сақтау саласындағы заңдардың басын біріктіретін Кодекс қажет екендігін баса айтқым келеді. Бірақ ең басты мәселе - сол бөлінген қаржының орта жолда қолды болмай, әрбір тиынына дейін нақты мақсат үшін жұмсалуында. Мейлі ол ауыл тұрғыны болсын, мейлі қалалық болсын, еліміздің әрбір азаматы тегін дәрігерлік көмекпен қамтамасыз етілуі тиіс. Үкімет дәрігерлерге жағдай жасаудан бас тартқан жоқ. Мәселен, өткен жылы медицина ғылымы үшін 150 миллион теңге бөлінсе, осы жылы 1 миллиардтан астам теңге бөлініп отыр. Жалақыны өсіру де қолға алынып, жағдай біршама болса да түзеліп қалды. Материалдық база да қажетінше жақсарып келеді. Жоғарыда сөз болған бағдарламаға сәйкес, 2008 жылға дейін әйелдер босанатын перзентханалар мен балалар ауруханасының барлығы жаңа жабдықтармен жабдықталу мәселесі жоспарланып отыр.
Бүгінгі күні кадр мәселесінде де қиындық жоқ. Дәрігерлер жеткілікті. Әрине, Алматы қаласындағы жағдайды Оңтүстік Қазақстан облысымен салыстыра алмайсың. Десек те, ол еш ауыртпалық түсіріп отырған жоқ. Соған қарамастан, қазір әр аймақтағы жағдайға байланысты, болашақ дәрігерлерді бірдей етіп бөлу мәселесі алға қойылып отыр. Дәлірек айтсақ, республикамыздың әр облысы, әр ауданының ерекшелігіне қарай қай жерге қанша, қандай маман қажеттігі жөнінен анықтау жұмыстары жүргізіліп жатыр. Ілгеріректе ауылдық жердегі талай дәрігерлік бөлімшелер жабылып, денсаулық сақтау саласы тоқыраудан өтті. Қазір соның бәрі қалпына келтіріліп, қайта ашыла бастады. Енді ол аймақтар білікті дәрігерге зәру.
Қазіргі таңда әлем дәрігерлері, ғалымдары «адам репродукциясы бизнеске айналып барады» деп дабыл қағуда. Адам репродукциясының бизнеске айналып бара жатқаны рас. Гинекологияда жасанды ұрықтандыру, құрсақ ана, тағы сол сияқты медицина жаңалықтары етек алып кетті. Рас, бір жыл бұрын жарық көрген «Азаматтардың репродуктивті құқығы және оның кепілдігін жүзеге асыру туралы» заңда осы айтылғандардың бәрі түбегейлі болмаса да қамтылған. Алайда тек бір заңмен оның бәрін бірдей реттеп, қадағалау қиындау.

Жалған мадақ-мақтан, алдап-арбау, ұрлық-қарлық, боссөзділік, күштінің өктемдігінің әлсізді тұқыртуы, сыбайлас жемқорлықтың ауыздақталмауы, кенттендіру (урбанизация) үрдісінің көшкінді болуы тәрізді құбылыстардың түсініксіз қарқын алуының өзі-ақ белгілі халықтық-ұлттық тәрбиеге қатты залалын тигізді. Ендеше, бүгінгі күні, жаңа тарихи жағдайларға сай жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға көңіл бөлген жөн. Үстіміздегі жылы Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан халқына арнаған Жолдауында жаңа әлемдегі жаңа Қазақстанның ұлық мұратына деген сенімді көзқарастарын саралап берді. Бұл халықтың денсаулығына деген мемлекеттік қамқорлық аясын одан әрі кеңейтіп, медициналық қызмет көрсетудің нәтижелілігі мен сапасын арттыруды талап етеді. Себебі, қоғамның саулығы қандай да бір тар өрістегі мақсат емес, адамдардың денсаулығы әрдайым қоғам айнасы болып қалады. Осы заманғы әлеуметтік саясатта денсаулық сақтау мәселесінің көкейкестілігі жаңа уақыт талабымен де үнемі ұштасып жатады. Ал бүгінгі таңда медициналық қызметтің жүйесін орнықтыру мақсатында не істеуіміз керек деген сұраққа жауап іздесек, біз оны Қазақстанның 2030 жылға дейінгі Даму стратегиясынан және сол Стратегияны орындаудың алдағы онжылдық міндетін айқындаған биылғы Жолдаудан таба аламыз. Медициналық қызметтің мемлекет көрсететін бөлігін анықтап беретін уақыт жетті, бұл арада жеке адамның өз денсаулығы үшін жауапкершілігі күшеюі қажет дегенді айтқанда, қандай мәселені бірінші кезекке қоюымыз керек. Бұл мәселе адамдардың ойлауы бойынша күрделі болып көрінуі мүмкін, енді ол жағдайдың өзі уақыт кемерінен өтіп барады. Осыдан он жыл бұрын “Қазақстан-2030” стратегиясындағы 7 басым бағыттың ішінде денсаулық сақтау және білім беру, адамдардың өсіп-өнуі өміршең міндеттер екені белгілі. Бірінші кезекте сырқаттың алдын алу және дені сау болып, жақсы өмір сүрудің берік дағдысын күнбе-күнгі әдетке айналдыру, нашақорлық, арақ ішу, темекі шегу секілді теріс құбылыстарға қарсы күрес жүргізу, ана мен баланың денсаулығын қорғау, дұрыс тамақтану, қоршаған орта мен экологияның таза болуына күш салу секілді міндеттерді жүзеге асыру бағытында әлі де көп істер атқарылуы тиіс. Бұл ретте медициналық қызметтің сапасын халықаралық стандарттарға сәйкес ету, озық та жаңа технологияларды дамыту асығыс-үсігіс реформалар жасауды емес, байсалды көзқарастарды және мәселеге ғылыми саралау тұрғысынан келуді қажет етеді. Нарық жағдайында жеке меншік медициналық қызметтің де дамуына жол ашылды. Бір ғана мысал. Қазір ірі қалалар мен облыс орталықтарында тіс емханасының көптігінен аяқ алып жүре алмайсыз. Бұл жақсы ма, жаман ба? Егер әр адам өз денсаулығын күйттеп, шын кәсіби дәрігер таңдауға жүгіне алатынын ойласақ және санның сапаға айналмай тұрмайтынын, ол қолайлы қызмет көрсету бәсекелестігіне жетелейтінін ескерер болсақ, бұл жағымды көрінеді. Ең өткір мәселе, соған қарамастан ауру біткеннің алдын алу, адамдардың өзін-өзі күту жағдайы медициналық білім мен қолжетімді ақпарат болуымен байланысты екені дау туғызбайды. Сондықтан да қоғамда салауаты өмір салтын қалыптастыру аясында жаңа міндеттерді шешуіміз керек. Оны медициналық сауаттылық және өз денсаулығын ойлау жолындағы сауаттылық және мәдениеттілік десек те болады.

Біздің бақытымыздың оннан тоғызы денсаулығымызға байланысты дер болсақ, осы денсаулық мәселесі қазіргі таңда бұқаралық ақпарат құралдарында кеңірек қозғалып жүр. Олай болса бүгінгі диплом жұмысымда денсаулық тақырыбына бекер арналып отырған жоқ. Диплом жұмысымның тақырыбы «Отандық және шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарында денсаулық мәселесінің көтерілуі» деп аталады. Диплом жұмысы кіріспе, негізгі бөлімде екі тараудан және қорытынды бөлімнен тұрады. Негізгі бөлімнің І тарауын «Еліміздегі денсаулық мәселесі баспасөз беттерінде және электронды ақпарат құралдарында қозғалуы», ал ІІ тарау «Шетелдік басылымдарда денсаулық мәселесінің жазылуы» деп аталып отыр.

Тақырыптың өзектілігі: Қазіргі адамдарды «жатыпасарлар» деп те атайды. Бүгінгі адамдардың өмірлік сипаттамасы - көп ойлау және сезімдік жүктеме, отырыс пен қимылсыздық. Ғылыми-техникалық өрлеу қоғамға игілік әкелумен бірге адамдардың өмір сүру дағдысын күнделікті тұрмысын да өзгертіп, бұрынғы қалыптасқан әдет-ғұрыптарын жаңартуда. Екі адамның бірі күнделікті үйренген қимылдардан басқа ешқандай дене жаттықтыру шараларын орындамайды. Бос уақытында теледидардың алдынан шықпайды. Жұмысқа не оқуға көлікпен барады. Тұрмыста да техниканың «кір жуатын машина, шаңсорғыш, т. б» көмегіне жүгінеді. Тіпті киімді, аяқ киімді, тісті тазалайтын электр шеткалары пайда болды. Қысқасы, ғылыми техникалық өрлеу пайдадан зиянға, денсаулықтың жауына айналып барады.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, денешынықтыру, яғни дене мәдениетін дамыту маңызды. Міне осы жағдайларға байланысты Қазақстан Республикасы Салауатты өмір салтын қалыптастыру проблемаларының Ұлттық орталықтары түрлі бағдарламаларды жүзеге асырып жатыр.

Сондай-ақ бүгінде есірткінің, нашақорлықтың таралу мәселесі эпидемия сипатына ие болғаны ешкімге құпия емес. Әрине денсаулық саласында проблемалар жетерлік. Тәуелсіз ел болғанымызға да міне 15 жылдан асып барады. Осы кезең ішінде халқымыз қайта түлеп, жаңа дәуірге қадам басты, көптеген игі өзгерістердің куәсі болды. Әрине бірталай қиыншылықтарды да бастан кешті. Осы аралықта Қазақстанның денсаулық саласындағы өзгерістер, жаңалықтар және олардың БАҚ-ғы көрінісі диплом жұмысына арқау болды.

І Т А Р А У

Мемлекеттегі денсаулық мәселесі ақпарат көздерінде

1. 1. Еліміздегі денсаулық мәселесі баспасөз беттерінде

«Адамның мінез-құлқын жетілдіретін әрекеттер оның өз денесін жетілдіру үшін жасайтын әрекеттеріне ұқсайды. Адам денесінің жетілуі - денсаулығы: егер денің сау болса, онда оны сақтамақ керек, ал егер сау болмаса, онда денді сауықтыру керек. Денсаулыққа белгілі бір мөлшерде сақтанудың арқасында ғана жететін болғандықтан: мөлшермен ішіп-жесең - денің сау болатыны, мөлшермен еңбек етсең - күш қосылатыны сияқты, жақсы мінез-құлық мөлшерлі әрекеттер арқылы келеді»-дейді данышпан Әл-Фараби. Ал А. Шопенгауэр «Денсаулықтың өмірдің қалған барлық игілігінен артықтығы сол - дені-құрсағы сау жаралы ауру корольден анағұрлым бақытты. Біздің бақытымыздың оннан тоғызы денсаулығымызға байланысты» дейді. Қазір дүние жүзінде медицинаның ерен жетістігі жайында жиі айтылады. Сонымен бірге тез айығып кетуі ауыр соғатын созылмалы және емделуі қиынға түсетін сырқат түрлері көбейіп кеткен сияқты.

Адамзат ғасырлар тоғысында денсаулық сақтауда зор табыстарға қол жеткізді. Қазір Жер шарында адамдардың өмір сүру ұзақтығы орта есеппен алғанда 68 жас болып тұр, жекелеген дамыған елдердің көпшілігінде бұл деңгей едәуір көтеріліп, 80 жасқа қадам басты. Ал енді дүние жүзіндегі адамдардың 40 пайызы мекендейтін дамушы мемлекеттерде адамдардың өмір сүру деңгейі әлі де болса 60 жасқа жете қойған жоқ. Көрсеткіш әралуан, оның себебі де әрқилы. Енді мәселенің қойылуы да жаңа көзқарастар туғызуда. Өткен ғасырдың 50-ші жылдары индустриялық қоғамның қарыштап дамуы әлемге көп өзгерістер әкеліп, адамдардың мінез-құлқына тосын нәрселердің сіңісе бастауына қатты әсер етті. Модернизация мен урбанизацияның салдары бар және технологиялық жетістіктерге жіпсіз байлану секілді тұрмыс-тіршілікте адамдардың бір орнында бас алмай, ұзақ уақыт отырып жұмыс істеу дағдысы бой көтерді. Жасына қарамастан, кісілердің жүріп-тұруы сирексіді, тамақтану кестесі бұзылды, темекі шегу жаппай етек алып, адам жүйкесіне залалын тигізетін азық-түліктерді тұтыну және экологияның күрт нашарлауы салдарынан адамдардың жүрек-қан тамырлары, онкологиялық, тыныс жолдары органдарының демікпе сырқаттарына шалдығуы жиілей түскені еш жасырын емес. Әлемнің медик-ғалымдары мұндай ауру түрлерінің кең етек алуының түпкі себеп-салдарын әр елдің әлеуметтік-экономикалық даму деңгейінен деп зерттеу қорытындысын жасап отыр. Бұл, әрине, түпкі бір себебі болса, адамдар өз денсаулығын үнемі қадағалап отырса, өз тағдыры өз қолында екенін және аңғартады. Өркениетті елдер өз тәжірибесінде бұл бағыттың дұрыс екенін талай мәрте дәлелдеп келеді. Құрт ауруы секілді әртүрлі дертке ұрындыратын сырқат түрлерінің алдын алу, сақтандыру шараларын пәрменді ету мақсатты бағдарламаға арқау болса, сол қоғам сөзсіз сауығады. - Мәселен, бұл санатқа қай мемлекеттерді жатқызуға болады? Оның Қазақстандағы шешімі қалай болып жатыр? - Қазір Финляндия, Швеция, Норвегия, АҚШ, Жапония сияқты мемлекеттерде адамдардың орташа өмір сүру жасы 80-ге жетті. Бұл - зор табыс. Әлем ғалымдары осы елдердің медицина саласындағы қол жеткізген тәжірибесіне сүйене келе, дүние жүзінде қоғамдық денсаулық сақтаудың басым бағыттарына таңдау жасап отыр. Атап айтқанда, индустриялық қоғамнан ақпаратты қоғамға өту кезеңінде адамдар өз денсаулықтары үшін жауапкершілікті өздеріне көбірек алады да, мемлекет адамдардың денсаулығы үшін қажетті әлеуметтік жағдайларды ғана жасайды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының “ХХІ ғасырда баршаның денсаулық жетістіктері саясатының негіздері” (1999 ж. ) деп аталатын құжатында адам денсаулығын жақсарту стратегиясы салауатты өмір салтын қалыптастыру ісі және сырқаттың алдын алу бағдарламасы баға жеткісіз құндылықтар деп жазылған. Және осы қағидаттарға иек артуды ұсынады. Біздің елде бұл мәселе мемлекеттік тұрғыдан оң шешілуде. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев халық денсаулығын жақсарту ісінде қамқорлық пен берік ұстанымын әрдайым байқатуда. Халықтың саулығы мемлекет үшін еш нәрсеге айырбасталмайды деген міндетті жан-жақты ұқтырады. 1997 жылы 3 желтоқсанда Үкіметтің қаулысымен Салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелері бойынша ұлттық орталық құрылды. Мұндай мақсаткерлікпен құрылған мекеме ТМД-да ғана емес, Еуропаның бірқатар елдерінде әлі күнге дейін жоқ.

Мемлекет басшысы жаңа орталықтың алдына бірнеше мақсат қойды. Біріншіден, салауатты өмір салтын қалыптастыру бойынша ұлттық саясат бағдарламасын әзірлеу қажет болды. Бұл тың іске мүдделі министрліктер мен мекемелердің, үкіметтік емес ұйымдардың жетекші өкілдері қатысып, белгіленген шешімдерді байсалдылықпен талқылап, оны жүзеге асыруға белсене атсалысты. Екіншіден, халықтың денсаулық сақтау мәселелері жөніндегі білімі мен хабардарлығын арттыру күн тәртібіне шықты. Үшіншіден, бұл мақсатқа байланысты атқарылған жұмыстарды ғылыми тұрғыдан саралау және мониторинг жүргізу қолға алынды. Қазір мұның бәрі іс жүзіне асырылуда.

Алғаш рет Қазақстанда денсаулық сақтау жүйесінде адамдардың ауырмауы, олар сырқаттана қалса, дер кезінде сауықтыру мәселесі бойынша жасалған мемлекеттік бағдарлама өз нәтижесін беруде. Кез келген жаңа істің бастауында әлбетте қиындықтар болмай тұрмайды. Халықтың денсаулығын жақсартуға себі тиетін мұндай қоғамдық іске білек сыбанып кіріскеніміз рас. Ең әуелі салауатты өмір салтын қалыптастыру мемлекеттік мүдде тұрғысынан тиянақталып, оның құрылымдарын аяғынан тік тұрғызуға В. Девятко, С. Сейдуманов секілді білікті ғалым мамандардың бірге іс атқарды/2/. Біз 1998 жылы Елбасының тапсырмасымен бұл мәселе бойынша республикалық бағдарлама әзірленді. Оған еліміздің айтулы ғалым-дәрігерлері, сондай-ақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Еуропа бюросының сарапшылары мен кеңесшілері де шақырылды. Кешенді бағдарламада 2010 жылға дейін халықтың денсаулығын жақсарту және қоғамның бұл мәселедегі бағыт-бағдарын жаңа мазмұндық сипатта шешу көзделді.

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Қызмет көрсетудің табиғаты, оларды топтастыру. Қызмет көрсету нарығы
Өтелмелі қызмет көрсету
Азаматтарға үйде әлеуметтік қызмет көрсетудің шетелдік тәжірибесі
Азаматтық құқықтағы өтелмелі қызмет көрсету
Әлеуметтік қызмет көрсету - әлеуметтік жұмыстың ажырамас бөлігі
Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесі
Балалардың әлеуметтік кызметтері
Аумақтық орталықтардың функциялары
Әлеуметтік медициналық сақтандыру
Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік негіздері
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz