Жер бедері

Мазмұны.

І Кіріспе.

І тарау
1.1. Жер бедері.
1.2. Климаты.
1.3. Табиғат зоналары.

ІІ тарау
2.1. Ішкі сулар.
2.2. Австралияның физикалық.географиялық аймақтарына сипаттама.

ІІІ Қорытынды.

ІҮ Пайдаланылған әдебиеттер.
Кіріспе.
Австралияның байырғы халқы (абориген). 19 ғ-дың аяғында құрлықты түгел қоныстады (саны 250-300 мың адам еді). А-дың ішінде тілі мен нәсілі жөнінен дүние жүзінің басқа халықтарынан оқшау тұрған 500-ден аса тайпа болды. Әр тайпа өзінің ерекше диалектісінде сөйледі. Кезбе аңшы және жеміс-жидек теруші А. 19 ғ-ға дейін алғашқы қауымдық құрылыста өмір сүріп, мезолит дәуіріндегідей тас қаруларды пайдаланды. Тайпа аралық айырбас кеңінен дамыды. Әрбір тайпа территориялық, экономикалық жағынан бірнеше дербес «жергілікті топтарға» бөлінді. 18 ғ-дың аяғында Европадан келген отаршылар А-ды қырып-жойып, ішкі Австралияның құнарсыз аудандарына ығыстырды. Осының салдарынан 1966 ж. А-дың саны 40 мыңға дейін азайды. Бұрынғы тайпалардың қалдықтары негізінен Батыс және Солтүстік Австралияда. Діні – тотемизм, магия. Ұлт Австралияның негізгі халқы. Саны 11,5 млн-нан астам (1966). Австралия – түгелдей Англиядан, Шотландиядан және Ирландиядан қоныс аударғандардың ұрпақтары ағылшын тілінің Австралиялық диалектісінде сөйлейді. Діні – христиан .
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. Ә.Жұмәділов, Х.Қыдырбаев «Қазақстан қорықтары» Алматы 1980.
2. А.Ф. Ковшарь «Заповедникий Казахстана» Алма-ата, Наука КССР 1989.
3. «Заповедники средний Азии и Казахстана» Энциклопедия Іч.
4. А.Ф. Ковшарь, А.А.Иващенко «Заповедник Аксу-Джабагалы» Кайнар 1982.
5. С.Қаженбаев, С. Махмутов «Табиғатты қорғау» А, 1990.
6. В.А Коринская, В.А Щенев «Материктер мен мұхиттар географиясы» Алматы, Рауан 1982.
7. Қ.Карписов, Ә.Бейсенова, М. Қалиев «Қазақстанның физикалық географиясы» Алматы, Рауан 1996.
8. Ә. Бірмағанбетұлы, К. Жүнісқызы «Табиғаттану» Алматы, Рауан 1997.
9. «Қазақстанның Ұлттық Энциклопедиясы» І т
10. В.Власов «Материктер мен мұхиттардың физикалық геграфиясы»
11. Бейсенова Ә «Экология негіздері».
        
        Мазмұны.
І Кіріспе.
І тарау
1.1. Жер бедері.
1.2. Климаты.
1.3. Табиғат зоналары.
ІІ тарау
2.1. Ішкі сулар.
2.2. Австралияның физикалық-географиялық аймақтарына сипаттама.
ІІІ Қорытынды.
ІҮ ... ... ... ... ... 19 ғ-дың аяғында құрлықты түгел
қоныстады (саны 250-300 мың адам еді). ... ... тілі мен ... жөнінен
дүние жүзінің басқа халықтарынан оқшау тұрған 500-ден аса ... ... ... ... ерекше диалектісінде сөйледі. Кезбе аңшы және жеміс-жидек
теруші А. 19 ғ-ға ... ... ... ... өмір сүріп, мезолит
дәуіріндегідей тас қаруларды пайдаланды. Тайпа аралық айырбас ... ... ... территориялық, экономикалық жағынан бірнеше дербес
«жергілікті топтарға» бөлінді. 18 ғ-дың аяғында Европадан ... ... ... ішкі ... ... ... ығыстырды. Осының
салдарынан 1966 ж. А-дың саны 40 мыңға дейін азайды. Бұрынғы ... ... ... және ... Австралияда. Діні – тотемизм,
магия. Ұлт Австралияның негізгі халқы. Саны 11,5 млн-нан ... ...... ... ... және ... ... ұрпақтары ағылшын тілінің ... ... Діні – ... ...... ... біздің планетаның ең кішкентай, ең құрғақ
және халық ең аз қоныстанған материгі. Мұнда біз үшін ... ... көп – ақ: ... ... – жүрген сайын ыстық,оңтүстікке
қарай-суық бола түседі. Мұнда басқа континенттерде кездеспеитін ... ... ... ... толығымен оңтстік жарты шарда
жатыр(латынша austral – ... ... ... ... ұсақ ... бір ғана мемлекет Австралия Одағы орналасқан.Оның
астанасы-Канберра ... ... ... Африканың жағалары сияқты ,
Австралияның жағалары да аз ... ... ... аз: олардың ең
қолайлылары материктің оңтүстік –шығысына ... онда ірі ... ... ... ... ... сызығы көп тілімденген.
Австралияға Үнді мұхиты мен ... ... жылы суы ... жатады .
Температура жағдайлары маржандардың өсуіне ... ... ... ... ... пайда болады.Сондықтан Австралияның солтүстік-
шығыс бөлігін бойлай жағалық сызықтың пішінін ... ... , ... рифі деп аталатын дүние жүзіндегі ең үлкен маржан рифі 2 мың км
–ден астам қашықтыққа созылып ... ашу және ... ... ... ... ... ... бәрінен кейін ашты .Европадан шалғай әрі оқшау
орналасуы оның ашылуына кедергі келтірді ... –ақ ... ... ... ... ... жер бар деп ... .Бұл жерді
голландықтар ашқан . он жетінші ғасырдың ... ... ... ... солтүстік ,батыс және оңтүстік –батыс ... ... ... ... . ... ... білу үшін голландиялық ... ... ... экспедициясының зор маңызы болды .Ол материктің
олтүстік және солтүстік-батыс жағасын зерттеп, 1642ж.кейін ... ... ... ... ... ... ... он сегізінші
ғасырдың екінші жартысында ағылшнның аса көрнекті теңізде жүзушісі және
зерттеушісі Джеймс Кук ... ... ... қараңдар). Кук
зерттеулерінің нәтижесінде оңтүстікте үлкен материктің бар ... ... ... ... шығарылды және Австралияның бұрын жұрттың
ойлағанындай белгісіз ... ... ... емес ,дербес материк
екені дәлелденді.
ХҮІІІ ғасырдың аяғынан бастап Австралияны игеру жұмысы ... ... ... ... қылмыскерлерді жер аударды. Материктің
оңтүстік – шығысында ... ... ... ... сидней қаласы бой
көтерді. Австралияда мал өсіру үшін пайдалануға ... ... ... назарын аударды. Сондықтан материктің ішкі аудандарын
зерттеу европалық қоныс ... ... үшін ... мен ... ... бай ... кен орындарының ашылуына байланысты ХІХ ... ... ... «бақыт іздеушілер» ағылды.Осы кезде Англия
бүкіл материкті өзінің отары деп жарияланды.
Африканың жер бедері ... ... жер ... де ... ... Оның негізінде Австралия платформасы жатыр. Материктің шығысында өте
мүжілген, ежелгі қатпарлы аласа таулар – Үлкен Суайрық жота жатыр. ... өзен ... ... ... тау ... бөледі.Олардың
шыңдары әдетте күмбез тәрізді болып келеді. Таулардың шығыс беткейлері
теңізге тік құлама жасайды, ал ... ... ... ... ... ең биік ... қиыр оңтүстік – шығыста орналасқан. Ол батысқа
қарай төмендеп, шөгінді жыныстардың қалың қабаты жапқан ... ... ... ... бөлігі көтеріңкі
келеді. Материктің батыс бөлігі көтеріңкі келеді. Мұнда биіктігі 400-600м
болатын кең байтақ таулы үстірт бар. ... әр ... ... ... шығып тұрса, баурайын шағыл мен құм басып жатады. Австралия
– сөнбеген вулкандар мен ... мұз басу ... ... бір ... ... даму ... материк көтерілуге, төмен түсуге және жарылуға
ұшыраған. Иілу және жарылу нәтижесінде ... ... ... ... түбіне түсіп кеткен, одан Жаңа Гвинея және Тасмания аралдары
бөлініп шыққан.
Климаты.
Австралияның және көршілес ... ... ... ... ... ... мен ... жақын біршама жылы ... ... ... ... ... және ... ... см2-ге дейінгі күн радиациясының жоғарғы жиынтығымен сипатталады.
Тек 350 оңтүстік ендіктен ... ... ... ... мен ... ... ғана 120 ккал ... кемірек алады. Австралияның климат
жағдайларының қалыптасуында Тынық Мұхит пен оның үстіндегі ... ... ... ... пассатты ауа ағыстары жүйесінің, сондай-ақ қыста
едәуір салқындап, жазда күшті ысып ... ... ... ролі ... ... ... мен ... ерекшелігі бойынша
Австралия 100 оңтүстік ендіктен оңтүстікке қарайғы Африкаға ... ... ... ... ... заңдылықтары да біркелкі болады.
Тынық мұхиттың экваторға жақын ... ... ... ... ... мен ... ... болады. Алайда материктің батысында
атмосфера айналымында елеулі өзгерістер байқалып, ... ... ... ... ... ... экваторлық
қолат және бүкіл пассаттық айналым жүйесі солтүстікке қарай ығысады. Бұл
оңтүстік ... ... ... ... шарға қарай, Азия құрлығы жақта ауа
тасқындары жүйесін жасайды. Солтүстік жарты шар пассатты Азияға жақындаған
сайын ... ... ... қысым аймағына қарай ауытқуға ұшырайды
және оңтүстік шығыс жазығы муссонына ауысады. ... ... ... пассаты
осы себептердің әсерінен солтүстік жарты шарға оңтүстік батыс экваторлық
муссоны түрінле келеді. Ылғалдың негізгі ... бұл ... ... шар ... ... ... шарда жауын-шашын оңтүстік шығыс пассат өз
жолында тауға кездескен жерлерде
ғана жауады. Австралияның ... ... мен ... бұл ... ... Австралияның қиыр оңтүстігі, Тасмания мен жаңа Зеландия
июльде бұл аудандардың барлығына едәуір ... ... ... ... ... ... ... Январьда, Австралия
неғұрлым күшті ысып, Азия салқындаған ... ауа ... ... ... ... ... ... аймағына тек оңтүстік жарты шардан
ғана емес, сондай-ақ солтүстік жарты шардан да ауа ... ... ... ... жердің айналу әсерінен ауытқуға ұшырайды және экваторға таяу
жерде меридиан бағытына ... ... ... ... ... қарай бағыт алып, Австралияның солтүстік бөлігі мен оңтүстік ... ... ... ... ... ... өтеді. Оңтүстік жарты шар
пассаты бар минимумы бойынша ең ... ... ... ... қарай Австралия
үстінде айрықша күшті әсер етеді, әрі Тынық мұхиттың батыс бөлігі мен
Австралияның ... ... тура ... ... ... бағыт алады,
бұл жерлерде мол ылғал қалдырады. Шығыс Австралия тауларынан асып, ... ... ауа ... ... ... ... ... бөліктері мен аралдарында январьда
көп мөлшерде жауын-шашын түседі, ол кезде солтүстік жарты шарда жауын-шашын
мөлшері күрт азаяды. Австралияның оңтүстік ... мен ... ... ... ... ... аймағының және жауын-шашын бермейтін
оңтүстік желдердің ықпалына ұшырайды.
Тасмания мен Жаңа Зеландияның оңтүстігінде қыстағыдай ауа массасының
батысқа ... ... ... ... ... ... ... типті
экватордан едәуір қашықтықта, жыл бойына бірқалыпты болады. Бірақ Австралия
әсіресе оның ішкі бөлітері үшін температураның ... ... ... ... мен ... ... мынадай климаттық белдеулерге енеді.
Шегінде ұқсас аралдар мен Жаңа Гвинея солтүстік
бөлігі жатқан экваторлық белдеуде ... ... ауа ... ... ... және ауа ағыны өрлей түседі. Бұл жауын-шашынның, оның жылдық
қосындысының ... ... және ... ... ... ... Температура жыл бойына өзгермейді дерлік. Теңіз
деңгейінен шамалы биіктіктегі орташа ... ... +24 пен +280 ... ... Биіктеген сайын температура төмендейді, алайда оның
барысы бірқалыпты болып қалады.
Субэкваторлық белдеудің ... ... ... ... ... мен көрші ұсақ аралдар кіреді. Климаты маусымдылығының
айқын білінуімен, әсіресе материкте айқын білінуімен ... ... ... көп мөлшерде жауады. Қысқы кезең құрақ келеді, алайда аралдарда
мол пассатқа қатысты алғанда ық ... тау ... ғана ... ... ... жел жақ ... ... қыста да жауады,
әйткенмен жазбен салыстырғанда оның мөлшері ... ... ... жауын-
шашын мөлшері бұған рельефі қолайлы ықпал жасайтын ... өте ... ... ... ... ... ... ең салқын айдың
орташа температурасы 200 ... ... ... емес ... ... ... ... белдеудегі сияқты соншалықты аз.
Австралиядағы тропикалық белдеу аридтік ... ... ... ... ... белдеудің Шығыс бөлігі, ... мен ... ... ... мен ... ... жыл ... Оңтүстік –Тынық мұқит максимумы мен пассаттық
айналымның батыс аймағының ықпалына ... және ... ... ... ... шығысында жауын-шашын бүкіл жыл бойына мол ... ... ... ... ... қысқа қарағанда
жазда едәуір көп жауады. Бұл жауын-шашын әкелетін оңтүстік –шығыс пассаты
әрекетінің ... ... ... ... ... ... ауытқу амплитудасы Австралияның солтүстігіне қарағанда
анағұрлым көп климатқа сондай-ақ таулы рельефтердің де әсері ... ішкі ... ... бой ына ... ... ... болады және жылдық жауын-шашын қосындысы 250 ... ... 30-40 %-ке тең, ал ... ... ... ... өте ... (соңғысы 35-400 С-қа жетуі мүмкін).
Қыста оңтүстіктен суық ауа ... ... ... суық ... ... ... аяз – 50 С-ге жетеді.
Австралияның қиыр оңтүстігі, Тасманияның солтүстігі мен ... ... ... ... ... ... алабына
енеді. Материктің оңтүстік-батысында жауын-шашын тек қыста жауады дерлік
және оның мөлшері батыстан шығысқа қарай кеми ... ... ... ... ... ықпалыеа ұшырайды. Температура жағдайы әсіресе жазда
өте тұрақсыз. Әдетте оның бұзылыуы солтүстіктен күшті ысыған ауаның кіруіне
байланысты, ол ... ... де асып ... алайда оңтүстіктен жиі-жиі
келетін суық пен ылғалды ... бұл жылы ауа ... ... ... ... ... солтүстігі мен Жаңа
Зеландияда климат бірқалыпты ылғалды, жауын-шашын жазда ең көп жауады; оны
шығыс және ... ... ... теңіз жақтан әкеледі. Қыста
жауын-шашын полярлық ... ... ... ... бұл ... ... ... неғұрлым төмен ... ... ... аяз ... ... болады.
Австралияның оңтүстік жағалауларының орта бөлігі Эйр түбегінің екі
жағынан жауын-шашынды өте аз алады және маусымдық ... ... ... ... онда ... аз мөлшерде
жауады.
Тасманияның оңтүстік бөліктері мен Жаңа Зеландия қоңыржай белдеуге
енеді. Бұл ... ... ... ... ... ... бір ... көзге түседі. Батыс айналымының тұрақты
әсері әсіресе жауын-шашынның батыс ... және ... ... мол ... ... ... Қыстағы аяз -5, 70С-ге ... ... ... өзге ... жаз бен ... ... ... болады.
Австралия жерінің көбі тропиктік (18-300 оңтүстік ендік), солтүстігі
субэкваторлық, оңтүстігі ... ... ... ... ... ... 300 оңтүстік ендікке дейін) тропиктік, теңіздік. Күн
радиациясы үнемі ... ... 590-750 кдж/ ... ... ... ... температура тұрақты болады. Австралия
түгелімен дерлік 20, 280 С жазғы және 12, 200 С ... ... ... Солтүстік Австралияның климаты ыстық болады: жаздың ең
жылы айы ... иен ... ең суық айы июль ... айырмашылығы
шамалы.
Тропиктік ішкі аудандар мен субтропиктік белдеулерде температураның
маусымдық ауытқуы анық байқалады. Январьдың температурасы 400 ... ... ең ... ... ... облыста. Температураның абсолют максимумы
Клонкарриде (Квинсленд) 53,10 С, абсолют ... ... ... -40, -60 С-қа ... Тұрақты аяз (-220 С-қа ... ... ... Альпісінде болады. Австралия жағалауының аз
тілімденуі, құрлықтың батыстан шығысқа қарай созылып ... ... ... ... ... ... ылғалды жерге бөгет жасауы орталық аймақта
климаттың құрғақ болуына әсерін тигізеді. Австралия жерінің 38%-де ... ... ... ... аспайды.
Солтүстік пен оңтүстіктен соғатын ылғалды желге қарсы тұратын
кедергінің ... ... ... ... қуаңшылық болмайды.
Құрлықтың солтүстігі мен шығысындағы 500 мм-ден 2000 мм-ге дейін ... ... ... ... ... ылғалды
муссон, ал шығысына Шығыс Австралия жылы ... ... ... ... ауаны Тынық мұхиттан соғатын пассаттар әкеледі. Жауын-шашынның ең
көп жері – Кэрнс қаласының маңы ... ... ... ... ... ... ... күрт азайып, батыс жағалауында 250 мм
шамасында ғана болады.
Австралияда ... ... ... ... Оның ... –іне ғана жауын –шашын жекілікті немесе мол түседі. Австралия – ... ... су ... ... жатқан шағын материк. Ол неліктен ең
құрғақ материк болады? Бұл ең алдымен материктің ...... ... ... енді ... ... оны дәл ... Оңтүстік тропик кесіп өтеді, демек, материктің көп ... ... ... белдеуі басым болады. Бұл ... ... ... ... мен ... – шашынсыз, бұлтсыз ауа райы басым ... ... ... алып ... ... ... ... температура жоғары, ал жауын – шашын әлдеқайда аз
түседі. Оның ... ... ... ... ... едәуір созылып
жатқандықтан, континенттік ауа ... ... – ақ ... ... биіктігі де шамалы.
Материкте жауын – шашын қалай бөлінеді және оны ... ... ... ... с у б э к в а т о р л ы қ к л и м а т т ы қ ... л д е у – д е жатыр. Жазда (желтоқсан – ақпан) бұл ... ... ауа ... мол жауын – шашын әкеледі. Қыста (маусым – ... ауа ... бір ... ... ... ... ... – шашын аз түседі.
Т р о п и к т і к б е л д е у д і ң ... ... ал ... ...... аймақтар қалыптасады. Үлкен Суайрық жотаның ... жыл бойы ... ... ... теңіздік ауа массаларының
ықпалында болады. Мұхиттың жылы ағысының әсерімен ... ... ... түседі.Сондықтан тау беткейлерінде жауын – шашын мол ... ішкі ... ... ... ... ... келеді, оларда
жыл бойы жауын – шашын аз түседі.
Африканың табиғат зоналарының орналасуындағы сияқты, ... ... ... да ... ... ... ... секілді, Австралияда да саванналар мен шөлдер зонасы кең алқапты
алып жатады. Материктің орталық және ... ... ... ... орналасқан. Бұл зонаны солтүстігінен, ... ... және ... саванналар қоршап жатады.
Органикалық дүниесінің ерекшеліктері. ... ... ... Жер ... ... ... және ... материктерде жойылып
кеткен түрлерге жақын көптеген өсімдіктер мен жануарлар сақталған орасан
зор қорық жасағандай. Мұның мәнісі: ... мен оның ... ... ... өте ... бөлініп кеткен және олардың органикалық
дүниесі ұзақ уақыт бойы оқшау дамыған. Материктегі ... ... - ке ... ... ... ғана ... Оларға өте алуан түрлі
болып ... ... ... ... ... ... ... басқа материктерде кездеспейтін жапырақсыз, жіп
тәрізді бұтақтар бар казуариндер өседі. Көшпелі құм ... мен ... ... ... жоқ деуге болады. Африкаға қарама-қарсы,
Австралияда оазистер жоқ, бірақ оның ... ... ... ... ... ... Алып ... бойы 3м-ге жетеді. Бойы 30см
болатын қортық кенгуру де бар. Мұнда ... ... ... ... ... ... қалталы аю коаланы кездестіруге болады.
Ол ағаштардың басында ... аз ... ... ... ... ... өте сирек кездесетін жыртқыш-қалталы пері сақталған.
Терісіне бола жаппай қырып-жоюға душар ... ірі ... ... қазір сирек кездеседі. Құстар дүниесі де өте бай және ... ... бұл ... ... Азиядан келген деп жорамалдайды.
Бұрын материктің бүкіл халқын байырғы тұрғындар құрайтын. Олар Австралияның
табиғат жағдайлары адамның ... үшін ... ... болып табылатын
оңтүстік-шығысына орналасқан. Материкке европалықтар келгеннен кейін және
қой шаруашылығының дамуына байланысты байырғы тұрғындарды ... ...... ... ығыстырып, оларды аштан өлуге душар
еткен. Оның үстіне европалықтар ... ... ... ... ... ... құдықтағы суды уландырған. Осындай айуандықтың
нәтижесінде бүкіл тасманиялықтар құрып біткен. Ал ... ... саны күрт ... ... Австралия аборигендердің саны бар болғаны
50 мыңға жуық адам болып ... ... ... аудандарда орналасқан
резервацияларда (байырғы тұрғындарды ... ... ... ... ... тұрады. Аборигендердің бір бөлігі
фермаларда мардымсыз ақы үшін бақташы және жұмысшы ретінде ... ... ... Басқалары әлі де жартылай кезбе ... мен ... ... ... ... ... ... және білімді
адамдар бар. Өздігінен суретші болған Наматжирдің картиналары бүкіл ... ... ... ... ... ... бор дәуірінен бері
жеке дара дамып келеді. Сондықтан оның өсімдік ... ... ... ... ... түрлерінің 75%-і эндемиктер,
Австралия биогеографиялық аймағына ... ... ... мәңгі жасыл, оңтүстік-шығысы мен оңтүстік-батысында
тропикке таяу эвкалипт ормандары өседі. Құрлықтың ортасына қарай, климаттың
континенттігі ... ... ... ... ... ... ... эикалипт орманына, селдір орманға, саваннаға айналады. Австралияның
орталық құрғақ бөлігінде бұталы ... ... көп ... ... ... тоғайлар, шөлдерінде астық тұқымдастар өседі.
Өсімдік қорларының ішінде саванналар мен шөлейттегі табиғи жайылымдардың
маңызы зор. Ағашы кесуге ... ... ... ... 2%-і ... ... қатты,шірімейтін сүрек және бағалы май ... ... ... ... ... ... ерекшелігі бұл құрлықты
Австралия биогеографиялық аймағы етіп өз алдына жеке бөліп ... ... ... бергі және эндемик жануарлар көп, ал басқа құрлықтарда
кездеспейтін тұяқтылар, жыртқыштар ( шеттен ... ... ... ... ... ... жоқ. Мезозой мен неоген дәуіріне тән жануарлардың бірнеше
түрі сақталған. Оның ішінде қалталы ... ... ... ... жұмыртқа салатын бір өзекті сүт қоректілер, үйректұмсық пен ... ... ... ... ... ... ... тотылар(мысалы, ақ және қара какаду), қара қу т.б мекендейді.
Балықтардан ежелгі триас ... бері ... келе ... қос ... бар. Аңды тым көп ... және ... аймақтарды шаруашылыққа
қалай болса солай игере ... ... ... ... құрып кеткен. Шеттен әкелінген үй қоянының көп өсуі жайылымның
азаюына және қалталы жануарлар санының
кемуіне ... ... ... ... ... ... қалталы қасқыр мен вомбаттардың кейбір тұқымдары мүлдем
жойылуға таяу.
Табиғи ... ... ... үш ... бөлінеді: суы тапшы,
табиғаты негізінен тропиктік шөл және шөлейт ... ... ... ...... ... ... географиялық зоналылығы анық
байқалатын, ішкі аудандарына қарай климаттың ... арта ... мен ... ... бірте-бірте шөлейт пен шөлге айналатын Орталық
ойпат – аккумулияциялық ойпатты жазық, таулы ... ... ... ... су айырығы әрі климаттық шекара – Үлкен Суайырық жота.
Австралия биогеография аймағы – зоологиялық және ... ... ... ... оған ... ... Жаңа Гвинея, Соломон, Бисмарк аралдары, Кіші Зонд, Жаңа Зеландия,
Меланезия, ... ... ... аралдарының біраз бөліктері,
өсімдік географиясы ... тек ... мен ... ... ... ... мен ... дүниесінің айырмашылығында. Австралия
биогеография аймағының бір ерекшелігі: мұнда тек осы ... ғана тән ... ... ... ... мен ... көп. Мысалы, мезозой
дәуірінде, Австралия Азиямен тұтасып жатқан кезде Австралияға өткен төменгі
сатыдағы сүт ... бір ... және ... ... бар. ... ... ... нәтижесінде оның жануарлары мен өсімдіктеріне
жер шарының басқа жануарлары мен ... ... ... тимегендіктен,
бұлар өз алдына дами берген. Австралияның биография аймағында 12 000- ... ... түрі ... оның 9100 түрі тек осы ... ғана ... филлиодтық қараған, казуариндер т.б. өсімдіктер ... ... ... ... ... өсімдіктері бірыңғай емес.
Құрлықтың орталық ... ... ... ... шөлді аймақтарында тікенді, астық тұқымдас өсімдіктер, шығысы
мен батысында қатты жапырақты бұталар, солтүстігінде, ... ... ... мен ... ... саванна ормандары бар. Бұл
аймақтың субтропик және субантарктика ормандарында ... 100 ... ... ғана ... папоротниктер, саговниктер т,б реликт
ағаштар кездеседі. Австралиялық ... ... ... ... қоректілерден қалталы жануарлар өте көп өскен. Олардың ... түрі бар ... ... ... қалталы қасқыр, қалталы
сусар, насиком ... ... ... ... ... ... қалталылардан кузу, коала (қалталы аю), тұяқты жануарлардан ірі
кенгуру тіршілік етеді. Бұлардан басқа тек осы ... тән ... сүт ... - ... ... және ... екі түрі бар.
Австралияның биографиялық аймағыдна кездесетін 670 құс ... 450- ... ... ... қазуарлар, эму, әсем құстар, жұмсақ құстары,
лира – құйрықтылар, какаду, үкі тотылар, кептерлер, қара аққу т.б. ... ... ... ... ... тек ... аяғымен
ғана жылдам жүгіретін жалпақ тұмсық кесіртке – хламидозаурус және денесін
тікен қаптаған, бірақ ... ... ... ... ... ... ... бар. Балықтардан ертедегі триас дәуірінен өзгермей келген
өкпелі балық – цератод ... ... ... да осы ... тән
жылтырауық қоңыздар, көбелектер көп. Австралия биогеография аймағының әр
жерінің ландшафтары мен ауа райы жағынан ... бар, ... ... ... Жаңа ... ... ... болып, 5 биогеографиялық
тармаққа бөлінеді.
Ішкі сулары.
Австралиядағы және оған жақын аралдардағы ағыс ерекшеліктерін
төмендегідей ... ... ... Австралия, Тасмания, Жаңа Гвинея
өзендерінің ағыс көлемі 1600 км3 – ге тең, ... 184 мм, ... сәл көп. ... жеке ... көлемі не бары 350 км3, ағын
қалыңдығы не бары 46 мм ... яғни ... ... ... ... есе аз. Бұл ... үлкен бөлігінде жауын – шашынның
аз түсетіндігіне және оның алабында биік ... мен ... ... ағын аймағына Австралияның беткі бөлігінің 60% - і жатады.
Шамамен территорияның 10% - і ... ... ... ... Үнді ... ... Материктің басты суайрығы – Үлкен Суайрық жотасы, ... ... ірі және суы мол ... ағып ... Бұл ... ... ... ғана толығады дерлік.
Жотаның шығыс баурайының қысқа және тік келуі ... ... мен ... теңізі жақтарына қарай ағысы күшті, қысқа өзендер
бұралаңдап ағады. Азды – көпті біркелкі су ала ... олар ... ... мол және жазғы максимумдары айқын байқалатын өзендері болып табылады.
Жоталарды кесіп өтіп кейбір өзендер шоңғалдар мен ... ... ... ... (Фицрой, Бердекин, Хаантер) ұзындықтары бірнеше жүздеген
километр. Оларлдың кейбіреулерінің төменгі ағысынан 100 км және одан да ... кеме ... ... мұхит кемелерінің жүзуіне де қолайлы.
Сондай-ақ Арафур және Тимор теңіздеріне құятын солтүстік Австралия
өзендерінің де суы мол. ... ... ... ... ... ... ағып ... Алайда Австралияның
солтүстігіндегі өзендер режимі жаз бен қыста жауын-шашын түсуінде ... ... ... ... ... әр кез ... бола
бермейді. Олардың суы көбейіп, жазғы муссондық жаңбырлар кезінде арнасынан
жиі-жиі асып ... Қыс ... бұл баяу ... ... су ... ... кей ... кеуіп қалады. Солтүстіктің неғұрлым ірі өзендері ... ... мен ... ... ... км ... ағысы кеме жүзуге
қолайлы.
Сондай-ақ тұрақты су ағыстары материктің ... да ... ... ... режимі өте тұрақсыз ... және ... ... ... ... ... бірнеше таяз лайлы су қоймаларына
айналады.
Австралияның шөлді және шөлейт ішкі ... ... су ... ... онда ... дәуір жағдайында қалыптасқан, бұрынғы өріс алған
су жүйелерінің қалдығы ... ... ... арна тармақтары бар. Бұл
құрғақ ... суға ... ... өте ... ... толығады. Мұндай
дүркіндік су ағыстары Австралияда крик деген атаумен мәлім. Олар ... ... ... бара ... ... Эйр ... қарай бағыт алған
жақта өте көп.
Налларбордың ... ... ... ... су ... да болмайды,
алайда Үлкен Австралиялық шығанағына қарай ағатын жер асты су жүйесі бар.
Австралияның ірі өзен жүйесі – Мурей (Марри) – ... ... ... ... ... ... ағып шығып оңтүстік ойпатта қосылады. Мурей
Дарлингтен қысқа болуына ... бұл ... ... өзен ... ... Дарлингке қарағанда су анағұрлым мол болады. Муррейдің
ұзындығы 2570 км, Дарлингтің ұзындығы 2830 км. Бұл өзендер басейннің
ауданы 1072 мың км2, ... ... ... ... Муррейдің орташа шығыны
– 270 м3 с-ден төмен. Муррейдің ... ірі ... ... ... 1690 ... мен Дарлинг жүйесіне кіретін бүкіл өзендердің режимі өте-мөте
әртүрлі болады. Олардың суы негізінен жауын-шашын ... және ... ... ... ... қар есебінен толығады. Сондықтан
су шығынының ең көбі жазда Муррей мен Дарлингтің деңгейі көтеріліп, олар
ойпаң ... ... ... ... су басу ... ... болады.
Сөйтіп өзендер кесек материалдардың есепсіз көп мөлшерін алып кетіп, өзен
арнасын бітеп тастайды, бұл ... бас ... ... жиі ... ... ... алабында бұралаңды ағып көптеген тармақтар
құрады. Муррей мен Маррамбиджи өзендері аралығындағы ... ... ... ... ... ... ... қиылысады, жазғы тасқын
кезінде олар су астында қалады.
Қысқы құрғақ кезеңзерде Муррей бассейні ... ... ... ... ... ... төмендейді, бірақ, әдетте бүкіл өн ... су ... ... Тек ең ... ... ... Муррейдің
жоғарғы ағысының жекелеген учаскелері толығымен кеуіп қалады.
Муррей – Дарлинг өзендері жүйесінің шаруашылықтың ... ... ... ... ... құнарлы, бірақ ойпаттың қуаң жерлерін суаруға
пайдаланады. Осы мақсатпен ірі су ... ... ... ... кеме ... ... ... аккумуляциялық әрекетін күшейте
түседі, мәселен, Муррей сағасында сынақ ... ... ... онда ... ... де ... жүзе ... болып отыр.
Өзеннің өзі Ольбери қаласына дейін кеме жүзуге ... ... ... кемелер жүзе алады.
Австралияда көл көп, бірақ көп ... ... ... жоқ және ... Ал олардың көпшілігі жаңбырдан кейін ғана сумен толығады.
Материктің ең ірі көлі Эйр Орталық жазықтықта жатыр. Оның ... ... 12 метр ... Көл қазан шұңқыры кең байтақ аймақтың ағын
орталығы болып табылады және уақытша су ...... ... Эйр т.б) ... ... қабылдап алады. Көл таяз, ... оның ... мен ... ... ... жауын-шашынға байланысты
өзгеріп отырады. Жауын кезінде криктер таудан өзенге көп су әкеледі, сөйтіп
ол суға толығады. Неғұрлым ылғал жылдары Эйр ... ... 15 мың км2 ... ... көп ... созылатын құрғақ кезеңдерде судың ... ... көл суы ... және олар ... ... ... учаскілер арқылы жалғасқан, таяз су қоймаларына бөлініп кетеді.
Ағынсыз тұзды көлдердің үлкен тобы материктің оңтүстігінде жатыр. ... ... Фром т.б. ... ... ... ... жекелеген су
қоймаларына бөлінеді және күшті жаңбырдан кейін ... ... ... ... ... ... ... таулы үстіртінде ағынсыз көлдер көп. Олар суға нөсер
жаңбырдан кейін ғана толады, ал ... көп ... ... ... сортаң жер
болып жатады.
Австралияның жер үсті су қоймалары ресурстары халықтың ... ... үшін ... оның ... ... су ... ... келеді. Бірақ Австралияда жер асты артезиан
суларының үлкен қоры бар. Материкте фундамент синеклизіне ... ... ... бассейндері зерттеліп, ... ... ... ... ... суландырылады. Күшті минералдануына
байланысты олар ауыз су ... және ... ... үшін пайдалануға
жарамсыз. Үлкен Артезиан Бассейні деп аталатын ... ... ең ... ... шығанағынан Дарлинг бассейніне дейін созылып жатыр.
Жалпы алғанда Австралияда 6500-ге жуық артезиан құдықтары бар.
Бұл ... ... ... Австралияның солтүстік үш түбегі
- Кимберли, Арнемленд және ішінара Кейп-Йорк, сондай-ақ оған ... ... ... ... ... Оның ... шекарасы шамамен 18
және 200 солтүстік ендік арасымен ... ... бұл ... ... жоқ, оңтүстік аймақтарға ауысу климаттың, сонымен бірге
ландшафтарының бүкіл ... ... ... ... ... ... ... күшті ыдыраған. Жағалауға
Карпентария, Ван-Димен, Жозеф-Бонапарт, Кинг және ... да ... ... ... ... ... ... шегінде жатыр және ірі
ұсақ аралдармен молыға түскен, кейбір ... ... ... ... аймақ дерлік шөгінді жамылғы платформа шегінде жатып, әсіресе
синеклиз ... ... ... ... Австралия қойнауы қара түсті және сирек ... бай; ... ... ... ... ... ... аралында; мыс, уран және полиметалл Арнемленд және ... ... ... шығанағының жағалауында өндіріледі.
Аймақ климатының басты белгісі – жауын-шашынның маусымдық бөлінуі.
Солтүстік Австралияның табиғат байлығы өте көп. Оның ... ... ... ... үшін ең ... климат деп есептеуге
болады; қойнауында пайдалы қазбалардың үлкен қоры барн. Бай ... ... ... ... ... Сонымен бірге бұл халқы өте сирек
ең аз ... ... ... ... ... ... ... жерлер
мен аймақтың бірі. Халқы пайдалы қазбалар өндірілетін жерлер мен ... ... ... ... ... шоғырланған.
Батыс Австралияның таулы үстірттері мен ... ... ... ... ... ... шектеседі. Солтүстік
батысы мен ... Үнді ... ... ... Табиғат
жағдайлары бойынша оны Сахарамен салыстыруға болады.
Аймақтың үлкен бөлігін батысында докембрийлық кристалл ... ... ... ... палеозой құмдарынан қалыптасқан Батыс-
Австралия таулы үстірті алып жатыр. Оның ... ... 400-600 ... мен ... таулы үстіртке Үнді мұхиты жатқан ойпатты
жазықтықтар алып жатыр. Оңтүстігінде беті әктен ... ... ... 100-150 ... ... ... үзілетін Налларбор жазығы шектеледі.
Ол карст құбылыстарының кең таралуымен ерекшеленеді. Оның ... ... ... шұңқыр болып мүжілген тұстары тіршіліксіз дерлік шөп болып
табылады. Батысы мен ... ... ... құмнан түзілген
жағалаудың төбелі жазығымен шектеседі. Оның ойпатты жағалауын терең
шығанақтар ... ... ... ... құм ... мен бірқатар құм төбелер
созылады.
Шығысында Орталық жазықпен шекарада граниттер мен төменгі ... ... ... ... ... арал ... ... Оңтүстік массиві – Масгрейв Вудрофф (1440м) шыңымен бірге ең биік
массив. ... ... ... ... ол енді опырықпен
(авлакогенмен) бөлінген. Шұғыл континентті құрғақ климат ... ... бұл ... тік ... ... ... ... және уақытша
су ағындарының терең шатқалдары бар рельефінің үшкір формасына ие болды.
Үгілу нәтижесінде ... ... мен ... ... алып шар ... ... ... формадағы тау жұрнақтары сомдалды. ... мен ... ... ... мен ... толы.
Батыс Австралия таулы үстіртінде құмның қызыл түсіне байланысты өзгеше
түрі бар құм шөлдер таралған, биіктігі бірнеше ондаған метрге жететін ... де ... ... ... шөлі мен ... құмды шөл үлкен
ауданды алып жатыр. Құм алқаптары ... ... мен ... ойыстардың бойымен созыла түседі.
Таулы үстірттің батыс бөлігі орталық ... ... ... ... Оның бетіне докембрийлық кристалл жыныстапры шығып жатыр.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... өткен өркеш
жоталар көрінеді, олардың арасынан Хамерсли массиві 1226 метр биіктікке
дейін көтеріліп тұр. ... ... ... ... және ... ... жазықтар сынық материалдарға толы жекелеген ойыстары немесе кеуіп
қалған көлдерімен созыла түседі.
Аймақтың бүкіл ... ... ... кен ... ... және оны ... ... алынуда. Әсіресе алтын өндіретін ірі
аудан,
сондай-ақ жуырда ашылған никель кені оңтүстікте ... ... ... ... тауында темір, марганец, қалайы өндіріледі.
Территориясының үлкен бөлігінің климаты шұғыл континентті, тек жағалау
алқабының батысында климаты континенттігі бәсеңдеп, мұхиттық климатқа ұқсай
береді.
Қыста ... ... +12, +180 С ... ... ... ... ауытқуы 30-400 С-қа жетеді. Кейде күн
сәулесінің түсуіне ғана байланысты ... ... ... суық ... енуіне байланысты суық түседі.
Жазы ыстық орташа температурасы +320 С-қа және ең жоғары температурасы
+50 0 С-қа дейін. Солтүстігінде жаз ... ... ... ... ... мен ... жауын-шашын қыс уақыттарында жауады.
Жауын-шашын барлық жерде өте бірқалыпты емес, оның жылдық қосындысы
тым аз. ... ... ... ... ... үлкен бөлігінде 150
мм-ден кем жауады, тек аймақтың шет ... бұл ... 300 ... дейін
көбейеді. 300-ден 500 мм-ге дейінгі ... тау ... ... ... өйткені пассат орографиялық жауын туғызады.
Бүкіл Батыс Австралия суға өте тапшы. Тек оның шеткі бөлігінің жоталы
массивтерінің неғұрлым ылғалды ... ... ... суға толатын
арналардың тығыз жүйесі тарамдалып жатыр. Жылдың көп уақытында арна ... ... ... ... шет ... да қуаңшылық жылына 300 күнге
дейін созылады. Жаңбыр кездейсоқ және ... әр жыл ... ... нағыз құрғақ орталық бөліктерде криктер де жоқ, оның есесіне
бүкіл ... ... әр ... бар. Олар әсіресе оңтүстік-батыста көп.
Тасмания аралы оңтүстік жарты шардың субтропиктік және ... ... ... ... ... ... Оның ауданы
67,9 мың км2. Материктен ол ені 224 км Басс шығанағымен бөлінген. Тасмания
мыс рудасына, темірге, ... ... ... пен ... сондай-ақ
алтын мен күміске бай. Шөгінді қабаттарында тас ... кені бар. ... ... кен орны ... Аралдың үлкен бөлігін терең ... ... ... ... ... 600 ... жуық ... үстірттер
алып жатыр. Солтүстігінде үстірт 1500 метрге ... ... ... мұз басу іздері байқалады. Барлық жерде ... ... ... ... келе ... ... дифференциалануы ерекшелігі
бойынша Оңтүстік Америкаға жақын: платформалық құрылымы мен ... ... ... ... келуі зоналық-климаттық жағдайларының
табиғат айырмашылықтарын қалыптастыруда үлкен роль ... ... ... ... ... асимметриясы, материктің шығысы мен
оңтүстік шығысындағы тау тосқауылының ... ... ... ... және ... кіші бөлігі аралығының климаты мен рельефінде үлкен
қарама-қайшылық жасайды. Бүтіндей алғанда Австралияда материктің шығысы мен
солтүстігінен орталық және ... ... ... табиғат жағдайларының
өзгеруі байқалады. Материк шегі төмендегідей аймақтарға бөлінеді: Солтүстік
Австралияның ыстық, жазғы жауын-шашынды жазық платформасы, ыстық, ... ... ... ... ... таулы жазықтығы біршама ... ... ... ... ... ... тропиктік таулы үстірт пен Батыс Австралия таулары.
Тынық мұхиттың бір-бірінен пайда болуы және Австралияға қатысы жағынан
түрліше орын алып жатқан мұхиттың ... ... ... тобы да,
сондай-ақ айқын бөлінетін табиғат региондарын түзейді.
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ... А.Ф. Ковшарь «Заповедникий Казахстана» Алма-ата, Наука КССР 1989.
3. «Заповедники средний Азии и ... ... ... А.Ф. Ковшарь, А.А.Иващенко «Заповедник Аксу-Джабагалы» Кайнар 1982.
5. С.Қаженбаев, С. Махмутов «Табиғатты қорғау» А, ... В.А ... В.А ... ... мен ... географиясы» Алматы,
Рауан 1982.
7. Қ.Карписов, Ә.Бейсенова, М. ... ... ... ... ... 1996.
8. Ә. Бірмағанбетұлы, К. Жүнісқызы «Табиғаттану» Алматы, Рауан 1997.
9. «Қазақстанның Ұлттық Энциклопедиясы» І т
10. В.Власов «Материктер мен ... ... ... ... Ә «Экология негіздері».

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геологиялық құрылысы мен жер бедері19 бет
Европаның жер бедері мен пайдалы қазбалары33 бет
Еуразияның жер бедері3 бет
Жер бетінің бедері26 бет
Тоңдық жер бедерінің қалыптасуы мен дамуы17 бет
Қазақстан Республикасы, жер бедері, геологиялық құрылымы, кен байлығы16 бет
Қазақстанның жер бедері14 бет
Қызылорда қаласының антропоген жер бедерінің қалыптасуы және оның аудандастырылуы60 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
«Жамбыл» ЖШС жері егістік алқаптарының пішіні және көлемін қайта орналастыруын анықтау60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь