Азаматтық іс жүргізудегі тараптар


Жоспар:

1. Азаматтық процестегі тараптар түсінігі
2. Тараптардың азаматтық іс жүргізу құқықтары мен міндеттері
3. Іс жүргізуге тең қатысушылық және оның түрлері
4. Іс жүргізу құқық мирасқорлығы
5. Азаматтық процесте тиісті және тиісті емес тараптар

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Азаматтық іс жүргізудегі тараптар

Жоспар:

1. Азаматтық процестегі тараптар түсінігі
2. Тараптардың азаматтық іс жүргізу құқықтары мен міндеттері
3. Іс жүргізуге тең қатысушылық және оның түрлері
4. Іс жүргізу құқық мирасқорлығы
5. Азаматтық процесте тиісті және тиісті емес тараптар

Азаматтық процестегі тараптар түсінігі

Азаматтық іс жүргізудегі тараптар іске қатысушы тұлғалар қатарына жатады.
(АІЖК-нің 44-бабы). Жеке тұлға болсын, заңды тұлға болсын (кәсіпорын,
мекеме, ұйымдар) өздеріне келтірілген зиянды сот арқылы өндіріп алуға
хақысы бар.

Тараптар – сотта субьективтік құқықтары немесе заңмен қорғалатын жеке
мүддесі туралы даулары қаралып және шешілуге тиіс іске қатысушы тұлғалар.

Тараптар деп талап қоюшы мен жауапкерді атайды. Талап қоюшы мен жауапкер
ретінде жеке тұлғалар (ҚР-ның азаматы, шетел азаматы және азаматтығы жоқ
адам) мен заңды тұлғалар (мекемелер, ұйымдар және кәсіпорындар) болып
табылады.

Талап қоюшы – сотқа талап арыз беру арқылы өзінің субьективтік құқықтары
мен заңмен қорғалатын мүддесін қорғаушы тұлға.Қазіргі азаматтық іс жүргізу
заңында талап қоюшының азаматтық процеске қатысуының 2 негізі көрсетіледі:1-
ден, талап қоюшы өз мүдделері және құқықтарын көздеп талап қою арқылы
қатысады;2-ден, басқа тұлғалардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен
қорғалатын мүдделерін қорғау үшін сотқа жүгінеді. Бірінші жағдайда талап
қоюшы іс жүргізуін өзі бастайды, ал екінші жағдайда ол іске қатысуға соттан
рұқсат сұрайды.

Жауапкер – талап қоюшының талабы бойынша сот алдында жауап беретін тұлға.
Талап қоюшының айтуынша жауапкер оның субьективтік құқығын немесе заңмен
қорғалатын мүддесін бұзып не дауға салып отыр. Талап қоюшы мен жауапкер –
сотта қаралуға жататын даулы құқық қатынасының немесе заңмен қорғалатын
мүдденің субьектілері.

Азаматтық іс жүргізуде тараптар ретінде қатысушы үшін азаматтық іс жүргізу
құқық қабілеттілігі (АІЖК-нің 45-бабы) болуы тиіс, ал сотта өзінің іс
жүргізу құқықтарын жүзеге асыру үшін азаматтық іс жүргізу құқықтарын жүзеге
асыру үшін азаматтық іс жүргізу әрекет қабілеттілігі (АІЖК-нің 46-бабы)
қажет.

Азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттігі – азаматтық іс жүргізу құқықтары мен
міндеттеріне ие болу қабілеттілігі, материалдық құқық субьектілері болып
табылатын барлық азаматтар мен ұйымдар үшін бірдей дәрежеде танылады.
Азаматтарға азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттері туғаннан беріліп,
өлгенде ғана тоқтатылады.

Азаматтық іс жүргізу әрекет қабілеттілігі – сотта құқықтарын өз іс-
әрекетімен жүзеге асыру және міндеттерін орындау, іс жүргізуді өкілге
тапсыру қабілеттігі. Заңды тұлғаның азаматтықіс жүргізу құқық қабілеттігі
мен әрекет қабілеттігі мемлекеттік тіркеуден өткен кезде және оны
куәландыратын сәйкесті құжат болғанда басталады. Азаматтардың іс жүргізу
әрекет қабілеттілігі толық көлемде 18 жасқа толғаннан кейін ғана басталады.
16 жасқа толған ата-анасының рұқсатымен үйленген немесе шарт бойынша
кәсіпкерлік іс-әрекетпен айналысатын болса оны толық ааматтық іс жүргізу
әрекет қабілеті бар деп танимыз. 14-18 жасқа дейінгі кәмелетке
толмағандардың, сондай-ақ әрекет қабілеті шектеулі деп танылған
азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін
сотта олардың ата-аналары немесе өзге де заңды өкілдері қорғайды, алайда,
сот мұндай істерге кәмелетке толмағандардың немесе әркет қаббілеті шектеулі
деп танылған азаматтардың өздерін тартуға міндетті.

Тараптардың азаматтық іс жүргізу құқықтары мен міндеттері

ҚР АІЖК-і 48-бабының 5-бөлігіне сәйкес: тараптар іс жүргізу құқықтарын тең
пайдаланады және бірдей іс жүргізу міндетін мойнына алады деген.

Тараптардың азаматтық іс жүргізу құқықтарын: жалпы және арнайы деп бөліп
қарастырса болады. Жалпы – бұл тараптардан басқа да іске қатысушы
тұлғаларға тән құқықтар: іс материалдарымен танысуға, олардан үзінділер
жазып алуға және көшірмелер түсіруге, қарслықтарын мәлімдеуге, дәлелдеме
табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға және т.б. (ҚР АІЖК-нің 47-бабы).
Арнайы – ҚР АІЖК-нің 32, 49, 50, 156, 158 және т.б. баптарында көзделген.
Мысалы, талап қоюшы талаптың негіздемесін немесе нысанасын өзгертуге, талап
қою талабының мөлшерін ұлғайтуға не азайтуға немесе талап қоюдан бас
тартуға құқылы. Жауапкер талап қоюды толық не жартылай тануға, немесе
талаптан бас тартуға құқылы.

Тараптардың азаматтық іс жүргізу міндеттерін: жалпы және арнайы деп бөлініп
қарастрса болады. Жалпы – тараптар өздеріне берілген барлық іс жүргізу
құқықтарын адал пайдалануға,сот отырысындағы тәртіпті сақтау, сотта
төрағалық етушінің қаулыларына бағынуға тиіс. Арнайы – ол азаматтық іс
жүргізудің сатыларына және нақты іс жүргізу әрекеттердің мінезіне
байланысты. Осылай, талап қоюшы сотқа өзі ұсынған талап арыында міндетті
түрде заңда көрсетілген мәліметтер бар болу керек (ҚР АІЖК-нің 150-бабы);
әр тарап (талап қоюшы мен жауапкер) өзінің талаптарының және
қарсылықтарының негізі ретінде сілтеме жасайтын мән-жайларды дәлелдеуі тиіс
(ҚР АІЖК-нің 65-бабы).

Іс жүргізуге тең қатысушылық және оның түрлері

Іс жүргізуге тең қатысушылық – бұл бірден азаматтық процесте талап қоюшы не
жауапкер жағында немесе екі тараптар (талап қоюшы мен жауапкер) жағынан бір-
біріне мүдделері қайшы келмейтін бірнеше тұлғалардың қатысуы.

ҚР АІЖК-нің 50-бабында: Талапты бірнеше талап қоюшы бірлесіп қоюы немесе
оның бірнеше жауапкерге қойылуы мүмкін. Талап қоюшылардың немесе
жауапкердің әрқайсысы екінші тарапқа қатысты процесте дербес болады.
Тараптар (талап қоюшы мен жауапкер) іс жүргізуді тиісінше тең талап
қоюшылардың немесе тең жауапкерлердің біреуіне тапсыра алады.

Егер іске бірнеше талап қоюшының қатысуы болса, онда ол тең талап қоюшылар
деп аталады.

Егер іске бірнеше жауапкердің қатысу болса, онда олар тең талап қоюшылар
деп аталады.

Егер іске бірнеше жауапкердің қатысуы болса, онда олар тең жауапкерлер деп
аталады.

Теория жүзінде бірігіп қатысушылықты екі мағынада қарастырады:

1 – процессуалдық-құқықтық мағынада.

2-материалдық-құқықтық мағынада.

Процессуалдық-құқықтық мағынада ол 3 түрге бөлініп қаралуы мүмкін:

1-ші түрі – белсенді бірігіп ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар ұғымы
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар және олардың маңызыдылығы
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдеу
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер
Азаматтық іс жүргізудегі үшінші тұлғалар
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы
«Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдеудің нысаны»
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар
Азаматтық іс жүргізудегі талап теориясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь