Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың әдістемелік жүйесі

Мазмұны

I ТАРАУ. ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ІС.ӘРЕКЕТТІ ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1 Шығармашылық іс.әрекетті дамытудың педагогикалық . психологиялық ерекшеліктері
I.2 Бастауыш сыныптарда оқушылардың шығармашылық іс.әрекетін дамытудың қазіргі жағдайы.

II ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ІС.ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ЖҮЙЕСІ.
2.1 Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс.әрекетін дамытудың тиімді жолдары.
2.2 Тәжірибелік эксперименттің нәтижелері.

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
        
        Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың
ерекшеліктері
Мазмұны
I ТАРАУ. ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТТІ ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ...... ... сыныптарда оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін дамытудың
қазіргі жағдайы.
II ... ... ... ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУДЫҢ
ӘДІСТЕМЕЛІК ЖҮЙЕСІ.
2.1 Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың тиімді
жолдары.
2.2 Тәжірибелік ... ... ... ... ... ... ... алуға конституциялық
құқығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... басты міндеті – ұлттық және жалпы азаматтық құндылықтар, ... ... ... ... жеке ... ... ... кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау,» -
деп атап көрсетілген.
Қазақстан ... ... ... беру ... ... ... ... онда адам тек зерттеу объектісі ретінде
ғана емес, ең алдымен, шығармашылыққа құлшынысымен оқушыларды ... ... ... ... ... делінген.
Бастауыш саты – мектепте білім берудің алғашқы сатысы, яғни ... беру ... ... орта ... берудің келесі сатысына дайындау мақсаты
жүзеге асырылады.
Халқымыздың мақтанышы, тұңғыш ағартушы педагогы, қазақ ... рет ... ... ... мектеп туралы: «мектеп-қазақтарға
білім берудің негізгі кілті. Бар үміт осында, қазақ ... ... ... ... - ... ... ... 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасында ... ... ... мен ... нақты көрсетілген.
Онда 12 жылдық орта білім үш сатыда қарастырылып, оның I-сатысы – ... беру 1-4 ... ... ... 12 ... орта білімнің басты
ерекшелігі оқу яғни 1-сыныпқа балалар 6 жастан қабылданатындығында. Сонымен
бірге осы тұжырымдамада ... ... ... ... – «баланың жеке
басын бастапқы қалыптастыруды қамтамасыз ету, оның ... ... ... - ... Осы ... шешудің бірден-бір жолы бастауыш
сынып оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... ... ... белгілі ғалым А.Байтұрсынов: «Бала білімді тәрбие арқылы
өз ... алуы ... Ал ... ... ...... ... түрлерін шағындап беру және қойылған мақсатқа жету үшін бағыт-бағдар
беріп отыру,» - деген болатын. ... ... ... ойы мен ... ... белгілі психологтар В.Давыдов пен Я.Занковтың идеясымен
үндесуінде.
Сондай-ақ Ы.Алтынсарин, А.Байтұрсынов,М.Жүмабаев, М.Дулатов, Ә.Диваев
т.б бастауыш мектепте оқытуды ... ... ... ... ... ... Н.Ә. ... «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде
қалыптасуы мен дамуының стратегиясы деген еңбегінде: ... ... ... төрт күш ... біріншісі: –
жеріміздің қойнауындағы байлық; екіншісі – жеріміздің бетіндегі байлық;
үшіншісі - ... ... ...... ... ... ... қалыпқа сыймайтын, бүкіл-әлемдік деңгейдегі
жасалымдары» - дегеннің өзі шығармашыл тұлғаның ерекше, ... ... ... ... ... ... Мектептегі оқыту үрдісінің ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, сол
арқылы таным әрекетін белсендіру. Бұл ... ... ... ... ... ... дамытудың маңыздылығын айқындайды.
Бұл мәселе Қазақстан Республикасының Білім туралы заңындағы білім беру
жүйесінің ... ... ... Жеке ... шығармашылық, рухани және жеке мүмкіндіктерін
дамыту, адамгершілік пен салауатты өмір ... ... ... жеке ... ... үшін жағдай жасау
арқылы интеллектілік байытумен қатар ... және ... ... баулу, қазақ халқы мен республиканың
басқа да халықтарының тарихын, әдеп-ғұрпы мен дәстүрлерін
зерделеу қажеттігі атап көрсетілген.
Бастауыш ...... ... мен санасының дамуы қуатты жүретін,
ерекше құнды, ... ... ... табылады. Сондықтан бастауыш білім –
үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы, білім негізінің іргетасы. ... ... ... бір ... ... қана қоймай, оны жалпы дамыту, ... оқу, ... орта ... ... ... қалыптастыру, жағдайларды
объективті түрде бақылап, талдау ... ... ойын ... ... ... ... сөйлеу мәдениетіне үйретеді. Бүгінгі мектеп
тәжірибесіндегі дамыта оқытудың ... ... ... ... отырып, оны
шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту.
И.Д.Левитовтың ... ... ... ... деп, ... ... жаңа бір ... үйренулері және оқушылардың даралық
бейімділіктерінің, қабілеттерінің, тәжірибелерінің ... ... ... ...... өмір ... өзін-өзі тануға
ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой ... ... ... ... қабылдай білуге үйренуі керек. Адам ... ... ... ... жол ... ... ... күшін
нығайтып, өзін-өзі тануына көмектеседі.
Шығармашылық әрекет – оқушының өз жеке шығармашылық бағытын таңдау
қажеттігін және ... ... ... ... ... қамтитын әрекет, мұндай оқушының жеке білім траекториясын
қалыптастыруға бағытталған.
Белгілі психолог ғалым Л.С.Выготский: «Әр ... ... ... әр балаға берілетін тапсырманың көлемі оның ... ... Әр ... өзінің даму зонасында жетілдіру керек» - дейді. Сонымен
қатар ғалым – ... ... ... ... ... ... ... дамудың алғы шарты дей келе, әр қайсысы өз
тұрғысынан анықтама ... ... ... ... ...... білімдер
мен ептіліктерді өз бетімен жаңа жағдайға өткізу болып табылады, білім өз
бетінше жүзеге ... ... ... ... ... сипатта болады, -
деп анықтама берілген.
Бастауыш мектеп ... оқу ... мен одан тыс ... ... ... ... жас ұрапаққа тәлім-тәрбие
берудегі негізгі әрекет болып табылады. Шығармашылық қабілетті дамыту ... ... ... ұйымдастыру іс-әрекеттің субъектісінің шығармашылық
сапалық ерекшеліктерінің, ... және ... тыс ... ... ... ... білу ... шығармашылықтың дамуы жөнінде арнайы зерттеу жұмысын
жүргізген психолог – ғалымдар: В.К.Шабельников, Н.Палагина, ... ... ... атап ... ... ... ... көрінуімен, өзіндік шығармашылық іс-әрекеттің
ерекшеліктерімен байланыстыруды қажет деп санайды.
Қазақстан ... ... беру ... ... ... ... ... сатының мақсаты мен міндеттерінің өзгеруіне байланысты
оқытудың мазмұны да өзгеруде. Осыған орай ... ... ... теориясы
мен әдістемесінің әр ... ... ...... ... сыныптарда дүниетануды оқытудың ғылыми
әдістемелік негіздері», С.Рахметова: «Бастауыш ... ... ... ... - әдістемелік негіздері», Т.С.Сабыров: «Оқушылардың оқу
белсенділігін арттыру жолдары» атты ... ... ... ... ... жаңа ... ... түсіндірудің тиімді әдіс
– тәсілдерін оқытудың ғылыми әдістемелік ... ... ... Сонымен
қатар бастауыш сатыда жаңа мазмұнды оқу ... мен ... ... жасауға өзіндік үлесін қосқан ғалым Б.А.Тұрғынбаеваның
еңбегін атап өтуге болады. Автор өзінің зерттеу ... етіп ... ... ... сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін
дамыту», А.Б.Мырзабаевтың: «Оқушылар ... ... ... ... ... ... ... сынып
оқушыларының бейнелеу өнері арқылы шығармашылық іс-әрекетін қалыптастырудың
педагогикалық шарттары» атты ... ... ... ... ғылыми теориялық негіздеріне сипаттама берген.
Дегенмен, әрбір жаңа дүниенің өзіндік ерекшелігі, ... ... Ол үшін ... жаңа мазмұнды меңгертудің әдіс-тәсілдерімен бірге
ұстаздардың теориялық дайындағы яғни білімі де ... ... ... оқушыларының шығармашылығын дамыту үшін ... ... ... ... жас және ... ... маңызды болмақ. Жаңа буын оқулықтарына негіз болған
дамыта және кіріктіре оқыту идеясы бүгінде бастауыш ... ... ... ... ... оның дамуындағы маңызын дер кезінде
көргенін байқауға болады. Жаңа буын ... ... ... ... оқыту
десек, онымен оқушыларды оқыту барысында профессор Ж.Қараевтың «Деңгейлік
саралау технологиясын» басшылыққа алдық. ... ... алға ... өз ... дами ... ... шешім қабылдайтын, қорытынды
жасай алатын тұлғаны қалыптастыру. Жаңа буын ... ... бірі ... белсенділігін дамытып, білім сапасын
арттыруға мүмкіндік ... Олай ... ... ... ... және мүмкін деңгейде берілуінің өзі деңгейлік
саралау технологиясымен ... ... да, ... де, ... іс-әрекетін қажет етеді. ... ... ... ... ... жеке ... ... қажеттілігі мен
мектеп тәжірбиесін оқытудың дәстүрлі оқыту мен жаңа ... ... ... ерекшеліктерін ажырата біліп, ... ... ... ... ... біздің «Бастауыш сынып
оқушыларының ... ... ... ... ... ... ... таңдауымызға негіз болды.
Зерттеу нысанасы (объектісі): бастауыш сыныптардағы оқыту тәрбие
процесі.
Зерттеу мақсаты: бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... ... әдістемелік жүйесімен қамтамасыз
ету;
Ғылыми болжамы:
Егер бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін оқыту процесінде
дамытудың ... ... мәні ... ... ... тұрғыда теориялық негіздері айқындалса, сабақта және сабақтан тыс
уақытта оқытудың жаңа технологияларын жүйелі қ ... ... ... ... онда ... ... іс-әрекетін
дамытуға болды. ... ... ... ... сай ... ... танысу, талдау жасау. -Б астауыш сыныптардың
құжаттары мен танысу, бағдарлама, жоспарлау , ... ... ... ... және тәрбие жұмыстарында
оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін дамытуды тәжірибелік
эксперимент ... ... ... ... ... №128, №136 ... Алматы облысы Талғар
ауданы №16 мектеп.
I ТАРАУ. ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТТІ ДАМЫТУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1 Шығармашылық іс-әрекетті дамытудың педагогикалық - ... ... ... ... болмақ. Білімділерді аялап тербетер,
баптап өсірер тәрбие ... Ұлы ... ... ... ең
бірінші білім емес, рухани тәрбие берілуі ... ... ... қас ... Ол ... оның ... өміріне апат
әкеледі» деген немесе грек философы Сократ: «алдымен ізгілік, одан ... ... ... ... ... ... мәдени дамуына
үлес қосатын, ... ... ... ... ... ... тәрбиелеп шығару – мектептің ұстаздар қауымының бүгінгі
таңдағы маңызды міндеті.
Педагогика ғылымының дамуына қазақтың ... ... ... ... ... үлес қосты. Олардың ой - пікірлері
қысқаша байымдау, еске түсіру, ғылыми және әдеби еңбектерін ... ... ... ... өскелең өмір жағдайында кең түрде қолданудың қажет
екендігі сөзсіз.
Қазақстанда ағартушылық идеяны көтергендердің бірі – ... ... ... ... педагогикалық көзқарастары болды. Ағартушы ... ... ... оқу ... ісін ... ... ... оқу -
білімнің табиғат сырларын ашуға бағытталуын, туған халқының алдыңғы ... ... қуып ... ... Діни бағыттағы медреселер мен ел
билеуші әкімдер, тілмаштар ... ... ... сынай келіп,
жалпы білім беретін мектептердің ашылуын көздеді.
Қазақтың аса көрнекті ағартушы – ... ... ... ... жолын мектеп ашуға, қазақ балаларын оқуға тартуға, дүние ғылымдарын
үйретуге, оқу педагогика құралдарын жазуға, тәлімгер – ... ... ... ... ... ... өз кезеңіндегі қазақ халқының
қоғамдық өміріндегі саяси - әлеуметтік мәселелерді жан – ... ... ... ... ұлы ...... Абай ... поэтикалық
шығармалары мен қара сөздері педагогикалық ой – ... ... ... тыс, ... өмір сүруі, өмір ақиқатын түйсікпен қабылдануы,
адамдар ... ... ... ... ... жан ... қоғамдық қатынастар тұрғысындағы пікірлері, жастарды халқының
әдет-ғұрпы, салт-санасы, дәстүрінен тәлім ... ... ... – оның
педагогикалық көзқарасының дүниежүзілік классиктерінің ой – ... ... ... ... Абайдың педагогикалық көзқарасындағы
басты нысана «Атаның баласы болма, адамның баласы ... ... ... «Пайдаң еліңе, халқыңа тисін» деген гуманистік ой – пікірді қуаттау
болды.
«Қараңғы қазақ көгіне, өрмелеп ... күн ... ... ... ... Сұлтанмахмұт Торайғыров артына педагогикалық ой –пікірдің өшпес
мұрасын ... ... ... ... ол қоғамдағы әділетсіздікті,
теңсіздікті көре біліп, бұларды оқу – ... ...... ... ... ... пікірді насихаттап, ағартушы – демократ деңгейіне
көтерілді.
Ұлттық тәлім-тәрбиенің ... ... бірі – ... ... ... ... ... жолы -адалдық пен
ғылымды меңгеру. Ол үшін жастарды адал еңбек етуге, өз мінін өзі ... ... ... бар ... түп ... – ақыл деп ...... Ахмет Байтұрсынов бай педагогикалық мұра қалдырды.
А.Байтұрсынов өзінің барлық саналы өмірін қазақ ... ...... ... ... ... кемелденуіне бағыштады. Ол ауыл мектебінде
бала оқытты, оқу - тәрбие жұмыстарын жетілдіру саласында көп ізденді.
Міржақып ... ... ... ... әрі ... ... ... оқу – тәрбие мәселелерін ғылыми ... ... жаңа ... ... білім алуына, ғылыми
дидактикалық қағидаларға сәйкес сабақ жүргізуге ерекше мән ... ... ... ... ... ... ... ғылыми –
зерттеу еңбектерімен қатар, бірнеше оқулықтар, оқу құралдарының ... ірі ... ... Оның «Тәрбие» атты көлемді мақаласындағы
(1918ж) тәлім – тәрбиелік ой – пікірлері ғылыми ... ... ... алға ... маңызды міндетінің бірі –талабы таудай ... ... және ... ... Әр оқушының қабілетін танып-біліп,
дамытып, адам дәрежесіне жеткізу үшін, жаңашыл ... бет бұру ... ... теориясына елеулі өзгерістер еніп, жаңа ... ... ... беру ... жаңа ... ... келді.
«Технология дегеніміз-қандайда болсын істегі, шеберліктен, өнердегі
адамдардың іс-әрекеті, ал, педагогикалық технология –педагогикалық мақсатқа
қол жетудегі ... ... ... ілім ... ... ... ... - деп түсіндіреді В.Кларин.
Бүгінгі таңда бастауыш мектеп оқушыларының өз бетімен жұмысын арттыру
мен ... ... ... жаңа ... ... және оның тиімді әдестемесін ұсыну өзекті проблемаға айналып
отыр.
Көптеген психологтар оқушылардың жасы өскен сайын нерв ... ... ... ... бірақ оқушының дамуы
үшін ең қажетті құнды қасиеттердің біртіндеп ... ... ... бала ... ... үшін ең ... ... тиімді
пайдаланып қалуға асығу керектігін ескертеді. Бастауыш сынып оқушыларының
жас ерекшеліктеріне сай қабілет ... ... ... іс-әрекетке
бейімділігі арқылы көрінді.
Психология баланың ақылының кіріп, қалай есейетінін, ал, ... оқу ... ... ... ... ... қолданып ұғындыруға, не
тіл алдыруға болатынын зерттейді.
Оқушылардың ... ... ... ... ... бағытталған еңбектер де жеткілікті, атап айтсақ,
И.Л.Лернердің, А.Н. Луктың, В.И.Андреевтің , А.Л. ... т. б . Енді осы ... ... ... Лук ... ... компоненттерінің құрамына басқа
көзқарас тұрғысынан келе отырып, ... ... 3 ... ... ... ... байланысты қабілеттер (қызығушылықтар және икемділік);
2. темпераментпен байланысты қабілеттер (көңіл-күй);
3. ақыл ой -қабілеттері.
Біздің пікірімізше, ... ... ... ... ... ... ... пікірі құнды және
оны төмендегі себептерге сәйкес ... ... ... кез-келген іс - әрекет нәтижесінде жақсы нәтиже алу немесе
белгілі қабілет түрін ... үшін ... осы ... ... ... қызығушылығы, ынтасы болмаса оның нәтижесінің де төмен болатыны
белгілі.
2. Көңіл күй - бұл кез - ... істі ... ... ... ... болады. Сондықтан да бастауыш ... ... ... ... ... осы бағыттағы іс-әрекетке деген
көңіл-күй дегеніміз маңызды, сондай - ақ ол ... ... әсер ... Кез ... ... біз ақыл ой ... ... ғана іске
асыра аламыз. Сондықтан да ... ... ... жұмыс
істеулері де алдымен ... ... ... осы ақыл ... ... жоспарлап алып, оны практика жүзінде іске ... ... ... кез - ... ... іс - ... ... бастысы - шығармашылық дей отырып,
оның даму ... яғни ... ... іштей жоспарлау әрекетін немесе
ойша әрекеттену қабілетін алады.
Психологиялық зерттеулерге қарағанда ... ойша ... ... ... ... ... яғни негізгі оқу іс -
әрекеті, дағдылары ... ... ... және ... – ақ ... өзін - өзі ... білу ... болатындығын
дәлелдеген.
В.В.Давыдов оқушыларда осы кезеңде байқалатын психологиялық жаңа
сапалы қасиеттерді сипаттай ... ... ... ... өз ... көп ... жасаған сайын ол тапсырманың ... ... ... және ... ... ... ... елде бала психологиясының тарихына ... ... ... ... тек ... ... кейінгі кездері болды. Мұндай
зерттеулерге әсер еткен, біріншіден, И.П.Павлов шәкірттерінің ... ... және ... ... оның шәкірттері
Н.М.Щелованов зерттеулер жүргізген.
Бұл зерттеулер көбіне ... ... ... ... ... «ұштастыру») рефлекстері туралы зерттеу жүргізілді.
Екіншіден, сол ... бала ... ... үлес ... ... К.Н.Корнилов (1879-1959), П.Н.Блонский (1884-
1941), Л.С.Выготский ... және ... ... ... Л.И.Божович, П.Я.Гальперин т.б.
Ал педагогикалық, психологиялық зерттеудің тарихына келсек, бұл туралы
ізденулер XIX ғасырдың аяқ кезінен бастап ... ... ... дамуына сол кездерде үлес қосқан К.Д.Ушинский ... ... ... ... адамды әр жақты етіп тәрбиелегісі
келсе, оны ол барлық жағынан да жақсы ... ... ... ... ... ... пен В.В.Репкин
еңбектерінде қарастырылған. Бір ... ... ... деген
қабілеттілік балаларда мектеп жасына дейін қалыптасады. Бұл ... ... ойын ... ... ... да, даму ... «қиял,
елес» болып есептеледі. Бастауыш мектепте шығармашылық қабілеттілігі оқу
әрекетінде көрінеді, даму ...... ... ... ... оқушы оқу әрекетінің жеке, дара ... ... ... ... ... ... сипаттамасы деп осыны
есептейді. Ол оқушының шығармашылық тұлға болып қалыптасуын өзінің «Дамыта
оқыту теориясы» ... ... Бұл ... автор тұлғаны «еркін
шығармашылық әрекеттің субъектісі, ал адамның дамуының өзі – оны ... ... деп ... ... математигі Ш.Адамар шығармашылық үрдісті төрт кезеңге
бөледі:
1. Дайындық кезеңі.
2. Инкубация, жасырын идеялар, тұйыққа тірелу кезеңі.
3. Интуицияның жарқ етуі. ... ... ... ... ... ... Б.А.Тұрғынбаева өз ғылыми еңбегінде
шығармашылық үрдістің кезеңдерін шартты ... ... ... ... ... ... ... белгісіздік, екіұштылық.
3. Шешімнің жарқ етуі.
4. Шығармашылық акт.
5. Шешімнің дұрыстығын дәлелдеу.
Ғалым психологтардың еңбектеріне сүйене отырып, Ә.Ә.Сағымбаев өзінің
ғылыми еңбегінде оқушылардың ... ... ... кері
әсер ететін кедергілерді төмендегідей топтастырады:
Әлеуметтік:
- әлеуметтік жағдайдың ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін қолдамауы;
- баға қоюдағы әділетсіздік;
- көмекші әдістемелік ... ... ... ... ... өз ... ... жалқаулығы;
Физиологиялық:
- денсаулығының нашарлығы.
Зерттеуші ғалым Т. И. Қоқымбаева “ Бастауыш сынып оқушыларының халық
педагогикасының құралдары ... ... ... ... ” атты
ғылыми еңбегінде оқушы белсенділігін арттырудың көзі халық педагогикасы ... оның ... ... ... ... ... ... қызығушылығын оятуда мақал-мәтел, жұмбақ, ... ... ... ... мен ... ғылыми тұрғыда дәлелдей білген.
Сондықтан оқыту әрекетінде мұғалім мен оқушының тығыз байланысы болуы,
мұғалім бар ... ... ... ... бойындағы табиғи
мүмкіндіктерді ашуға, үйлесімді дамытуға бағыттауы, шығармашылық жағдай
жасауы, оқушының өз тарапынан ... ... ... оның ... ... ... ... әрекетті қалыптастыруға болады.
Оқыта отырып дамыту проблемасы Я.А.Коменский еңбектерінен бастау
алады. Ол өзінің еңбектерінде баланың ... ... ... ... атап ... Ол баланың жас ерекшелік кезеңдеріне сәйкес білім
берудің әртүрлі басқыштарын белгілеген.
Бұл идея ... ... ... көрінеді. Ол
психологиялық ... ... ... педагогикалық ережелер
құрастырып, бастауыш сыныпта ана ... ... ... ... ... жазды.
Педагогика бала дамуының кешегі емес, ... ... ... ... тек ... ... ... ғана пайдалы болмақ» - дейді
Л.С.Выготский. Жоғарыда аталған теориялық ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, дамыта
оқытудың тұжырымдамасы жасалды. Бұл тұжырымдамада «екіліксіз қалай оқытуға
болады», білімге деген қызығушылықты ... ... өз ... ізденуге
үйрету сияқты мұғалімдерді толғандырып жүрген сұрақтарға жауап ... ... ... құлқы 5 жасқа дейін қалыптасады деп
есептейді. Ал ... ... ... Блюм 7-8 ... ... ... дейді. Міне, осы кез баланың білім алатын, білім алу арқылы дамитын
кезеңі. Бұл кезеңде ... ... оның ... өмірінде қалатыны бәрімізге
белгілі.
Белгілі психолог Қ.Жарықбаев қабілетке ... ... ... өлшемі белгілі бір істің нәтижелі болып орындалуында.
Қабілет адамның ... ... бір ... өнер ... ... ... ... алады. Белгілі бір істі үздік орындауға
мүмкіндік беретін адамның әртүрлі жеке ... ... ... ... қасиеттерінің синтезін қабілет деп атайды».
Қабілеттің ойдағыдай дамуы адамда тиісті білім жүйесінің, икемділік
пен дағдының болуына байланысты болады. Мәселен, ... ... ... ... үшін ... ... құрылысын
жақсы білуі, оның тәжірибе жүзінде пайдалана алуы қажет. Дарынды балалардың
қабілеті әдетте ерте ашылатынын ... ... ... атасы Ноберт Вингер бес
жасынан бастап ғылымға ден қояды да, тоғыз жасында 18 жасар балалармен
оқиды. 12 жасында колледжге ... ... 14 ... оған ... ... бары отыз - ақ жыл өмір ... Ш.Уәлиханов та аз уақыт ішінде
адамзаттың ғылымға, оның көптеген саласына ... тіл, ... ... т.б.) баға жетпес көп үлес қосты.
Тарихи - әлеуметтік маңызы бар шығармашылық беретін қабілеттіліктің ... түрі ... деп ... ... адам өзі ... ... бұрын - соңды болып көрмеген жаңалықтар ашып отырады. ... ... ... ... Г.Галилей, Н.Ньютон, Ч.Дарвин,
И.П.Павлов, А.Эйнштейн, Н.Вирнер; әдебиет тарихындағы В.Шекспир, В.Гете,
А.С.Пушкин, Л.Н.Толстой; музыкадағы: В.Моцарт, ... ... ... ... Ал, ... ... Леонардо до Винчи,
Ш.Уалиханов, А.Құнанбаев, А.Байтұрсынов т.б. ... ... ... ... ... ... ... психолог М. Мұқановтың пайымдауынша, баланы оқуға итермелейтін
күш негізінде мынадай екі түрлі ... ... ...... бұл ... бала өзгеоерден сескенетіндігінен оқитын ... ... ... ... ... өзгелердің оған қолданған шарасынан
өзін амалы сақтап қалудың амалы деп түсіну керек. Екіншіден – оқуға ... ... ...... ... ... сан алуан
құбылыстардың өзіне тән ... ... ... ... ... ... сыртқы түрткінің мағынасын өзгертіп, оқуға
баланың қызығушылығын арттырып, оқушыда «оқығым келеді», ... ... ... ... ... ... сияқты мотивтермен оның іштей оқуға
талпынуына үйлестіріп оқытуды жөн ... ... ... ... іс - ... ... ... процесінде оқытудың жаңа технологиясын тиімді пайдалана отырып, ... оқу - ... іс - ... ... ... қажет деп
санаймыз.
1.2 Бастауыш сатыда шығармашылық оқытудың қазіргі жағдайы.
Оқыту үрдісінде соңғы жылдары ене ... ... ... ... ... беру ... тарапынан оң бағасын алуда.
Болашақтың бүгінгіден де нұрлы ... ... ... ... ... апаратын күш тек білімде ғана. Қай елдің ... өсіп ... ... ... орын алуы оның ... ... ... деңгейіне,
даму бағытына байланысты.
Жаңа мазмұнға жаңа әдістер жүйесі ... ... күні ... ... ... ... ... өзекті мәселелердің бірі
болып отыр. Технология мен әдіс- тәсілдің ара- жігін ажырату да, қарапайым
мұғалім үшін қиын ... ... ... ... ақыл -ойы, ... ... қойылатын
талаптар артуда. Мұндай күрделі міндеттерді шешудегі орта ... ... алар орны ... ... ... берудің барлық
кейінгі сатыларында ... ... ... ... бастауышта
қаланатындығы баршаға белгілі.
Бүгінгі оқыту жүйесінде әртүрлі жаңа технологиялар ... ... ... ... Әсіресе бастауыш сынып мұғалімдері
мектептердегі жаңарту процестерін қызу қолдап, ... да ... ... оларды қолдануда үлкен белсенділік танытуда.
1-4 сыныптарға арналған жаңа буын оқулықтарының мектеп тәжірибесіне,
оқуға толық енгізілуі олардың ... ... ... бола алады.
Республика мұғалімдері оларға орынды баға беруде. Мысалы: дүниетану оқулығы
(К.Жүнісова, Қ.Аймағамбетова, Ә.Бірмағанбетов, Қ. ... ... ... ана тілі ... ... ... Б.Қатабаеват.
б.) тың тұрпатта, жаңа мазмұнда құрылып, онда орын ... ... әдет ... ... ... ... ... сұлу, кең байтақ
табиғаты, төрт түлігі мен ата кәсібі, асыл ұлдарының ... мен ... бал ... ... мен қуанышы көрініс тауып, оқушыларымызды елі
мен жерін сүюге, отанын мақтан етуге тәрбиелеуде. Оқулықтың ... ... ... ... асыру міндетіне сәйкес құрылғанын
атауға ... ... ... мына үлгідегі тапсырмалар орын алған:
1. мәтіннен кейіпкер, автор сөздерін тауып оқу;
2. кейіпкерге берілген мінездемені, түр -тұлғасын ... ... ... ... ... ... ... тауып оқу;
4. мәтіннен нақыл сөздер мен мақал - ... ... ... 1-4 ... (Т.Оспанов, Б.М.Қосанов, ... ... ... ... ... дамыта оқыту
идеясына құрылғанын. Әрбір беттің материалын төрт ... ... ... ... ... ... ... Білім мен дағдыны қалыптастыруға;
3. Жаңа тақырыпты меңгеруге;
4. ... жаңа ... ... беріліп, қызыл түспен жазылып
ерекшеленген. Бұл да байқау ... ... ... көп ... оқып ... ... ... оқылу ретін түсінікті сөздермен
анықтама ретінде бере білген.
Барлық оқулықтарда пәнаралық байланыс та іске ... ... ... ... сай ... буын оқу- ... кешендерінің басты ерекшеліктері:
• Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мен міндеттерінің нақтылануы;
• Оқушылардың міндетті (минимум) дайындық деңгейіне қойылатын
талаптардың берілуі;
- ... ... ... ... ... ... ... құрылуы;
Жаңа буын оқулықтарының барлығы да ... үш ... ... ... ... ... ... қай- қайсысы болса да, оқушының
жеке басына бағыттаушылық ұстанымы ... ... ... ... ... ... жаңа буын оқулығының дамыта оқыту идеясына
құрылғанын ескерсек, мұның өзі мұғалімдердің сабақты ... жеке ... ... ... іс- әрекетті, шығармашылық іс әрекетке
ұштастыруды қажет етеді.
Алайда тәжірибе көрсетіп отырғандай, оқушының ... ... оның ... іс- әрекетін дамытуға жете ... ... ... Оған зерттеу тақырыбымызға байланысты жүргізген жұмыс
барысында көз жеткіздік.
Зерттеу ... ... ... ... ана тілі, дүниетану,
математика т.б. сабақтарына қатысып талдау жасадық. Алдымен ... ... ... ... білімі, стажы, санатын анықтадық.
Одан кейін ... ... пен ... ... жүргізілетін
сыныптарды белгіледік және сол сыныптардың жылдық оқу жоспарымен таныстық.
Белгіленген сыныптардың мұғалімдерінің ... жаңа ... ... ... ... Бастауыш сыныптардың оқу ... ... келе ... ... оқушылардың шығармашылық іс-
әрекетін дамытуға бағытталған ... ... ... ... келеді. Оқушылардың шығармашылық іс- әрекеті туралы айтқанда таным
әрекетіне соқпай өте ... Ол ... ... оқу ... яғни ... Әрине танымдық іс -әрекетті шығармашылық іс- әрекетке ... ... ... ... қажет. Ондай жағдай да оқушының материалды терең
игеруі мұғалімнің ғана шығармашылық белсенділігіне ғана байланысты емес, ... ... ... мен қабілетіне де байланысты. Сондықтан
бастауыш сынып мұғалімі ... ... ... жаңа ... ... ... ... іздестіріп отыруы керек. Атап
айтсақ:
• Мұғалім бүгінгі таңда оқытудың негізіне алынатын дамыта ... оның ... оқу- ... ... ... жете ... Бастауыш сыныптарда жаңа ақпараттық ... оқу ... ... ... білуі ;
• Оқушылардың өздігінен дамуына қажетті моральдық психологиялық
ахуал туғызуы;
• Мұғалімдер шығармашылық ... ... ... ... ғана ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту
жұмыстарын жүргізе алады. Ол үшін мұғалім шығармашылық ... ... ... жағдаяттар туғызып, сабақты жаңаша
дәстүрден тыс ұйымдастыра білген жөн. Мұндай шығармашылық ... ... бір ... ... ... ... ... жағынан
шығармашылық танымдық жеке бастың қасиеттерін қалыптастырады, үшіншіден
балалардың оқу ... ... деп ... ... ... ... ... көрсеткендей зерттеу тақырыбымыз бойынша
тәжірибелік эксперимент Алматы ... ... ... ... ... ... орта ... және Алматы облысы Талғар ауданына қарасты
№16 орта мектепте жүргізілді. Оған аталмыш екі мектептен 112 бала ... ... болу үшін ... ... бастауыш сыныптарда
ана тілі, дүниетану, математика ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындатумен ғана ... ... ... оқулықтарда берілген тапсырмаларға да мән бермейтіні
байқалды. Бұдан мұғалімдердің әлі де болса, дәстүрлі сабақ берумен ... ... ... ... шығармашылық іс- әрекетін
дамытуға күш салмай ... ... ... болады. Осы жіберілген
кемшіліктерді ескере отырып, біз ... ... ... ... ... негізінде тәжірибелік экспериментке сабақ
жоспарларының үлгісін, яғни ... тыс ... жаңа ... ... ұйымдастырылатын сабақ үлгілерін ұсындық. Мұғалім мен
оқушылардың белсенділігін ... ... ... ... ... ... іс -әрекетке ынталандыратындай ізденісте құрылған
сабақ жоспарлары әзірленді.
II ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТІН ДАМЫТУДЫҢ
ӘДІСТЕМЕЛІК ЖҮЙЕСІ.
2.1 ... ... ... шығармашылық іс- әрекетін дамытудың
тиімді жолдары.
Педагогикалық технология тәжірибеде ... ... ... жүйенің
жобасы. Ал, педагогикалық жүйе – дара ... ... ... бір ... жету ... арнайы педагогикалық ықпалды
ұйымдастыруға қажетті өлшем, байланысқан әдістердің, құралдардың жиынтығы.
Олай болса, дәл ... ... осы ... технологияны дамыту оны
практикада пайдалану шарт.
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс- әрекетін қалыптастырудың
ұстанымдарын ... алу ... ... ие. Біздің зерттеулеріміздің
нәтижесінде оқушылардың шығармашылық іс ... ... ... ... ұстанымдарды басшылыққа алу қажет деген тұжырымға келдік.
1. Педагогикалық білім беруде тұлғалық -бағыттық ұстанымы.
Мұнда ... ... дара ... ... ... жеке ... ... оқушының тұлғалық дамуына жағдай
жасалуы, даралық траекториясына лайық ... ... және даму ... ... ... ... ... білім беруді демократияландыру ұстанымы оған бүкіл
қоғамның назарын ... тең ... ... ... ... ету мен ... ынтымақтастық қатынастарын
бекіту, оқытудың мазмұн, форма мен ... ... ... ... сынып оқушыларының дамыту ерекшеліктерін ескеру ұстанымы.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың жас сензитивтігі түсіндіріліп,
енгізілуі қажет.
4. Оқушылардың ұлттық, географиялық ерекшеліктерін ескеру ұстанымы.
5. Оқушылардың шығармашылық іс- әрекетке ... ... тыс ... ... ұстаным бағыты. Сабақтан тыс тәрбие жұмыстары
жүйесі оқушылардың мұң- мұқтажын, қызығуын қанағаттандыруға, олардың
жан -жақты шығармашылық іс- әрекетін белсендіруге бағытталуы ... ... ... іс ... ... ... ... мазмұндық ұстаным бағыты.
7. Оқушыларды шығармашылық іс ... ... ... ... бағдарламалық -мақсаттық амалдар.
Педагогикалық технологияның бір түрі сын тұрғысынан дамыта оқытуда
баланың ізденушілік ... ... ... алға қойылады.Ол үшін
бала өзінің бұған дейінгі білетін амалдары мен ... жаңа ... ... ... ... жағдайға түсу керек.Содан барып оның
білім алуға ынта -ықыласы артып, әрекеттенеді. Оқушының іс- ... ... ... ... ұйымдастыру үшін оның негізгі бөліктеріне
баса назар аудару қажет.Дамыта оқыту тұрғысынан алғанда сабақ 3 ... ... ... ... ... ... бірлесе қарастыру.
3.шешімнің дұрыстығын дәлелдеу.
Бұл үшеуі дамыта оқытудың Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов жасаған жүйесінің
негізгі компоненттері. Оқушыларға ... ... үлгі ... ... мен ... ... ... асады. Ал мұғалім тек
ұйымдастырушы,бағыттаушы. Шешім табылған кезде әркім оның ... ... ... ... Әр ... өз ойын, пікірін айтуға мүмкіндік
беріледі,жауаптары тыңдалады. Әрине, жауап үнемі дұрыс бола бермейді.
Дамыта ... ... тағы бір ... ... ... ... деп бөлмей, олардың жетілуі дамуы үшін қолайлы жағдай жасалуы тиіс.
Әр оқушының өз ... ... ... ... ... етуі ... ... ол өзін дамыта алады. Мұғалім мен оқушының арасында ... ... ... Ол үшін ... жауабы мұқият тыңдалып, дұрыс мақталып,
қатесін ептеп ... ... Сын ... дамыта оқыту сынақ емес, ой
өрісті шыңдау. Белгілі бір идеяларды қабылдай отырып, оның неге ... ... ... ... бағдарламасы
1.қызығушылықты ояту ;
2.мағынаны талдау ;
3.ой толғаныс кезеңдерінен түзіледі;
Қызығушылықты ояту үйрету үрдісі бұрынғы ... мен ... ... ... ... жаңа ... түсініктерді,
бұрын өзі білетін білімін жаңа ақпаратпен толтырады, ... ... мен ... ... бұл ... екінші кезеңі мағынаны
ашу. Бұл кезеңде үйренуші жаңа ... ... ... ... жұмыс
істейді, тапсырмалар орындайды. Өз бетімен жұмыс жасап, белсенділігін
көрсетеді.Тақырып ... ... ... ... ... ... Соның бірі- INSERT. Оқушыға оқу, тақырыппен танысу барысында :
B- ... ... Мен үшін жаңа ... Мені таң ... ... ... оқу ... -оқығанын түсіндіруге, өз ойына басшылық етуге, ойын ... ... ... Үйренушілер білетіндерін анықтап, білмейтіндерін
белгілеп, сұрауға әзірлейді.
Тақырып бойынша ой толғаныс бағдарламаның үшінші кезеңі. ... ... ... ... ұйымдастыру, өзіне, басқаға сын көзбен
қарау назардан тыс қалып жатады.Үйренуші не үйренгенін саралап, ... ... ... ... қолдану керектігін ой елегінен өткізеді.
Бастауыш сынып оқушыларының ой толғанысын, ой ... ... түрі өлең ... эссе ... ... ... ... ұйқас
нұсқаларды ойлау, өз бетімен өлең құрастыруға талаптану ... ... ... ... ана тілі сабағында 4 –cыныпта ... ... ... ... өлең ... қыс келді далама.
Аппақ қар жамылған айнала
Шанамен сырғанап ойнаймыз
Дайындап тақпақ Аяз атаға.
Венн диаграммасы.
Бір -бірімен айқасқан екі шеңбердің екі ... ... ... сипаттамалары жазылады. Ал айқасқан жерге екеуіне ортақ
сипаттар тізіледі.
Венн диаграммасын ... ... ... ... ... ... Әбіш Кекілбаевтың « Ауыл таңы» мәтінін өткенде, оқушыларға
Венн диаграммасы арқылы ауыл таңы мен қала ... ... ... таңы Қала ... ... ... ... өзгергенін сезінеді, өзгеше сенім, тәрбиелік,
даналыққа бастау алады.Толғануды тиімді етуге лайықталған «Бес жолды өлең»,
«Венн диаграммасы», «Ой толғаныс» , ... ... ... ... ... ерекшелігіне, ауыр жеңілділігіне қарай лайықтана қолданылады.
Сын тұрғысынан ойлауды үйрету үшін мына ... ... ... тұрғысынан ойлауды тудыру үшін уақыт керек.
2.Оқушыларға ойланып толғануға, ойын ашық айтуға рұқсат беру.
3.Әртүрлі идеяларды, пікірлерді қабылдау.
4.Үйрену барысындағы оқушылардың ... іс ... ... жағдайға ұрынған оқушыны әжуаға айналдырмау.
6.Бір -бірінің жауабына жасалған оқушылардың сынының дәлелді, дәйекті
болуын талап ету.
7.Сын тұрғысынан ойлауды бағалау.
Ал оқушылардан:
- ... ... ... бар ... оқуға берілу;
- пікірлерді тыңдау, құрметтеу;
- өз пікірін ашық білдіруі талап етілуі қажет.
ДЖИКСО – ұжымдық оқыту әдісі. ... ... ... ... ... ұжымдап талқылау әдісті қолдану төмендегіше ұйымдастырылады.
Алдымен төрт жоспарға бөлінеді. Бұл отбасы топтар деп аталады. Содан
кейін 1, 2, 3, 4, т.с. ... ... өз ... жұмыс тобын құрады. ... ... ... ... ... соң, осы мәтінді түсіну
қажет екені ұсынылады. Мәтіннің ... ... әр ... оқу
тасырылады. Мәтінді жақсы түсініп оқу керектігін, сол ... ... ... ... ... ... ... бойынша «Дүниетану»
пәнінен қысқы тіршілік тақырыбын өткенде сынып оқушыларын төрт ... ... топ ... өcімдіктер тіршілігі,
II топ қыстағы жануарлар тіршілігі,
III топ қыстағы құстар тіршілігі,
Ivтоп қыстағы адамдар тіршілігі ... ... ... ... ... не өлең ... оқушы: қыстап қалатын құстарды: қарға, торғай, суық ... ... ... ... ... ... жеу ... Сондықтан құстарға жем шашып
тұру керек.
Бұл стратегия мазмұнды жоғары табыспен меңгеру, оқығанды есте ... өте ... ... ... ... ... ой толғаныс кезінде пайдалану тиімді. Мұнда
оқушы мәтіннен не ... ... ... ... ... қағаз бетіне
түсіреді. Уақыт беріледі. Алдымен өз ... топ ... ... соң ұжымға оқиды. Еркін жазу стратегиясы (шағын ... 5-6 ... өз ... ... түсіреді. 3-сыныпта Нығмет Ғабдуллиннің «Дос
сөзі» тақырыбын өткенде оқушылардың ойлары:
1 – оқушы. Дос әсіресе, қиын ... ... ... ... ... ... ... көпті дау алмайды», деген мақал дұрыс айтылған деп ойлаймын.
2 – оқушы. Мен досымды жақсы көремін. Менің досым ... ол ... ... Мен оны ... сағынамын. Біз үнемі тату жүреміз т.б.
Басқа оқушыларда өз ойларын ... ашық ... аса бір ... ... Бұл тұрғыдан алғанда бұл әдіс оқушылардың өз ойларын ... ... ... ... ... тиімді әдіс деп
қорытынды жасауымызға негіз болды.
Қорыта келгенде, бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс әрекетін
дамыту үшін ... жаңа ... ... қажеттігіне көз
жеткізілді. ... ... жаңа әдіс ... ... ... ... сабақ жоспарларымыз келесі тармақшада сөз
болады.
2. 2 Тәжірибелік эксперименті
Қазіргі заман талабына сай ұстаз болу, шәкірт ... ұлы ... ... ардақты жан. Осынау зор міндетті ... ... ... ... Ал, ... бұл ... жемісті етіп, өз бойында ұстаз
бейнесін жарқыратуды міндет деп біледі. Ол екеуі бейне бір әке мен ... ... ... ... тәрбиемен қоректендірсе, шәкірт ... ... осы ... тәрбиесімен сүйсіндіреді. «Шәкіртсіз ұстаз
тұл» деген нақыл сөз ұстаз жадында болса, ... ... ... да ... ... насихатқа жүгінеді.
Сабақтың әрекет теориясына сәйкес ұйымдастыруды баланың жеке басын
дамытудың басты кепілі. Ол үшін ... мына ... ... ұстауы
қажет:
- баланың бойындағы құмарлығын, қызығушылығын ... ... ... алға жылжуға деген табиғи талап тілектерін,
шығармашылығын жетілдіру.
- ... өз ... ... арқылы алуға қолайлы жағдай
жасау.
- өзін -өзі дамытатын тұлға қалыптастыру.
Біз эксперимент барысында осы мәселелерге баса ... ... ... біз өз зерттеу жұмысымызға ... ... ... ... қатысты арнайы іріктеліп,
жүйеленген материалдарды жоғарыда аталған бағыт ... ... ... тыс ... ... жүзеге асыруға тырыстық. Ана тілі
сабақтарында «Абайдың қара ... ... «Жыл ... таласқан
хайуанаттар», «Киіз үй, шаңырақ, кереге, уық». ... «Үш ... осы ... ... ... ... туған жеріне, табиғатына
және ата анасына деген сүйіспеншілік сезімін арттыруға, сонымен бірге төрт
түлік малды аялап, ... ... мол ... ... ... ... Осы
сабақтарды ұйымдастыруда алдыңғы тармақшада сөз ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығы мен
белсенділігін шығармашылық іс -әрекетке ұштастыруға ... ... ... ... Тәжірибелік эксперимент кезінде ұсынылған
материалдардың оқушылардың шығармашылық іс- ... ... ... етіп ... тырыстық.
Сабақтарды ұйымдастыруда алдыңғы тармақшаларда сөз болған дидактикалық
ұстанымдарды басшылыққа алдық. Сонымын қатар ... ... ... ... берілді. Сабақтарда пайдаланылатын
шығармашылық тапсырмалар мен логикалық тапсырмалар, ой толғаныс, ой ... ... ... ... ... ... ақ оқушылардың
белсенділігімен өткізілген тәрбие сағаттары да өз нәтижесін көрсетті.Әрине,
мұндай жұмыстарды ұйымдастыру үшін мұғалім ... ... ... ... өз ... ... отыруы қажет. Сонда ғана
оқушылардың шығармашылық іс әрекетін дамытудың жолдарын табуға болады деп
ойлаймыз. Тәжірибелік эксперименттен ... біз ... ... ... ... ... Төмендегі кестеде анықтау экспериментінің
нәтижесін көруге болады.Сабақтардың қалай ұйымдастырылғанын үлгі ... ... ... көруге болады.
Сабақтардың қалай ұйымдастырылғанын үлгі ретінде ... ... ... ... тілі
Сабақтың тақырыбы: Абайдың қара сөздері.
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Қара ... ... оқу, ... ... ... танып білу, нақыл сөздердің мәнін бүгінгі өмірмен
байланыстыру.
Дамытушылық: Оқушылардың сөйлеу ... ... ... ... ... ойлай,
көру, сезіну, қабылдау қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік: Жақсы мен жаман әдет ... ... ... ... ... ... өнегелі тұлғаны тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Жаңа білім беру.
Сабақтың әдісі: Сұрақ -жауап, ізденушілік, көрнекілік.
Формасы: жеке, топтық, ұжыммен.
Көрнекілік: Абайдың суреті, тірек сызба, ... ... ... мәтелдер.
Техникалық құрал: Магнитафон (Абайдың сөзі).
Ұйымдатыру кезеңі. (Оқушылардың зейінін ... ... үшін ... «Қыс»
туралы бір шумақ өлең оқыдым). Авторы кім?
Жаңа сабақ.
Кіріспе бөлім.
Оқушылар Абай Құнанбаев деп жауап ... ... не ... ойы.
Құнанбай Зере Ұлжан
Ибрагим Ұлы ... ... ... ... ... ... ... тарау.
Әдептілік, ар- ұят адамдықтың белгісі.
Оқушылар көрініс көрсетті.
Талапбек: ... ... ... бе, ... ... балаларым. Өркендерің өссін!
«Адамдықтың белгісі иіліп сәлем бергені» ... ... мені ... жолы ... әңгімемде адамдық, инабаттылық, ізеттілік жайында. Құлақ
салыңдар, қарақтарым!
Мұғалім: Қазақтың ұлы ... ... ... Абай ... қара
сөзінен жаңа тарау басталды.
«Әдептілік ар ұят адамдықтың ... ... тағы жат ... ... ... ... отыз ... қара сөзінен: қара сөзде адам баласын қор
қылатын үш нәрсе бар. Ол надандық, екінші ... ... ... қара ... ... ... Үш ... үш оқушы мәнерлеп оқыды.
б) Қара сөздегі нақыл сөздерді танып жазып алды.
Надандық - ... мен ... ... - адам ... ... - хайуандық
2. Үш топ түгел қара сөзді мәнерлеп оқыды.
3. Көрініс «Әке мен бала» туралы. Көрініс еріншек бала ... ... ... әрекеті жайлы түсіндіріледі.
4. Топпен жұмыс.
1-топ. Еріншектік туралы мақал -мәтелдер айтты.
2-топ. Надандық пен ... ... ... ... адам ... мақал- мәтел айтты.
Білімді мыңды жығады,
Білекті бірді жығады.
Оқыған озады,
Оқымаған тозады.
Оқусыз білім жоқ,
Білімсіз күнің жоқ.
5. Тірек сызба арқылы оқушылар өз ойларын ... ... ... ... бекітіп оқушылардың білімін бағалады.
6. Өткенді бекіту.
7. Үйге: Абайдың қара сөзін оқу.
Ана тілі
Сабақтың тақырыбы ... ... ... ... ... ... ... ойды, идеяны ұғындыру. Кейіпкерге
мінездеме беру.
2. Сұраққа нақты жауап ... ... ... ... ... ... және ... дамыту.
3. Жақсы әдеттерді мысалға ала отырып, еңбекті сүюге, үлкенді сыйлауға
тәрбиелеу.
Сабақтың ... ... ... ... ... ... көрнекілік, ойын, венн диаграммасы.
Көрнекіліктер: төрт түлікке, пірлеріне байланысты ... ... ... сөз жұмбақтар, жұмбақтар.
Сабақтың барысы.
Ұйымдастыру кезеңі. Жұмбақтар шешуі.
1. Иір иір ... ... ... тамағы,
Шөлге шыдап бағады. ... ... ... ... қос ... ... көкірегі,
Аула оның тұрағы. ... Төрт ... бойы ... ... ойы ... жүрмейді,
Айналдырған тоны бар. ... ... ... ... өскен шақшама? ... ... Ал, ... ... ... ... не ... екен?
- Мал жайында.
Үй тапсырмасын тексеру.
1. Әр малдың төлдерін атату (суретін көрсету арқылы).
2. Пірлерін атату (Қамбар ата, Зеңгі ... ... ... Шопан
ата, Сексек ата).
3. «Лағым,», «Құлыншағым» өлеңдерін мәнерлеп оқыту.
4. Ертегімен ... ... ... үй тапсырмасын қортындылау.
Ертегі «Малдардың айтысы».
Баяғы өткен заманда бір байдың малы өте көп болыпты. ... ... ... ... ... түйесі мен қора- қора қойы және
ешкісінде сан жоқ ... Олар ... ... ... бір күні
иелеріне таласа бастайды. «Иеме ең ... мен, жоқ мен» деп бір- ... ... Бірінші болып жылқы шығады:
Әсем десең, әсеммін,
Сылаң қағып ... ... ... ... ... ... ... бабын табамын.
Сонда жүгіріп шыққан сиыр:
Көгалда тұрағым,
Дайын тұр ... ... ... деп мөңіредім.
Молшылық төңірегім.
Келесі кезек түйеге тиеді.
Жан жағыма қараймын,
Күн мен түнді санаймын.
Осылайша олар көп ... Мұны ... ... иесі ... ... ... босқа таласпаңдар, сендердің барлықтарың адамға керексіңдер.
Жылқымен адамдар ... бара ... ... сүті мен еті тағам, түйе ... ұзақ ... ... қой мен ... ... ... ... т.б.
жасайды. Міне көрдіңдер ме? Сендердің барлықтарың адамға керексіңдер. Енді
бұдан былай еш ... ... деп ... ... ... ... бағанадан айтып жатқан төлдеріміз немен
қоректенеді. (шөппен)
- Дұрыс айтасыңдар, адамдар ... ... ... ... ... Бүгінгі өтетін сабағымыз, осы малға шөп дайындау жайында
екен. Бұл ... ... ... ... ... ... ... аты «Өкініш»
1. Өзім бір рет оқып беремін.
2. Түсінгендерін сұрақ қою арқылы тексеремін.
а) ... ... ... ... тапсырды?
ә) Ол оны неге орындамады?
б) Әжесі не істеді?
в) Малқардың өкінуінің себебі неде?
3. Мәтіннің кез-келген жерінен балаларға тапқызып ... ... ... ... ... ... ... жерін.
в) Малқардың өкінген жері.
4. Мәтінді үш бөлімге бөліп, әр бөлімге ат қою.
(1 Ұмытшақ Малқар, 2 Әженің көмегі, 3 ... ... ... ... жазайық,
Қарлығаш боп ұшайық,
Ұшып ұшып алайық,
Орнымызға қонайық.
Дәптермен жұмыс. Ойлы сөз.
Ұқыпсыздық, салақтық жаман әдет.
(сөздерді талдау, мағынасын түсіндіру)
Сабақты бекіту. Малқарға ... ... ... үш ... ... ... ... үш таңбалы сандарды оқу, жазу және ... ... ... ... ... ... ... құрап жазу;
математикалық терминдерді дұрыс айтуға үйрету.
2. Дамыту: үш таңбалы ... ... ... жіктеуге
машықтандыра отырып, ой өрісін, қиялын дамыту.
3. Тәрбиелік: ұқыптылыққа, әдептілікке, ... ... ... ... түрі: білімді тиянақтау.
Әдістері: сұрақ жауап, түсіндіру.
Көрнекіліктер: схема, плакаттар.
Сабақтың барысы.
а) Психологиялық дайындық. Оқушылардың сыртқы формасына, партада ... ... ... ... ... ... ... әдемі болып келіпсіңдер. Әдемі бантиктерің мен
галстуктерің сендерге керемет сән беріп тұр. Сендердің ... ... ... анғаруға болады. Ендеше «мектеп оқушысы » деп ... ... ... нені ... ... қалай киінуі керек?
- Оқушы әдемі, таза киінуі керек. Себебі, ол кішкентай балаларға үлгі
болуы ... ... ... Әсел сендер сияқты мектеп оқушысы. Ол үнемі таза жүргенді
ұнатады. Бірде Әсел ... ... ... Оның кір ... ... үшін не істеу керек?
- Қандай көмек бересіңдер?
Кір көйлек. Жуу. Таза ... ... тек ... ғана ... ... мен сандарға да
жүргізуге болады. Мысалы: өрт т ... ... ... 2-Т 3-Т ... -100 +210 ... 635 120 ... 535 330 ... 435 540 ... 335 750 ... ... ... шығарып, мәнін тауып, тексеріп болған соң ғана
топ ... ... ... ... ... ... «+», «-» ?-3
Әр бағанда неше мысалдан берілген? – 4
Жалпы сынып оқушылары неше топқа бөлінеді? – 5
- Енді 3, 4, 5 ... ... үш ... ... ... топ топтастыру жасайды.
435 354 ... 534 ... ... ... 2, 3, 4, 5-ке дейін санау арқылы
оқушылар жаңа топ ... ... ... үш ... ... «+», «-» ... ... шешуді
үйрендік. Ал, 1-сыныптан есеп шығаруды оның негізгі бөліктерін
талдауды қуыршақ арқылы үйренгенбіз. ... ... ... ... ... ... ... жауабы. «Ол не?» ойынын ойнатамын.
Шарты?
- Ол зат. Ол көзге әдемі көрінеді. Ол не болуы мүмкін?
- ... ... ... ... ... ... Ол не ... Сыр (краска)
- Дұрыс. Ендеше сыр туралы айтылған №5 ... ... ... толығымен өзім оқимын.
1-топ. Шартын ғана оқиды.
2-топ. Сұрағын ғана оқиды.
3-топ. Есепте не айтылғандығы туралы айтады.
4-топ. Қанша амалмен орындалатыны ... ... ... ... кг ... - ... кг ... - ... кг ... Ш: ... Ж: 100 ... ... 16 кг
Венн диаграммасына салу.
1. Азайту амалымен орындалады. ... ... Екі ... 2. Бір ... ... 3. ... ... кішкентай немересін базарға жұмсайды. Оған ақша беріп, «үш нәрсе
сатып әкел» ... Бала ... бір ғана ... алып келіпті.
- Баламау, әкелгенің бір ғана қауын ба? деп таң қалған әкесіне:
- Бұл бір ғана емес, үш нәрсе, ... ... ... үшеу? деп сұрапты әкесі.
Бала әкесінің сұрағына не деп жауап берді екен?
1. Балалардың ойын тыңдаймын ... ... ... Үш саны ... ... ұғымдарын айт.
3. Үш цифрын ғана пайдаланып, үш таңбалы сан айт.
Бекіту.
Бағалау.
Үйге тапсырма. №3, 6
Қорытынды
Қазақстан Республикасы білім беру жүйесі ... ... беру ... ... ... ... ... білім берудің жаңа
моделін құрудың, сынақтан өткізу мен енгізудің ауқымды міндеттері тұр, оның
жүйесінің негізгі прициптері «Қазақстан ... 2015 ... ... ... ... ... көрсетілген.
Аталған тұжырымдаманы іске асырудың нәтижесінде адам ресурсын озық
дамытуда және Қазақстанда ... ... ... ... ... ... берудің жүйесі құрылады.
Оқушының жеке басын дамытуда оның танымдық белсенділігі мен өздігінен
қорытынды шығаруға, шығармашылық ... ... әр ... жеке ... ... ескерілуі тиіс. Әрбір оқушының ... ... ... ... оның ... ... отырып, жаңа біліммен
қаруландыруға, іскерлікпен дағдыны қалыптастыруға қабілеттерін дамытуға
толық жағдай ... ... ... мақсатына орай ғылыми теориялық әдебиеттерге
талдау жасалды. Зерттеу жұмысының әдіснамалық ... ... ... ... ... Әл – Фараби, Ы.Алтынсарин, Ш.Уалиханов,
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев белгілі психолог ғалымдар: М.Мұканов, Т.Тәжібаев,
Қ.Жарықбаев және т.б. ... ақ ТМД ... т.б. ... ... іс- ... ... ... әр қырынан жүргізілген
зерттеулерін атауға болады.
Соңғы жылдары зерттеу жұмысымызға қатысты ғылыми еңбектер қорғаған
ғалымдар ... ... ... ... ... жұмыстарын талдау барысында және т.б. оқушылардың танымдылық
белсенділігі мен шығармашылық іс ... ... ... көз ... ... алынған мектептердің оқу үрдісінің жылдық
жоспарына ... ... ... ... ... анықтау мақсатында
бақылау эксперименті жүргізілді. Бақылау экспериментінде ... іс ... ... ... ... анықталды.
Бастауыш сынып оқушыларының оқуға деген қызығушылығын оятып, сабақта
оқытудың жаңа ... ... ... ... ... сабақпен
шектелетіні байқалды.
Тәжірибелік эксперимент жүргізуге арналған тақырыптар ... ... ... ... ... біз оқушылардың шығармашылық іс
әрекетін дамыту үшін ... ... ... онда ... жаңа
технологияларын пайдаландық. Сонымен қатар оқушының жеке басын ... ... ... негізгі дидактикалық ұстанымдарды белгілеп, оқытудың
жаңа әдістерін талдай отырып, оларды нақты мысалдармен ... ... ... ... ... ... олардың білім
деңгейлері анықталды.
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологиясын пайдаланудың
тиімділігіне көз жеткізілді. Атап айтсақ:
- ... ... ... ... дағдыланады.
- Оқушының жеке қабілеті айқындалады.
- Деңгейлік тапсырмалар оқушылардың ойлау ... ... ... ... ... ... Даму маниторинг құрылады, ол ... ... ... ... ... ... ... сабаққа толық қатысып, бағаланады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Білім туралы заң. Алматы 1999
2. Н.Назарбаев Казахстан – ... ... и ... ... ... ... ... 1997
3. Н.Назарбаев. Жадымызда жатталсын, татулық ... ... ... ... ... ... 2015 жылға дейінгі білім беруді ... ... ... ... ... ... халқына Жолдауы. Бәсекеге қабілетті Қазақсатан
үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті ... ... ... ... Республикасы білім және ғылым қызметкерлерінің III съезінің
Қарары.
7. М.Жұмабаев. Педагогика. Алматы. Рауан 1998
8. М.Мұқанов. Жас және ... ... ... 1982
9. Қ.Жарықбаев. Психология. Алматы. Білім 1993
10. Қоянбаев. Педагогика. Алматы. ... ... ... қара сөздері. Алматы. Ел 1993
12. А.Мырзабаев. ... ... ... ... ... ... Қарағанды 2004
13. Ә.Сағымбаев. Бастауыш сынып оқушыларының бейнелеу өнері ... іс ... ... ... ... 2003
14. Б.Байжұманова. Бастауыш мектеп ... ... ... ... ... ... Н.Тоқсанбаева. Оқыту процесі жүйесіндегі танымдық іс ... ... ... ... ... развивающего обучения. М. 1986
17. И.П.Подласый. Педагогика начальной школы. М. 2002
18. Б.А.Тұрғынбаева. Дамыта ... ... ... ... ... Математика. 1-4 сыныптар. Алматы. Ронд 2003
20. Бағдарлама. Дүниетану. 1-4 сыныптар. Алматы. Ронд 2003
21. Бағдарлама. Ана тілі. 1-4 сыныптар. Алматы. Ронд ... ... ... ... 2-4 ... Алматы. Ронд 2003
23. Ж.Оразахынова. Дамыта оқыту технологиялары. ... ... 2003 ... Ж.И.Сардарова. Жаңа ақпараттық технологияның шығармашылық қабілетті
дамытудағы ... ... ... ... ... ... ... қабілетін дамыту. Бастауыш
мектеп 2004
26. Г.Әлмұханова. Шығармашылық деңгейімен жұмыс жасау. ... ... ... құстар, киіз үй, түндік, мал суару, жайлау, трактор
Көше, көп ... ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Ақпараттық технологиялар туралы жалпы түсініктер22 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияны бастауыш сыныптарда дамыту9 бет
Баланың сөйлеу тілінің дамуында жаңылпаш пен жұмбақ қолдану24 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу мотивациясын экспериментальды зерттеу45 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының психологиялық ерекшеліктері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь