Тұрақты тіркестерді аударудағы лингвомәдени аспект

ЖОСПАР

І. Кіріспе
Тіл біліміндегі тұрақты сөз тіркестерінің зерттелу тарихы
1.1. Тұрақты тіркестерді топтастыру принциптері
1.2. Тұрақты тіркестерге тән белгілер

ІІ. Негізгі бөлім
Тұрақты тіркестерді аударудағы лингвомәдени аспект
2.1. Лингвомәдениеттану ғылымының негізгі бағыттары
2.2. Фразеологизмдердің аударылу принциптері
2.3 Тұрақты тіркестердің аударма нұсқалардағы функциясы

ІІІ. Қорытынды

ІҮ. Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        ЖОСПАР
І. Кіріспе
Тіл біліміндегі тұрақты сөз тіркестерінің зерттелу тарихы
1.1. Тұрақты тіркестерді топтастыру ... ... ... тән белгілер
ІІ. Негізгі бөлім
Тұрақты тіркестерді аударудағы лингвомәдени аспект
2.1. Лингвомәдениеттану ғылымының ... ... ... ... ... ... тіркестердің аударма нұсқалардағы функциясы
ІІІ. Қорытынды
ІҮ. Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Фразеологизмдер тіл-тілдің ... бар ... және ... ... ... ... мен сөлі таусылмайтын дәмді
элементтері деп айтуға ... еді. ... ... ... тілдің
өткірлігі дегеніміздің айрықша көрінер жері осы фразеологизмдер ... ... ... ... ... ... Сөзіңіз нақты, дәлелді болсын
десеңіз, халықтың хас туьндысы-айрықша сөздер тобының ... ... ғана сіз ... ... ... не, ... ... не сияқты сауалдарға
нақты жауап бере аласыз (Ө.Айтбаев).
Қай елдің, кай жазушысының қай ... ... да ... ... ... сан түрін табуға болады. Яғни қаламгерлердің қай-
қайсысы да сөйлеудің халықтық формасын ... ... ... ... ... ... мейлінше кызық, мейлінше қиын проблема
екенін байқау қиын емес. Осыларды ғылыми проблема ретінде ... ... ... ... ... ... не қилы мәселелері айқындала түседі
екен.
Біздің зерттеп отырған жұмысымыздың тақырыбы: ... СӨЗ ... ... ... пайдаланған материалдар. Ағылшын тілінен қазақ тіліне және
керісінше, қазақ тілінен ... ... ... ... ... ауыз ... газет-журналдардан және күнделікті халық
тілінен ... ... ... ... ... ... жүмысының негізгі мақсаты. Қолда бар материалдарды пайдалана
отырып, қазақ тілінен ағылшын ... ... ... ... ... аударылған көркем әдебиеттер нсгізінде ... ... ... мақал-мәтелдер, қанатты сөздер, ... ... ... ... ... Алға ... ... мен міндеттер
кешенді зерттеуді талап етеді, ... ... ... ... семантикалық, лингвистикалық топтастыру, салғастырмалы және
лингвомәдениетанулық әдістер қолданылды.
Курстық жұмыстың құрылысы. ... ... ... ... ... ... мен ... мақсаттары мен
міндеттерінен, қолданылған әдістерден ... ... ... ... ... ... шешу ... талданған екі тараудан тұрады.
Негізгі бөлім II тараудан тұрады.
I ... Тіл ... ... ... ... теориясындағы әртүрлі көзқарастар мен кайшылықтар. Тұрақты
тіркестердің тілдік бірлік ретіндегі ерекшеліктері айқындалды.
II тарау. Тұрақты тіркестерді аударудағы лингвомәдени аспект.
Тұрақты ... ... ... ... ... ... ... ескерілуі және кейбір ... ... ... ... ... талданады.
Сонымен қатар аударма теориясының принциптері мен ... ... ... аспектіде қарастырылды.
Әр тарау мысалдармен дәлелденіп, оларға лингвистикалық талдау
жасалынды.
Қорытынды бөлімінде курстық жұмыста ... ... ... ... ... Тіл біліміндегі тұрақты сөз тіркестерінің зерттелу тарихы
Өмірдің барлық ... ... ішкі ... ... өте ... ... тілімізге бейнелі және мәнерлі рең беретін, озіндік
құрылысы мен белгілі мағынасы ... ... сөз ... ... ... ... да ... кездеседі.
Мұндай тіркестерді құраушы компоненттердің орнына кез-келген басқа бір
сөзді қолдануға болмайды, олай етсек тіркесінің мағынасы ... не ... ... ... тән ... тұрақтылық жойылады. Ғасырлар ... өтіп келе ... ... тұрақты сөз тіркестеріне тіл
мамандары көптен-ақ көңіл бөліп келеді.
Тіл-тілдің лексикасында жеке ... ... ... келіп қолданылатын тұрақты сөз тіркестері бір бүтін единица
қызметін атқарады. Мысалы, казак.тілінде:көзді ашып жұмғанша
‘лезде’ , ит өлген жерде ‘алыста’, қой ... шөп ... ... және
т.б.
1.1 Тұрақты тіркестерді топтастыру принциптері
Құрамындағы сыңарлары орын ... ... ... ... ... қатынастары тұрғысынан мүшеленбей бір тұтас тұлға
қызметін атқаратын осындай ... ... ... ... күйінде
қолданылады.
Тұрақты сөз тіркесі термині еркін сөз ... ... ... ... ... "фразеологиялық единица",
"фразеологизм", тұрақты сөз ... ... ... ... ... ... тілдік единицалар жүйесінде басқа тұлгалармен
қатар өмір сүріп, көп уақыт бойы лексикологиялык зсрггеу объектісі қызметін
атқарып, сөздермен ... ... ... бір ... ... лексикасына, сөздік қорға телініп ... ... ... ... жеке ... ... қызмет атқарады, кұрылымы жағынан
мүшсленбейтін бір тұтас тұлғада тұрып, сол дербес ... ... ... ... ... ... тілінде төбесі көкке жету "қуану", төбе
шашы тік тұру "қорқу",қайтыс болу "өлу", дүниеге келу "туылу" және ... ... ... тұрғандай фразеологиялық бірліктер лексикалық
бірлік есебінде бір ғана сөздің орнына қолданылып отыр.
Фразеологизмдердің бағалағыштық сипаты мен ... өте ... ... ... де, жазу ... де көп ... ... тіркестертердің қай-қайсысы болмасын бәрі де алғаш
халықтың сөйлеу тілі негізінде қалыптасқан. Сондықтан олар өмірдің ... ... ішкі ... ... өте бай ... ... ... фразеологияның теориясын әр түрлі тілдердің
материалдарына сүйеніп, жан-жақты зерттеуде. Фразеология- ... ... ... ... ... ... ... орамдардан басқа,
құрамындағы сыңарлар ерекше семантикалық қарым-қатынаста ... ... ... жеке ... ... зерттеу объектісі болган емсс. Ол баста
мамандар фразеологиялық тіркестсрдің құрылымына көңіл аудармай, олардың
астары мен ... ... ... ішкі формасына назар қою ... ... ... ... ... болып дәстүрлі қайталанып,
дайын қолданылатындық кең астарлы мағына алынды.
Уақытында орыс ғалымдары А.А. ... ... ... ... ... сөз тіркестерін
синтаксистік тұрғыдан зерттеп ... ... үлес ... ... және оның ... ... сөз тіркестерді, олардың
сыңарларын семантикалық және грамматикалық ... ... ... ... А.А.Шахматов өзінің "Синтаксис русского языка" атты еңбегіндс
тілде кездесетін құрамындағы сөздер бір-бірімен ажырамай ... ... ... зор маңызы тек лексикология үшін емес, грамматика
үшін де аса ... ... ... айтты.
Кеңес тіл білімінде бірінші рет фразеологияны тіл ғылымының бір саласы
деп қарау мәселесі жиырмасыншы ... ... Бұл ойды ... рет
көрнекті кеңсс лингвисті Е.Д.Поливанов синтаксистің, морфологияның ... ... ... ... ... ... олардан
ажырату керектігін ұсынды.
«Бұл пән,-деді Е.Д.Поливанов,- (фонетика, морфология, т.б сияқты)
болашақтағы лингвистикалық ... ... және өз ... жеке ... орын ... әр ... ... анықтау кезінде кездейсоқ
кемшіліктерден құтылуға мүмкіндік береді».
Академик ... ... және ... ... ... тіркестедің құрамындағы сөздердің орнығу теориясының негізін
салды.
Кейініректегі еңбектерінде ... ... ... ... ... ... кеңеюі мен
тұрақтануы мәселелері зерттеледі. Бұл еңбекте сөз ... ... ... ... ... ... ... зерттеуге арналған еңбектерге тән ерекше
қасиет фразеологиялық, тіркестер ғылыми тұрғыдан талдау, әр тұрақты ... ... және ... ... ... мақсаты
болды.
Бірақ мамандар фразеологияның объектісі жалпы сөздердің ... ... ... ... ... ... сөз тіркестері деді.
Кезінде фразеологиялық тіркестердің ... ... ... сапасы жағынан өзгеше тұрақты тіркестерден айыру мәселесін қойған
еңбектер ... ... ... мен ... еңбектерінде
аталған мәселелер қаралды. А.И.Смирницский: "фразеологиялық тіркестерді
зерттеумен лексикологиялық бөлім болып ... ... - ... ... ... ... ... құрылымын оқып
үйрену міндетті түрде ескерілуі кажет".
Тіл мен сөйлеу тілінің құбылыстары тәуелділігіне және ... ... ... сөз ... ... ... ... қалпында қолданылатындығы жөнінде дәлелді пікір айтты. Сөйтіп,
ғылымда тұрақты сөз тіркестерін құрылым және ... ... ... ... негізіндс басқа тектес құбылыстардан айыру, осы белгілерге
сүйеніп тіл байлығының фразеологиялық ... ... ... ... дәстүрлі проблемаларынан: Оның ... ... ... түрлерін айыру және олардың шегін ... ... ... ... ... ... зерттелуде.
Тұрақты сөз тіркестерінің семантикалық ерекшеліктеріне теория жүзінде
мән беру сөздіктер ісінің ... де ... ... ... семантикалық тәсілдердің
табылуымен көптеген фразеология теориясы үшін ... ... ... ... сөз ... және ... құраушы сыңарлардың ішкі құрылымы,
фразеологиялық тіркестердің ... ... ... ... және тағы басқа.
Осыдан зерттеу жұмыстары тұрақты сөз тіркесінің лексика-семантикалық
құралу ерекшеліктері, олардың ... ... мен ... ... мәні ... тілдің материалдарында құрыла бастады.
Фразеологиялық тіркестер сөздерге дайын тұлға ... ... және ... ... ... сонымен катар, тіркесті
құраушы сыңарлардың лексика-семантикалық ерекшеліктеріне байланысты ... сөз ... ... ... ... болды.
Аталмыш тұлғалардың ұқсастықтарын және өзгешеліктерін
анықтау:
* нақты семантикалық белгілер (фразеологиялык, ... ... ... ... белгісін табу, одан келіп
фразеологиялық тіркестертің синонимиясы көп мағынасын зерттеу басталады);
* фразеологиялық ... ... ... ... ... синонимия, фразеологиялық тіркестер және "ажыратыла
тұлғаланып жасалған" күрделі сөздерден ажырату);
* нақты грамматикалық ... ... ... және сөз ... мен ... ... ... сөйлемдегі қызметі) түрінде және фразеологиялық тіркестср ... ара ... ... айналасында жүргізілді.
Фразеологиялык, тіркестср тілдің сөздік қорына телініп, фразеологияның
өзінің лексикологиясының карамағында қаралу себебі фразеологиялық тіркестер
жеке ... ... ... ... тікелей байланысты, ал
лексикология тілдің ... ... яғни ... мен ... ... ілім. А. И. Смирннтский фразеологиялық тіркестер "сөздердің
эквиваленті" дейді.
Эквиваленттілік теориясына сүйене отырып, ол тек сөз ... ... ... бола ... деп ... де, ... ... сөздерді енгізеді. Фразеологиялық тіркестердің ... және ... ... ғана ... ... сөз ... және фразеологиялық тіркес емес әр ... ... ... ... Оларды басқа ұқсас орамдардан (мысалы, күрделі
сөздерден) айыратын белгілер "фразеологиялык ... ... ... ... жеке сөздерге эквиваленттілігі теориясын
Н.Н.Амосова шек келтірді.
Фразеологиялық ... ... ... және ... ... жақын болғанымен, олармен бірдей емсс.
Кейбір мамандар дербес мәнді сөзге фразеологиялық тіркестер
идентификатор (жеке сөзбен магыналас) ... ... ... ... бұл ... ... ... фразеологиялық тіркестер тек бір сөзден ғана емес, екі
немссе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... мәнді сөзбен мағыналас болып келгенмен, барлық уақытта
сол сөздің мағынасы ... ... ... ... ... себебі бүтін
тіркестегі оның мағынасы бүтін мағынамен байланысты жатады.
Бұл фразеологизмдердің мағыналас ... ... жоқ. ... ... тіркестер әркашан дайын күйінде
қолданылып, сөйлемнің бір ғана мүшесінің қызметін ... ... ... ... ... ... ... Бұдан, әрине, бұл екі ... ... ... ... ... ... ... фразеологиялық тіркестер тілдік ерекшеліктерін нақтылау
фразеология тұлғаларының белгілерінің ... ... кана ... ... ... ... таласты мәселелерге әкеп тіреді. ... ... ... ... ... проблемаларын шешудегі көзқарастардың
біркелкі жүйесі жоқ.
Тіркестегі бұндай алалыққа қарамастан орыс ғалымдары Н.Н.Амосова,
В.А.Архангельский, ... ... ... тіл білімі ғалымдары
І.Кеңесбаев, Р.Жайсақова, Г.Смағұлова, және тағы басқа ғалымдардың зсрттеу
жұмыстары өте-мөте нәтижелі.
Ғалымдар фразеологиялық ... ... ... ... ... ... ... басқа тілге тікелей аударылмай, ... ... ... лексикалардың тіркесімділігі, компонент
аралық байланыс, идиомалық тұтас атау, шындық ... ... ... лексикалық бөлшектенбеу, орта тағы басқа фразеологиялық
тіркестердегі ішкі құрылымдық белгілеріне бағытталған ... де ... ... ... ... тіркестер өз
табиғатынан "сөз тіркестері" болып табылады.
Фразеологиялық единицалардың қатарында предикативті сөз тіркестсрі мен
сөйлем түрлеріндегі ... ... ... ... ... ... ... қалуда. Бір сыпыра мамандар оларды фразеологиялық тіркестер ... да, ... ... ... кұрылымдық біркелкілігі
принципін басшылыққа ала отырып, ... ... ... ... ... ... құрамы анықтама белгілері
болып:
* өзінің дербес номинативті тура мағынасын жғгалтудың бірден-бір ... ... ... емес ... ... ... ... түсуі;
* осы тұрақлы (тек бір ғана) жеке дербес компонент үшін ... ... ... бар ... минимумы есептеледі.
Н.Н.Амосова фразеологиялық тіркестерді зерттеудің ... ... ... ... болу ... ... ... ие болуы және қолдануда
номинативті кызмет атқаруы қажет, "коммуникация единицаларына ... ... ... мақал-мәтелдер мағына жағынан да, фразеологиялық тіркестердің
белгілеріне катыссыз ... ... ... тіркестерді топтасырып, оларды бір ... ... мен ... яғни коммуникация единицаларын енгізеді де,
А.В.Кунин ... ... ... ... ... ауыс мағынаға ие
болып келетінін айтады. Ал фразеологиялық тұрақтылық ... ... ... ... қоса фразеологиялық тізбектерді, сөздердің тұрақты
тіркестерін сыңарлары тура ... ... ... ... тыс ... ... ... Сол сияқты
Н.Н.Амосова да ... ... ... ... ... ... өзінің еңбегінде жалпы фразеологиялық мәселелер
айналасында тұрақты фразалар теориясының негізін баяндады. ... ... ... ... теориясын қолдануга әрекст жасады.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... фразеологиялық қурам ұғымын, оның жүйелік ерекшелігін,
тілдік ерекше ... ... ... мен ... фразалардық
грамматикалық
типологиясын және семантикалық, ... ... ... ... мақсат етіп қояды.
Екінші маңызды зерттеу проблемасы ретінде тұрақты фразалардың
мағыналарының, ... ... ... ... ... құрушы
сыңарларының өзара тәуелділігін, олардың лексикалық құрамында тұрақты және
өзгермелі сыңарларды анықтау мәселелерін қарайды. ... ... ... ... анализ жасау мен олардың классификациясын
жатқызады.
Фразеологиялық тіркестерге В.Л.Архангельский "белгілі ... ... және ... құрылымы қалыптасып кеткен, жалпыга түсінікті тұрақты
мағыналы, сөйлемде оның белгілі бір мүшесінің немесе оны бір ... ... ... ... тыс ... ... тұрақты фраза қызметін
атқаратын сөздердің тұрақты тіркестерін" ... ... ... ... ... ... кеңейте түсу профессор М.М.Копылеконың еңбектеріне де тән. Ол
"... фразеологияның ... тек жеке ... ... ғана ... қатар түгелімен барлық лексикалардың тіркестері болып ... ... кез ... тілде кең тарағандықтан, сол
тіркескіштік негізінде құрылған сөз ... ... ... шегіне енгізу мүмкін болмаған болар еді.
Фразеологиялық тіркестер шегін лексикалық тәсілдср тарабынан байыту
берілген тілдің ... ... ... ... арттыра түседі.
Жалпы тұрақты сөз тіркестерін кәдімгі тұрақты ... ... ... деп екі ... ... ... ... тарылып, кейде кеңіп, немесе оның аумағына еркін тіркестер, сөз
тіркестері немесе сөйлем, күрделі сөйлем құрамдас ... ... ... ... ... ... ... Н.М.Шанский үлкен
үлес қосты, ол фразеологиялық тіркесті "мағынасы, құрамы мен құрылысы
қалыптасқан екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... фразеология негізінен екі бағытта ... ... ... бір тіл көлемінде ... ... ... шығыс тілінен Ю.Рубинчик, Г.С.Голева, Г.С.Гвенадзе, ұйғыр
тілінде ... ... ... ... ... ... ... М Рузикулова, түрікмен тілінде К.Бабаев, қырғыз
тілінде Ж.Осмонова, башқұрт ... ... ... фразеология
мәселелері белгілі бір жазушы ... ... ... ... ... бәрі фразеологиялық тіркестердің бір түрін екінші
түрінен ... ... ... ... және ... ... сол тілдің
фразеологиялық материалдарының өте бай қорының жеке жақтары және ... ... бір ... ... сөз ... түркі тектес тілдерде, оның ішінде қазак тілі білімінде тұрақты
сөз ... ... ... І.К.Кеңесбаевтың есімімен тікелей
байланысты. Ол қазақ тілінің идиомалары мен ... қос ... ... ... мен ... қызметі жайлы еңбектер
берді.
Фразеология мәселесіне және фразеологиялық сөздіктер жасау жайында
тамаша ... ... ... ... ... сөз тіркестері" деген атпен
С.Н.Мұратовтың монографиялық еңбегі жарық көрді. Мұнда күрделі сөздер, қос
сөздер, ... ... ... және ... ... ... ... сөз тіркестеріне жататын ... да ... ... ... де жай ... ... фразеологияны жан-жақты теориялық тұрғыдан зерттеген
З.Г.Ураксин. Бұл еңбекті ғалымдар жоғары бағалауда.
Қазақ фразеологиясына үлкен үлес ... ... ... ... ... Х.Қожахметова тағы басқа
еңбектерін де атаған ... ... ... ... ... ие ... ... синтаксистік фразеологиялық тіркестер деп атаймыз. Бірақ
фразеологиялық тіркестер біртұтас, сондықтан оларды структуралық жағынан
зерттеуге болмайды деген пікір ... ... ... ... тән ... ... ... құрамы көбінесе екі, үш, төрт
компонентті болып келеді. Олар тіл-тілде көп қолданылса, бес, ... ... ... саны ... да аз, сонымен ... да ... ... ... саны ... сайын, олардың
қолдану жиілігі төмендейді, ... ... ... саны ... ... қолданылу жиілігі арта түседі. Осының
өзі, қазақ тілінде екі-үш компонентті фразеологиялық тіркестер, төрт немесе
одан да көп ... ... ... көп ... ... ... қорды, осы екі-үш компоненетті фразеологиялық тіркестер
байытып отыр. Сондықтан да, ... ... ... де ... ... ... болса да бір-бірімен байланысты екі ... Оның бірі - ... ... ... ... ... грамматикалық жағы.
Тілдің осы екі жағының бірлігінен ... бір ... тіл ... ... ой ... ... тіл нағыз қатынас құралы ретінде қызмет ете
алады.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... хабарлауға да, түсіндіруге де болмайды. ... сөз ... ... ... бірлікте жұмсалады. Олардың әр қайсысының өзіне
тән ерекшеліктері мен қызметтері бар негізгі элементтер ... ... ... ... ... ... деп, ал ... құрылысы тілдің
сол материалдарын, яғни сөздерді, бір-бірімен ұштастырып, олардың бастарын
құрастырып, көріктендіретін жамылыш деп қарауға болады.
Грамматика ... ... ... ... ... ... объектісіннің негізгі өзегі етіп, сөзді және сөйлемді алады.
Тексеру объектілерінің осындай ерекшеліктеріне қарай, ... ... және ... деп ... екі ... ... ... айтылып кеткен ережелер фразеологиялық тіркестсрге де тән
болғандықтан, ... ... ... ... жөн ... - сөз және оның формалары туралы ілім. Сөйлеу дагғысында
әр сөз ... ... өзге ... ... заң бойынша әр қилы қарым-
қатнасқа түседі де, әлденеше қилы ... ... әр ... ... ... сөздерді жеке-жеке қарамай, жалпы сөз ... ... ... ... ... сол ... әрқайсысына тән жалпы
грамматикалық сыр-сипатын анықтайды. Соның арқасында сөздерді әр ... ... ... ... ... жалпы грамматикалық формалары
айқындалады; сөз таптары ажыратылады; әр сөз табына тән категориялардың сыр-
сипаттары ашылады".
Кез келген ... ... ... ... ... функция да тән. Бұл қатарға тіл-тілдің фразеологиялық қоры да
кіреді.
Олардың бойында, семантикалық құрылымында сан ғасырлар бойы халықтың
өзімен ... ... ... ... ... мұра ретінде жеткен
қогамдық тәжірибелік ... ... ... және материалдық мәдениеттің
көріністері сақталып, бейнеленген. Сондықтан да олар ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... табиғатындағы халықтың қогамдық өмірін, салт-санасын, ... ... тек ... ... мен ... ғана ... сонымен
қатар этнографтар да болды.
Фразеологияның халықтық табиғатын түсінудегі, оның ұлттық мәдениетпен
байланысын көре ... ... ... фраземалар мағынасындағы
экстралингвистикалық ситуацияның көзін ашу, қандай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... сұраққа жауап беруден
туындайтын мәселе ... шығу ... ... ... ... тура мағынасында қолданылатын еркін сөз
тіркесінің ... ... шығу ... ... ... ішкі форманы айқындау болып табылады. Әрине, бұл ... ... ... ... оның ішкі ... ... ... кұрамы жагынан толық грамматикалық тұрғыдан дәстүрлі,
шығу тегі еркін сөз тіркесі болып келетін тіл ... сөз ... ... ... ... ... единица ретінде сөз орнында жүретін
фразеологизмдердің) ... мен ... ... ішкі ... ... тек сол сез ... сөз ... пайда болган материалдық және
рухани мәдени ... ... ... сол кездегі жүйесі негізінде ғана
ұғынып, түсінуге болады.
Еркін сөз тіркестерінің ... ... ... ... ... ... ... сүйенсек, еркін тіркестің ауыс,
бейнелі мағынада қолданылуы, нақтылықтан жалпылыққа өтуі олардың ... ... ... ... ... Сөз ... бойындагы
үжымдық тәжірибе, ұлтқа тән ерекше көрегендік пен білімнің жиынтығы мұндай
тіркестерге әжептәуір халықтық сипат береді.
Мағына "жаңаруының" тагы бір ... - ... яғни ... сөз
тіркестері мағыналарының нақтылығы, олардың ... ... ... жоғарылыгы.
Фразеолог ғалым В.П.Жуков мұндай сөздсрге тілде жиі қолданылатын ... денс ... ... мал ... мен ... ... мен
құрт-құмырысқалар, азық-түлік атаулары мен киім-кешек, ыдыс-аяқтар және
т.б. атауларын жатқызады.
Г.И.Сляревскийдің де осыған ұқсас ... бар, ... ... жиі ұшырайтын заттар - тамақтың түрлері мен ... ... ... мен ... және т.б. ... ... ... фразеологиялық
материалына жүгінсек, В.П.Жуков пікірімен келісуге болады.
Халықтың тұрмыс-тіршілігі, мәдени мұрасы және рухани ... мен ... ... ... тапқан фразеологизмдерде
қандай да бір нақты қүбылыстың, жагдайдың бейнесі ашық ... ... ... ... ерекше экспрессиялық нышан бергендіктен,
фраземалар идиомалануға анағұрлым "икемді" болып ... ... ... ... ... қателесеміз.
Жоғарыда көптеген тілдерге тән жалпы себептерін ғана ... ... ... ... ... (қой ... шөп алмас,
ит пен мысықтай және т.б.), тіркестердегі ырғақ жүйесі (аты бар да, .заты
жоқ;күле кіріп,күңірене ... бір күн бие, бір күн түйе және ... көп ... ... ... ( ... + ... салу, қол салу, үрей салу және т.б.) тағы көптеген себептердің ... ... мен ... ішкі формасының арасындағы тығыз байланыс
олардың мотивтерін ашуға жасалынған талдаулардан дәлелін табады. Осы ... ... ... ... жасаған ғалымдар Ә.Т. Қайдаров,
З.Г.Ураксин, Ш.Рахматуллаев, Ю.А.Гвоздарев, ... ... ... ... ... және т. б. ... ... жасалуына кез-келген зат, көрінген нәрсе ұйытқы бола
бермейді. Ойды анық, тұжырымды етіп, сөзді ақтан тигізетіндей етіп ... ... ... ... ... отырады. Олар таза "семантикалық
ұя" бола алмаса да, ... ұя" ... ... ТАРАУ
Тұрақты тіркестерді аударудағы лингвомәдени аспект
2.1 Лингвомәдениеттану ғылымының негізгі бағыттары
Осы ғасырдың соңғы бөлігінде, ғасырлар тоғысқан ... ... ... ... теориялық бағыттарын имманентті, ... ... ... яғни тілдік жеке адаммен, оның ойлау
өрісімен және ... ... ... ... ... ... ... лингвистика деп аталатын мүлде ... ... ... үш-төрт жыл төңірегінде «лингвокультурология
деген бағыт та ... ... ... қай-қайсысы да - казақ тіл ғылымы
төселе қоймаған соны салалар. Алайда алдағы аз ... ... ... ... лингвистикасының да ғьшыми-практикалық таяныш болары анық.
Ойтксні "XXI ғасыр ғуманитарлық ғылымдар ғасыры болмақ" ...... ... ... мен ... ... тұсынан туындап отырған жаңа ғылым.
Бұл саланың объектілері, единицалары мен пәні ... орыс ... ... ... ... ... ... Қандай да болмасын жаңа ғылымға қатысты түйіндеулердің болжам
айту, бағыт сілтеу түрғысынан әртүрлі-болатындығы ... ... тіл ... ... ... ... ... тілге және тілдің
мәдениетке әсерін пайымдайтын анықтамалық ... да әр ... осы ... саласының объектісі турасындағы тұжырым беру, ол -
ұлттық менталитеттің, ұлттық мәдениеттің және ... ... ... тіл ... ... мен мәдениеттің өзара қарым-қатысы, ... ... ... ... ... ... ... үшін жаңалық емес. Әр халықтың
дүниетанымы мен ... ... бар; бұл ... ... ... бастапқы негізі Э.Сепир мен Б.Уорфтың «лингвистикалық ықтималдылық
теориясында қаланған болатын.
Әр халықтың мәдениеттерінің арасындағы айырмашылықтардың бар екендігі
ақиқат ... ... XX ... өн ... өзге де ұлт ... қазақ, ғылымында да бұл шындық көмескіленіп, мәдениет үғымы ұлтқа
қатыссыз, ұлттық бітімнен бөлек, өзге ... ... ... ... абстрактілі түрде үғындырылғандығы мәлім.
Ал жаңа қоғамдық к,арым-қатынастарға көшкен қазіргі қауымдастықтың
сипаттары ұлттық ... ... ... ... бірі - ... ... - төл тіл екендігін мойындатып отыр. Бұл қос ... ... ... ... ... кұндылықтар қазіргі қоғам талабы
алға шығарған жеке ... ... ... тәрбислеу, жеке адамның
интеллектуалдық ой-өрісін дұрыс қалыптастыру бағытының негізіне айналып
келеді, ... ... беру ... ... деп аталатын жаңа сала бар.
Бұл сала әсіресе, қазақ тілі ... ... ... ... ... ұлт тілі ... әрі ... пән ретінде жүргізіле
бастағалы бері кең ... ... ... мәні - ... тілін
оқыту процесінде ғасыр басында А.Байтұрсынұлы қадап айтқан коммуникативтік
тұрғыны басшылыққа ала отырып, ... ... беру ... ... ... байланыстыра жүзеге асыру дегенді білдіреді.
Бұл қазақ халқының тарихи, ұлттық, этникалық ерекшеліктерін, ұлттық
бітімін қайта түсініп, тереңірек ... жол ... ... таныту
арқылы тілдің қоғамдык-әлеуметтік қызмет аяларын кеңейтуге, тілге кұрметті
арттыруға, тұтастай алғанда, мемлекеттік ... ... ... ... атап өтерлік жайт - өзге тілді аудиторияларда қазақ ... ... тіл ... ... ... ... ... де
жан-жақты игеріледі; мәдениет пен тілге ұштастыра ... ... да ... ... ... ... ... де, лингвоелтанумен де
ортақтасатын ғылым; алайда оның ауқымы ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір халықтың төл
элементі, халық тілімен бірге жасасып келе жатқан өз ... ... ... ... өз ... сөз, сөз тіркесі, афоризм, мақал-мәтел
екендігін дәлелдейтін белгі қайсы; ұлттық "бет-пішінің бар деп ... ... ... этникалық, саяси, адамгершілік, тұрмыстык, нормалары
мен қағидаттарын ... ... ... алады дегенді зерттеуге назар
аударады. Және де бұл жекелеген тілдік ... ... жай, ... болжам айту деген сөз емес, ұлттық мәдениет пен ұлттық тілдің өзара
байланыстары, бір-біріне әсері ... ... ... ... ... ... арқылы белгілі бір ұлтқа ғана тән екендігін ... ... ... ... ... ... ... сапаларын анықтау.
Жалпы алғанда, лингвомәдениеттану енді-енді қалыптаса бастаған, әлі де
болса, ғылыми ұстанымдары мен ... ... ... ... екіұдай түсінік тудыратын пікір-тұжырымдар да бар; бірақ оның XXI
ғасырда гуманитарлық ... ... ... ... ... мен мәдениеттің өзара қиысуының тілдегі көрінісін қарастыратын
жаңа ғылыми ... ... ... шолу ... ... ғылымының көп мәселесін бірнеше тілдердің материалдарын
салыстыру арқылы дәлелдеу, түсіну оңтайлы; әрбір тілдік единицаның ... ... ... екені аудару процесінде айқын белгі береді.
Екі немесе бірнеше халықтық материалдық мәдениетін (еңбек ... ... ... киім-кешек пе тағам түрлері) және ... ... ... ... ... тәрбие, білім
беру, заң, философия, этика, ... ... ... және дін) ... ... ... мен аударма нұсқа негізінде салыстыру — жеке
адамның интеллектуалдық ой-өрісінің ... ... ... халыктарды
белгілі бір хронологиялық мерзімде ... ... ... және ... ... ... ... септіғін тиғізеді,
сондай-ақ және ең бастысы — бір ... ... ... ... ... ауқымының каншалықты екендігін
көрсетеді.
Халықтық эпостарда, аңыз-жырларда, өткен ғасырдағы ... және ... да ... сақталған этноатаулар сияқты
басқа да ... ... ... да ... ... ... нышан болады. Бұндай нышан тілдік единицаның бірінде имплицитті
түрде (жасырын, байқалмайтын); екіншісінде эксплицитті түрде (анық, ... ... ... мүмкін. Басқаша айтқанда, тілдегі кейбір тұлғалардың
сыртқы нысанының өзі ... ... ... ... ал ... ... ... фразаның нақты бір ұлтқа, мәдениетке тән белгісі қолданысқа
түскенде ғана ... ... ... құзыреті осындай
единицаларды ажырата білуіне байланысты.
Орыс тілінің фразеологиялық, жүйесінің ұлттық менталитетке қарым-
қатынасын ... ... ... ... пен ... ... фразалық тіркестермен қатар халық мәдениетінің рәсімдік нысандары,
паремиологиялық қор, ... ... ... ... және ... алатын сөз тіркестері, теологиялық, атаулар, қанатты сөздер мен
орамдар арқылы ажыратуға болатынын ... Бұл ... ... ... лингвистикалык, ерекшеліктерін айқындауға қатысы бар.
Өйткені екі халықтық қоршаған материалдық және ... ... ... ... ... (бейнелейтін) тілдік амалдары әртүрлі.
Ақпаратты, мәліметті имплицитті ... ойды ... ... ... ... ... игеруі жағынан қарағанда ойды
біреудің концептуалдық кұралдарын пайдаланатын тілдер де және ойды біреудің
эмоционалдық құралдарын пайдаланатын ... де ... тілі де, орыс тілі де ойды ... ... ... гөрі
эмоционалдық-экспрессивтік құралдармен беруге бейім тілдер: екі тілдің
әлеуеті, осындай мағынаға өзек болатын ... ... ... екі тілде де образ-бейнесі, мағынасы жағынан жуықтасатын немесе бір-
біріне мүлдем қарама-қайшы теңеулер, ... ... ... ... ... бар.
Аудармашының көздеген мүддесі — аударма мәтінді төл тілдің табиғи
қалпымен ... сол ... де ... ... сөз ... ... емес, негізгі стильдік-көркемдік мақсатынан шыға отырып, ол
қазақ тілінің номинациялау, образ жасау, бейнелеп айту ... ... бар ... «халықтық стереотиптерді» қолданады.
Ұлттық нышанға ие тұлғалар қазақ тілінің фразеолоғиялық жүйесінің,
теңеулер жүйесінің, діни ұғымдардың, сөйлеу әдебіне қатысты ... мен ... ... атаулардың қолданысынан көрінеді.
Әр халықтың тіліндегі ұлт мәдениетінің басты ... ... ... ... ... ортаның тіл арқылы суреттелуіндегі
ұлттық мәдениетіне, этикасына тән өзгешеліктер турасындағы ... ... ... ... пен ... ... әдебіне қатысты
параметрлерде, сондай-ақ сөздің басқа да бірқатар ... ... және ... ... ... әдебиет, тарих, мәдениет,
философия, этика, антропология ғылымдарымен ... ... ... жүйелі шешіледі. Ал біз өз ... ... ... ... нышанын, ерекшелігін өз бойында сақтап ... ... ... ғана ... ... сөз етпекшіміз.
Осыған орай лингвомәдени сипаты ұлттық «кескінің бар ... ... ... мақсаттары мен себептерін айтуға адамның
антропологиялық ерекшелігін суреттейтін ... ... ... ... ... ... жалқы есімдер топтары негіз болып
отыр.
2.2. Фразеологизмдердің аударылу принциптері
Тіл-тілдердің қай-қайсында да ... - ... ... ең ... аса ... және ... ерекшеліктері бар бөлігі. Әрбір тілдегі
фраземалар сол тілдің иесі - халықтың негізгі ұлттық ... ... ... әрі сол ... ... кезеңдеріндегі тіршілік-тынысын танытады.
Тарихи даму кезендеріндегі қазақ халқы бастан өткізген өзгерістер
қазақ ... ... ... ... ... қозғалысқа
түсірген болса, нақ осындай езгерістер екпіннің талқысына ұшырамай, ... ... ... мен ... ... ... қабат -
тілдің құрамындағы фраземалар.
Қазақ және ағылшын тілдеріндегі фразеологиялық жүйенің ... ... ... ... ғылыми тұжырымдар әртүрлі, олар туралы талдау
жасау ... ... ... ... ... Сол ... ... қатысты негізігі теориялық ... ... ... ... ... фраземалардың қатарына - ... ... ... ... ... ... ... отырып, аталған типтерді фраземалар деп тану арк^ылы олардың аударма
әдебиеттердеғі керінісін талдауды нысан етіп алдық.
Бұл бірліктерді талдаудағы ... ... - екі ... ... ... ... ерекшеліктерді жинақтаған бірқатар түрлерін
салыстыра отырып, идиомалардың, ... ... ... ... ... ... ... аударуда байқалған кемшіліктердің себебін айқындау.
Тұрақты тіркестер - ... ... ... ... коммуникативтік-функционалдық қызметі күшті, ... ... ... ... ұлттық ерекшелігі басым элементтер.
Қазақ әдеби ... және орыс ... ... ... ... ... компоненттердің кірігуі, тіркесуі,
семантикалық байланысы жағынан бір-бірінен ерекшеленентін айырмашылықтары
бар.
Тұрақты тіркестер - ... ... ... ... ... ... ... түпнүсқадағы тіл мен стиль ... бір ... ... ... Екі тілдегі фраземалардың
мағыналық-семантикалық компененттерінің этимологиялық түп-төркінін білу
аударма ... үшін ... ... ... қазақ тіліне аударылған көркем әдебиетте кездесетін
тұрақты ... (ТТ) ... ... ... оған ... өте күрделі. Анықтамалық тұжырым түрғысынан қарағанда, екі тілдегі ТТ-
тердің заттық-логикалық прагматикалық-коннотаттық компонеттерге ие, ... ... ... біртұтас құрылым, сонымен қатар әр тілде сол тілді
иеленуші халықтың қалыптасуына, дамуына, өзгерістерге ұшырауына ... ... және ... ... ... мағыналық құрылымы өзге сипатты және лексика-грамматикалық
тұрпы басқа ТТ болады.
Аударма процесі кезінде ТТ-дің грамматикалық белгісі ... ... ... және ... ... мен ... аударатыны -түпнүсқа тілдегі ТТ-дің ... ... ... ... ... ... ең пәрмедісі болуы себепті
аударма проблемалары әдебиеттануға, тілтануға ұштастырылып қарастырылған
еңбектерде мақал-мәтелдермен, қанатты сөздермен ... ... де ... ... ... ... бөлінеді.
Қоғамдық-саяси мазмұндағы көлемді ... ... ... ... ... ... Қ.Сағындықов мақал-
мәтелдер мен идиомалардың аударылуындағы басты принциптерді атап көрсетуге
ұмтылыс ... ... ... ... ... ... ... болатын сөздің заттық-бейнелі белгісі мен ... ... ... мен ... дәл ... ... ... тіліндегі мағынасы жағынан ұқсас баламаларды қолдану қандай тәржімада
болсын ескерілуге тиіс.
М.Горькийдің бірнеше туындысының екі ... ... ... ғалым Ө.Айтбаев ғылыми салыстыру негізінде
төмендегідей ... ... ... ... ... мынандай үш топқа жинақтауға болады:
Біріншіден, мақал-мәтелдер құрамындағы сөздсрдің ... ... ... дәл ... ... ... сөздердің заттық мағынасын өзгертіңкіреп аудару
керек;
Үшіншіден, аударылатын тілдегі фразеолгизмдер, ... ... ... ... еткізгенде, жоғарыдағы принциптерден
көрініп отырғандай, фразалық тіркестерді аудару үшін сөзбе-сөз, адекватты
және ... ... ... ... ... ... және ... түрде аударылған ТТ-дің стильдік
қызметті жеткізуі де ... ... ... ... ... ... ... сол тілді иелеуші халықтың материалдық, әлеуметтік және
рухани мәдениетімен тығыз байланыста ... ... да бір ... негізі компоненттің мағынасы, этимологиясы арқылы халықтың
мәдени-ұлттық дәстүр-дағдысын танып-білуге ... ... ... ... ... ТТ-тердің, олардың
құрамындағы өзек компоненттердің екінші тілде мағынасы жуық немесе тепе-тең
баламасы бола ... ... ... ... ... бір символдық
қызметті білдіруге болатын, ұлттық белгісі бар символ сөз ... ... up – ... to back up – ... ... (to feel no ... ... ... ... негізінде туған фразалар (all is
not gold that glitters-жылтырағанның бәрі алтын емес).
Салт-дәстүрдің ерекшеліктеріне ... ... (to pick and ... ... ... ... ағылшын халқының ұлттық-мәдени болмысына
тікелей қатысты ТТ-тер; олардың қазақ ... ... ... ... ... - ... жағдай.
Екі тілдегі ТТ-тердің мағыналық ара алшақтығын ... ... ... ... ... образға тіркес компоненттері бірдей болғанымен,
екі тілдегі ТТ-тердің бағалауыштық қасиеті ... әр ... ... төрт түлік мал атаулары өзек болатын фразалық тіркестер
(құлын-тайдай тебісі, ботадай тату, егіз қозыдай, қойдан қоңыр, ақ ... ... ... бағалауыш қызметке ие, ал ағылшын тілінде жан-жануар,
мал атаулары арқылы жасалатын фраземаларға:to agree like cats and ... ... ... ... ... ... ... тарихынан, мәдениетінен
хабар береді, этимологиясы көмескі ... ... ... тілінде: қара
қылды кақ жару, кұйрық-бауыр жеу, сүйек жаңғырту, бет ... ... ... to give one the ... to see how the land lies ... ... түсіну).
ТТ-тердің құрамындағы компоненттер мағынасы, этимологиясы жағынан өзге
халықтың ұлттық-мәдени, діни танымына тікелей қатысы бар. Сондай-ақ ... де үш, жеті ... ... ... ... байланысы бар деп
есептелінеді, алайда қазақ және ... ... үш, жеті ... ... ... ... бірдей емес: by hook or
by crook, before one can say Jack Robinson ... бір ... да, ... ... ... үш ... түсіне кірмеу, үш қайтара ... ... түн, жеті қат көк жеті ... жер асты ... ... фразалары
бір басқа.
Екі тілдегі ТТ-тердің осындай сипаттары аудармашының лингвоэтиникалық
құзыретін талап етеді. Көркем ... ... ... ... ... пен тілдің өзара ықпалы бойына жинақалған. ТТ-терді
қазақшалаудың төмендегі амалдары тиянақталған:
- өзге тілдегі жағымсыз бағалауыштық реті ... ... ... бере ... ... пайдаланады. Ағылшын тіліндегі
back and forth дегеннің мағыналық құрылымы жағынан сәйкестігі және ... ... бері ... ... жүру: Түпнұсқада:
- He was walking back and forth along the corridor.
Аудармада:
- Ол дәліз бойымен ары-бері теңселіп жүрді.
Қазақ ... ... ... ТТ-терді пайдалану барысында да ТТ-
терге тән жалпы сипатты - бағалау (жағымды немесе жағымсыз) ... ... ... болады. Өйткені екі тілдегі қайсыбір фраземаның жалпы ... ... ... ... ... баға ... ... сөйлеушінің қарым-қатынасын білдіруі жағынан бір-бірінен алшақ
түсуі мүмкін.
Алайда аударма нұсқада аталған ... ... ... бірі жүре
алмайды. Өйткені ағылшын тіліндегі мақалда мәтіннің ыңғайына ... ... ал ... ... мақалда, керісінше, жағымды бағалау
реті бар.
2.3 Тұрақты тіркестердің аударма нұсқалардағы функциясы
Бір тілден екінші ... ... ... сапасын белгілеуде ТТ-
тердің неліктен, не себептен жұмасалғанын дәлелдеу қажет болады.
Жоғарыда аталғандай, түпнұсқаның ... бар ... ... ... ... ... кейде калька баламалар жасаумен
болсын - қалай ... да ... ... ... ... ... ... Өйткені шығарманың коммуникативтік-фукнқионалдық белгілсрі
- ақпарат беру - эстетикалық функциялары ... ... ... "май ... жылы" тіркесін аудармашы warm сөзіне параллель
етеді. Және ... ... яғни ... тіліне тән ТТ-терді түпнүсқадағы
дербес лексикалық бірліктерге балама етуді аудармашылардың барлығы ... Бұл, бір ... ... ... ... ... ... жүріп отыратын процесс сияқты енеді. Алайда екі тілдің
табиғи ... ... тіді ... ... бір ... ... дәлелдейді.
Көркем аудармада тең баламалы ... ... ... жолымен
жасалған ТТ-термен қатар дербес лексикалық единицаның функционалды баламасы
ретінде де ТТ-тер қолданылады. Олар ... ... жеке ... ... ... ... стильдік-прагматикалық ерекшеліктерді
нақтылау қызметін атқарады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бір тілден екінші тілге аудару процесіндегі ... ... ... бірі - әр ... ... ... ... ең алдымен ... ... ... етеді.
Мәдениеттің тілдегі көрінісі, ұлттық мәдени ерекшеліктердің тілдік
құралдар арқылы белгіленуі қазақ тіл ... ... ... ... ... ... келгені белгілі.
Сонымен қатар ғасыр соңындағы ғылыми бағыттарда қоғам, қоғамдық
құрылыс, жеке ... ... ... ... ... ... ... флора, фауна ерекшеліктері, сондай-ақ адамның антропологиялық
келбеті, ішкі жан-дүниесі белгіленетін, осылардың ... ... ... ... ... құралдарының қай-қайсысында да лингвомәдени
сипат, мәдениет пен тілдің қарым-қатынасы көрінетінін дәлелдеуге ... мен ... ... олардың бір-біріне ықпалы
жөніндегі ғылыми тұжырымдар ... ... ... ... ерекшеліктер - ұлттық мәдениетпен біте қайнасқан, ұлттық
мәдениеттен бөлшектенбейтін төл ... ... ... мен ... туындаған сипаттар да бар.
Тіл-тілдердің қай-қайсында да фраземалар - сөздік құрамның ең күрделі
өміршең, аса бейнелі және ... ... бар ... Әрбір тілдегі
фраземалар сол тілдің иесі - халықтың негізгі ұлттық белгісін, ... ... әрі сол ... ... кезендеріндегі тіршілік-тынысын танытады.
Тарихи даму кезендеріндегі қазақ халқы бастан ... ... ... ... ... ... сатылы қозғалысқа
түсірген болса, нақ осындай өзгерістер екпіннің талқысына ... ... ... ... мен ... ... ... қабат -
тілдің құрамындағы фраземалар.
Халықтың өткен өмірін, тіршілігін сипаттайтын сөздер мен ... ұлт ... ... оның ... ... ... тұтастай
хабардар етеді. Аталмыш құбылыс, әсіресе, фразеологиялық тұлғаларда өте
жақсы байқалады.
Әлемді бір бүтін ... ... деп ... ... ... тіл ... өзінің қорлары мен сырларына, жұмбағы мен ... толы ... ... ... ... ... қалай түсінеміз, қалай сезінеміз
деген ... ... көп ... ... әлі де толықтырулар мен
ізденістерді талап ететін зерттеулердің бірі ... ... ... логикалық жағы, әсіресе, эмоцияны, "сезімдік ойлауды" талап етпейтін
жағдайда қасиеттері өте шектеулі.
Фразеологизмдердегі ұлттық-мәдени ерекшеліктерді ашып оларды ... ... ... мен оның дүниені қабылдауы және ... ... ... ... ... байланыста зерттелуі қажет
(мәселен, әлемнің тілдік бейнесі идеяларын тарату негізінде дүниеге келген
В.Фон Гумбольдт, Л.Й.Вейсгербер ... мен ... мен ... ... болжамдары, неогумбольдттық концепциялар,
антропологиялық және культурологиялық зерттеулер және ... ... ... ... нышандар бір ғана құбылыстың
әртүрлі халықта түрлі образдар арқылы берілуінен де байқалады. Бұл ұлттық
нышандардың сақалу тәсілдері ... ... деп ... кодтардың көрінер тұсы жоғарыдағы географиялық атаулар мен тарихи
тұлғалар аттары ғана емес, сонымен қатар ... ... ... атаулар, ұлттық тағамдар, этимологиялық талдауды қажет ... ... мен ... Осы ... ... ... ... да
кездеседі.
Зерттеу барысында фразеологиялық бірліктердің халық данышпандығы мен
парасатының сол халықтың тарихи ... және ... ... ... сәби шағынан тілді, сол арқылы мәдениетті меңгергенде ғана адам
болып қалыптасады. Халық ... ... ... тіл ... ... нәзік болғанымен, оның табиғаты күрделі, сондықтан да әлем бейнесі
адамзат тілінде әр қилы ... Кез ... сөз ... ... үшін
ерекше мифологиялық құпияға ие болған, оның мағынасы мифтік түсініктер мен
сырларға толы, адам үшін ... ... үшін ... ... мағынасын білу, оның құпиясын ашу аса
қажет ... ... ... бұл құпия сырлар жиынтығы ұмтылуы
түсінікті де, бірақ баба мұрасы ... ... тіл ... ... ... ... ... кезінде оны ұрпақтары қайта жаңғырта алады,
Қазақ және ағылшын тілдеріндегі фразеологиялық жүйенің көлемі, оның
бірліктерінің типтері ... ... ... ... Олар ... талдау
жасау біздің курстық жұмыстың міндетіне кірмейді.
Сол себепті осы мәселелерге қатысты ... ... ... критерийлер бойынша, жалпы түрде фраземалардың қатарына -
идиомалар, фраземалар, паремиялар, ... ... ... ... ескере отырып, аталған типтерді фраземалар деп тану
арқылы олардың аударма әдебиеттердегі көрінісін талдауды ... етіп ... ... ... ... ... - екі ... тұрақты
тіркестердің ұлттық-этникалық ерекшеліктерді жинақтаған бірқатар түрлерін
салыстыра ... ... ... ... ... ... стильдік-прагматикалық қызметін сипаттау
және аударуда байқалған кемшіліктердің себебін айқындау.
Аударылатын әдебиеттің тілі мен ... ... ... салыстыру,
сондай-ақ мифологиялық, теологиялық ... ... ... және бұл ... белгілейтін бейнелі құралдардың
аккумулятивті қызметінен де мол ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Орта ғасыр жазба ескерткіштеріндегі есімді тіркестердің жасалуы («Мұқаддимат әл Әдаб», XIV ғасыр)35 бет
Сын есім компонентті фразеологизмдер36 бет
Тұрақты тіркестерді оқыту23 бет
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері;.Қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер;.Фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы12 бет
R , L ─ тізбекті тұрақты кернеуге қосқандағы өтпелі процесті зерттеу 9 бет
R, L тізбегін тұрақты кернеуге қосу4 бет
«Аққу» концептінің лингвомәдени ерекшелігі59 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь