Ауған-Кеңес қақтығысы

ЖОСПАР
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
І. Қатығыстың басталу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4.11
1.1. Сәуір төңкерісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.8
1.2. Кеңес әскерінің кіргізілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.11
ІІ. Соғыс барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.15
2.1. Негізгі сипаттамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.13
2.2. Қақтығыс кезіндегі басты оқиғалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13.15
ІІІ. Соғыс нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
3.1. Кеңес әскерінің Ауғаныстан аумағынан шығарылуы ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2. Соғыс зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
Пайдаланған әдебеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті
Халықаралық қатынастар факультеті
Аймақтану кафедрасы
Реферат
Тақырыбы: Ауған-Кеңес қақтығысы
Орындаған: М.К. Советхан
Қабылдаған: Ж.Ә. Каринбаев
Астана 2010
ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
........................................................3
І. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Кеңес әскерінің ... ... ... жылы ... сәуір айында төңкеріс болып, оның арты
аяқталмас соғысқа айналды. Бұл қасірет елдің тек өз ішінде ғана ... ... ... қатысуымен де ұзаққа созылды. 1979 жылы ... ... ... ... ... 10 ... жуық ... Оған 22 мың қазақстандық қатысты. Ауғанстан соғысы (1979 -1989
ж.) Кеңес үкіметінің ... ... ... ... ... ... үшін КОКП ОК Саяси бюросының Ю.Андропов, Д.Устинов, А.Громыко,
Л.Брежнев ... ... ғана ... аяқ астынан құпия түрде
қабылдаған шұғыл шешімінен басталды.
Сол кезде ... ... ... ... ... пен оппозиция
(моджахедтер) арасында қарулы қақтығыстар басталған болатын. Күрестің ... ... ... толықтай саяси бақылау жүргізу болды. КСРО Саяси
Бюросы КСРО-ның ықпалын кеңейту мақсатында Ауғанстанға қол үшін ... ... ... ... ... ... келеді. Сөйтіп, Ауған елін
басқарып отырған шах ... ... алып ... ... ... Кармальді
отырғызу туралы идеясын күш көрсету арқылы жүзеге асырды. Осылайша ... ... ұзақ ... ... ... ... қақ
ортасынан бір-ақ шықты. [5,4]
Соғыстың тағы бір себебі - ... ... ... қолдау болды. Ал аме-рикалық ... ... КСРО ... ... алуға күш салды. Моджахедтерге АҚШ, НАТО-
ға мүше Еуропа ... ... ... ... ... ... ... мамандары, арнайы қызметтері көп көмек ... ... ... ... КСРО ... оңай түскен жоқ. ... ... 800 млн АҚШ ... бөлініп отырған. Ал 40-шы Армияны
Ауғанстанда ұстау үшін және тактикалық ... ... ... жыл
сайын 3 млрд долларға шығынданған. 1979 жыл полк ... ... ... ... ... Ал түс ауа, яғни Мәскеу уақыты бойынша 15-те, ... ... ... 108-ші ... ... және 103-ші
әуе-десант дивизиясы Ауған жеріне өтуді бастады. Артынша ауыр ... ... 80 ... ауыр қол Ауған жеріне лап қойды... Осылайша
1979 жылдың 25 желтоқсанынан 1989 жылдың 15 ақпанына дейін, яғни 2238 ... ... ... ... қасап басталып кетті.
І. Тарау. Қатығыстың басталу себептері
1.1. Сәуір төңкерісі
Сәуір төңкерісі қарсаңында экономикалық даму жағдайы жөнінен 1977 жылы
Ауғанстан 129 ... ... ... 108-ші ... ... ... шаруашылығы феодалдық және оған дейінгі көптеген ... ... ... еді. ... 90%-ы ... жерде өмір
сүрді, ондағы билік феодалдардың, тайпа көсемдері мен молдалардың қолында
болды. 13 миллионнан ... адам ... күй ... ал 3 миллион
ауғандықтар көшпелі немесе жартылай көшпелі тұрмыс құрды. Халықтың едәуір
бөлігі сауатсыз ... ... ... ... ... салынды. Монархиялық тәртіптің
террорлық қысымына, сосын Мұхаммед Даудтың “республикалық” үкіметінің тыйым
салуына қарамастан Ауғанстан Халықтық Демократиялық Партиясы ... ... өз ... жалғастырды. Бірақ М.Даудтың тәртібіне айтарлықтай өзгеріс
әкеле алмады. 1977 жылы мемлекеттік аппараттан көптеген адамдар қуылды.
Елде мұндай ... өріс алуы ... ... наразылығын туындата
бастады. 70-ші жылдардың ... ... ... ... ... ... ... қайшылықтар үдеп, халық жағдайы бірден
шиеленіске тап болды. М.Даудтың аграрлық реформасы еш нәтиже шығара алмады.
Елдегі әлеуметтік-таптық қайшылықтар мен ... ... ... көп ... ... ... да оппозициялық көңіл-күйді
байқатты. М.Дауд 1973 жылы 17 шілдеде ... ... және ... ... ... ... ... жетекші
қайраткерлерінің көмегімен іс жүзінде қан шашылмаған төңкеріс жасап, король
Захир ... ... ... ... ... өзін республиканың
президенті деп жариялады.
Қызметке кіріскеннен кейін ол АХДП-ның көшбасшыларымен ... ... ... ... бой ... ... жолбикелерден
тезірек құтылуға асықты. ... ... ... кеңесшілерін
парчамистерден түгел тазартты. Оған төңкеріс жасауға көмектескен офицерлер
далада қалды. Бұл жағдай кейінірек М. ... өз ... таяқ боп ... ... ... ... ... және тағы басқа ірі қалаларда
жаппай манифестациялардың болуы және оған адамдардың мыңдап қатысуы ... ... да бір ... алып ... байқатты. Елдегі прогресшіл
күштерге қарсы репрессиялық шараларды жүзеге асыра бастаған ... ... ... ... ... Н.М.Тараки мен Б.Кармаль тұтқындалды. Саяси
қарсыластарын осылай тұқыртқан үкімет өз ... ... ... 26 ... күні ... бүкіл әскери бөлімдерде коммунистерді басып-
жаншудың құрметіне мереке өткізілді. Ауғанстанның Қорғаныс министрі М.Х.
Расули ... ... үшін ... ... тамақ пен көңіл көтеру
шараларын ... ... ... Осыны пайдаланған халықшылдар тиісті
дайындық жұмыстарын қолға алып, шаралар өткізуге ... ... ... ... сағат 6-да Кабулдағы хайуанаттар паркінің
маңайында Саид Мұхаммед ... ... ... мен әуе шабуылының
қорғанысына жауапты), Асадулла Пйяманың (4-танк бригадасына жауапты), Алиш
Паймаанның (зениттік-ракеталық бригадаға ... ... ... ... ... ... қатысуымен әскери төңкеріске басшылық жөніндегі
үйлестіру тобының ... ... ... ... таңертеңгі сағат 8-ге таман барлығы да өз ... ... ... іске ... ішкі ... әуе ... және жаяу ... әрекетін үйлестіруге шешім қабылданды.
“Саид Мұхаммед” атты ...... атты ... ... күні Кабулдың ауасы шайдай ашық болып, күн жарқырап тұрды. ... ... ... қала ... ... ... ... Министрлер кабинеті сағат 9-да өздерінің мәжілісін бастады. Оған М.
Дауд төрағалық етті. Күн ... ... ... ... алғаннан
кейінгі қалыптасқан ахуал туралы ... ... ... ... ... өзін ... ... өлім жазасын жариялауға
қарсы болмады. Осы шешім төңірегінде оны қолдаушылар мен қарсы шығушылар
арасында қызу ... да ... ... ... бұл ... ... ... төңкеріс жасауға қатысушылар деп айыптап, қамауға
алғанын хабарлап та қойды.
27 сәуір күні ... 9-да ... ... ... ... ... ... кабинетіне кіріп, коммунистік басшылар ... ... ... ... және ... сарайына күшті күзет қою
мақсатында, қарамағымдағы батальонға оқ-дәрі бөлуге рұқсат ... ... ... ... әрбір 12 танкіге 6 снарядтан бөлуге
рұқсат қағазын ... Тік ... ... ... жас офицер кабинеттен
шықты. Ал командир болса үкіметті құлатуға ... ... ... ... ... бөлуге берілген рұқсат қағазындағы 6 санына нөлді
қосқан М. А. ... ... ... ... 6-дан ... ... ... жоспар бойынша сағат 12-де ауғандық Әскери Әуе ... ... ... ... оның ... ... ... ұшуды бастады. Бұл әрекет сарайға шабуылды бастау үшін ... ... еді. ... подполковнигі Абдул Кадыр Баграмдағы ... ... ... ... ... жақтаушысы Хашаммен бірге тікұшақпен
Кабул әуежайына ұшып ... де, әуе ... ... өз ... алды.
12 сағат 15 минутта танкішілер ротасының аға капитаны Омардың
қолбасшылығымен 4-ші ... ... ... легі ... ... алдында тұрды. Кабинет мәжілісі бұл уақытта жалғаса берді.
Оларға ... ... ... С.Д.Тарун, майор Назар Мухаммед, майор
Маздурьяр және капитан Ахмед Хан сияқты офицерлер басшылық жасады.
Бір уақытта Ватанджар ... ... оқты ... ... ... ... сарайға жан-жақтан оқтар атыла бастады. М.Дауд мәжілісті тоқтата
салып: ... өз ... ... ... сарайды тастап қашуға болады”,
– деп министрлерге ... ... ... ... және басқару пункттерін басып
алуға кірісті. Қарсылық көрсетушілер ескертусіз атылды, қалғандары ... ... ... ... ... шабуылға шыққан 7-ші
және 8-ші дивизиялардың, 88-ші ... ... ... ... бейтараптандырылды. Кешке қарай 4-ші ... ... ... ... тобы ... қосылды. Осыдан кейін
М.Даудқа берілген бөлімшелер әлсіздендірілді. ... ... ... тұтқында отырған АХДП басшыларын қамаудан босатты.
Сағат 1700 және 1730 аралығында ... ... ... ... ... ... ... кезде дәстүрлі түрде орындалып
отыратын “Рага Мальхар” ұлттық әуені ... ... ... ... ... ... ... тарасымен ауған ӘӘК-нің
ұшақтары көтерілісшілерге әлі де қарсылық көрсетіп жатқан ... пен ... және оған адал ... ... ... орналасқан президент сарайын
соққының астына алды. ... тобы ... ... ... ... және
олардан қарсылық көрсетуін тоқтатуды талап етті. Атыс кезінде М.Дауд және
оның барлық отбасы мүшелері оққа ... ... күні таң ата ... ... және ... күш ... президент сарайын қорғаушы гвардияның қарсылығы
басылып, билік АХДП ... ... ... уақыттардан кейін Кандагар,
Желалабад, Герат, Газни гарнизондары, Шинданд, Мазари-Шарифтегі ... ... ... ... ... ... ... 43
адам қаза тапты. Жалпы шығын 100 адамға жетті.
1978 жылдың 27 сәуірінен 3 мамырына дейінгі аралықта Кабулда ... ... ... ... ... ... жөнінде халық тек радиодан
ғана ақпарат алды. 28 сәуір күні сағат 1730 - да Кабул ... ... ... мәлімдемесі хабарланды.
Қарапайым халық сәуір төңкерісінің ... ... ... алды.
Өйткені, ауған халқы өз өмірлерінде оң өзгеріс күтіп, ол өзгерістерге
осындай ... ... қол ... деп ... ... ... елдегі жағдайға толық бақылау орнатты. 29
сәуір күні ... ... ... ... ... ... күнделікті жұмысын бастады. Барлық дүкендер ашылып,
тұрғындар азық-түлік және басқа тауарлармен толық қамтамасыз етілді. Елдегі
шаруашылық механизмі бір ... ... ... ... ... ел ... ... азаматтық жүйемен
алмастыруға мүмкіндік берді. 1978 жылдың 29 сәуірі күні кешкі сағат 9-да
Әскери-революциялық ... ... ... өз ... ... ... ... кеңестің Жарлығында оған қоса мынадай мәлімдемелер
баяндалды: “1357 жылы 7 сәуірде (1978 жыл 27 ... елде ... ... бастауымен Ауғанстанда революциялық төңкеріс болды. ... 24 ... ... Мұхаммед Даудтың жүйесін жойды. Әскери-
революциялық кеңес өз ... ... ... ... ... ... өкіметті Революциялық кеңеске өткізді. Революциялық
кеңестің құрамына 40 адам ... оның ... ... ... ... болды.
1978 жылдың 30 сәуірінде АХДП өздерінің бірінші мәжілісінде ОК ... ... ... сайлады және ол үкімет басшысы (Министрлер
Кеңесі Төрағасы) болып та есептелді, ал Бабрак Кармаль – Революциялық кеңес
төрағасының ... және ... ... ... ... жоғарғы мемлекеттік өкімет органы деп есептелген Революциялық
кеңес, 30 сәуір күні елді ... ... ... ... революцияның алғашқы айлары революциялық бағыт елеулі ... ... ... мен ... ... оң ... едәуір күрделенідіріп жіберді, революцияға бүйрегі бұратын
одақтастарды үркітіп алды, ... ... ... ... ... ... бөлек, жер және басқа да реформаларды жүзеге асыру барысында
асыра сілтеушілікке, революция заңдылықтарын бұзуға жол ... ... ... ... теріс саясаты елдегі революциялық
процестің дамуына кері әсер етіп, оны ауыр ... ... ең ... ... билік басына келушілердің өз жағына ... ... ... ... ... ... қолайсыздықтардан және контрреволюциялық насихаттың әсерінен
шаруалардың едәуір бөлігі Пәкстан мен ... ... ... онда ... ... отрядтарының сарқылмас күшіне және оның қатарын
толықтырудың негізгі көзіне айналды.
1978 жылы жазда АХДП-дағы ... ... ... ... ... ... етті. Өкімет 1979 жылдың аяғына дейін ... онға ... ... ... ... өзі ... ... едәуір әлсіреуіне
ықпал етті. Егер 1978 жылы маусымда армияда штаттағы саны 110 мың ... тиіс ... 70 мың ... ... ... 1979 ... ... қатарында 40 мың адам ... ... жағы да ... ... Кіші
офицерлердің басым көпшілігі 6-8 апталық жеделдетілген ... ... 1979 ... ... ... армиясында ұйымдасқан ... етек ала ... ... ... ... ... шиеленісіп кетті.
1979 жылдың аяқ шенінде-ақ ... ... ... ... ... ... ... мен оқу орталықтары құрылды. Бұл
базаларда 1980 жылдың өзінде 30 мыңнан астам бүлікшілер ... ... ... ... ... ... ... астам оқу орталықтары
жұмыс істей бастады, ал олардағы бүлікшіл күштер 100 мың ... ... ... ... 1979 ... мамыр айының аяғында 22 провинция
соғыс жағдайына көшті. Осы жылдың қарашасынан жаңа ... бас ... ... төне бастады.
Сәуірдегі әскери төңкерістен кейін АХДП басшыларының арасында, ... ... ... ... пайда болды. Бұл жағдай сонау 1967
жылы көктемде ... екі ... ... басшылығындағы “Халық” және
Б.Кармаль басшылығындағы “Парчам” топтарының жікке айырылуын қайта еске
түсірді. Төңкерістен жеті ай ... ... 27 ... “парчам” тобының
тоғыз адамы партиядан шығарылып, ... жауы деп ... ... ... жаңа ... ... сенімін
жоғалтты. Осыдан барып, ел ішінде бүлікшілер легі көбейді. Бірдестен ... ... ... ... ішкі ... ... етек алды.
Осындай ахуалдың аясында 1978 жылдың көктемінен – 1979 ... ... ... ... басшылар арасында қарама-қайшылықтар күшейді.
Н.М.Тараки мен ... ... ... үшін ... ... ... ... кіргізілуі
Ауғанстандағы және оның айналасындағы шиеліністі жағдайлардың өршуіне
байланысты ауғандық жетекшілер тарапынан АДР-ға өз әскерлерімен көмек беру
жөнінде ... ... ... түсе ... ... ... Кабулдағы
кеңестік өкілдер: КСРО-ның Ауғанстандағы төтенше және өкілетті елшісі А.М
Пузанов, Мемлекеттік ... ... ... ... ... берілді. Ауғандық үкімет басшылары өз елінің ... ... ... ... ... ... ... тырысты.
1979 жылдың 15 наурызында Гератта 20 мың адамнан ... ... ... бүлігі бұрқ ете түсті. Оған командирлерінің ынтасымен ... ... де ... қатысты. Мыңға жуық адам қаза болды.
Жағдай әлі түсініксіз болса да, КСРО Қорғаныс министрі ... ... ... ... ... кейбір шараларды жүргізу
басталды. Ол КСРО ... ... Бас ... ... ... ... бір
әуе-десант дивизиясын уақытша әуеден түсіру үшін ... ... ... ... мен ... ... әскери дайындығын
күшейтуге және Орта Азия ... ... ... ... ... қарай жылжытуға бұйрық берді.
Үш күннің ішінде (17-19 ... ... ... ... ... қарсы, сонымен бірге Гераттағы қарулы қақтығыстарды
басып-жаншуға көмек беру үшін кеңес әскерлерін енгізу өтініші КОКП ОК ... ... ... ... ... ... бірінші рет кеңестік
әскерлерді жіберу туралы өтініштерін білдірді. Оны ... 1979 ... ... А.Н.Косыгинмен телефон арқылы болған әңгімесінде айтты. Осыдан
кейін “ауғандық үштік” Ю.В.Андропов, А.А.Громыко және Д.Ф.Устинов ... АДР ... ... жасырын түрде жедел Кеңес Одағының астанасы
Мәскеуге шақырылды.
Мәскеуде және Кабулда бұл істі ат төбеліндей ... ғана ... 20 ... Мәскеуге келді.
Н.М.Таракидің көңілі күпті болмас үшін сол күні Л.И.Брежневпен АДР
басшысына кездесу ұйымдастырылды. 1979 жылғы ... ... Орта ... ... ұлтынан жасақталған арнайы батальон құру
жөнінде шешім қабылданды. 2 мамырда КСРО Қарулы Күштері Бас ... ... ... ... ... П.И.Ивашутин осы басқарманың аға
офицері В.В.Колесникті өзіне шақырып, мұсылман ұлты ... ... ... және ... ... ... ... мақсаттағы батальон үшін әскер құрамы Түркістан және ... ... ... ... ұлты өкілінен, әсіресе, барлаушылар,
атқыштар және танкішілер бөлімшелерінен таңдалынып алынды. Шығыс тілін білу
және ... болу – ... ... ... ... тек жаңа ... және
қару-жарақпен жасақталынды. Ол арнайы екі топқа бөлінген бес ротадан тұрды.
Саны 500 адамнан сәл ... ... ... ... ... ... ... өзбек ұлтының өкілі, майор Хабид Тәжібайұлы Халбаев
тағайындалды. ... ... ... ... ... ... құрылып
бітті. Ол Ташкент маңындағы Шыршықта танкішілер училищесіне жақын ... ... ... Жаз бойы әскер құрамы арнайы мамандықтар бойынша
атыс тактикаларын игеруге және жалықпай дене шынықтыру ісіне (қару-жарақтың
бар түрінен ату, ... ... ... мина ... ... және ... ... қоса бірте-бірте КСРО МҚК-нің айрықша ... ... ... ... ... ... ... жетекшілер Кабулдағы кеңестік өкілдер арқылы өз өтініштерін
жеткізу туралы сұраныстарын тоқтатпады, ал кеңестік өкілдер болса ... ... ... жаза ... Мәскеуге хабарлама беруден
жалықпады. Ал, бұлай хабарлама жіберіп отыру, ... ... ... 25 ... ... ... ... күнделікті дағдысына
айналды. Х.Амин өз өкілеттілігін күшейту мақсатында Ауғанстанда ... ... өте ... ... және осы ... жету үшін қолынан
келгенінің бәрін істеп бақты. Ол сол уақытта ... ... ... ... ... ойламады.
Сол жылдардағы кеңестік сарапшылардың бағалауы бойынша, КСРО басшылары
қорыта келе қандай революцияны қорғауға жиналғанын білмейтін, оған ... ... ... шеше де ... қиын ... тап ... ... қызметінен шеттететін және оның орнын оған қарағанда адал істейтін
қайраткермен ... ... ... бола ... Бұл ... ... түрде келіп, 1978 жылдың тамызынан бастап КСРО-да
жер аударылушы құқында өмір сүріп ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, ол сарапшылардың берген бағасы
бойынша, Х. Аминнің көзін құртатын күреске жетекші болу ... ... оған ... беріп, тез арада КСРО Мемлекеттік Қауіпсіздік
Комитетінің бақылауына алынды.
Бұл уақытта “мұсылмандық” батальонды ... ... ... ... ... ... өзінің күнделікті міндетін атқаруға кірісті.
Ал батальонның жеке ... 10-12 ... ... және ... ... Ауғанстандағы Баграм авиабазасына түсірілді. Мұсылмандық
батальондағы ... ... мен ... ... ... ... және жергілікті әскери қызметшілерден олардың айырмашылығы аз
еді. Бір ай ... ... ... батальон Ауғанстанға келген соң
өздері түсірілген әуежайда жауынгерлік және арнайы дайындықпен айналысып,
Ауғанстан астанасы Кабулға ... ... 1979 ... 10 ... күні ... ... туралы хабар ресми
түрде таратылды. Осы күнге дейін екі күн бұрын ... ... ... ... ... ... оны ... талмасынан қаза
тапты деп жариялады.
Мемлекеттік төңкеріс ... ... ... ... ... соң, ... рең ... оқиғалар орын ала бастады. Ол, ең алдымен, өзіне қарсы ... ... сәл де ... қарсылық көрсеткен, өзінің ... ... ... ... ... ... ... беделге ие,
болашақта өзіне иықтас болады-ау ... ... ... Х.Амин
өлтірілгендердің жарым-жартылай тізімін жариялады. Онда 12 мың адамның аты-
жөні ... ... ... ... ... Сәуір төңкерісінен
кейінгі алғашқы 18 айда, 1979 ... ... ... өлтірілгендердің саны 50
мың адам, тіпті одан да асып түскен еді.
1979 жылы 8 желтоқсанда КОКП Бас ... ... ... ... оған КОКП ОК ... ... шағын тобы: Ю.Андропов,
А.Громыко, М.Суслов және ... ... Олар ... ... ... талдай келіп, екі вариантпен жұмыс істеуді ... ... ... (МҚК) ... ... ... үкімет басына келген Ауғанстан басшысы Х.Аминнің көзін
жойып, оның орнына Бабрак ... қою; бұл ... ... үшін
Ауғанстан территориясына әскердің кейбір құрамаларын жіберу мәселесі
қаралды.
1979 жылдың 10 ... КСРО ... ... (ҚМ) ... штабтың бастығы Н.В.Огарковты өзіне шақырып алып, оған Саяси Бюро
Ауғанстанға кеңес ... ... ... үшін алдын-ала шешім
қабылдағанын айтып, шамамен 75-80 мың адамды дайындау ... ... бұл ... ... ... 75 мың адам ... ... алмайтынын, бұл, ақылға сыймайтын іс екенін және әскерді
енгізуге қарсы екенін айтты. ... оны тез ... ... не, Саяси
Бюроны оқытпақшысыз ба? Сізге тек бұйрықты орындау тапсырылады” – деді.
Осы күні КСРО ҚМ-нің Бас штаб бастығы Н.В.Огарков тез ... ... Онда ... ... Бюро” деп аталатындар жиналды
(Ю.Андропов, А.Громыко және Д.Устинов). Бас ... ... ... күш ... ... ... ... жолмен шешу керек екендігін қатысып
отырғандарға қайта ... ... ... ... ... бұл кездегі
шешімі Н.В.Огарковтың ғана емес, оның бірінші ... С.Ф. ... және Бас ... басқарма бастығы В.И.Варенниковтің де кеңес
әскерлерін Ауғанстанға ... ... ... ... Олар ... ... жасауға тек саяси көзқараспен ғана қарап қоймай, ... ... ... АҚШ ... мысалға алынды. Бірақ Кремль
көсемдері әскери маман кадрлардың уәждерін құлақтарына да ілмеді.
Соңғы саяси ... ... 12-і күні түс ауа ... ғана ... ... ... ... Брежнев, Суслов, Андропов, Устинов және
Громыко болды. Косыгиннің кейбір естелік ... көз ... ... бұл уақытта сырқаттанып жатқанын жазыпты. Осылайша жағдай КОКП
ОК Саяси Бюросының толық мүшелерінсіз-ақ ... ... ... ... ... ... ... оған Саяси Бюро мүшелері толық өз қолдарын
қойды.
16 желтоқсанда 40-шы ... ... ... тағайындау бұйырылды. 40-шы армияның далалық ... ... ... ... Түркістан әскери округінен атқыштар
және танкішілер полкын, тағы бір дивизияны толық ... ... ... ... 100-ге жуық бірлестіктер ұрысқа бағытталды. Әскерлерді
жасақтау үшін резервтен 50 мыңнан аса офицерлер, сержанттар мен ... Ауыл ... 8 ... жуық ... мен ... ... ... күні бірінші жазбаша құжат пайда болды. Оған КСРО
Қорғаныс министрі Д.Ф.Устинов пен Бас штаб ... ... ... ... ... ... шешімнің қысқаша түсініктемесі берілді.
Онда: “Орталық Шығыстағы ... ... ... ... ... өтініші дұрыс деп танылды. Кеңес әскерлерінің кейбір
бөлімдерін ... ... ... оңтүстігіне орналастыру, Ауғанстан
Демократиялық ... ... ... ... ... ... көрсету мақсатында, сонымен қатар, кейбір
мемлекеттер тарапынан антиауғандық ... жоя ... ... қайырымды
жағдай жасау үшін шешім қабылданды”, – деп айтылды.
1979 жылғы 25 ... ... ... ... ... 15.00-де КСРО
Қорғаныс министрінің берген бұйрығымен Ауғанстанға кеңес ... ... ... “Бұл қысқа мерзімдік акция, тапсырманы орындаймыз да
кетеміз”, деді. Ал бірақ “акция” тоғыз ... ... ... ... [6,3]
ІІ. Тарау. Соғыс барысы
2.1. Негізгі сипаттамалар
1979 жылы 26 желтоқсанында Ауғаныстан территориясына түсірілген
дивизияның міндеттері ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің негізгі ошақтары болып, АДР жетекшісі
Х.Амин ... ... ... Бас штаб орналасқан ғимарат, Кабулдағы
радио және телевидение үйі, қала ... ... ... ... Пули ... ... Баграмда орналасқан зенитшілерді және
авиациялық гарнизонды басып алу ... ... ең ... ... ... көзін жоятын
жауынгерлік операциядан басталды.
Ал Тәжі-бек сарайын алу ... ... жеті ... «Дауыл-333»
белгіс бойынша басталды. Сарайды басып алу операциясына МҚК-нің полклвнигі
Г.И.Бояринов ... ... Оған 50 ... ... МҚК-нің офицерлер
тобы, капитан В.А.Восторгин бастаған 9-шы рота ... 345-ші ... ... ... бір ... және ... ... жүрген майор
Х.Т.Халбаевтың айрықша мақсаттағы мұсылмандық батальоны қарады. Бұлардың
барлығы ауғандық ... ... ... жалпыға ортақ белгі бойынша басталды. Жауынгерлік қимыл қараңғы
кезде басталғандықтан ... ... ... ақ ... ... бас ... ақ лента жапсырылды. Мұның бәрі Х.Аминнің қарауылдарымен
шатасып қалмас үшінжасалған бнлгі еді.
Сарайды басып алу ... 30-40 ... ... ... ... МҚК-нің арнайы тобы Х.Амин орналасқан бөлмеге де басып
кірді. Атыс барысы кезінде осы топ офицердің қолынан Х.Амин қаза ... ... ... ... ... өзінің көзін жойды. АДР үкіметі
басшысының мәйіті кілемге оралды. Негізгі тапсырма ... ... ... ... ... ... шейіт болды.
Майор Халбаевтың батальонынан 6 адам, десантшылардан 4 адам және ... ... ... ... ... ... қаза ... 38
адам түрлі жарақаттар алды.
«Дауыл-333» жоспары бойынша соғыс қимылдары сәтті ... ... ... ... ... ... ... және өзі жүретін
артилериялық дивизион күшімен басып алынды. Х.Аминге берілген екі танкшілер
бригадасының қарсы ... ... ... ... ... Түрмені
алуды бастамас бұрын оларды алдымен қоршауғы алу керек еді. Десантшылар бұл
тапсырманы да ... ... Танк ... ... ... жете ... ... казармада қоршауға алды. Бұл қоршаудан шығуға
ентіккендерді пулемет оқтары күтіп ... ... ... атқылауынан
кейін басталды. Десантшылар түрме территориясына база-жара ... ... ... ... ... ... Саяси тұтқындарды табу
мен азат ету МҚК-і офицерлерінің және олардың ... ... ... ... ... ... алу ... және аса қиындықсыз
жүзеге асты. Түнгі сағат 24-те негізінен ... ... ... Сөйтіп,
жарияланбаған соғыстың алғашқы сөткелері аяқталды.
Бұл ұрыс барысында 10 ... және 8 ... ... ... дейін 37 адам әуе апатынан қаза тапты. Одан басқа 20 десантшы және 37
айрықша мақсаттағы жауынгер жараланды.
Ауғаныстандағы ... ... ... оппозицияның қарулы
қақтығысының тоқтатпады. Керісінше, 1980 ... ... ... ... ... КСРО ... ... шешіміне сәйкес кеңес әскерлері Ауған
бөлісшелерімен біріге отырып, оппозицияға қарсы соғыс қимылдарын жүргізід.
Мұның өзі ... одан әрі ... ... ... ... кең ... өріс алды, сондықтан да
моджахедтерді «исламды тазарту үшін күрес, кәпірлермен күрес» деген ... жылы 4 ... ... ... ... ... барысында
барлаушылардың мәліметі бойынша қару жарық қоймасына айналған үй бар ... Бұл ... қару ... ... жою ... ... ... Базарбайұлы өз бөлімшесімен қатысты. Бірақ душмандар ... ... бере ... ... екі жақ ... ... ... моджахедтердің қимылы үш бағытқа бөлінді. Біріншісі –
Ауғаныстан территориясында ... ... ... мен ... ... құрып, дайындықты қамтамасыз ету және ұрыс қимылдарын күшейту.
Базалар ... және Иран ... ... ... ... қиын ... ... Оның айналасына әуе ... ... ... ... ... ... тәртіппен
бақыланды. Базалық аудандарда ... ... ... ... ... ... 500 ... одан да артық адам болды.
Базада қарулы бөлімдер мен топтардың қимылына жетекшілік ... ... ... бақылау бекеттеріне және т.б. іс-әрекеттерге жан-жақты
басқару жүзеге ... ... ... жері ... ... ... бағыт өзіндік қимыл мен елдегі жағдайдың ... ... ... ... ... пайдалану
есебіне сай шартты түрде зоналарға бөлінді.[1,44]
2.2.Қақтығыс кезіндегі басты ... ... ... ... шешім 1979 жылдың 12 желтоқсанында,
КОКП ОК Саяси бюросының отырысында түбегейлі ... аса ... ... екен. Бұдан бес ай бұрын 105-ші әуе десанты дивизиясының ... ... ... ... қаласына барып жайғасып алған болатын. Бұл
Кеңес Армиясының Ауғанстанға кірген алғашқы бөлімі еді. 12 желтоқсан ... мен Орта Азия ... ... «мұсылман батальоны»,
артынша екі күннен ... ... тағы бір ... ... Осы ... ... ... қауіпсіздік комитетінің (КГБ) жекелеген
кішігірім отрядтары «Шторм» операциясына кірісетін ... ... 27 ... күні ... сарайына шабуыл жасалды.
1980 жылдың 10-11 қаңтарда Кабулда үкімет қарсы ... бұрқ ... Ұрыс ... 100 ... қаза ... Ал ... ... екі адам қаза тауып, екеуі жараланды. 23 ақпанда Саланг өткелінде
Кеңес әскері ... ... ... ұшырады. 16 адам қаза тапты. Наурызда
моджахедтерге қарсы ... ... ... ...... шабуыл.
Сәуірде АҚШ Конгрессі ауғанс оппозициясына 15 миллионов доллар
көлемінде өз көмегін ... Осы айда ... ... ... 11 ... Құнар провинциясында Хара кишлагының түбінде
Кеңес әскерінің ірі ... ... Онда 1 ... ... қаза ... ... КОКП ОК Саяси бюросы бірнеше танкылық, ... ... ... ... ... 3 ... Кішім аумағы, Файзабад
қаласының маңында 783 Жеке ... ... ... ... ... 47 әскери қызметші қаза ауып, 28-і жарақатталады. Бұл Ауған
соғысындағы аса бір қан төгіс соғысы ... ... 12 ... елге ... ... ... ... «Карпаттар» арнайы жасағы (спецназ)
енгізіледі. 23 қыркүйекте 40-шы армиияның ... ... ... ... Ткач ... қыркүйек Фарах провинциясының Луркох таулы аумағында шайқас болды.
Басты оқиға генерал-майор ... қаза ... 29 ... майор Керімбаев
басшылығымен екінші «мұсылман батальонының» енгізілуі. ... ... ... ... ... базалық пунктін жойылуы.
1982 3 қараша Саланг өткелінде үлкен ... ... ... ... ... 176 адам қаза тапты.15 қарашада Мәскеуде Ю.Андропов
пен Зия уль-Хака кездесуі болып өтті.
1983 сәуірде Ниджраб (Капис провонциясы) түбінде ... ... ... ... ... ... жасалды. Кеңес әскерінің
құрамындағы ... 14 адам қаза ... 63 ... ... ... ... ... Қаланы сақтап қалу сәтсіз аяқталды. Қыс Сароби және
Джелалабад аудандарында әскери ... ... ... ... ... ... аумағында алғаш рет қыс бойы орнығады. Ел аумағында
қорғаныс шептері мен аумақтары құрыла ... 30 ... ... ... ... полкының 1-ші
батальоны қоршауда қалды.
1985 21 сәуірде Маравар ротасының қазасы. 26 ... ... ... ... ... ... ... болды. 25 мамыр
Құнар әскери жорығы басталады. 4-ші Ротаның Құнар тауының Печдар ... ... ... Моджахедтер мен Пәкістан жасақтарының қоршауында қалған
кеңес әскері 23 адамынан айырылып, 28 жарақтанғандар. Маусым Панджшердегі
әскери ... ... ... ... ... аумағында әскери қимыдар жүрді. 16
маусымда Тахар провиециясында "Маневр" әскери жоспары өтеді. ... ... ... ... ... ... Фархар деген жерінде талқандайды.
1987 ақпан Құндыз провинциясында «Соққы» операциясы жүргізіледі. Ақпан-
наурыз ... ... ... ... ... ... ... моджахедтер Тәжік ССР-ң Пяндж қаласына оқ жаудырады. Наурыз Газни
провинциясыеда «Найзағай» операциясы жүргізілді. 29 ... 1986 жылы ... ... ... ... ірі ... ... берді. 9 сәуірде
моджахедтер Кеңес шекаралық станциясына шабуыл жасайды. 12 сәуірде Миловтың
Нангархар провинциясында жау ... ... ... ... ... ... ... операциясы жүргізіледі. Көктемде Кеңес
әскерлері шығыс және оңтүстік-шыңыс шекараны ... ... бұл ... ... 7-8 ... 3234 биіктіктегі қақтығыс болады. 24 ... ... ... ... орталығы – Майданшахр қаласын басып
алады. 10 тамызда моджахедтер ... ... ... Тарау. Соғыс нәтижелері
3.1. Кеңес әскерінің Ауғаныстан аумағынан шығарылуы
Жаңа ... ... ... барлығына үстемдігін жүргізе алған жоқ.
Соғыстың ұзаққа созылуына бір жағынан осы себеп ... Бұл ... ... ... ... басшылары арада 3-4 жыл өткеннен кейін түсіне
бастады. Бірақ бұл кезде «болары болып, бояуы сіңген» еді. 1983 ... ... ... елші В.Смирнов КСРО-ның ... ... алып ... ... ... ... ... жариялады.
Саяси Бюро осылайша балшыққа кіріп алып, енді былғанбай шығудың
жолдарын іздестіре бастады. 1986 ... ... ... КОКП ... ... ... ... бөліп, ауған жерінен шығару жоспарын
жасау керектігін ... Ал 13 ... ... бюроның отырысында
Михаил Горбачев: «Біздің Ауғанстанда соғысып жатқанымызға алты жыл ... бұл іске ... ... әлі 20-30 жыл ... боламыз» деп
мәселені көлденеңінен қойды. Оның сөзін Бас ... ... ... те ... «Біз ... ... орталықтарды бақылауға
алдық, бірақ басып алған жерлерімізге билік орната алмадық. Біз ауған халқы
үшін күресте жеңіліс ... деп ... ... ... осы ... барлық әскерді екі жылдың ... алып шығу ... ... 23-26 ... ... ... кеңес
әскерлерінің ауған жеріндегі он жылға созылған соғыстағы ең ақырғы ... ... 4-і күні ... ... соңғы бөлімі Кабулдан шықты, ал
15 ақпанда 40-шы Армияның қолбасшысы генерал-лейтенант Б.Громов ... ... ... ... жерінен толықтай шықты» деп басшылыққа
баяндады. Қаншама қазақ отбасына қасірет әкелген ... ... біз үшін ... ... ... ... зардаптары
Ауған соғысы аяқталған жылы «Правда» газетіне соғыстағы адам шығынының
жалпы саны ... Онда қаза ... - 13 833 адам деп ... бұл көрсеткіш жыл өте көбейе түсті. 1999 жылдың 1 қаңтарындағы дерек
бойынша, ... ... ... аурудан, оқыс жағдайлардан қайтыс
болғандар, хабар-ошарсыз кеткендер бар, барлық қаза ... саны ... ... ... - 14 427 ... Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінен
(КГБ) - 576 офицер, Ішкі істер министрлігінен - 28 адам. Барлығы - 15 ... ... ... ... - 54 ... ... ауырғандар - 416 мың
адам. Кеңес ... ... ... ... зияны осындай қасіретті болды.
Әр жылда қаза тапқандар
1979 жыл 86 адам 1980 жыл 1484 адам 1981 жыл 1298 ... жыл 1948 адам 1983 жыл 1446 адам 1984 жыл 2343 ... жыл 1868 адам 1986 жыл 1333 адам 1987 жыл 1215 ... жыл 759 адам 1989 жыл 53 адам ... ... ... 1978 жылы Ауғанстанның халі күрделі
жағдайда болды. Екі жақты ... ... ... елде ... соғысын
тудырды. Осы мезетте Кеңес үкіметі жақтас ретінде социалистік бағыттатығы
жергілікті қолдап, оған ... ... ... ... ... болатын.
Елдегі жағдай тым күрделі болғандықтан, ... ... 1979 жылы ... ... аумағына өз әскерін кіргізіп, жергілікті оппозициялық
агрессордан қорғауға көшті. Осы мақсатпен кірген ... ... ... ... ... тез арада Ауғанстан аумағынан шығуды
ойластырған болатын. Бірақ ... үш жыл ... ақ, ... ... одан әрі созылатынын меңзеп берді.
Әйтсе де оппозициялық ... АҚШ, ... ... ... Қытай және Пәкстан тарапынан ... ... ... өз септігін тигізді. Жылдан жылға қақтығыстардың көбеюінен,
Кеңес үкіметі басшылары елден өз әскерлерін ... ... ... ... ... ... басына Андроповтың келуімен, Кеңес үкіметі
басшылары халықаралық қатынастарда өз ... іс ... ... БҰҰ ... ... ... өз ... қатынастарын
жандандыра бастады. Солай келе 1986 жылдың ақпанында болған КОКП XXVІІ
съезінде М.Горбачев әскерді ... ... ... ... ... жоспарын
жасау керектігін мәлімдеді. Ал 13 ... ... ... ... Горбачев: «Біздің Ауғанстанда соғысып жатқанымызға алты жыл болды.
Егер бұл іске ... ... әлі 20-30 жыл ... ... ... ... ... Оның сөзін Бас штабтың ... ... те ... «Біз ... ... ... ... бірақ басып алған жерлерімізге билік орната алмадық. Біз ... ... ... ... ... деп ... жарылды
. Сөйтіп, осы отырыста Ауғанстандағы барлық әскерді екі жылдың ішінде
алып шығу туралы келісілді. 1989 ... 23-26 ... ... ... әскерлерінің ауған жеріндегі он жылға созылған соғыстағы ең ... ... ... 4-і күні ... ... ... ... Кабулдан
шықты, ал 15 ақпанда 40-шы Армияның ... ... ... қаласында «Кеңес әскерлері Ауғанстан жерінен толықтай шықты» деп
басшылыққа баяндады. ... ... ... ... ... ... соғысы біз үшін осылай аяқталған болатын. Ауғанстаннан әскердің
шығарылуы толықтай ... деп ... ... ... ... ... ... болатын.
Барлығы - 15 051 адам. Жараланған, контузия алғандар - 54 мыңға жуық,
ауырғандар - 416 мың адам. ... ... ... ... ... ... қасіретті болды. Мұны қоя тұрып, көптеген адамдар психикалық
зардаптар шекті. Ауған соғысына ... ... ... ... Отан ... қатысқан ағаларымыздың ерліктерімен бірдей дәрежедегі
ерлік болып табылды. Ауған соғысы тарихта бетінде мәңгілік қалды.
Пайдаланған ... ... ... жадымда 1979-1989. 2006, Алматы
2.Виктор Николаев Живый в помощи. Записки ... – M.: Софт ... ... 2006 ... I том, 456-459 ... Б, ... М. ... құлы, Алаштың ұлы. – Алматы 2008. – 288бет.
Мерзімдік басылымдар:
4. Абай журналы
5. Айқын газеті 2009 ... ... ... 2009 жыл 12 ... интернет сайты

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Телеарналардың ықпалдастығы мен классификациясы5 бет
ҚР Ұлы Отан соғысы кезеңінде8 бет
Қазіргі таңдағы халықаралық қатынастардағы Араб - Израиль мәселесі23 бет
Ауған дағдарысының сабақтары 5 бет
Ауған соғысы4 бет
Ауған соғысысынан кейінгі жылдардағы білімнің дамуы18 бет
Ауғанстан Ислам Республикасы5 бет
Ауғанстанға Совет әскерінің кіруі43 бет
Иран-Америка қақтығысы73 бет
Кеңес – ауған соғысы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь