Аминқышқылдары


ЖОСПАР

І.Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Аминқышқылдары туралы жалпы түсінік
2.2 Белок кұрамына кіретін аминқышқылдары
2.3 Полярсыз бейтарап амин қышқылдары
2.4 Полярлы бейтарап амин қышқылдары
2.5 Полярлы қышқыл (гидрофильді) амин қышқылдары
2.6 Амин қышқылдарының қышқылдық.негіздік (амфотерлік) қасиеттері
2.7 Аминқышқылдарының химиялық қасиеттері

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Аминкышқылдары -суда еритін, түссіз кристалдық заттар.
Олардың кейбіреулерінің тәтті дәмі болады. Аминқышқылдарының балку температурасы жоғары болады. Аминқышқылдарының молекуласында сипаты жағынан карама-қарсы екі функционаддьіқ топ бар: қышқылдық қасиеті бар; карбоксил және негіздік қасиеті бар амин топшасы. Соған қарай аминқышқылдары бетаиндер деп аталатьш ішкі тұздар түзеді:
Бетаиндерде оң және теріс зарядтар болатындықтан, оларды биополюсті иондар деп атайды.
Аминқышқылдарының ішкі тұздарының түзілуін олардың ерітінділерінің нейтралдық реакциясынан, органикалық еріткіштердң аз еруінен жөне т. б. белгілерінен көруге болады.
Биополюсті ион қышқылдық ортада катион түрінде, ал сілтілік ортада анион түрінде болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Биологиялық химия. Сейтова З.
2. Жалпы химия. Н.Л.Гликка. Алматы, 1989.
3. Органикалық химия. А.Л.Цветков.
4. Стайер Л. «Биохимия» Москва. «Мир», 1984 г.
5. Сағатов К.С. «Биологиялық химия» Алматы. «Қайнар»,1993ж.
6. Сағатов К.С. «Биологиялық химия практикум» Алматы «Ана тілі» 1992 ж.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Аминқышқылдары

ЖОСПАР

І.Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Аминқышқылдары туралы жалпы түсінік
2.2 Белок кұрамына кіретін аминқышқылдары
2.3 Полярсыз бейтарап амин қышқылдары
2.4 Полярлы бейтарап амин қышқылдары
2.5 Полярлы қышқыл (гидрофильді) амин қышқылдары
2.6 Амин қышқылдарының қышқылдық-негіздік (амфотерлік) қасиеттері
2.7 Аминқышқылдарының химиялық қасиеттері

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

КІРІСПЕ
Аминкышқылдары -суда еритін, түссіз кристалдық заттар.
Олардың кейбіреулерінің тәтті дәмі болады. Аминқышқылдарының балку
температурасы жоғары болады. Аминқышқылдарының молекуласында сипаты
жағынан карама-қарсы екі функционаддьіқ топ бар: қышқылдық қасиеті бар;
карбоксил және негіздік қасиеті бар амин топшасы. Соған қарай
аминқышқылдары бетаиндер деп аталатьш ішкі тұздар түзеді:
Бетаиндерде оң және теріс зарядтар болатындықтан, оларды биополюсті
иондар деп атайды.
Аминқышқылдарының ішкі тұздарының түзілуін олардың ерітінділерінің
нейтралдық реакциясынан, органикалық еріткіштердң аз еруінен жөне т. б.
белгілерінен көруге болады.
Биополюсті ион қышқылдық ортада катион түрінде, ал сілтілік ортада
анион түрінде болады.
АМИНҚЫШҚЫЛДАРЫ
Молекула құрамында бір немесе бірнеше амин топшалары бар қышқыл
туындыларын аминқышкылдары деп атайды.
Аминқышқылдарының молекуласыңда бір немесе бірнеше карбоксил топшалары
болуы мүмкін. Соған сәйкес, бір, екі және көп негізді аминқышқылдары
болады.
Аминқышқылдарының қалдығынан тіршілікке қажетті белокты заттар
құрастырылады, сондықтан олардың маңызы өте үлкен.
Бұл тарауда бір негізді, молекуласында бір амин топшасы бар
аминқышқыддары. қарастырылады. Олардың жалпы формуласы:

Изомериясы жөне номенклатурасы
Аминқышкылдарының изомериясын оксид қышқылдардың изомериясына ұксас
келеді, яғни оларда амин топшасының жағдай изомериясы және тізбектік
изомерия байқалады.
Халықаралық номенклатура бойынша, аминқышылдарын сәйкес карбон
кышқылдарының атына амин деген сөзді қосып, амин топшасының орнын цифрмен
көрсетіп атайды.
Рационалды номенклатура бойынша, амин топшасынын орнын
грек таңбаларымен () көрсетіп, карбон қышқылының
туындысы түрінде атайды. Көптеген аминқышқыллдары тарихи
номенклатура бойынша да аталады
Осы ғасырдың 20-жылдары швед ғалымы Т.Сведберг белоктардың молекулалық
массасын (салмағын) және тазалығын анықтау ушін алғашқы рет
ультрацентрифугалау әдісін қолданады. Екінші швед ғалымы А.Тизелиус ұсынған
белоктарды электрофорез әдісімен зерттеу бұл саладағы аса уздік табыс болды
(1933 ж.)
И.П.Павловтың, әсіресе белоктардың ферменттік табиғатын анықтаған Дж.
Самнердің (1926 ж.), Дж. Нортроптың (1930) бағалы жұмыстарынан кейін
белоктарды зерттеу кең көлемде қолға алынды. Белоктар биохимиясында Ф.
Сенгер ашқан жаңа-лық (1953) дәуірлік құбылыс болды. Ол полипептид
тізбегіндегі амин қышқылдарының әрқашанда белгілі бір рет бойынша
байланысатынын анықтады.
Белоктық заттар өсімдікте тузіледі. Ол үшін топырақтағы азот
қосылыстары пайдаланылады. Ал бұршақ тұқымдас өсімдіктер ауа құрамындағы
азотты пайдаланып, белок түзе алады. Жануарлар дүниесі және адам белокты
амин қышқылдарынан және басқа да азоты бар органикалық заттардан
синтездейді. Олар ондай заттарды өсімдіктерден және басқа өздері қорек үшін
пайдаланатын жануарлардан алады.
Белоктардың ең қарапайым кұрамына мынадай элементтер кіреді (%
есебімен): көміртегі 50 - 54; оттегі 21,5 - 23,5; сутегі 6,5 - 7,3; азот
150-17,6; күкірт 0,3 -2,5.
Қайсыбір жеке белоктар құрамында темір, фосфор, цинк, кобальт,
марганец, молибден, йод, мыс және басқа да элементтер шағын мөлшерде
кездеседі.
Белоктар құрамындағы азот мөлшері тұрақты және ол құрғақ массасы
бойынша алғанда орта есеппен барлық элементтер-дің 16 проценті мелшерінде.
БЕЛОК КҰРАМЫНА КІРЕТІН АМИНҚЫШҚЫЛДАРЫ
Қышқылдың немесе ферменттің көмегімен гидролиз жасаған кезде
белоктардың амин қышқылдарына ажырап, бөлшектенетіні анықталған. Амин
қышқылдары дегеніміз әр түрлі белоктардың молекулаларын түзетін мономерлі
жеке заттар.
Табиғатта сексеннен астам амин қышқылдары белгілі болып отыр. Олардың
жиырмасы ғана белок құрамына кіреді.
Амин қышқылдары - бұлар органикалық қышқылдар. Олардың молекуласында
карбоксильдік ( - СООН) топ та, аминдік (-NH2) топ та бар. Амин қышқылдары
молекуласында аминдік топ , , жағдайында да және басқа
жағдайда да болады. Табиғи белоктардан тек, -амин қышқылы ғана
табылған. Ол қышқылда карбоксильдік топтан кейін бірінші көміртегі атомы
-тобымен байланысады. -амин қышқылының жалпы формуласын мынадай
түрде көрсетуге болады:

R - CH – COOH

мұндағы: R - радикал, бүйірдегі топтарды көрсетеді.
Амин қышқылдарының физикалық-химиялық және биологиялық қасиеттерінің
ерекшелігі бүйірлік топтардың құрылымына тәуелді.
Химиялық құрамына және бүйірдегі топтардың құрылымына байланысты амин
қышқылдары полярлы (гидрофильді) және полярсыз (гидрофобты) деп жіктеледі
немесе оларды бейтарап, қышқылдық және негіздік амин қышқылдары деп бөледі.
Қоректік бағалылығына қарай ауыстырылатын және ауыстырылмайтын (адамның
және жануарлардың организмінде түзілмейтін) амин қышқылдары деп ажыратады.
і
Енді белок кұрамына кіретін амин қышқылдарын класқа бөліп, азықтық
бағасын баяндайық және олардың құрылымдық формуласын қарастырайық. Жақша
ішінде олардың қысқа атауы берілген. Бұл амин қышқылдарын организм белок
синтезі үшін пайдаланады. Олардың формулаларындағы бүйірлік топтар үзік
сызықшалармен шаршыланып бөлінген.

ПОЛЯРСЫЗ БЕЙТАРАП АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
Бұл қышқылдарда органикалық радикалдар бар, ондай радикалдар
протондарды қабылдай да, бере де алмайды және сумен әрекеттесе де алмайды
(олар - гидрофобтар, суды көрі тебеді). Мұндай қышқылдарға жататындар:
1. Глицин (қысқарған атауы Гли), ауыстырылатын амин қышқылы;
2. Аланин (қысқаша Ала), ауыстырылатын амин қышқылы;
3. Валин (қысқаша Вал), ауыстырылмайтын амин қышқылы;
4. Лейцин (қысқаша Лей), ауыстырылмайтын амин қышқылы;
5. Изолейцин (қысқаша Иле), ауыстырылмайтын амин қышқылы;
6. Метионин (қысқаша Мет), ауыстырылмайтын амин қышқылы, құрамында
күкірт және тұрақсыз метил тобы бар.

7. Фенилаланин (қысқаша Фен), ауыстырылмайтын, ароматты амин
қышқылы;
8. Пролин (қысқаша Про), ауыстырылатын, бұл амин қышқылы.

ПОЛЯРЛЫ БЕЙТАРАП АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ

Бұл қышқылдардың тобында С - О, О - Н, S - Н, С-N сияқты полярлы
байланыстары бар, олар сумен әрекеттесе алады (гидрофильдер - су сүйерлер).
9. Серин (қысқаша Сер), ауыстырылатын амин қышқылы, кұрамында
гидроксил - ОН тобы бар;
10. Треонин (қысқаша Тре), ауыстырылмайтын амин қышқылы, құрамында
гидроксил — ОН тобы бар;
11. Цистеин (қысқаша Цис), ауыстырылатын амин қышқылы, құрамында
сульфгидрилдік - SН тобы бар. Цистеиннің екі молекуласы тотыққан
кезде цистин түзіледі, цистиннің құрамында дисульфидтік топ
—S—S— бар;
12. Тирозин (қысқаша Тир), ауыстырылатын амин қышқылы, құрамында
фенолдық радикал бар;
13. Триптофан (қысқаша Три), ауыстырылмайтын амин қышқылы, құрамында
индол сақинасы болады;
14. Аспарагин (қысқаша Асн), ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Аминқышқылдар
Аминақышқылдары – белоктың структуралық элементі
Аминқышқылдар мен белоктардың алмасуы
Ақуыз молекуласының құрамына кіретін аминқышқылдар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь