Кеңес елі мектептеріндегі тарих пәнінің оқытылуы және ондағы ұлт республикалары тарихының орны

Мазмұны:

Кіріспе.

І тарау. Кеңес елі мектептеріндегі тарих пәнінің оқытылуы және ондағы ұлт республикалары тарихының орны.
1.1. ХХ ғасырдың 20.30 жылдарындағы Қазақстан тарихы пәнінің дамуындағы
кемшіліктер.
1.2.1934 жылы қабылданған Қазақ КСР тарихының программасы және Асфендияровтың «Қазақстан тарихының очерктері» атты еңбегі..
1.3. Тарихи білім беру жүйесіндегі Бекмаханов.

ІІ тарау.Мектептерде тарихи білім берудің теориясы мен практикасын жетілдіру.
2.1.XX ғасыр басындағы тарихи білім беру жүйесі.
2.2. Тарихи білім беру саласында революциялық қайта құрулар.
2.3.Тарихтың дербес курстарының енгізілуі (30.жылдардың басы — 50.жылдардың соңы)

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазақстанның тәуелсіздік алуы тарих ғылымының да жылдам дамуына, тарихи ақтаңдақтардың ашылуына жол ашты. Уақыт өте келе мұрағат сөрелерінен шығарылып, айналымға түскен жаңа құжаттар негізінде соны ой-пікірлер мен жаңа тарихи танымдық көзқарастар туындады. 80-жылдардың соңы мен 90-жылдардың басында жабық тақырыптардың қатарына саналып келген Алаш қозғалысы, 40-50 жылдардағы қазақ зиялыларының қызметі, «Бекмаханов ісіне» қатысты маңызды құжаттар мен деректер, т.б. жариялана бастады. Бұл тарих саласындағы сеңнің бұзылуы, оның тасқынға ұласуының басы еді. Рухани әлеуметтік сұраныс өткенді білуге деген құлшыныс пен талпыныс түрінде көрініп, баспасөзде жаңа қолданысқа түскен деректерге сүйеніп жазылған еңбектер жарық көрді. Ұзақ жылдар тұмшаланған ақиқат ашылып, шынайы тарихи зердені біртіндеп, баяу да болса қалыптастыру жүзеге асырыла бастады.Сол себептенде Қазіргі таңда Қазақстан тарихының Кеңестік кезеңдегі жағдайы мен кемшіліктеріне баса назар аудару өзекті мәселеге айналып отыр.
Курстық жұмыстың мақсат-міндеттері:Курстық жұмыста негізгі қаралған мәселе ХХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы тарихи білім беру жүйесінің мәні мен құрылымына талдау жасау арқылы объективті баға беру.Осыдан мынадай міндеттер келіп шығады:
• Тақырыптың өзектілігін айқындау;
• Кеңес үкіметі тұсындағы оқу материалдарына шолу жасау;
• Сол кезеңдегі Қазақ зиялыларының еңбектерін салыстыра отырып анализдеу;
• Қазақ КСР оқу бағдарламасына сараптама жүргізу;
• ХХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы білім беру жүйесінің ерекшеліктерін анықтау;
• Білім беру жүйесін қайта құру кезіндегі белең алған келеңсіздітердің нәтижесін тексеру;
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.

1. Тұрсын Хазретәлі. Мектепте тарихты оқыту әдістемесі. А,. «Дарын» 2004ж,160 б.
2. Көрсетілген еңбек.12-17 б.
3. Абдугулова Б.Жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан тарихын оқытудың дидактикалық негіздері.А., 2004 ж. 50 б
4. Тұрлығұл Т.Мектепте Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі. А., «Ғылым» 2003 ж. 256 б.
5. Бұлда сонда.
6. Асфендияров С.Қазақстан тарихы очерктері.А., «Санат» 1994 ж. 120 б.
7. Жанысбекова Г. Тарихты оқыту әдістемесі. Ш.,2004 ж, 104 б.
8. Бұлда сонда.
9. Бердібеков С.Азаматтық білім беру жүйесі. І бөлім.А., «Білім» 2001 ж. 190 б Көрсетілген еңбек.229 б.
10. Игібаева А. Қазақстанда білім беру жүйесінің қалыптасып дамуы.//Қазақстан мектебі.№10.2004 ж. 74 б.
11. Әбдіразақова А.Оңтүстік өңірде мамандар қалай даярланды.//Қазақстан мектебі. №6. 2006 ж. 43 б.
12. Жусанбаева Г.Мектеп және баспасөз. №6.2006 ж. 61 б.
13. Даркенов Қ. Қазақ зиялылары мен Бекмаханов арасындағы рухани байланыс.//Қазақстан тарихы.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.
І тарау. Кеңес елі мектептеріндегі тарих пәнінің оқытылуы және ондағы ұлт
республикалары тарихының ... ХХ ... 20-30 ... ... тарихы пәнінің дамуындағы
кемшіліктер.
1.2.1934 жылы қабылданған Қазақ КСР ... ... ... ... ... ... атты еңбегі..
1.3. Тарихи білім беру жүйесіндегі Бекмаханов.
ІІ тарау.Мектептерде тарихи білім берудің теориясы мен ... ... ... ... ... беру ... Тарихи білім беру саласында революциялық қайта құрулар.
2.3.Тарихтың дербес курстарының ... ... басы — ... әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазақстанның тәуелсіздік алуы тарих
ғылымының да жылдам дамуына, ... ... ... жол ... Уақыт
өте келе мұрағат сөрелерінен шығарылып, айналымға түскен жаңа құжаттар
негізінде соны ... мен жаңа ... ... ... ... соңы мен ... ... жабық тақырыптардың қатарына
саналып келген Алаш ... 40-50 ... ... зиялыларының қызметі,
«Бекмаханов ісіне» қатысты маңызды құжаттар мен деректер, т.б. жариялана
бастады. Бұл тарих саласындағы ... ... оның ... ұласуының басы
еді. Рухани әлеуметтік сұраныс өткенді білуге ... ... пен ... ... ... жаңа ... ... деректерге сүйеніп
жазылған еңбектер жарық ... Ұзақ ... ... ... ... ... зердені біртіндеп, баяу да болса қалыптастыру жүзеге ... ... ... таңда Қазақстан тарихының Кеңестік кезеңдегі
жағдайы мен кемшіліктеріне баса назар аудару өзекті мәселеге айналып отыр.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ХХ ... 40-50 ... тарихи білім беру жүйесінің мәні мен
құрылымына талдау ... ... ... баға ... ... келіп шығады:
• Тақырыптың өзектілігін айқындау;
• Кеңес үкіметі тұсындағы оқу материалдарына шолу ... Сол ... ... ... ... салыстыра отырып
анализдеу;
• Қазақ КСР оқу бағдарламасына сараптама жүргізу;
• ХХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы білім беру ... ... ... беру ... ... құру ... ... алған келеңсіздітердің
нәтижесін тексеру;
Курстық жұмыстың құрылымы: Курстық жұмыс Кіріспеден, негізгі
мәселелер ... ІІ ... және ... мен ... тізімінен тұрады.
І тарау.Кеңес елі мектептеріндегі тарих пәнінің оқытылуы және ондағы
ұлт республикалары тарихының орны.
1.1. ХХ ғасырдың 20-30 ... ... ... ... кемшіліктер.
Кеңес өкіметі орнағаннан кейін мектепке арналған тұңғыш
бағдарлама "Тарихтың үлгі ... ... ... 1920 жылы жарыққа
шықты . Оларда жаңа қалыптасып келе жатқан кеңестік идеологияның талаптарын
ескере отырып, халық бұқарасының ... ... ... экономиканың
рөлін, жұмысшы табының бостандық жолындағы күресін, Қазан төңкерісінің
халықаралық маңызын оқытып, үйретуге баса ... ... ... та ... ... пәні ... пән ... қалды.
20-жылдардың бас кезінде мектептің оқу жоспарына "Қоғам ... ... Осы пән ... 1921 жылы шыққан алғашқы және 1923 жылғы ... ... ... ... да, ... де болды. Оларда
тарихтағы халық бұқарасының роліне, тап күресі мәселелеріне, елдің ... ... ... көбірек орын берілуі сол кездегі ... ... ... та. Ал, ... тарихқа мүлде көңіл бөлінбеуі, нақты тарихи
оқиғалар мен тарихи қайраткерлер қызметінің ... ... ... ... ... орын ала ... ... мен абстрактылық тенденция он
жылдан астам уақыт үстемдік алып, жастарды тарих пәні ... ... ... ... ... ... ... келтірді. 20-жылдардағы
Қазақстан мектептерінің тарихы мен олардағы оқу-тәрбие жұмысына ... ... ... ... мәселелеріне аздап болса да назар аударылған.
Қазақ АКСР ... ... ... 1922 жылы ... жеті ... ... үлгі оқу жоспарына 14 пән енгізіліп, олардың апталық,
жылдық сағаттары көрсетілген. Солардың ... ... және ... ... "Қоғамтану, саяси сауат" деген пәндер бар . ... та ... ... оқулықтары, олардың құрылымы мен ... ... ... ... ... отырған он жылдан астам уақытта "Қоғамтану" ... ... ... ... ... шыққан бағдарламалар мен ... ал ... ... да ұлт мектептері негізінен Қазақ АКСР Халық
ағарту ... ... ... жүргізді. 20-жылдары бірінші
басқыш мектептер көбірек, ал екінші басқыштар (жеті жылдық) ... ... енді ғана ... жатқан болатын. Мұның өзі тарих пәнінің сапасыз
оқытылуына соқтырды. Өйткені тарихи білімдерді көбірек қамтыған дүние ... ... ... ... КСРО ... ... элементтері соның құрамында үзік-үзік өтілді. Кеңес ... ... ... он бес ... КСРО халықтары тарихының жүйелі курсының
оқытылмауы кеңес мектебінде тарихтан білім беруде орын алған үлкен кемшілік
болды/2/
Жоғарыда ... ... да, олар ... жарияланған оқу
құралдарында да, оқыту мәселелеріне арналған орталықтан шыққан ... ... ... да ... аты ... ... ... мәселелері көтерілген емес. Осы ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік
еңбектердің бір де бірінде бұл мәселе қарастырылмайды
Қазан төңкерісінен кейін кеңес елінде ... ... ... соның бірі халық ағарту саласында да ... ... ... ... ... мен ... ... қайраткерлері осы саланың
келешегі туралы, жастарды қай бағытта тәрбиелеу, оларға нені оқытып ... ... ... ... тарих пәнін мектепте оқытуға қатысты ... ... бірі Ж. ... болды. 1918 жылы Семей қаласында шыққан
әдеби-ғылыми, қоғамдық "Абай" журналының 1 ... оның ... ... мақаласы жарияланады. Мұнда автор баланы тәрбиелеуде өз елінің әдет-
ғұрпын, салт-санасын үйретудің, ... ... ... ... аударады.
Ал, 1924 жылы Орынборда жарияланған "Тәрбие жетекшісі" деген еңбегінде
тарих пәнінің маңызын ерекше көрсете келіп, оны қай ... ... ... ... ... тоқталады. "Тарихты оқыту-- бала әр ... ... ... ... оқуға әбден төселген соң, тарихи жеңіл ... ... ... дәрежеге жеткен кезде, төңіректегі тұрмыс ... ... ... ... ... ...... Ал, қандай
тарихты оқыту керек деген ... ... жүзі ... не СССР ... алдымен балаларды күнделікті өмірдің тұрмыс-салтымен, тіршілігімен
байланыстыратын өз ... ... ... ... жөн. ... жұрттың
тарихынан жергілікті тарихқа керекті, һәм ... ... ... ... ғана алу ... — деп ... әдебиетті, тарихты, жағырафияны біріктіріп (интеграциялап)
"Біздің Отан" деген атпен оқыту қажет деген ұсыныс ... ... ... ... ... ... Ж. ... осы айтқандарының бәрінің де
дұрыстығын өмір ... ... ... Оның ... ... ... ... мектептерінде толық жүзеге асыруға жол берілмеді. Ал,
қазіргі уақытта оның жасаған ... ... ... өз ... оқу, ... ... деген интеграциялық курс туралы айтқандарының
дұрыстығын өмір көрсетгі./3/
Кеңес өкіметі орнаған алғашқы ... ... ... ... қоса ... ... ... оқыту туралы пікір айтқан ағартушылар, ғалымдар
болған болса, кейінірек, әсіресе ... ... ... ... ... ... мүлде байқалмады. Мұның үлкен саяси-тарихи себебі
бар еді. ... ... ... бастап бүкіл елде, Қазақстанда да
саяси қуғын-сүргін басталды.
30-жылдардың басында мектептің оқу жоспарларындағы тарих ... ... ... мен оқулықтарын, оқыту әдістемесін жасау жөнінде ... ... ... Көп ... ... тарихты оқытуда түбірлі өзгеріс
жасаған, оны осы мемлекет пен ... ... ... ... ... жылы 3—4-сыныптарға арналған "КСРО тарихының қысқаша курсы"
жарыққа шықты, ол 1939 жылы ... ... ... басылып, қазақ
мектептерінде ... ... ... ... ... көрген тарих
оқулықтары ішінде бүл қазақ тарихынан аздап болса да ... ... ... ... Оқулықта 67 тақырыпша-сабақ бар. ... ... жаңа ... ... ... деп ... Осындағы "Қазақстан
және Қиыр солтүстікте жүргізілген жаулап алушылықтар" деген ... ... бір бет ... берілген. Онда XVIII ғасырда қазақтардың
мал баққаны, үш жүз деп аталатын мемлекеті ... ... ... ... ... ... "Ілгеріде қазақ елін монғолдар жаулап алған
еді. Олар қазақтарды 200 ... езіп ... 1731 жылы ... ... ... кіші жүз ... ... Қалған жағын және бүкіл Орта
Азияны Ресей жаулап алды. Қамалдар ... орыс ... ... қазақ
жерлерін талау саясатын жүргізді. Оған қарсы қазақ халқы бірнеше ... ... дей ... 1783 жылғы С. Датов бастаған көтеріліс
туралы қысқаша тоқталады . Оқулық кейін бірнеше рет орыс ... де, ... де ... ... ... та ... тарихына қатысты материал
өзгеріссіз қалған.
Сол кездегі тарих ғылымының даму дәрежесіне байланысты берілген тарихи
материалда жаңсақтық бар еді. ... "мал ... жоқ, мал ... "үш жүз ... мемлекет" емес, Қазақ хандығы деген ... Ал, ... ... тарихи фактілер мен құбылыстар тарихи шындық
тұрғысынан бағаланған. Оларға: ... көп ... және ... Орта
Азияны патшалы Ресейдің жаулап алғаны, оларды айналдыра қамалдар салып,
әскер ұстағаны, патшалы Ресейдің отаршылдық ... ... ... ... ... мың ... рет ... шыққаны туралы материалдар жатады.
30-жылдары жарық керген КСРО тарихының осы алғашқы оқулығында ... ... ... ... әсіресе Орта Азия мен
Қазақстан халықтарына қатыстылар ... аз ... ... ... өз ... тарихын мектепте оқытуға талпыныс байқалды,
соның бірі ... ... ... жылы ... ... КСР ... программасы және
Асфендияровтың «Қазақстан тарихының очерктері» атты еңбегі.
Қазақстан Халық ағарту Халық Комиссариатының алқасы 1934 жылы орта
мектептің ... оқу жылы үшін ... ССР ... ... ... 1934 жылы шыққан программалар құрамында жарық көрді .
Бағдарламаның кіріспесінде автор Қазақ тарихының дүние жүзі ... ... ... оны ... 24 сағаттай уақыт бөлінетінін
ескертеді.
Бағдарлама Қазақ тарихын ерте ... ... ... дейін
қамтиды. Ол кіріспеден және үш дәуірден түрады.
Автор кіріспеде кеңес өкіметі ... ... көп ... айта келіп, артта ... ... ... соқпай,
социализмге өту жөніндегі лениндік ... ... ... тарихының айқын
көрсететінін, сондықтан да оны жастарға ... ... ... ... аударады.
Бірінші дәуір — "Қазақ халқының капиталистік деуірінен ... ... (XVIII ... - деп аталады. Мүнда біздің эрамыздан бұрынғы
дәуірден бастап, XVIII ... ... ... ... Бұл ұзақ ... бес ... ... берілген.
"Қазақстан патша өкіметінің отары болғандығы және Қазақстаңда Октябрь
төңкерісінің тууына себеп-жағдайы (XVIII—XIX ғғ.)" — деп ... ... төрт ... ... ... — дейді автор, — ... ... ... ... ... ... ... еңбекшілерінің тарихының басы болады -
деп атап көрсете келіп, ... бұл бөлім былайша жіктелуі керек" — ... ... ... ... Қазан төңкерісі.
3. Қазақстан Кеңес өкіметінің бірінші дәуірі.
4. Орта Азия ... ұлт ... және ... ұлт
мемлекеті болып құрылуы.
5. Қазақстан социалды қайта құру жолында.
6. ... ... ... ... ... орны.
Бағдарлама Кеңес мемлекеті тарихындағы ... ... өте ... коммунистік идеологияның талабына сәйкес жазылған, басқаша жазу
мүмкін емес, онда бұл ... ... ... ... ... қарамастан
Қазақ тарихының бірқатар маңызды оқиғаларына объективті баға берілген.
Мәселен, Ресей империясы Қазақстанды жаулап ... ... ... ... ал ... бастаған көтерілісті ұлт-азаттық қозғалыстар
қатарына қосқан, соңдықтан да бұл бағдарламаны қазіргі ... ... ... ... реті жоқ.
Ең бастысы Сталиндік әкімшілдік-әміршілдік жүйенің қылышынан қан тамып
тұрғанда өз ... ... ... ... оқыту қажет деп ... оны ... ... айтарлықтай үлес ... өзі ... пен ... ұлтжандылық пен батылдықты қажет етеді.
Бағдарламаға жазылған алғы сөзде бұл курс осыған негізделіп жазылған
проф. С. Аспандияровтың оқу ... ... ... ... ... 1934 жылы ... ... тізіміне 6—7 кластарға арналған
Қазақ тарихы да ендірілген. Онда ... ... С. ... ... ... ... деп белгі соғылған. Көп ұзамай оқулық баспадан шыққан .
Бірақ 30-жылдары бұл маңызды іс бағдарлама мен оқулық шығарудан ... курс ... ... ... ... ... ... үш тараудан тұрады.
I тарау: "Қазақстан тарихының ескі дәуірі. Орталық және Орта ... ... "1. ... ... шығу ... "2. ... ... жаулап бағындыруы, оған қарсы бұқаралық қозғалыстар";
III тарау: "Қазақстан патша өкіметінің отары" — деп ... ... үш ... ... ... өкіметінің жер саясаты..., 1905 жылғы революция, ... ... ... және 1914 жыл. ... халық еңбекшілерінің патша
өкіметіне қарсы көтерілісі...
Оқулықтың мазмұнын осылайша қысқаша шолып өткенде-ақ автордың Қазақстан
тарихының бірқатар ... ... ... тұрғыда қарастырғанын
байқау қиын емес.
Жоғарыда аталып өткен "КСРО тарихының қысқаша курсы" тарих оқулықтарына
жарияланған ... ... ... ... Шын ... ол сол ... лайықты
оқулық болды. Оқулық тілі оқуға жеңіл, әрі ... Осы ... ... ... . ... ... А. В. ... басшылығымен
дайындалған "В помощь изучающим историю ... ... ... ... ... КСРО халықтары тарихының ежелгі заманнан XVIII ғасырдың соңына
дейінгі кезеңіндегі кейбір ... ... ... ... ... Орта Азия ... ... қатысты: Түрік қағанаты; ғүндар; дәшті
қыпшақтар; Монғол жаула-ушылығы; Алтын Орда, оның ... ... ... ... XVIII ... ... ... көтерілісі
-деген материалдар бар./6/
Осы құралдың екінші бөлімі, яғни XIX ғасырдың басынан бастап, ... ... ... ... ... ... жарыққа шықпай қалды.
Ал бірінші кітап қазақ тіліне аударылмады. Дегенмен, алғашқы кітаптың
жарыққа ... ... ... ... ... Қазақстан
тарихы материалдарын оқытуда көмек болғаны анық.
40-жылдардың орта кезінде ... А. М. ... ... ... шыққан 8-10-сыныптарға арналған КСРО тарихының ... ... ... ... ... ... барлық
мектептерінде оқытылуының мектептерде тарихтан ... ... ... пайдасы тиді. Осы үш ... ... ... ... енген. Олар: Қазақ хандығының құрылуы; қазақтар; XIV— XVI ғғ. Орта
Азия (I бөлімде); ... II ... Орта ... XIX ... ... қазақтар; Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай ... ... 1916 ... ... ... ... Орта Азия ... азат ету. Бұл материалдардың көлемінің шағындығы сондай көбі
кітаптың ... ... ... барлығын қосқанда 7—8 беттей ғана ... ... ... барлық халықтары тарихынан мұнан көп материал қос ... ... ... еді. Осыған қарамастан аталған оқулықтарда Қазақстан
тарихынан материалдың болуы бүкіл елдегі мектеп ... ... ... ... тарихымен таныстырса, екінші жағынан шығармашылықпен жүмыс
істейтін ... ... өз ... ... ... ... өтуіне жағдай жасады.
Тарих пәнін оқытуда болып жатқан жаңалықтар, осы пәнді оқытуды
жетілдіру ... ... ... ... ... ... әдіскер
ғалымдардың ғылыми-әдістемелік еңбектері Қазақстан мекгептерінде ... ... ... бұл пән ... ... ... ... алғашқы бағдарламалар, әдістемелік кітапшалар (С. Аспандияров,
"Қазақ тарихы програмы", 1934; С. Бақшилов. "Тарих сабағын оқытудағы ... 1941, т.б.) шыға ... ... ... Қазақстан мектептерінде тарихты оқытуда
болған өзгерістерге: соғыс жылдарында КСРО тарихының кеңес ... ... ... ... ... халықтарының
бостандық, тәуелсіздік үшін жүргізген күресіне, осы жолда халықтар арасында
қалыптасқан ынтымақтастық пен достықты ... ... мән ... Осы ... Алматыда, А. М. Панкратованың басқаруымен 1942 жылы
шыққан "Ұлы Отан соғысы жылдарында тарихты оқыту" деген екі ... ... ... ... үлес ... ... 40-жылдардың аяқ кезіне дейін мектептерде тарихты оқытуда
фактология ... ... ... ... ұғымдарды ашып көрсетуге, оларды
шәкірттер санасына берік қалыптастыруға жеткілікті көңіл ... ... орын ... осындай елеулі кемшіліктер мен формализм белгілі
тарихшы-ғалымдардың, әдіскерлердің, ... ... ... в ... ... ... дер ... орынды
көрсетілді (И. А. Гувковский, А. Н. Хмелев, Д. Н. ... ... ... беру ... ... тұрғыда 20-30-жылдардағы қазақ зиялыларымен Е.Бекмаханов арасындағы
рухани тарихи сабақтастықты ... ... ... ... бір-біріне өте жақын,.. ұлттық мүдені көздеген пікірлерін
ғылыми талдау өзекті мәселе. Тарихи ... ... ... айту ... ... тазалық, күрескерлік мұрат әр жылдардағы ... тән ... ... ... ... ... зиялылары еңбектері мен 40-
жылдардың екінші жартысында жарық ... ... ... ... ... айтыс тудырған, кеңестік партиялық жүйенің өзін ... ... ... ... ... қандай да бір байланыс болды. Егер
ондай байланыс болса,ол қандай қажеттіліктен туды? ... ... ... ... ... ... қалам тартқан Ш.Қүдайбердиев, Ә.Бөкейханов,
М.Дулатов, Х.Досмүхамедов, М.Тынышбаев, С.Асфендияров, ... тағы ... ... ... ... ... көріп, біліп отырған
Е.Бекмаханов мұндай іске, қауіпті ... ... неге ... ... ... күш? ... бұл ... дүркін-дүркін талданып, қазақ
зиялылары басына қара бұлт төндірген даулы, таласты тақырып емес пе ... ... ... ... күресін ұлт азаттық күресі деп ... ... бұл өз ... ... ... оны ... ... жан дүниесінің бұлқынысынан, бүлігінен туды ма?Әлде, заманның
ықпалына бағынып, мойынсұнғанымен, нақты тарихи деректерден ... ... ... ... ... ... Бұл тақырыпқа білмей барды, алды-артын
аңғармай қалды деудің реті тағы жоқ. Мұны ... мен ашу сол ... ... ... мен талдауды қажет етеді./8/
1943 жылы ... ... ... А.М.Панкратованың ғылыми
жетекшілігімен орыс тілінде «Қазақ ... ... Көне ... ... ... ... ... ССР. С древнейших времен до наших ... 43 ... ... 671 ... ... іргелі еңбек жарық көрді. Ғылыми
еңбекке қоғамға жат, ... ... ой ... еніп ... ... ... да болар, аталған еңбек А.М.Панкратованың ... ... ... Орталық Комитетінің сол кездегі идеология
жөніндегі хатшысы М.Әбдіхалықовтың редакциясымен жарық көрді. Бұл ... ... ... ... ... КСРО Ғылым академиясы Тарих
институтының көптеген ғалымдары тартылды. Себебі, 1941 ... ... ... мен ... бір топ ... ... жағдайына
байланысты Алматыға көшірілген болатын. Кітапты ... ... ... ... Ғ.М.Мүсірепов, М.О.Әуезов КСРО
Ғылым академиясының және ... ... мүше ... ... Е.С.Исмаилов, тарих ғылымдарының докторлары Д.А.Байсов,
А.П.Кучкина, А.Н.Бернштам, ... ... заң ... ... ... ғылымдарының докторы Б.Кенжебаев, республиканың еңбек
сіңірген қайраткері Н.Т.Тимофеев, тарих ғылымдарының кандидаты ... және ... ... Москва мен Ленинградтан Алматыға
келген Одаққа танымал зерттеушілер мен аз ғана ... ... ... ... ... көне ... 1943 жылға дейінгі ... ... ... ... аз ғана деп ...... 1941 жылдан
жазыла бастады. Бұл кезең қазақ зиялыларының Қазан төңкерісіне дейін саяси
тұлға ретінде қалыптасып танымал болғандары да, ... ... ... нығайтуға араласып, басшылық қызметте болған кейінгі буыны да 1937-
38 жылдары түгелге жуық түп-тұқиянымен ... ... ... ... жыл ғана ... аман ... ... жүрген, ғылыми ортада жаңа
жас буынның әлі өсіп жетіле қоймаған өзара кезең еді. Осы ... бір ... ... жасы әлі ... жете ... ... іскерлігімен,
ғылыми ұйымдастырушылық қабілетімен көзге ... ... ... ... маман ретінде көмек керсете білді. Айта ... ... ... ... ... ... ... құндылығы — тарихи шындықтан алыс ... ... ... пікірінше, кітаптың тарауларын дайындау, талдау барысында патша
үкіметінің отарлық езгісіне қарсы Қазақстандағы ұлт азаттық көтерілістерді
бағалау төңірегінде ... ... ... ... 1837 - 1847 жылдардағы
көтерлісі туралы тарауды жазу Е.Бекмахановқа тапсырылды. Себебі,ол бұл
мәселені ... және оның ... ... неғұрлым дұрыс деп
мақұлданған еді. Е.Бекмаханов тарихи ақиқаттан аттап өте ... ... алу ... ... рөл атқармады, қайтаол қазақ халқының
азаттық үшін күресін тудырды деп тұжырымдады. ... ... ... ... ұлт ... ... ... бағалау оның келешекте жазатын
ғылыми монографиясының өзегі ғана болып қойған жоқ, алдағы үлкен ... тууы мен оны ... ... ... ... кілтипаны, ғылым
ретінде және жалпы адам ретінде ... ... ... болды./9/
Қайшылықты пікірлерді салмақтап, таразының басы қалай аууы мүмкін
екендігін және өзіне ... ұлт ... ұлт ... ... ... ... ... т.б. «ұлтшылдық» қамытын кигендердің тағдырын көріп
біліп отырған Е.Бекмахановтың осындай батыл қадам жасауы — бұл сол ... ... іс ... ... пен идеология үстемдігі Алаш қайраткерлері шығармалары
мен Бекмахановтың зерттеу нысанына айналған Кенесары қозғалысына теріс баға
бергенімен, тарих пен уақыт ... әділ ... ... пен ғылымдағы шынайылық, ақиқаттан аттап өте ... ... мен ... Е.Бекмахановты рухани байланыстырды, пікір
сабақтастығын ... ... ... ... ... ел ... рухын улықтады.
ІІ тарау.Мектептерде тарихи білім берудің теориясы мен практикасын
жетілдіру.
2.1.XX ғасыр басындағы ... ... беру ... ... басында педагогтар тарихи білім беру ісінде оқыту әдістемесіне
көңіл бөле бастады. Олар сабақтың құрылымын оқушылардың ... ... ... ... ... ... деген қажеттілікті
қалыптастыруға бағыттауға тырысты. Олардың кейбірі бұл ... ... ... ... ... пен ... ... жұмысынан,
үшіншілері — тарихи дереккөздерін пайдаланудан іздеді. Ал кейбір әдіскерлер
тіпті еңбекпен ... ... ... оқыту барысында ... ... ... ... ... ... Ол үшін карталар мен картиналар, суретті
оқу ... ... ... жұмыс оқыту процесінің ажырамас
бөлігіне айналды, тарих сабағына өлкетану материалдары ... ... ... ... ... бойында дербес жұмыс істей алу дағдысын
қалыптастыруға көп көңіл бөлінді.
Осы кезеңце ... және ... ... кең ... ... мұғалім
құрастырып, оқушыларға үй жұмысы ретінде беретін еді. Үйде де, ... ... ... ... баса ... ... ... мәтінді дұрыс оқуға,
оқығаны бойынша жоспар құруға дағдыландырды.
Оқыту процесіне ... іс ... ... және драмалау
әдістері енгізіле бастады. Іс жүзіндегі әдістің мәні тарихи дереккөздері
негізінде жұмыс ... ... ... ... И. А. ... М. ... ... қызығушылығы мен игеруге оңайлығына сәйкес оқып,
үйренетін құжаттарды таңдап ... Олар ... ... ... ... тарих
оқулығының өзін шетқақпай жатады.
Зертханалық әдіс оқушылардың тарихи құжаттармен, ... және ... ... ... ... ... жасауға
үйрету жүйесін қамтиды. Мұғалім оқушыларды тарихи зерттеудің ... ... ... ал ... ... ... белгілі
қарапайым жаңалықтарды өзі үшін алғаш рет ашады./10/
Белгілі әдіскер А. Ф. Гартвич әдеттегі сабақты оқушылардың рефераттарын
оку және шіарды ... ... ... ... ... Бұл жерде
мұғалімнің рөлі оқушылардың ... ... ... ... Бұл ... ең басты мәні — оқушыларды дербес жұмыс жүргізуге
үйрету. Сонымен бірге ол оқытудың драмалау әдісін ... Оның мәні ... ... ... ... ... ... шағын драмалық
көріністер қоюы.
Рефераттау әдісі әдіскерлер Б. А. Влахопулов пен Н. П. ... ... ... ... дайындауды олар оқушылардың бойына ... ... алу ... ... ... ... деп ... Мәселенің
тарихнамасымен танысқан оқушының реферат жүйесіндегі әрекеті бірнеше
кезеңді қамтиды.
Бірінші кезеңде оқушы - ... ... ... ... ... ... шығады, конспсктілейді.
Екінші кезең бірнеше күрделі кітаптың мазмұнын ... ... ... мазмұнымен мұқият танысып, рефератың жоспарын түзеді, одан әрі
өз сөзімен кітап мазмұнын баяндайды.
Үшінші ... бір ... ... ... шағын кітап бойынша
реферат дайындалады, ең бастысы — оқушы материалды ... ... ... алуы ... ... әртүрлі көзқарастағы бірнеше еңбектің мазмұны ортақ
тұжырымға келтірілуге тиіс.
Соңғы, ең күрделі кезеңде ... ... ... ... жұмыс
істеп, дереккөздерінің "шикі" материалдарын талдай алуы тиіс. Рефераттау
жүйесінің кезеңдерге бөлінуі ... ... ... өз ... ... және ... жүргізуіне көмейесіп, арнайы
тарихи білімдермен бірге жалпы пәндер бойынша да білімдерін ... ... ... ... ... арттыруда әдіскер
М. Н. Коваленский тың әдіс ұсынады. Оның әдістер ... ... ... ... оқу кітабы және оқулық сияқты оқыту құралдарын
ұштастырумен байланысты. Жұмыс ... ... ... оқып-
үйренген курсының барлық тақырыптары бойынша қысқа жазбаша есеп ... С. П. ... В, Я. ... К. В. ... сияқты әдіскерлер
оқытудың қандай да болмасын әдістерін дәріптеудің қажеті жок деп есептейді.
Оның үстіне ғасыр басындағы ... ... және үйде ... ... оқулықтарды қолдану пайдалы деп есептелді.
XX ғасыр басында педагог кадрлар дайындауға көңіл бөліне бастады. ... ... екі ... ... ... ашылып, одан жоғары білімді
мамандар тартылды. Оның тыңдаушыларының әдістемелік дайындығына көп ... ... ... әдістемеге аптасына төрт сағат, екінші курста үш
сағат уақыт бөлінді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... пәні және
оны оқытудың әдістемесі жаңа қоғамдық пәндер мен ... ... ... А. Байтұрсынов, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, Қ. ... ... ... ... ... ... бойынша оку құралдарын
жазып, жарыққа шығарды. Ал тарих пәні олар сияқты жүйеленіп, дербес пәнге
айнала ... ... ... ... беру ... ... ... құрулар.
1917 жылы қазан айында Кеңестердің Бүкілресейлік II съезінде В. ... ... А. В. ... ... ... ... Комиссариаты
құрылды.
Мұғалімдер оқытуда буржуазиялық әдебиетгерді пайдаланады деген қауіппен
А. В. Луначарский және оның орынбасары М. Н. Покровский ... ... ... берудің пайдалы жақтарын теріске шығаруға тырысты.
Азаматтық тарихты оқытудың орнына әлеуметгану, еңбек тарихын ... ... ... ... беру ... революциялық қайта құрулар
басталды. Оның бастапқы кезеңіңде (1917 жылдан -1930 ... бас ... ... ... ... ескі ... бас тартып, тарихты оқу пәні
ретінде қоғамтанумен ... Ал ... ... ... ... шектелген жеке фактілерден құралған тарих курсының ... ғана ... жылы ... ... мектебі қаланды.. Жаңа мектепте оқушыларға
берілген үй ... ... ... ... ... ... жазалау сияқты тәсілдер жойылды. Оқушылардың ... ... ... ... ... ... кеңесінің оқулығының оқу
жұмысын орындауы туралы пікірі бойынша жүзеге ... ... ... ... ... деп, ... ... студиялық оқу деп атау
ұсынылды.
1918 жылдың қазанында РКФСР БОАК ... ... ... ... ... төңкеріске дейінгі мектеп жүйесін ... ... ... ... мектебі екі сатыдан түрды:
бірінші - 8-бен 13 жас (5 жыл) аралығы
екінші - ... 17 жас (4 жыл) ... саты ... ... ... курсы үшінші оқу жылынан бастап
оқытыла бастады. Соңғы жылына Кеңестік Конституцияны оқыту енгізілді. 1921
жылғы бағдарламаларда ... мен ... ... ең басты жұмыс
ретінде туған ... ...... ... ... ... ... Осы жылдан бастап қоғамтану курсы енгізілді. 1923
жылдан мектептерде пәндік окытудан бас тартылып, оның ... 1931 ... ... ... ... ... Ағарту Комиссариатының ғылыми кеңесі мектептерде ғылым негіздерін
емес, өмірлік кешендерді оқыту қажет деп ... Оқу ... ... ... ... деген үш тақырыпты ғана қамтыды. Оқудың өзегі етіп
адамдардың ... ету ... мен ... шығармашылыққа негізделінген
оқушылардың білім алу ... ... ... ... ... ... ... байланыстырылды. Мысалы, мынадай тақырыптар:
капитализмнің пайда болуы, ХІХ-ХХ ғасырлардағы ... және ... ... ... ... дербестігі мен шығармашылық қуатын дамытудың
мынадай әдістері кеңінен ... ... ... зертханалық-бригадалық,
зерттеушілік әдістер.
Зертханалық-бригадалық әдістердің сабақтарынада жаңа типті
көмекші құралдар қолданылады, оларда оқу ... ... ... ... ... ... мақсатымен танысып, кітапта
берілген дерекгерді оқып-уйреніп, сұрақтарға жауап жазады. Соңынан ... ... ... ... ... ... ... Тақырыпты
талқылау оқушылар баяндама жасайтын мәслихатпен және ... ... ... әдіс ... ... негізделеді. Оны
мұғалім талдап, жасап, 5-6 адамнан құралған оқушылар бригадасына ... ... ... суретін салу, карта, костюм,
қару-жарақ ... ... ... ... енеді. Бригаданың екі-үш
суретшісі жылдық есепке дайындалып, күндіз-түні жүмыс ... ... есеп ... ... мен қонақтар шақырылған мектеп ... ... соңы XX ... ... ... педагогы Вильгельм Август
Лайдың "Әрекет мектебі" идеясы кең тараған. Ол "адамның ... ... баса мән ... ... ... алу", ... алу"
дағдыларын қалыптастыруды көздейді. Оның мәні - ... ... ... ... ... ... ән салу сияқты дағдыларды меңгеру.
Кеңестік мектепте Лайдың бұл ... ... ... оқып-үйренуде
еңбек әдісі деген атаен қолдау ... Оның ... ... оқьпу
білімнен іс-әрекетке бағытталса, кеңес мектебінде ... ... ... тұлғалық әлеуметтік ... ... бірі - ... ... іс жүзінде қолдану болды. Оқушылар
шаруалар және ... ... ... ... ... ... күндерінде спектакльдер құрып, ... ... ... ... 1933 ... ... Отан тарихы жеке
курс ретінде оқытылған жоқ. (Бұл ... ... ... ... ... материал жалпытарихтың бөлімдеріне қосарланып ... мен оқу ... ... жоқ, ... ... бойынша негізгі
дереккөзі мұғалімнің ауызша сөзі болды.
2.3.Тарихтың ... ... ... (40-жылдардың басы — 50-
жылдардың соңы)
30-жылдары тарихи білім берудің жайы өзгере бастады. Тарихты жеке пен
ретінде ... ... ... ... ... ... жаңа ... Партияның Орталық Комитеті зертхана-бригадалық ... ... ... ... Оқу жұмысын ұйымдастырудын негізгі түрі оқушылар
тобымен жүргізілетін, ... оқу ... ... ... ... ... ... Комитетінің "Бастауыш және орта мектеп туралы",
"Оқу бағдарламалары және ... орта ... ... ... ... ... ... міндеттері белгіленді. Тарих
бағдарламаларына маркстік қоғамдық-экономикалық формация теориясы ... ... ... жаңа ... ... бастады. Бірақ
авторлар азаматтық тарихты емес, қоғамдық өмірдің формаларын ғана көрсетуді
мақсат тұтты. Оған тарихы ... ... ... түрінде берілді
(Қазақстан тарихы мүлдем ауызға алынбады). 1934 ... ... ... ... ... ... ... қаулы қабылданды. Курстың
құрылымы негізіне тарихи оқиғаларды ... ... ... қайталамау (курсты қайталамай бір рет оқу) қағидалары басшылыққа
алынды; жалпы тарих және дербес Отан ... ... ... ... ... сыныптар - КСРО бастапқы тарихы курсы (тарихтың
қысқа курсы)
5 сынып - Ежелгі ... ... ... ... ... - ... ... және орта ғасырлар тарихы
7 сынып — Орта ғасырлар тарихы және КСРО ... ... ... ... сынып - Жаңа тарих, I бөлім; КСРО ... ... ... дейін
9 сынып - Жаңа тарих, II бөлім; КСРО тарихы ХҮШ-ХІХ ғ.ғ.
10 сынып — XX ғасырдағы КСРО тарихы; Қазіргі ... ... (1958 ... ... ... ... оқытуға бөлінген сағат көлемі
аптасына 14-тен 25,5 ... ... ... 1934 ... ... "Орта
мектептегі тарих" журналы шыға бастады. Жаңа бағдарламалар мен ... Н. И. ... Б. Д. ... М. ... С. И. ... А В.
Мишулин, А. И. Малышев, Н. М. Лукин, А. Ф. ... ... ... ... Оқулықтардың қолжазбаларына ("КСРО тарихы", "Жаңа тарих") И.
В .Сталин, А. А. ... С. М. ... ... ... Оларды тарихи процесті
дәуірлеу, түйінді мәселелердің ... ... ... ... ... ... қызықтырды./13/
30-жылдары мектептегі тарих курстарымен жұмыс істеуде әдіскерлер мен
ғалым-тарихшылар ... ... ... ... ... мазмұн
талдауға араласпады, ал тарихшылар оқулықтарда мектептегі тарихты оқытудың
әдістемелік ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... және ... беру сипаты жағынан өз
кезегіндегі әдістеменің деңгейін ... ... ... ... есімдер мен даталардың тым көптігі, құжаттардың мүлдем жоқтығын
атауға болады. ... ... мен ... ... ... ... ұғымдар түсіндірілмеді.
Соғыс кезіндегі тарихты оқытудың өз ерекшелігі болды. Ол ең алдымен
оқытудағы тәрбиелік мақсаттарға баса мән ... ... ... патриоттық тәрбие мен интернационалдық бірлікті нығайту міндеті
қойылды. Орта ғасырлар ... ... ... халықтарының рөлі, олардың
жат жерлік басқыншыларға қарсы бірлескен күресі, мәдени мұрасының маңызы
дәріптелді. Немістердің ... ... ... ... миссиясы"
әшкереленді. Тарих сабақтарында германдықтардың ... ... ... ... ... тамыры зерттелді.
Тарих сабақтарында мұғалімдер оқушыларды Ұлы Отан соғысында сөзсіз
жеңіске ... ... тиіс еді. Сол ... А. Невский, Д.
Донской, А. Суворов, М. ... ... ... туралы жан-жақты
әңгімеленді.
30-жылдардың соңында тарихшы-ғалымдар мен әдіскерлер мектептік тарих
курсының әдістемелік негізін айқындауда елеулі жұмыстар атқарған еді. ... бүл ... А. М. ... Н. М. ... Е. ... одан әрі ... ... жылдары әдістеменің дамуына В. Н. Бернадский, Н. А.
Андреевская, М. А. Зиновьев, В. Г, ... Н. Г. ... А. И. ... ... т.б. ғалымдар көп үлес қосты. Олардың еңбектерінде тарих ғылымына
қойылатын дидакгакалық талаптар; тарихты ... ... ... ... психологиясы; қайталау-жинақтау сабақтарының
әдістемесі; ... және ... ... ... ... ... ... жүйесі сияқты мәселелер қарастырылды.
Кеңестік уақытта тарихты ... ... ... өз салқынын
тигізді. 50-жылдары оқушылардың "тарихты дұрыс түсінуі" үшін өткен кезең
мен ... ... ... ... ... ... ... беру
орын алды. Олар көбіне ұқсату немесе байланыстыру арқылы жасалган жасанды
байланыстар еді. Мысалы, Ганнибал ... ... ... ... ... ... ... тарихты қарапайым түрде оқыту барысында
оқушылардың ... ... ... ... бір ... ... ... Сол сияқты оқушылар халық батырларына ұқсауға ұмтылып,
"біздің ел бәрінен де жақсы" деген нық ... ... тиіс ... ... ... Кеңесі мен БК(б)П Орталық Комитетінің 1934 жылғы
15 мамырдағы "КСРО мектептеріндегі азаматтық тарихты ... ... ... ... ... ... орын ... кемшіліктер: схематизм,
үстірттік, жалаң баяндаушылық батыл сыналып, ... ... ... ... ... ... реттілікті сақтау; оқушыларға
маңызды тарихи құбылыстарды, даталарды, тарихи қайраткерлердің ... ... ... білімнің түсініктілігін, көрнекілігін,
нақтылылығын қамтамасыз ету көрсетілді. Сөйтіп бұл қаулы жас ... ... ... ... ... идеялық-саяси жағынан тәрбиелеу
міндеттеріне жауап бере алатын тарих курстары мазмү-нының қалыптасуының
басы ... ... ... ... ... ... ... жақсарта түсуге,
әсіресе оның бағдарламалары мен ... ... ... ... ... ... материалдар болуын атап көрсеткен тарихи
құжат БК(б)П Орталық Комитетінің ... және орта ... ... мен ... ... ... 1932 жылғы 25 тамыздағы қаулысы
болды. ... ... ... тіл, ... және ... ... оқу
программаларына СССР халықтарының ұлттық мәдениетінен, әдебиетінен, көркем
өнерінен, тарихи дамуынан, сондай-ақ СССР-дің өлке тану ... ... ... ауыл шаруашылығы, әлеуметтік-
экономикалық дамуы, т. б.) ... ... ... материалдарды енгізу
қажет»- деп көрсетілді. Бұл жылдары жастарға, бүкіл халыққа өз ... ... ... ... шет ... ... аса маңызды оқиғаларын
таныстыру қажеттігі де айқын сезілді. Осыған байланысты тарих пәнін оқытуға
бөлінген сағат саны 1935/36 оқу ... ... ... 14 ... ... ... ал 1940/41 оқу жылынан бастап 25,5 сағатқа дейін көбейтілді. ... осы сала ... ... да жасалған шаралар бүкіл елде, соның ішінде
Қазақ Республикасы ... де ... ... беруді бұрынғымен
салыстырғанда жақсартуға жағдай жасады.
1932/33 оқу жылынан бастап тарих оқу ... ... пән ... Оның ... ... және осы ... бастап 5—8-
сыныптарға арналған тарих оқулықтары, ал қалған сыныптар ... ... ... жаңа ... ... ... ... тізімі.
1. Тұрсын Хазретәлі. Мектепте тарихты оқыту әдістемесі. А,. «Дарын»
2004ж,160 ... ... ... ... Абдугулова Б.Жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан тарихын
оқытудың дидактикалық негіздері.А., 2004 ж. 50 ... ... ... ... ... ... ... мен
әдістемесі. А., «Ғылым» 2003 ж. 256 б.
5. Бұлда сонда.
6. Асфендияров С.Қазақстан ... ... ... 1994 ж. 120 ... ... Г. Тарихты оқыту әдістемесі. Ш.,2004 ж, 104 б.
8. Бұлда сонда.
9. Бердібеков ... ... беру ... І бөлім.А., «Білім» 2001 ж.
190 б Көрсетілген еңбек.229 б.
10. Игібаева А. ... ... беру ... қалыптасып
дамуы.//Қазақстан мектебі.№10.2004 ж. 74 б.
11. Әбдіразақова А.Оңтүстік өңірде мамандар қалай ... №6. 2006 ж. 43 ... ... ... және ... №6.2006 ж. 61 б.
13. Даркенов Қ. Қазақ зиялылары мен ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ паремияларындағы «Еңбек» концептісі4 бет
Қошке Кемеңгерұлы10 бет
ҚР сыртқы экономикалық байланыстардың жағдайы және даму болашағы6 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет
Дүниетану пәні4 бет
Малайзия мемлекетіндегі туризм6 бет
Оттегімен емдеу әдісі4 бет
Фирманың әлеуметтік-экономикалық дамуы23 бет
Шыңғыстау обаларының құпиясы3 бет
Қазақстан тарихынан деректер ғылыми пән ретінде6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь