Түркия

Түркия Республикасы – Азияда және ішінара Оңтүстік Шығыш Еуропа жерінде орналасқан мемлекет. Аумағының 97% -ы Қіші Азия (Анадолы) түбегін, 3% -ға жуықы Еуропа ендігін немесе оңтүстік шығыс Балқан түбегін ( Шығыс Фракия ) қамтиды. Солтүстік шығысында ТМД елдерімен, шығысында Иранмен, оңтүстік батысында Иракпен, Сириямен, солтүстік батысында Болгария және Грекиямен шектеседі. Жер аумағы 780,6 мың км², халқы 75,1 млн. адам (2004). Астанасы – Анкара қаласы. Негізгі халқы түріктер. Одан басқа күрдтер, арабтар, гректер, кавказ халықтары, т.б. тұрады. Сондай-ақ 2-дүние жүзі соғыс жылдарындатұтқында болып, кейіннен батыс Еуропада қалып қойған, 1940 – 50 жыл Шығыс Түркістанда Қытай коммунитеріне қарсы күресіп, Үндістан мен Пәкістан арқылы келген және 1970 – 80 жылдары Ауғаныстанындағы соғыстан бас сауғалаған қазақтар мен олардың ұрпақтары тұрады (10 – 15 мың адам). Жергілікті халық негізінен ислам дінінің суннит тармағын ұстанады. 1982 жылы қабылдаған соңғы конституциясы бойыншамемлект басшысы – президент. Оны елдегі бір палаталы парламент – Түркияның ұлы ұлттық мәжілісі 7 жылға сайлайды. Президент премьер-министр мен үкімет мүшелерін мәжіліс депутаттары арасынан тағайындайды. Елде көппартиялы сайлау жүйесі орныққан. Премьер-министр сайлауда ең көпшілік дауыс алған партия арасынан ұсынылады және үкімет мүшелері партиялардың мәжілістегі орнына тәуелді. Ресми тілі – түркі тілі. Ұлттық валютасы – түрік лирасы. Әкімшілік жағынан 67 ильге бөлінген.
Табиғаты. Түркия – Кіші Азия мен Армян қыраттары шегінде жатқан таулы ел. Солтүстік және оңтүстік жағалаулары аз тілімденген. Батыс жағалауы шығанақты келеді. Жері батыстан шығысқа қарай 160 км-ге, солтүстіктен оңтүстікке 500-600 км-ге, ал теңізбен шектесетін жағалауы 7 мың км-ге созылған. Жері негізінен таулы-үстіртті. Солтүстіктен Понтий таулары, оңтүстіктен Тавр тау жүйелері, шығыстан Солтүстік Тавр жоталары, ішкі бөлігін Анадолы үстірті алып жатыр. Жері әр түрлі климат
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Еремеев Д.Е. «Этногенез турог» Москва – 1971;
2. Турецкая Республика, Москва – 1975;
3. Тюрко-язычный мир, Алматы – 1997 ж .
4. Тюркские народы, Алматы – 2004 ж .
        
        Түркия
Түркия Республикасы – Азияда және ішінара ... ... ... орналасқан мемлекет. Аумағының 97% -ы Қіші Азия (Анадолы) түбегін,
3% -ға жуықы ... ... ... ... ... Балқан түбегін ( Шығыс
Фракия ) қамтиды. Солтүстік ... ТМД ... ... ... ... Иракпен, Сириямен, солтүстік батысында Болгария және
Грекиямен шектеседі. Жер аумағы 780,6 мың км², халқы 75,1 млн. адам ...... ... ... ... ... Одан басқа күрдтер,
арабтар, гректер, кавказ ... т.б. ... ... 2-дүние жүзі
соғыс жылдарындатұтқында болып, кейіннен батыс ... ... ... ... 50 жыл ... Түркістанда Қытай коммунитеріне қарсы күресіп, Үндістан мен
Пәкістан ... ... және 1970 – 80 ... ... соғыстан
бас сауғалаған қазақтар мен олардың ұрпақтары тұрады (10 – 15 мың ... ... ... ... ... ... ... ұстанады. 1982
жылы қабылдаған соңғы конституциясы бойыншамемлект басшысы – президент. Оны
елдегі бір палаталы ...... ұлы ... ... 7 ... ... ... мен үкімет мүшелерін ... ... ... Елде көппартиялы сайлау жүйесі орныққан.
Премьер-министр сайлауда ең көпшілік дауыс алған партия арасынан ... ... ... ... мәжілістегі орнына тәуелді. Ресми тілі –
түркі тілі. Ұлттық валютасы – түрік ... ... ... 67 ... Түркия – Кіші Азия мен Армян қыраттары шегінде жатқан ... ... және ... ... аз ... ... ... келеді. Жері батыстан шығысқа қарай 160 км-ге, солтүстіктен
оңтүстікке 500-600 км-ге, ал ... ... ... 7 мың ... Жері ... таулы-үстіртті. Солтүстіктен Понтий таулары,
оңтүстіктен Тавр тау жүйелері, шығыстан Солтүстік Тавр ... ... ... ... алып ... Жері әр түрлі климат белдеулерінде
орналасқан. Тауларында мәңгі қар жатады. Пайдалы қазбалардан хромит, ... ... ... ... мыс, ... марганец, темір, қорғасын,
мырыш, қоңыр көмір, магнезит, барит, асбест, күкірт, ... тас ... ... дүниесі дала және таулы орманды ... ... ... ... ... ... бассейндері барлық
түрлеріне бай.
Тарихы. Түркия жерін адамдар ерте ... ... ... ... ... ... ... ассириялықтар
гректер, армяндар, т.б. бұл жерде өз мәдениеттерін қалдырған. ... және ... орта ... бұл ... ... ... – Хетт патшалығының, Мидияның, Ахемен әулетінің, Александр
Македонский державасының, Селевки әулетінің, Пергамның, Рим империясының,
Византияның, т.б. ... ... ... 3 ... ... ... ... аудару кезінде қазіргі Түркия ... ... ... ... т.б. келе ... 750 жылы ... халифатын құрған Аббас
әулеті Орта Азия түріктерін әскерге көптеп ... ... Ол ... ... Кіші ... ... Жалпы түрік тайпалары Түркия жеріне 2
бағыттан: 1) Кіші Азияға Иран мен Кавказ сырты ... 2) ... ... Европа арқылы келді. 11 ғасырдың ақырында қыпшақтардан ығысқан
түрікмен және оғыз тайпалары Кіші ... ... ... ... өз
мемлекетін құрды. 12 ғасырда түрік-салжұқтар ... Кіші ... ... ... 1243 жылы Кіші Азия ... бағындырды. 13
ғасырдың аяғына таман бұл өңірде тәуелсіз ұсақ ... ... ... ... 20-30 ... Кіші ... ... – батысында дербес иеліктерді
бір орталыққа біріктірген ... ... ... ... ... 14 ... 2-жартысында осман түріктер Шығыс Фракияны,
Болгарияны, македонияны бағындырды. 15 ... бас ... Әмір ... ... көп ... ... ... түрік-османдар 1453 ж
Византияның орталығы - Константинопольды басып алып, ... ... ... ... ... 1450 – 70 ж ... ... Аттиканы,
Трапезунд империясын, Қырым хандығын, Валахия менАлбанияны өзіне қаратты.
1514 – 17 ж ... ... ... ... ... Египет,
Хиджиз, 1519 ж Алжирдің біршама бөлігін бағындырды. 16 ғасырда да қуатты
Осман флоты бүкіл Жерорта ... ... ... ... 1540 – 50 ... теңізіндегі аралдар, Триполия, Алжир толығымен Осман сұлтандығының
қарауына өтті. Сүлеймен сұлтан ... ... ... өзінің шарықтау
шегіне жетті. Осы кезде ол Еуропа, Азия және ... ... ... ... еді. ... Үлкен аумақты иелену мемелекетттің
күшін сарқыды. Дегенмен, Осман сұлтандығы өзінің шекарасын әлі де жүз ... ... ... ... 1683ж Вена ... ... әскерлерінен жеңілген
түрік армиясы еңсесңн көтере алмады. 1684ж ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... сұлтандығының толықтай
күйреп құлау қаупі билік басындағыларды тиімді реформалар жүргізуге ... 1789 – 1807ж ... ІІ ... ... ғана жаңа ... ... қаржы,
құқық, мәдениет саласында прогрестік шаралар жүзеге асты. Бірақ реформалар
Осман сұлтандығын ыдыраудан құтқара алмады. Арабияның едәуір ... ... ... ... мен ... ... алып, Ресейдің шекарасы
Прутқа дейін кеңейтілді. Елдің Еуропа ... ... ... ... ... 1839ж жаңадан реформалар жүргізіліп, ол Түркия
тарихында танзимат дген ... ... ... ... ішінара
өзгерістер енгізді. Сот ісі жолға қойылды, түрік интеллегенциясының
қалыптасуына, танзимат ... ... ... жағдай жасалды. Бірақ жаңа
реформаның табысты жүруіне ... ... және ішкі ... ... кедергі болды. 19 ғасырдың соңында жас түріктер саяси ... ... ... ... қауымына сүйенген жас түріктер 1908ж қарулы
көтеріліс ұйымдастырып, Абдулхамид ІІ ... ... ... ... Бірақ жас түріктердің бірінші дүниежүзілік соғысқа Германияның
одақтасы ретінде ... ... ... қызметін жоқа шығарды. 1918 жылдың
басында ағылшындар Палестина, француздар Македония ... ... ... Іс ... бұл ... ... ақырғы күндері болды. Ел
астанасы Стамбұл мен одақтастар әскері ... ... ... да ... елдерінің уысына түсті. Мудрос уақытша бітіміне қол қойылғаннан
кейін Антантаның соғыс флоты Қар ... ... ... Киликия, Анадолы,
Измир жері басқыншылардың ... ... Елде ... қозғалыс
күшейді. Түрік зиялылары, әсіресе, әскери элита өкілдері ел ... ... үшін ... өз қолдарына алды. Оларды түрік ұлтшылы Мұстафа
Кемал Ататүрік басқарды. 1920ж 23 ... ... ... ... ... мәжілісі өзін елдегі бірден-бір заңды өкімет органы ретінде
жариялап, ... ... ... бүкіл Анадолы жерін азат етті.
1923ж 29 ... ... ... ... жарияланды. 1924-1934 ж елдің
экономикалық-әлеуметтік және мәдени саласында реформалар жүзеге асырылды,
шетел ... ... ... ... ұлттық банктер құрылды, порт
құрылыстары, өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... алғашында ағылшын-француз блгына қосылып, 1940 ж
Франция тізе ... ... ... Германиямен жақындаса бастады.
Германия КСРО-ға шабуыл жасағаннан кейін Ұлыбританиямен одағын ... өзін ... ел ... ... ... ... соғыстан
кейін АҚШ-пен жақындасып, 1952 жылы НАТО-ға мүше ... ... ... нашарлап, елде бейберекетсіздік орын алуына байланысты 1960 жылы
әскери төңкеріс іске асты. Бірақ1960-1970 жылы ... ... ... жылы ... кезекті әскери төңкерістен кейін, 1982 жылы ... ... ... ... ... ... 1980 ... ж ел жедел дами бастады. 1987 ... ... ... мүше ... әр түрлі себептерменбұл мәселе әлі шешімін тапқан жоқ. ... ... КСРО ... ... ... алған Орта Азия түркі
мемлекеттерімен тығыз байланыс орнатты.
Экономикасы. Түркия – ... ел. ... ... өндіруде дербестікке жеткен әлемдегі санаулы елдердің бірі.
Егіншілік – ауыл шаруашылығының ... ... Ел ... 33%-ын егістік
алып жатыр. Оның 88%-ына дәнді дақылдар өсіріледі. Егістік алқаптың 15%-ына
техникалық дақылдар (мақта, ... қант ... ... ... ... бақ пен жүзім баулары алып ... ... ... ... ... інжір, маслина, цитрусты жемістер, алма, өрік, т.б. ал
Қара теңіз жағалауының шығыс бөлігінде шай өсіріледі. Мал ... ... ... ... ангор ешкісінің түбітін әлемдік рынокқа шығаратын
жетекші ел. Ауыл ... ... ... ... ... ... сақталған.
Елде балық шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерліктер көп: жылына шамамен
180 мың тонна ... ... ... Ел ... шамамен 25%-ын орман-
тоғай алып жатыр. Түркия өнеркәсібінің тарихы 19 ғасырдыңсоңынан басталады.
1927 – 1950 ж ... ... ... ... 20%-ға ... жылы ... даму ... басталып, үкімет мемелекеттік ... ... өз ... ... 1980 жылы экономика мен өнеркәсіптегі
тоқырауды жоюға арналған жаңа ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикамен ынтымақтасуға бағыттаған
жаңа саясатқа жол салды. Бағдарлама нарықтық ... жол ашып ... ... және ... табиғи балансын қалыптастырды.
Өнеркәсіп секторының үлесі ауыл шаруашылық ... ... ... Соған орай осы кезеңдегі өнеркәсіп өнімдерін экспортқа шығару арта
түсті. 1990-94 жылдардан бастап өнімдерді бөлу ... ... ... пен ... ... ахуалы жойыла бастады. Қазіргі кезде
Түркия әлемдік стандарттар бойынша тауар шығаратын өнеркәсіптің ... ... ... жетілдіріп, экспортқа бағдарлаған даму
стратегиясын ... Елде ... ... дамыған және ол экономикаға үлкен
кіріс кіргізіп отыр. Түркия үкіметі Еуроодаққа кіруді ... ... ... еуро ... ... ... көптеген жұмыстар
жүргізді. Негізгі сауда ... ЕО ... ... Ирак, АҚШ, ТМД
елдері. Түркия 1991 жылы 16 ... ... ... ел. Түріктер алғашқылардың бірі болып Қазақстан эклнлмикасына
инвестиция тартты. Қазір Қазақстанда түрік компаниялары әр ... ... ... Екі ел ... ... ... ... мәдени
байланыстар орныққан. Қазақстанда Қожа Ахмет ... ... ... университеті бар, көптеген түрік лицейлері жұмыс істейді.
Мәдениеті. Түрік әдебиеті көп ... ... ... ... бастау алады. Түркі дәстүрлі әдебиетінде ... ... ... эпостық шығармалары мен «Көроғлы» дастаны ерекше аталады.
Романтикалық хикая - ... ... ... ... т.б.
ертегілер, мысалдар, рәуіштер (соның ішінде Қожанасыр әңгімелері), мақал-
мәтелдер, жұмбақтар елеулі орын алады. Ауыз әдебиетінде ... ... ... ... ... өлең ... бар. Кейін түріктер ислам дінін,
мәдениетін қабылдаған соң араб тілі, діни және ... ал ... ... ... тілі болды. Жазба әдебиетінің алғашқы үлгілері:
(аруз, маснауи, ... ... 13 ... ... ... ... шығармалар
сопылық сарында жазылды. Олардың қатарына Ахмед Факихтың «Тағдыр ... ... ... поэмасы, Сұлтан Уелет пен Дәруіш ... ... ... ... ... ... ... жатады. 15-17 ғасырлар Түркі поэзиясының тарихындағы
классикалық дәуір болды. Сарай ... ... ... ... ... Хатун,
Махмұд Бақи өз дәуірін жырлады. 17 ғасырдың басында түркі әдебиетінде
сатиралық- ... жаңа жанр ... ... ... Омер ... ... ... «Хайрие» маснауиі, Аелледдин Сәбиттің «Ғарыштау»
поэмасы қоғамдағы кереғар ... ... 18 ... сопылық поэзия
өркен жайып, әдебиетте жаңа ... ... ... ... шыға бастады.
Әсіресе, Ибраһим Шинасидің (1826-71), Намық Кемалдың (1840-78), Шәмсеттин
Смидің (1850-1904), Ахмед ... ... ... тек ... емес ... ... да жаңалық алып келді. 19 ғасырдың ... ... ... Тархан (1852-1907), Ретжаизаде Экрам (1847-1913)
түркі поэмасын жаңа сапалық ... ... ... жаңа ... ретінде танылған қаламгер – Тауфиқ Фикрет (1867-1915), Хамид Зия
Ұшақлыгил (1866-1945), ... Рауф ... ... ... (1870-1927),
Хұсейн Жахид Ялчин (1874-1957)тың тақырыптарға қалам тартты. Түркі
әдебиетінде тың ... ... ... ... ескі мен ... өзек ... ... Мехмет Емин Юрдакол (1869-1944), Фарук ... ... ... ... ... (1891-1971), Назым Хикмет Ран
(1902-63) ... ... ... ... 20 ... ... бастап роман жанырында жазылған туындылар көбейді. Әзиз Несин,
Яшар Кемал, Кетап Тахир, Халдун Танер ... ... ... ... ... көп ғасырлық тарихы бар. Халық шығармаларының дәстүрлі
түрлері – ... және ... ... ... ... мен
суырып салма әңгімелердің өнер сайыстары кәсіби түрік театрының дамуына
негіз қалады. 1869 жылы «Гедик паша» ... ... , оның ... ... ... пьесалары енді. Алғашқы түрік актерлері –
Ахмет Фехим, ... ... т.б. 1923 жылы ... ... ... ... Анкара, Измир, т.б. қалаларда жартылай кәсіби
театрлар пайда болды. Көптеген әуесқой ... ... ... ... ... Көркем және Достар ... ... ... ... ... ... Олардың репертуарлары түріктің
классикалық және ... ... ... әлем әдебиеті
классиктернің шығармаларынан тұрады. Түркияда кино өнері де жақсы ... жылы ... ... ... ... фильм түсірген. Алғашқы
көркем ... ... ... және «Барлаушы» фильмдері аталады.
Түріктің музыкалық фольклорлары түркі ... ... ... ... ... ... ... ребап, тамбур, уд, ковар, зурна, деф,т.б.
музыкалық аспаптар кең тараған. Президенттік (1826 жылы ... ... (1943 жылы ... ... филармониясы қоғамының (1962 жылы
құрылған) сифониялық оркестрі, аспапты және вокалды ансамбль ұжымдары бар.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Еремеев Д.Е. ... ... ...... ... Республика, Москва – 1975;
3. Тюрко-язычный мир, Алматы – 1997 ж .
4. ... ... ... – 2004 ж .

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ресей мен Түркия келісімшарттары5 бет
Туркия және Орталық Азия елдері арасындағы қарым-қатнастың экономикалық аспектілері50 бет
Туркия Республикасы және Қазақстан Респубикасы қарым-қатынастар стратегиясы33 бет
Туркия. Мемлекеттің тарихы16 бет
Түркия мемлекеті туралы5 бет
Түркия Республикасы12 бет
Түркия туризмнің дамуы35 бет
Түркиядағы ХХ ғ. басындағы революциялық қозғалыс41 бет
Түркиядағы қазақ диаспорасы37 бет
Түркиядағы қазақ диаспорасы тарихнамасының зерттелу деңгейі16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь