Мемлекет нысаны

МАЗМҰНЫ

І.КІРІСПЕ

ІІ. Негізгі бөлім:

1. Мемлекеттің түсінігі және белгілері

2. МЕМЛЕКЕТ НЫСАНДАРЫ

2.1. Мемлекетің басқару және құрылыс нысандары

2.2. Мемлекеттік саяси режим

III. ҚОРЫТЫНДЫ
        
        МАЗМҰНЫ
І.КІРІСПЕ
ІІ. Негізгі бөлім:
1. Мемлекеттің түсінігі және белгілері
2. МЕМЛЕКЕТ НЫСАНДАРЫ
2.1. Мемлекетің басқару және құрылыс ... ... ... ... ... ... ... түпкілікті өркендеуін ... адам ... әділ ... ... ... ... қалай пайда болды? Осы қоғамдық құбылыс, қазіргі таңдағы
өркениеті қоғамдағы алмастырылмайтын осы реттегіш ... ... ... ... ... Бұл сұрақ көпшілікке қызық, оның ішінде өзінің болашақтағы
немесе қазіргі ... ... деп ... аса ... ... ... айта ... жайт мемлекеттің мәні, құрылымы және қалыптасуы
туралы сұрақ бір-бірімен едәуір ажыратылатын екі ... ... ... ... және оның ... ... ... осы мәселені қамти
алады. Мемлекеттің пайда болуы ... ... ... мемлекет деп
аталатын құбылыстың қалыптасуы туралы сұрағы ... ... ... ... ... - мемлекеттің қайта өрлеуі мен оның бүгін көріп отырған
нысандарға ие болуы қандай факторлардың әсерінен болғандығы туралы ... ... ... мәні және ... білу үшін міндетті түрде
оның ... мен ... ... ... ... ... ... бірден түпкілікті саралау қиынға соғады. ... ... ... сұрақтардың барлығын да құрастырғым келеді.
Осы жұмыстың тақырыбы мемлекеттің мәні, нысандары және ... оны ... ... деп ... ... мен ... кіріспеде алайын.
Мемлекеттің қалыптасуы туралы сұрақ аса күрделі және осы ... ... ... ... жоқ. Осы ... бойынша, әр түрлі жағдайларға
және факторларға негізделген концепциялар мен көзқарастардың алуан ... ... және ... ... Әр ... ... мыналарды жатқызуға
болады: нақты тарихи кезең, нақты құқықтық ілімнің туған жеріндегі, яғни
мемлекеттегі тарихи ... ... Ал, ... ... ... ... заңгер - теоретиктің жеке ойы мен қандай да бір ... ... ... ... Берілген жұмыста түрлі кұқықтық мектептердің
мемлекеттің қалыптасу тарихы ... ... ... ... ... ... ... (мысалы, мемлекеттің құдайлық пайда болуы тәрізді)
бірден ... ... ... құқық мектебі (алғашқыда осы мектептің өкілі
болған кейін ... ... ... өз орнына концепция ... ... ... ... бөлектенген Рудольф Нерингтің ілімімен бірге),
экономикалық материализм ілімі ... ... ... ... ... ... ... құқықтың мектептердің
концепцияларына сүйене отырып, олардан әлде бір нәрсені ұғып, ал кейбір
жерлерімен ... бір ... ... ... және ... ... ... мәні, нысандары және типтері мәселесін талқылағанда бірқатар
әдеттегі қайнар көздер зерттелді. Олардың негіздері болып мемлекет теориясы
туралы ... ... ... ... да бір құқық мектептерінің
көзқарастары, яғни теоретикалық материалдар алынды. Сөйте түра, ... ... де ... ... ... С.С.Алексеев
тәрізді.), төңкеріске дейінгілердің де (ең алдымен ... ... ... кітаптары алынды. Мемлекет және құқықтың тарихы
туралы еңбектер (З.М.Черниловскийдің «Мемлекет пен құқықтың ... ... ... ... ... ... мемлекет және
құқық тарихы» сияқты) мемлекет мәнін тарихи күқықтық тұрғыдан ... ... және ... ... кезектілігі мен мәселені
түпкілікті ұсынуға ... ... ... ... ... оның мәні мен ... ... заңды ескерткіштері (ежелгі
құқықтық нормалар - Ману Заңы, XII таблица заңдары тәрізді ежелгі құқықтық
нормалар мен Орыс ... мен ... ... сияқты аталмыш варварлық
шындықтар кіретін орта ғасырдың заңды ескерткіштері) туралы жалпы ... да ... ... ал онсыз берілген жұмысты толық қанды жазу ... ... ... ... аса шектеулі көлемі осы жаңа және
актуалды сұрақты ... ... оның ... мүмкін аспектілерін
қарастыруға мүмкіндік бермейді. Алайда менің ойымша бүл тақырыптың негізгі
аспектілерін қарастырып, оны ... ... ... ... ... ... белгілері:
Мемлекет – саяси ұйым. Қоғамда көптеген саяси ... ... ... ... жеке адамдардың меншігі пайда болып, меншіктің
айрықша түрі – жеке меншік ... Жеке ... ... болуына
байланысты қоғам таптарға бөліне бастайды. Бір ... ... ... ... адамдардың бір тобының ... да, ... ... болады. Сөйтіп, рулық қауым өзіне ... ... ... Оның ... жеке ... ... екі үлкен әлеуметтік топтан тұратын қоғам қалыптасады. ... ... ... ... ру ... ... көздеп, еркін
білдіретін қауымдық билеу құрылымы өз міндетін, қызметін атқара алмайды.
Меншік ...... ... ... ... ... ... қатар отырып, мәселелерді тең негізде шешуге
бармайды. Содан байлар мен кедейлердің арасында ... ... ... ... ... түбегейлі экономикалык-әлеуметтік өзгерістердің
нәтижесінде қоғамды билеу, басқару жүйесі де ... ... ... ... ... ... ... құрылым баса бастайды. Сөйтіп, қоғамның
белгілі бір сатысында мемлекет пайда болады.
"Мемлекет"- латынның "қалыптты жағдай" - ... ... ... ... ол ... ... иеленуші деген ұғымда айтылып, бірте-бірте ол
өкімет функциясы ретінде қаралды да мемлекеттік билік ұғымына ... ... ұғым ... ... ... ... ... пен
кеңістікке қарай өзгеріп ... ... ... ... да ... ескеру керек. Мемлекет дүниеге келісімен ол әр түрлі ... ... ... ... пен билік туралы қағидалар бірте-бірте мифологиялық ұғымнан
тазарып, біздін заманымыздан бұрынғы 5-6 ... ... ... ие ... Бұл ... Қытай философы Конфуцийдің (б.э.д. 551-479ж.ж.) ілімі,
ғалымдар Лао-цзы (б.э. д, 479-400) мен Шань-Янның ... 390-338 ... ... роль ... ... ... мемлекет пен билік жүргізу
шарттық негізде шыкқан деген идея ұсынды.
Мемлекет туралы саяси ілімнің ... ... ... ... ... байланысты. Ондағы саяси ойдың ертеректегі ... ... ... ... болды. Гераклиттің (б.э.д. 544-
483) мемлекетпен құқық проблемаларына философиялық тұрғыдан ... ... ... тұста қалыптасты. Гераклит "Өзіңнің отбасының берекесі үшін қалай
күрессең, мемлекет ... ... іске ... үшін ... күресуің
керек" – деген пікір айтып, билікке үлкен құрметпен қарады.
16 ғасырдағы қазақ мемлекетінің ... да ... ... болып, қалыптасуымен қатар жүріп отырды. Әсіресе Тәуке ханның (1680-
1718) тұсында құқықтар ... ... ... ... ... ... енуі қазақ мемлекетінің саяси құрылысын нығайтуға елеулі үлес болды.
Бірақ мемлекет - ерекше, бүкіл ... ... ... ... қоғам үшін қызмет істейтін саяси ұйым.
Мемлекет қоғамның атынан қоғамның ішінде де, басқа мемлекеттермен
қатынастарда да ... ... ... ... ... өміріне
тікелей және жанамалай әсер ететін ерекше ... және ... ... ... ... бар. Оларға жататындар мыналар:
1. Мемлекеттік егемендік. Мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі – ол
басқа мемлекеттерден тәуелсіз болады, оларға ... ... ... ішкі және ... ... өзі қалыптастырып, өз
еркімен жүзеге асырады. Былайша айтқанда, ... ... ... ішкі және ... ... өзі атқарады.
2. Билеуші органдар. Мемлекеттік билікті іске асырушы ... ... ... ... ... (сот, ... ... басты белгісінің бірі өкімет билігі бірлігінің болуы.
Сонда ғана ол дау ... ... ... ... қарамай ішкі
тыныштықты қамтамасыз ететін әрекет ... іске ... ... да мемлекетке неміс ғалымы М.Бебердің айтуы бойынша, заңдылықпен
күш көрсету монополиясы берілген. ... тек ... қана ... ... ... әкімгершілік және сот органдары арқылы ... ... ... құқықты санкцияға сүйенетін жария ... ... ... ... Дегенмен мәжбүр мемлекеттік билікті қолданудың
бірден-бір жолы емес.
Мемлекет органдарын, оларда істейтін қызметкерлерді қаржыландыратын
оның арнаулы материалдық қоры ... Ол ... ... үшін ... ... ... және оны ... Мемлекетте қалыптасқан белгілі бір нормалар жүйесін нығайтатын
құқықтың болуы. Мемлекеттің барлық тұрғындары үшін міндетті болып ... ... ... ... ... және тағы ... алымдар төлету
құқығы. Азаматтық немесе елдің бодандығы. Егемендік-мемлекеттік биліктің ел
ішінде де, одан тыс ... де ... мен ... ... ... мемлекеттің құқықтық жүйесін құрайды.
4. Мемлекеттің өзінің тұрағы, аумағы болады. Сол аумақта мемлекет
құрылады, өз қызметін ... ... ... Өз аумағының тұтастығын
мемлекет барлық күш-куатымен сақтап, қорғауға тынымсыз ... ... ... ... ... ... көбінесе осы
жер, аумақ мәселесіне байланысты. Мемлекеттің аумағы басқаруды ... ... үшін ... ... ... ... бөлініп тұрғандықтан олардың құқықтық жағдайы соған байланысты
болады. Мемлекеттің өмір сүруі ... ... ... ... өндіріс тәсіліне байланысты. Диалектикалық байланысын өзара
тәуелсіздігін айқындамайынша, мемлекеттің ... ... оның бір ... өту ... түсіну мүмкін емес. Даму барысында мемлекет бірте-
бірте ... ... ... ... ... ... және ... түсінігіне - орын басты, ... ... ... ... ... ... билік мемлекеттің маңызды белгісі мен оның мәнінін басты мазмұны
екендігін марксизм ғылыми түрде дәлелдеген, Мемлекет мәні бойынша қоғамның
саяси ... ... ... ... ... ... 70 ... астам уақыт бойы кеңестік қоғаммен
жалғыз дұрыс деп танылып келген ... ... ... ... мен ... білімнің жаңа деңгейіне байланысты критикалық қайта
қарауға және ... ... ... антогонистік таптарға бөлінетін ... ... және ... классиктерінің негізгі түсініктерінен
туындайтын кеңестік заң, пәлсапалық саяси әдебиеттеріндегі мемлекеттің
класстық түсінігін қате деп тану ... Дәл ... ... қоғамға қатысты
олар мемлекетті-экономикалық жоғары кластың ... ... ... оның ... құралы ретінде қарастырды.
К.Маркс мен Ф.Энгельс былай деп жазған; "Саяси биліктің өзі бір
класстың екіншісін басу үшін ... ... ... ... ... соңынан В.И.Ленин де мемлекетті бір класстың екіншісінен
басымдылығын қамтамасыз ететін мәшине ... ... Ол ... ... өзінің антиподымен (өзіне қарама-қарсы класпен) татуласуы мүмкін
емес нақты кластың басты органы болып табылады.[3]
Бірақ, 19 ... 40 ... 2-ші ... ... Қазан
төңкерісі мен Ресейдегі социализм құрылысының басына дейінгі орнаған
аталған антогонистік ... ... ... марксистік түсінігі
мемлекеттің пайда болуын, мәнін қызмет ... ... ... басым
рольді атқарғанымен, өзгермелі тарихи ... ол ... ... ... ... айналдыруға және барлық кезең мен елдерге таратуға
болмайтын еді.
Бұндай көзқарас жеке елдердің ішіндегі мен халықаралық алаңдағы ... ... ... ... және ... ... ... жақтарына басымдылық етіп, мемлекет туралы ойды қате ... оның ... ... мен ... қарапайым, бір жақты
түсінігін білдіреді.
Сондықтан екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... өзгерістерге байланысты мемлекетті тек қана ... ... ... ... ... ғана ... ... қатар Кеңес
Одағындағы, ал ол ыдырағаннан ... ... мен ... ... ... ... даму барысымен қайшылыққа түсті.
Айта кететін жағдай — қарастырылып жатқан мемлекет ... ... ... ... мен батыс еуропалық социал-
демократиядағы ... ... ... ... ... емес ... ілімдердің қазіргі ізбасарларын идеалистік және
ғылыми емес деп ... ... ... рухани құндылық болып табылатын
осы ілімдердің осы алуан түрлілігі мен ерекшеліктеріне қарамастан, әлемдік
дамудың көпғасырлық тәжірибесін ... ... ... ... дерлік
мемлекетті ортақ бақытқа жету мен әлеуметтік компромистер институты ретінде
түсінуге бірігеді.
Алайда мұндай көзқарас қандай жағымды ... ол да ... ... ... ... ... мәнін, осы класстың зорлық
жағына әкеп тіресе, марксистік әсем теориялар мемлекеттің ... бір ... ... жалпы әлеуметтік және жалпы ... ... ... орай ... ... ... пікір ерекше көңіл бөлуді
талап етеді: "Мемлекет өз қызметімен 2 сәтті қамтиды - ... да ... ... ... ... ... ... және арнайы, класстық
функциялар".
Өкінішке орай, құлиеленушілік және буржуазиялық ... ... ... ... ... ... бұл ... "Капиталдың" өзін де,
Маркстың өзге де кейінгі еңбектерінде өрби ... және ... ... ... ... ... ... дәл осы ойында мемлекетке деген марксистік те,
марксистік емес те ... ... ... ... ... табады, мемлекетті талқылаудағы бір жақтылықты жою бағытына қадам
жасалды, оның бір-бірімен тығыз байланысты жалпы адамзаттық және ... ... ... орын ... да, ... да бір ... болмасын шынайы класстық міндеттер
шешумен қатар, онсыз ешбір қоғамның ... етуі ... емес ... ... да ... ... ... істерді орындауға ең алдымен
қоғамның әртүрлі ұжымдық қажеттіліктерін жүзеге асыру жатады: ... ... ... ... ... ... және ... ирригациялық құрылыстарды салуды, ... ... ... ... - алу шараларын және ... ... ... және ... жалпы адамзаттық мақсаты кеңдеу мағынада мынадай болып
табылады: әлеуметтік компромисстің ... ... мен ... ... мен халықтың әртүрлі қабаттарының бірігіп қызмет ... ... ... ... ... өзі атқаратын барлық функциялардың
мазмұнында жалпы әлеуметік бағыттылықты ... ... ... және ... ... ... ... мемлекет бір уақытта қоғамның саяси билігінің ұйымы ретінде де,
оның жалғыз ресми өкілі ретінде де ... ... ... ол ... ... ... ... туындайтын ортақ істерді қамтамасыз етуге де,
арнайы класстық міндеттерді ... да ... ... ... жалпы адамзаттылықты мен класстылықты ескере отырып қана,
оның шынайы түрінде қарастыруға және ... ... ... ... ... да, ... көзқарастан толық бас тартып, жалпы
адамзаттылықпен шектелуге ... ... ... ұмтылғандармен
келісуге болмайды.
Ескере кететін жағдай - мемлекеттегі жалпы ... ... ... әр дәуірі әркелкі және ол бір орында тұрмай, әлеуметік-
экономикалық саяси-мемлекеттік ... ... ... ... бейнелеп,
прогресс пен демократияның жетістік деңгейін ... ... ... мысалы: құл иеленуші және феодалды мемлекеттерде,
өндірістік капитализм кезіндегі буржуаздық мемлекеттерде, монополистік
капитал ... ... ... ... кейбір буржуазиялық
мемлекеттерде, сонымен қатар пролетариат ... бар ... ... ... мен ... ... бергенде бірінші орыңға
класстық қожайындық, зорлық пен езушілік шығады.
Қазіргі таңда мемлекеттің жалпы ... және ... ... ... ... ... ... жалпы
азамзаттық құндылықтардың басымдылығын байқамау мүмкін ... ... ... соңғы онжылдықтарда Америка мен Еуропаның дамыған
елдерінде аса айқын көрінеді.
Әлеуметтік компромисстың қаруы болып ... ... ... ... ... ... ... заңның
жоғарылылығымен, тұлғалардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаумен, жоғары
беделді және тәуелсіз соттың және т.б. болуымен мінезделетін ... ... сай ... ... ... етуі, билік ету аумағы қатаң түрде
құқыққа негізделіп, мақсаты - адам мен ... ... ... мойындау және қорғау болып ... ... ... - ... ... ... табылады. Қазіргі таңда бұл
мемлекет ... ... ... ... ең ... саты.
Ескере кететін жағдай - құқықтық мемлекет пен демократияның ... ... ... ... ... жоқ. Керісінше, олар
заңмен сот алдындағы баршаның теңдігі мен ... ... ... және
оны бұзғандардың ешқайсысы жауапкершіліктен кете алмайтынын белгілеп, өз
қоғамдарына қажетті заңдылық пен құқықтық тәртіпті көздейді.
Заңдылық пен ... ... ... ету - ... ... мемлекеттің беріктігі мен өміршеңдігінің негізі болып табылады.
Мемлекеттің мәнінің және әлеуметік ... ... ... ... ... қосалқылығы туралы қорытынды жасай ... ... ... анықтаманың мүмкін нұсқаларының бірін ұсынуға ... ... да ... ... ... ... ортақ істерді
де, класстық міндеттерді де орындауға қажетті саяси биліктің ... аса ... ... ... ... ... және оның ... әлеуметтік мақсатына тікелей әсерін тигізетін ... ... ... жеке елдердің дамуының нақты тарихи жағдайларын да
басқа да діни ... ... ... ... ұлттық факторларды
/Балтық мемлекеттері/ және тағы басқаларын ескеру қажет. Алайда, бұл жалпы
мемлекет анықтамасында барлық осы ... ... ... ... деген сөз
емес. Сөйте тұра оның ең ... ... ... ... ... ... жеткілікті.
Мемлекет қоғамның саяси жүйесіне кіретін басқа ұйымдардан ... ... ... ... ... территориялық шекарасының аумағында азаматтық
белгімен біріктірілетін барлық тұрғылықты халықтың, барлық ... ... ... ... ... Мемлекетік егеменділік, яғни, халық аралық ... пен өз ... ... тән ... ... биліктің жалғыз иесі.
3. Мемлекет зандық күші бар және ... ... ... ... мен заңастылық актілерді шығарады.
Белгілі бір қоғамдық бірлестіктер өздерінің ұйымішілік бөлімдері мен
мүшелеріне міндетті болып табылатын шешімдерді ... ... ал ... ... ... лауазымды тұлғаларға, жеке ұйымдарға ... ... және ... ... ... ... Құқық шығармашылық-мемлекеттің айрықша өкілеттілігі.
4. Мемлекет өзінің міндеттері мен функцияларын жүзеге ... ... ... ... ... ... мен ... органдар
жүйесін құрайтын, жан-жақты әлеуметтік салалар мен үрдістерді және ... ... ... ... ... табылады.
Тұтас болғанда мемлекеттік механизмді ... ... ... ... – осы органдарын құрылымы мен қызмет ... ... ... ... ... оның ... сипаты және осыған негізделген құқықтық актілерді
шығару мен оларды бұзушылықтардан сақтау ... ... ... ... ... осы өзінше дағдыланған
"машинаның" қызмет етуі ерекше қабатының-мемлекет қызметшілерінің болуын
талап етеді. Олардың ... ... - ... ... ... еңбек
бөлінісін есептегенде - басқару болып қана табылады.[5]
5. Мемлекет заңдылық пен құкықтық тәртіпті қорғауға ... ... ... ... органдары /сот, прокуратура, полиция және т.б./ бар
саяси жүйедегі жалғыз ... Тек ... ғана - ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін қарулы күштер мен ... ... ... қатынастарды мемлекетік ... және ... ... ... және ... ... ... болып табылатын құқықтың мемлекетпен тығыз органикалық байланысы
жоғарыда қарастырылған белгілердің барлығымен араласатын және ... ... ... ... ... бірі. Мемлекет
құқықсыз, ал құқық мемлекетсіз әрекет еткен мысалды тарихта табу ... ... ... ... белгілері – оның қоғамның саяси ... орны мен ... ... түсіндіреді. Әртүрлі тарихи дәуірде әртүрлі
әлеуметік–экономикалық жағдайларда мемлекеттің аталған белгілері – нақты
ішкі мазмұнмен де, ... ... ... де ... ... әбден
түсінікті.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында демократия мен бостандық
тұрактылық пен ... ... ... халықтарының келісімі
өркениеті қоғамға өту мен реформаларды жалғастыру орнаған.
Бұл мақсаттарды жүзеге асыру – ... ... ... ... барлық институттарының әрекет қабілеттілігін қамтамасыз
етумен және биліктің өзінде де ... ... ... ажырамас
байланысты.
Мемлекет қоғамның саяси жүйесінің басты элементі. Мемлекет ... ... ... болып табылады.
Қоғамдағы кез келген саясаттың жүзеге асырылуы ... ... ... да ... ... мәселе өте күрделі және көп қырлы.
Зерттеуші ғалымдар мемлекеттің шығуын адамзат қоғамы дамуының ... ... ... яғни ... мен ... ... болып, қоғамда саяси-
әлеуметтік теңсіздіктің орнығуымен ... ... ... ... – рулық қауым. Рулық қауымда ру мүшелерін ұйымға ... ... ... ... еңбек және мүліктік ортақ болуы біріктіреді.
2. МЕМЛЕКЕТ НЫСАНДАРЫ
2.1. Мемлекетің басқару және құрылыс нысандары
Конституциялық құқықта мемлекет ... ... ... бар. Ол ... ... бөлінуі және тұтастығы осы
тұрғыдан қарағанда мемлекет ... ... (көп ... (жеке адам билігі) деп ажыратады.
Поликратиялық мемлекет нысаны – биліктің мемлекеттің ... ... ... ... – заң ... ... басшысы
және үкімет-атқарушы, соттар – сот билігі) өзін-өзі тежеу мен тепе-теңдік
принциптерімен, аумақтың өзін-өзі басқару арқылы жүргізіледі.
Монократиялық мемлекет ... - ... бір ... ... ... жеке ... сипатталады.
Мемлекет нысаны мынадай сұрақтарға жауап береді. Мемлекеттік билік
қандай принциптерге және ... ... ... ... ... ... органдары қалай құрылады, олар өзара және
халықпен қандай байланыста жұмыс ... олар ... ... ... ... ... – басқару нысанына және саяси (мемлекеттік)
режиміне сәйкес мемлекеттік биліктің ұйымдастырылуы, мемлекет формасы ... ... мен ... ... -тарихи жағдайына байланысты
болады, оған мемлекеттік тарихи типі мен мәні ... ... ... ... ... ... монархиялық формасы сәйкес келді,
ал буржуазиялыққа республикалық. Мемлекет формасы көп ... ... ... ... ... Мысалы: буржуазиялық революциялар (Англиядағы)
буржуазия мен феодалдық келісімге ... ... ... ... монархия пайда болды. Мемлекет формасына мемлекеттің ұлттық
құрамы, тарихи дәстүрлер, ... ... ... ... ... әсер етуі ... формасы мына мәселелерге жауап береді: ... ... ... ... ... ... ... құралған,
мемлекеттің ең жоғарғы билік органдарының құрылысы, олардың арасындағы және
халықпен өзара байланыстылығы.[6]
Мемлекет формасы ретінде мемлекеттік басқару ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдарының
құрылуы түсіндіріледі.
Мемлекет формасы нақты тарихи қалыптасуы мен даму ... ... ... ұлттық құрамы, тарихи дәстүрлері, елдік
теориялық көлемі және тағы ... ... әсер ете ... ... ... мен саяси өкіметтің негізгі институттарының құрылысына қарай да ... ... ... оның алғы ... ... ... барысында мемлекеттің нысанына айналады.
Мемлекеттік нысаны (формасы) дегеніміз адамдар арасындағы, адамдар мен
мемлекет арасындағы, мемлекет пен ... ... ... басқару
процесінде (саяси режим) өз ара саяси қарым-қатынасына айқындайтын (басқару
нысаны) және мемлекеттік әкімшілік ... ... ... құрылым
ұйымдастыра алатын мемлекеттік құрылымы болып табылады.
Басқару нысаны - жоғары мемлекеттік билікті ұйымдастырумен оны құру
тәртібі. ... ... ... түптеп келгенде қоғамның түріне
байланысты болады. Айырбастың экономикалық арқауларына ... жоқ ... ... ... ... ... ... қоғамда
басқарудың табиғи тұрпаты монархия болып табылады. Басқару нысаны жерге
феодалдық меншік ... ... және ... меншікпен тұтасып
жатпаса ол деспоттық түрге ие болады. Ептің саяси жағынан тең ... ... ... ... ... қоғам үшін басқарудың
республикалық нысаны тән.
Басқару нысаны, сондай-ақ, әлеуметтік-саяси күштерге және ... ... ... ... ... ... ... процестердің ықпалына да байланысты калыптастырады. Айталық, Ресейде
басқарудың демократиялык тұрпатын ... ... оның ... ... ... байланысты болып отыр. Әлеуметтік
факторларға негізделген саяси режим мемлекеттегі нақты ... ... ... басқару нысанына ықпал етеді. Бұл ретте әлемдік және
жеке ... ... де ... ... ... ... қалыптасқан нысандарына байланысты мемлекет
теориясы басқаруды бірнеше түрге бөледі. Оның ... ең көп ... ... ... ... ... бөлу. Егер билік, бір адамның
қолында болса - ... көп ... ... - ... ... болса -
демократия, немесе республика.
Мемлекеттің тура аттарын былай жіктеуді Геродот та айтып кеткен екен.
Мемлекеттің түрлеріне ... ... да ... көп. ... ... ... бөлу жөніндегі пайымдаулары бізге дейін жетті.
Геродот ... ... ... ... дамуы барысында
ығыстырылып, қазір монархия мен республиканың ... ... ... ... ... ... кейбір ерекшеліктері мынадай:
1) Бір адамның – монархтық (фараон, король, ... ... ... шах, әмір т.б.) өмір бойы ... ... ие болуы;
2) Жоғары бөліктің сабақтастығы мұрагерлерге берілу арқылы, шешіліп
отырады;
3) Монарх мемлекеттік өкілдікті өз құқық ... ... ... ... ... ретінде заңды жауапкершілігінің болмауы.
Дегенмен, бұл белгілердің нақты жүзеге асырылмаған мысалдары да ... ... ... 109 ... 74-і өлтіріліп, олардың орнына
мұрагерлері отырылмаған. Рим легионерлері императорларды тағайындап ... ... ... ... даму ... ... ... де елеулі
өзгерістер жасалды. Бірқатар елдерде король ... ... ... ... шектеулер қойылады.
Монархияның екі түрі бар: шексіз (абсолюттік) монархияда ... ... ... ... ... ... ... Бұндай жағдайда
монарх заң шығару функциясын жүзеге асырады, атқарушы органдардың ... ... сот ... бақылау жасайды. Басқару нысаны ретінде
Республиканың мынадай ерекшелік белгілері ... ... ... ... бір мезгілге сайлануы;
2) мемлекеттік басшының белгілі бір мезгілге сайлануы;
3) мемлекеттік биліктің өз ... ... ... ... ... ... ... асырылуы;
4) мемлекет басшысының заңды жауапкершілігі болуы;
Тарихи кезеңдерде ... ... ... ... Айталық,
буржуазиялық республика азаматтық қоғамды ... ... ... ... ... саяси жағынан біреуіне мүмкіндік
береді.[7]
Қазіргі кездегі республикалық басқару үшке бөлінеді: парламенттік,
президенттік, аралас. ... ... ... ... билік
органдарының парламент немесе президенттің қайсысы үкіметті құрайды және
оның жұмысына бағыт береді және ... ... ... ... бе, әлде президенттің бе, осыған байланысты. Парламенттік
республикада, парламент тек қана заң ... ... ие ... қоймайды,
сонымен қатар үкіметті отставкаға жіберу құқығына ие ... ... ... ... ... ... ... өз қызметі үшін
жауапты. ... ... ... тек қана ... ... болып
есептеледі, үкімет басшысы бола ... ... ... ... ... ... жасайды, үкімет президент алдында өз
қызметі үшін жауапты. Аралас ... - ... ... ... ... қатар бақылау жасайды, үкіметке қатысты
екеуі де жауапты болады.
Тоталитарлық мемлекеттің басқару ... ... ... бар.
1) Бүкіл мемлекетті басқаруды жеке роль атқаратын және саяси ... ... ... билік жүргізуші партияның болуы;
2) Партия көсемі мен мемлекет басшысының бір адам болуы;
3) Мемлекет басшысына диктаторлық ... ... ... және мемлекеттік сайлаулардың формальды сипатка ие болуы;
5) Мемлекеттік және ... ... ... ... ... және мемлекеттік бюрократияның ролінің артуы.
6) Партия және ... ... ... ... ... ... қажетті, тиісті саяси режимдерді туғызады. Билік
бір орталықтан ... ... ... ... мен
қажеттері ескеріле бермейді.
Тоталитарлық мемлекеттер қызметінің ... ... ... экстенсивті дамыған жағдайда ғана нәтижелі болатындығына көз жеткізеді.
Бұндай жағдайда тоталитарлы құрылған билік ... ... тыс, ... ... ... және ... проблемаларды шешу үшін жаңа
адамдарды, ішкі және тағы да басқа ... ... ... қамти алады.
Тоталитарлы құрылымдағы басқарма «қайткен күнде де нәтижелі ... ... ... ... ... онда алға ... мақсатқа табыспен жетеді.
Қоғам қарқынды дамуға міндетті болған жағдайда, басқарудың бұл түрі ... ... ... ... мемлекеттің үрдісіне кедергі болады.[8]
Әмірі ең үстіңгі жағында қабылданатын, оған ... ... ... ... мақсатқа жетуге орындарда нақты ыңғайлардың
мүмкіндіктердің бары ... ... ... ... ... ... мен шешімдер алып тастайды. Жалпы орталықтан мемлекетті
басқарудың ... ... ... материалдық игіліктерді орталықты
тармақтау секілді. Мұндай маңызды деректердің әрекет етуі екінші кезеңге
қалады.
Мемлекеттің аумақтық құрылымы ... ішкі ... ... ... және ... орталық органдармен өзара қарым-қатынасы деген
түсінікті білдіреді. Аумақтық құрылым тарихи кезеңдерде көрші елдердің ... ... ... ... бір аумақтарда тұратын халықтарды біріктіру
нәтижесінде пайда болады. Осы ... ... мен ... ... ... ... жіктейді.
Осы заманғы теория бойынша мемлекеттік құрылым унитарлық ... ... ... ... ішкі ... ... басқа мемлекеттер
болмайды. Осы мағынады унитарлық мемлекет біртұтас ... ... ... ... тек ... - аумақтық бөлшектерге бөлінеді де,
мемлекеттік ішкі ... - ... ... ... ... ... ... мәрбебе берілмейді. Мұндай мемлекеттерде бір
ғана конституция, бір заң шығаратын жоғарғы ... бір ... ... біртұтас азаматтық болады.
Қазақстан Республикасы унитарлы мемлекет болып табылады.
Мемлекет құрылымының екінші бір түрі - федерация. Федерация құрамында
екі ... одан да көп ... ... ... ... күрделі
мемлекет. Онда федералдық конституция, заң шығару, басқару органы бар.
Дегенмен федерациялық мемлекеттің билігі оған ... ... ... Бұл әр ... формада көрінуі мүмкін. Кейде ... ... ... одақ ... ең ... билігін құруы
мүмкін, мысалы президент. Бірақ бұл екінші жағдайда да мемлекеттерге ... ... ... ... ... құқық берілген. Мысалы, барлық
республикалық одақ мемлекеттерінде палаталарының бірі федерация ... ... ... ... және де ... ... ... теңдігі әрі мемлекет - мүшесіне, көбіне федерацияға енетін,
конституцияны өзгерткенде ... ... бар ... мемлекеттерге
депутаттарының санының теңдігін ұсынғанда көрінеді.
Бұл федеративтік құрылыстың үлкен және ... ... ... ... ... ... өзгеріп бірқатар федерацияларды унитарлық
мемлекетке айналу тенденциясында көрініс ... ... ... ... ... ... конфедерацияға қайта айналдыруға және
оның мүлдем толығымен бөлінуіне басқа ... ... ... көрсетеді.
Сондай-ақ, тәуелсіз мемлекеттердін бірігуі конфедерация деп аталады.
Конфедерация - тәуелсіз мемлекеттердің одағы. Бұндай одақ бір немесе
бірнеше ... ... ... т.б. ... көздеп құрылады. (ТМД)
конфедерация белгілері бар құрылым мемлекет конфедерациялық одаққа кіре
отырып, өзінің ... ... ... ... ... өзінің тәуелсіздігін толығымен сақтап,
ішкі және сыртқы істердің барлығында дербес субъект бола ... ... ... ... одақ ... ... ... болмайды және бұлармен кабылданатын шешімдер одаққа енді ... үшін бұл ... ... ... органдарымен расталғаннан кейін
ғана міндетті болады. Әдетте конфедерацияның бір әскери заң ... бір ... бір ... ... ақша бірлігінің жүйесі
болмайды. Конфедерацияның маңызы бойынша шапқыншылық немесе қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... тұрақты
болады және оның мемлекеттік заңды сипаттамасымен және өз биліктерімен тек
қана сыртқы ... ғана ... ... ... ... ... мысалы 1776-1764 жылдардағы АҚШ, 1815-1867 жылға дейінгі
Германия, 1815 жылғы Швейцария, 1918 жылға ... ... ... ... ісі жөніндегі мамандар федерация құрамына кіретін
мемлекеттердің толық тәуелсіздігі болмайды деп ... ... ... ... ... ... ... қатынастарының суверенитетіне
кейбір эквиваленттерін ұсынады. Георг Элипеканың пікірі бойынша одақ
мемлекеттің заң ... оның өз заңы ... ... ... ... ... ... ғана өзгертіле алады, бірақ ірікпен емес. Одақ
мемлекетінің шегінде бөлек мемлекеттер ... ... ... Бұл ... ... ... мүлдем тоқтайды немесе одақ мемлекеттік
өз басқармасымен ауыстырады, әлде коммуналды одақ ... ... ... ... алады, себебі басқаруды заңға ... одақ ... ... өз ... арқылы жүзеге асырады. Бұл
пікірдің пайдасына федерация территориясы және ... ... ... ... бірлікте болуы куәлік етеді. Бөлек мемлекеттер
территориясы ... ал ... ... ... – оның бір ... ... тәсілімен түрлерге бөлуде олардың мемлекеттік
және әлеуметтік-экономикалық факторымен ... ... ... - ... ... ... ... тіршілік етудегі
болмысының әлеуметтік-экономикалық жағдайлары, экономикалық діни негіздері,
адам мен табиғаттың үйлесу деңгейі, сондай-ақ жеке ... ... ... және рухани бостандықтарының деңгейі кіреді.
Өркениет дегеніміз қоғамдық салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ... жеке ... уния формасында болады.
Бұл екі формасының ортақтығы екі немесе ... ... ... адамға үйлесу салдарында пайда болуында.[10]
Жеке унияның ... ... ала ... ... ... ... ... бірнеше мемлекеттерде бір-
біріне тәуелсіз таққа құқықтың ұйқасу ... бар. Бұл ... заң ... адам ... болғанға дейін жалғаса береді. Тақ заңы бойынша берілген
уақытта жеке уния ... ... ... ... ... ... мен
Ганновер арасында, 1983 жылы Нидерланд пен Люксембург арасында жеке уния
жойылған. Бұл тақ ... ... ... ... салдарынан, яғни
Ұлыбритания мен Нидерланд арасындағы Ганновер мен ... ... ... екі ... ... әйелдер отырған. Ал бұл келесі
екі мемлекетте ... ... ... ... ... етілмеген.
Жеке униялардың саяси мағынасы маңызды болып ... ... ... ... ... біріктірілген мемлекеттер арасында соғыс мүмкін емес.
Дегенмен көп жағдайда олардың арасында ... ... ... уния ... ... ... ... болады және
осының негізінде ортақ монарх пайда болады. Реалды уния мүшелері бір-біріне
бағынбайды және ... ... ... ... шектемейді. Ортақ
территория, бір азаматтық, ортақ заң, қаржы және тағы басқалары болмайды.
Мәні бойынша халықаралық - ... ... ... ол ... сыртқы байланыс
саласында мағыналы болады, бір әскери саясаты бар, әскери одаққа кіреді.
Бір ... ... ... және ... ... ... нақты униялар қазіргі уақытта пайда бола бастады.
Норвегия мен ... ... ... униялары реалды болған.
Реалды униялар бір ... ... ... ... ... - ... ... күрделі мемлекет. Империя бөліктерінің
тәуелділік дәрежесі әртүрлі ... ... ... пен ... құралдарының
дербес негізіндегі империяға құрылулар империя билігімен аз сәйкестелінеді.
Жаңа уақытта, әсіресе XX ғасырда, ... ... ... ... ісін ... ... ... құрамды бөліктерінде бір
мемлекетті - заңды статус ешқашан болмаған жоқ ... ... ... шеңбері жеткілікті кең. Олар тарихи дәуірлердің барлығында болған.
Рим мемлекеті өзінің соңғы өмір сүру ... ... және ... ... (мемлекеттің бірігуі) және инкорпорация (бір мемлекеттің екінші
мемлекетгің бірігуі тәрізді сипатталады) мемлекет ісі ... ... ... ... Фузия ФРГ мен ГДР-дың қайта бірігуі ... ... ... ... - бұл 1940 жылы ... ... Латвия мен
Литваның қосылуы деп санайды.
Бұл ... ... ... ... қарастырылған мәселелерді
толықтырғым келеді. Бұнда мен ... ... ... ... ... нысандарын карастырдым. Сонымен, мемлеке нысандары
екіге бөлінеді: монархия және ... өзі де 3-ке ... ... ... - АҚШ, ... және 1976 жылдан бастап Португалия жатады.
Екіншісі – парламенттік республикаға Италияны жатқызуға болады.
Үшінші түрі аралас ... ... ... ... 1958 ... ... ал 1975 жылдан бастап Греция жатады.
Монархияларға келер болсақ, құлиеленушілік монархияға - Ежелгі Шығыс
мемлекеттерге (Египет, ... ... ... т.с.с.) болған деспоттық және
Рим империясындағы құлиеленушілік монархиялар жатады.
Ал ... ... 3-ке ... ... яғни ... билік
толығымен патшаның қолында, ал басқаруды қадағалау мен заң шығарушылық та
халықтың ешбір ... ... ... заңдарды шығарады.[12]
Сословты - өкілдік монархия - бұнда Генералды штат Кортес, Земский,
собор тәрізді сословты мемлекет болды. Ерте ... ...... және ... ... болды.
Буржуазды монархия 2 ге бөлінеді: дуалистік яғни, басқарудың өтпелі
кезеңі, бұнда не монарх, не ... ... ... ... ие болған жоқ.
Шектеулі (парламенттік немесе конституциялық) монархияда – монархтың ... ... ... Оның ... атқарушы билікті үкімет
жүзеге асырады. (Ұлыбритания, Испания, Жапония).
Конституциялық монархияның өзінін 2 түрі ... ... ... ... ... өтпелі кезеңде, яғни феодалдар толық билік
ете алмаған ал буржуазия билікті ... ... ... алмаған
уақытта пайда болды. Бұл монархияның белгілері мынадай:
1) Парламенттің қос ... ... ... ... палата
буржуазияның өкілі болып сайлану жолымен қалыптасды, ал жоғарғы палата
монарх пен ... ... ... жолымен қалыптасады.
2) Үкімет монархқа бағынады.
3) Монархтың парламент қабылдаған заңдарға вето қою ... ... ... басқарудың таза буржуазиялық нысаны. Оның қалыптасуы
тарихи жағдайларға байланысты (дәстүрлер, ... ... ... ... ... ... монарх «патшалық етеді, бірақ
басқармайды». ... ... ... жеңіп шыққан партияның
басшылығымен қалыптастырылған ... ... ... ғана ... ... не парламент, не үкімет жауапты емес.
Республикаларға келер болсақ олардың екі түрі бар: ... ... ... Республиканың белгілері:
1) Парламенттің жоғарылығы.
2) Үкімет парламенттік ... ... ... басшысымен
қалыптастырылады.
3) Үкімет мериялары өз қызметінде парламент алдында жауапты.
4) Үкімет парламентарийдің ... ... ие ... ғана ... Парламент барлық үкіметке немесе оның бір мериясіне сенімсіздік вотумын
жариялауы мүмкін. Бұл жағдайда олар отставкаға кетеді.
Президенттік республиканың ... ... ... ... басшысы. Ол парламентпен ... ... ... ... дауыс берудің нәтижесінде сайланады.
2) Үкімет президенттің алдында жауапты.
3) Президент үкімет мерияларын өз ... ... ... ... немесе босатады.
4) Президент парламент шығарған заңдарға вето қоя ... ... ... ... ... бас ... ... мемлекеттің басшысы, халықаралық алаңда елдің өкілі
болып табылады.
Енді ... ... ... ... ... бұл - мемлекеттік
биліктің территориялық ұйымдастырылуы. «Мемлекеттік ... ... ... ... құрамы, бар елдерге қарасты қолданылады.
Ұлттық мемлекеттік құрылым нысаны дегеніміз көпұлтты ... ... ... ... ... ... территориялық
ұйымдастыру әдісі. Бұндай түсінік ... ... ... ... ... ... ... 3-ке бөлінеді:
федерация, біртұтас мемлекет және конфедерация. ... — бұл ... ... ... ие ... ... ... немесе ұлттық мемлекеттік құрылымның нысаны. АҚШ, Мексика, ФРГ
- бұл территориялық белгімен құрылған федеративті мемлекеттер. ... ... - бұл ... белгімен құрылған ... ... – бұл ... бірлік теріс
негізделген ұлттық мемлекеттік құрылым нысаны. Біртұтас мемлекет дара ұлтық
та, көпұлтты да болуы ... ... ... ... ...... Тәжікстан, Қазақстан және т.б. ... Дара ... ... - ... ... ... және т.б. ... бұл саяси орталықтандыруды менсінбейтін мемлекеттер
одағы. Оған ... ... ... ... пен ... ... тән. Ол әскери, саяси немесе экономикалық мақсатта құрылады.
2.2. Мемлекеттік саяси режим
Бұндай мемлекет нысанында негізінен белгіленгені ол әлде ... ... ... ... ... керісінше азамат бостандығының,
құқықтарының, билікті жүргізуге қатысудан, саяси партия, меншік нысанына
қатынасьшың ... ... ... режим негізінен әрқашан саяси-
құқықтық режим. Себебі: саяси режим анықтамасы әрқашан ... ... ... ... ... жақтарымен байланысты болып келеді.
Мемлекет өз территориясындағы елді әртүрлі режимде басқарады. Бұл
режимдер көп ғасырлық тарихы бар ... ... Оның ... ... ... режим және Антидемократиялық режим.
Демократия — грек тіліндегі «халық билігі» деген ұғымнан шыққан сөз.
Демократиялық режимде ... ... ... ... мандатына ие
болады, билік демократиялық және құқықтық әдіспен халық ... ... Адам және ... ... мен ... ... ... және
кепілдік беріледі, заң қоғамның барлық саласында үстемдік етеді. Осы сөздің
тамыры айтып тұрғандай, халық өзін-өзі басқаратын қоғам ... яғни ... бұл ... ... өзін басқаратын бір адамды сайлап алып, оған
сенім білдіріп, ... ... ... елде халыққа қажетті
заңдарды шығару сол елдің сенім білдіріп ... ... ... арқылы
келісіліп, жүзеге асады. Сол халық сенім артып сайлаған депутаттары арқылы
заңдар шығарылып, соған халық бірдей бағынады. Бұл ... ... ... сайлаған президентінің, депутаттарының билігін, атқарып
жатқан жұмысын ... ... ... елде ... ... басты бағыт болып, заң ... бәрі ... ... қоғамның
құрылымына бағынады. Демократия - осындай ел ... ... ой ... ... жоғары бағаланылатын құрылым
қоғамның құрылымына бағынады.[14]
Демократияың негізгі ... - ... ... адамдардың көріп,
есту түсінігімен айналада болып жатқан құбылысты сезіну арқылы қалыптасатын
көзқарасымен және ... ... келу ... ... ... немесе
айналасында өтіп жатқан оқиғалар шындығын жүрегімен сезінуімен байқалады.
Әділдіктің негізі теңдікте ... ... ... ... ... ... Ал, демократияның мақсаты - адамдар арасындағы
теңдікті қалыптастыру және сол теңдіктің ... ... ... ... ең бірінші негізгі шарты; адам құқығы.[15] Егер ... ... ... немесе сөз жүзінде сақтап, іс жүзінде жүзеге
аспаған жағдайда «халық билігі» құқықтық демократия дегеніміз бос сөз ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін
емес. Ал адам құқығының өмір сүріп, бұзылуына елдің конституциясы мен ... ... ... ... ... ... қоғамдық өмірдегі негізгі өзегі митингілер,
жиналыстар, референдумдар, шерулерге қоғамдық ұйымдар, азаматтар көптеген
шешуші мәселелерге араласады.
Түрлі ... ... ... ашық айтылмайтын жерде ешқандай
демократия болмайды. Көзқарас, пікір ашық айгылса ... ... де ... жөнделе бастайды, яғни демократиялық қоғамның негізгі принциптері
жүзеге аса бастаса, оның өзгеріп алға ... ... ... білеміз. Мысалы, Кеңес Одағын басқарушылардың соңғысы ... ... ... ... жиі ... олардың жедел дамуына жол ашқан
демократиялық қоғамның дұрыс екенін мойындауы арқылы және оны ... ... ... ... ... ... республикаларының ыдырауына
өзінің ықпалын тигізуі. Сол арқылы екі ғасырдан аса ... ... ... Қазақстан да өзінің тәуелсіздігін алды.
Қазіргі, Ресей Федерациясының ... жай ... ... ... ... ... бөлініп кетуіне жол бермей, ... ... ойын оның ... айқын байқауға болады. Егер бұл мемлекет
қазіргі бүкіл дүние жүзінің қолдауындағы демократиялық ... ... ... кіші ... елге күш ... әрекеттері жүзеге аспай,
еркіндік, ... ... ... орындалуы тиіс. Ресей мемлекетінің
бостандыққа ұмтылған ... ... ... күш ... ... ... ... принциптеріне жат құбылыс екені белгілі.
Осы кезге дейін демократиялық жүйенің артықшылығы болғанымен,
кемшіліктері де бар. Бұл ... - әр елде ... ... ... ... де дамып, өз табиғатына байланысты өзгеріп, алға ... ... ... ... қоғам. Кемшіліктері: өз үрдісінен, ата
дәстүрінен жеріп, Батыс мәдениеті деп ... ... ... сөйлеуі,
ашық-шашық киінуі, келіссіз болуы, ішімдіктермен, темекімен, нашақорлықпен
әуестенуі демократияның бізге әкелген жаман жақтары. ... ... ... ... ұлды ... айырып, дәстүрімізге жат, ұят істерге итермелеп,
санасын темекі, арақ, нашақорлыққа ... ... ... ... теледидар, ақпарат құралдары арқылы ұлттық үрдіс дәстүрімізді бұзатын
қолайсыз хабарларды көп ... ... деп ... ... ... ... және ... арулар, қылмыскерлер туралы
«әдемі аңыздар» теледидар мен баспасөз беттерінде қаптап кетуі тәрбиеге,
имандылыққа кері әсерін ... ... ... ретінде Қазақстан Республикасының
демократияландыру саясатын алайық.
Әлемдік тарихқа көз жіберсек қоғамды демократияландырудың сан ... бір ... ... асты да. Мәселен, ХVІғ. ... ... Ұлы ... ... революциясының азаттық пен
теңдік ұрандары.
Бүгінгі Қазақстандық ... мен ... ... ... ... ой- пікірлер айтылуда. Біреулердің ойынша
демократия ұғымының өзі біздер үшін ... жат, ... ... отырған
түсінік. Ал енді біреулері демократияның далалық тарихи тамырларына айрықша
назар аударуды талап етеді. Қазақстан қоғамындағы ... ... ... ... бастаған жөн болар. Негізі қазақ даласында
демократия ежелден-ақ бар. Кәдімгі ... ... ... алып ... ... ... сайлануымен қатар Қасым ханның «қасқа жолы», Есім
ханның «ескі жолы» және Тәуке ханның ... ... еске ... та
жеткілікті. Дала демократиясының мықты тұғырларды тірек еткеніне ... да куә ... ... Яғни ... өзі беделді-ау дейтіндей ел
ағаларына сенім білдіріп, ... ... ... тізгіндерін ұстатқан және
бір ғажабы, олардың әлеуметтік жағдайы немесе басқаша ... ... ... рөл ... Ал адам ... кез ... ... аяққа
тапталмаған. Мүліктік жазаның өзі жазаланушының жағдайын мейлінше ескеріп
отырған ... емес ... ... салауатты бәсеке
қазақстандық қоғамды демократияландыруға тән сипаттар, міне, осылар.
Осы ... ... ... ... адам ... ... ... Ол құқықтар дүниежүзілік қауымдастықта өзінің лайықты орнын
алуды ойлайтын әрбір ... ... ... ... толық мойындауға негізделген болу тиіс.
Демократияландыру процесінде мемлекеттік өкімет билігі институттары
мен қоғамның саяси, ... ... ... рөл ... ... ... тән ... қоғамның неғұрлым ашық бола түсуі және адамның
құқықтарын құрметтеуге мән беруі. Құқықтың ... ... ең ... ... соның ішінде ... ... заң ... ... ... ... ... болуы тиіс. Одан соң
әрбір адамның, азаматтың, әр түрлі ұжымдар мен ... ... ... заң ... ... туралы сөз етуге болады. Бұл ... ... ... ... танудың айрықша мән-мағынасы бар. Өйткені
онсыз орташа ... ... ... ... үлгісін дамыту
мүмкін емес. Ал, мемлекеттік өкімет билігі институттарының жүйесі ... ... ... ... қазыналарға, демократияға, гуманизмге
және жеке адамның бостандығына сәйкес қалыпты жұмыс етуі керек.[16]
Республикамызды құқықтың ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қоғамдық өмірді демократиялық, саяси
және әлеуметтік тұрғыдан реформалаудың, демократияны күшейте түсудің бірден-
бір ... жолы ... ... Ол ... ... ... ... Азаматтардың құқықтарын Конституциялық негізде бекітіп беру. Ол
құқықтарды қайта ... ... ... ... ... ... жанама түрде)
Парламент пен Президентті қоса алғанда екеуінің де қолынан келмейтін болуы
тиіс. Ондай құқықтарды ... ... ... ... ... өз ерік-
жігерін білдіру референдум өткізу арқылы ғана мүмкін болуы ... Сөз ... ғана ... саяси және мемлекеттік институттардың
құрылымына берік ... ол ... ... ... ... ... ... тиіс. Олар: заң шығарушы, атқарушы және
сот билігі тармақтарының бөлінуі, тәуелсіз ... ... ... кез келген мемлекеттік органның және лауазым иесінің заңсыз іс-
әрекеттері үшін олардың үстінен сотқа шағым жасау және басқалары;
3. ... ... өзге ... ... қосымша құқықтар
беруге тыйым салу. Мұның өзі заң алдында жұрттың ... тең ... ... ғана сөз ... ... арқылы ғана емес, ... ... ... ... принципі негізінде ешкімге ешқандай жеңілдіктер мен
артықшылықтар бере алмайтындай жүйеде ... ... ... ... тиіс.
4. Бұқаралық ақпарат құралдарының ауқылын, мазмұнын және сипатын
анықтауда тәуелсіз болуы және мұның өзін ... ... ... үшін ... заң ... жауапты болумен ұштастыруы;
5. Жұрттың бәрінің және әрбір адамның заң ... оны ... ... ... жауапкершілігі, азаматтардың нақты құқықтық саналылығы мен
мінез-құлқының элементі ретінде заңды мейлінше құрмет тұтып, қастерлеу;
6. Үкіметтік қызметіндегі және кез ... ... ... ... пен ... әлеуметтік саясат құрылымының негізін
қалайтын принциптер ретінде әлеуметтік ... ... ... ... т.б, ... ... ... мен қоғамдық өмірді демократияландыру
күрделі әрі қарама-қайшылықтарға толы ұзаққа созылатын процесс. Мұның өзін
біздің ұлттық мемлекеттілігімізді қалыптастыру ... да ... ... ... ... қоғамдық өмірді демократияландыруға көшу
қажеттігі айдан айқын нәрсе болғаннан кейін Қазақстан азаматтарының алдында
демократиялық жетістіктерімізді ... ... ... ... ... ... тұрды. Ондай тетіктің аса маңызды құрамдас бөлігінің бірі ... ... ... іс ... егемендігі мен тәуелсіздігі болып
табылады.
Президенттің Қазақстан халқына ... ... ... ... ретінде дамыту мақсаттары мен үлгісі айқын
көрсетілген. Онда ... ... ... ... ... толыққанды нарыққа қарай ілгері басу жаңа мемлекеттің калыптасуы мен
инвестициялық тартымдылығын арттыра түсу үшін ... ... ... тәсілі ретінде қарастырылады. Саясат саласындағы қойылған негізгі
мақсат -президенттің басқарудағы егеменді жас ... ... ... ... ... ... үшін мүмкіндіктердің тең екендігі
және жұрттың бәрінің де заң ... тең ... ... атап ... дамытудың Президент ұсынған үлгісі демократиялық әрі
бейбітшілік сүйгіш ... ... ... Ондай мемлекетте адамның
құқықтары мен бостандықтарына, тұрақты азаматтық бейбіт ... ... ... сенімді ұлттық қорғаныс пен қауіпсіздікті қамтамасыз
ететін саяси және идеологиялық пікірлердің алуан ... ... ... ... Оның үстіне, мемлекетімізде қалыптастырылатын саяси жүйе
меншіктің ... түрі бар және ... ... күшті ұлттық
кәсіпкерлік дамыған, салауатты бәсеке мен шетелдік инвесторлардың ақылға
қонымды ... ... ... ... ... ... Экономикаға
арқа сүйейтін болады.
Сонымен қатар ондай саяси жүйенің айқын белгіленген әлеуметтік бағыт-
бағдары болуы тиіс. Ол жүйе адамның өз қабілеттерін ... ... ... үшін ... бәріне бірдей тең жағдайлар мен мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... ... даму мен
өмір сүрудің негіздері ретінде әрбір этикалық топтың өзіндік ... ... ... ... ... жасайды.[17]
Қазақстан Республикасын орнықты дамытудың Президент Н.Ә.Назарбаев
ұсынған бағдарламасы әрбір азаматтың мүддесін ... ... ... есте ұстау керек. Бұл жерде олардың ұлттық ерекшеліктерінің, діни
нанымдарының және саяси ... ... ... ... ... ... барлығымызда гүлденген өркениетті қоғамға қажымай-талмай адал
еңбек ету, сапалы түрде тәртіп сақтау, ... ... ... ... ... ... ... демократиялық өзгерістер жасау арқылы
жете алатынымызды барынша айқын түсінуіміз керек.
Бұл ... өзге ... ... ... ... салыстыруға
болатын оны экономикалық жағдайда ғана қол жеткізуге ... ... ... Біз ... ... ... жағдайындағы азаматтық қоғамда
әрбір адамның дербес қызмет ету саласын ... ... алуы және ... ... ұлттық және саяси мүдделерін толық жүзеге асыруы
үшін тең мүмкіндіктер пайда болады деп ... ... ... ... ... ... мен ... ақыл-ойына шек қоймайтын
заң ғана басымдық алатын болады, ол өздерінше дербес ... ... де ... ... ... экономикалық талапта жемістерге ие бола
алады.
Сонымен құқықтың мемлекет құру мен ... ... ... ... ... әлеуметтік, ғылыми және басқа да салаларын)
демократияландыру дегеніміз ... ... ... ... ... ... әрі толық құқықта мүше болып кіруінің ... ... ... ... Ал олай етпейінше, мемлекетіміздің әрбір
азаматының неғұрлым жоғары тұрмыс ... ... ... деу ... ... ... адамның өмір сүру қызметі мен бостандығын мән-
мағыналы ету де мүмкін емес.
Демократиялық режимнің бір ... ... ... ... ... ... ... үкіметтің әдіс, тәсілдері
демократияның гумандық принциптерге негізделген.
Либерал мемлекет барлық адамдар теңдігін формальді ... ... ... сөз ... ... ... ... танылады.
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтары тек қана Конститутцияда жария етіп
қоймай, іс жүзінде де ... ... ... - жеке ... нысаны құрады.
Мемлекет өзінің ... ... ... ... ... ... тек қана белгілі бір жалпы еркін
бәсекелістікке шек ... яғни ... ... ... ... ... ... қатар өнеркәсіптердін экономикалық өміріне ... ... ... ... ... ... кезде делдал
ретінде өз шешімдерін шығарады.
Көппартиялық - либерал-демократиялық ... ... ... ... ... ... - ... режимде көптеген ассоциациялар,
корпорациялар, қоғамдық ұйымдар, секциялар, клубтар, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, саяси, діни,
тұрмыстық, жергілікті, ұлттық қызығушылықтарын, пікірлерін, ... ... ... ... ... ... сайлау жолымен құрылады, бірақ
нәтижесі тек қана халық ... ғана ... ... ... қаржы көмегінен де анықталады, яғни сайлау компанияларын жүргізуге
арналған төлемнің көлемі.
Либерал-демократиялық режимнің артықшылықтарымен қоса оның ... де бар; оның ең ... ... ... ... ... ... сатылануы;. Бұл режимді тек қана экономикалық,
әлеуметтік жағынан ... ... ғана ... ... ... қатар аталмыш мемлекет ... ... ... ... ... және құқық мәдениеті жетілген болуы тиіс.
Либерал-демократиялық режим, демократиялық режимнен шыққан, ... яғни бұл ... ... принциптерді қамтиды, ол
принциптер жоғарыда айтылып ... ... - 20 ғ. ... ... ... түрі - ... «Жеке басқа табыну», кейіннен социалистік мемлекеттерде болды.
Тоталитарлық режим белгілері: мемлекет ... ... ... ... ... дәрежедегі саяси бірлік бір орталыққа
шоғырланады. ... ... ... ... ... және ... ... бойынша жүргізіледі. Бір пікірлестік абсолюттендіріледі
немесе ойлау түбірімен жойылады.
Тоталитарлық режим негізінен: ... ... ... ... ... Румыния, Албания т.б) қолданылған режим.
Сонымен қатар тоталитаризмнің келесі белгілерімен ... ... ... құқықтары, бостандықтары шектеледі; азаматтардың
мемлекегтік жүйеге қарсы шығуы, ол ... ... ... ... ... ретінде қаралады;
2. мұндай мемлекеттерде тек бір ғана заңды саяси ... ... ... ... болатын болса, ол қоғамдық бірлестік ретінде қаралып, сол
партияның қадағалауында болады; сайлауға партиядан 2-3 кандидат парламентке
ұсынылады ... ... ... бұл ... ... саясатты көздемейді, тек
қана кандидаттардың жеке артықшылығы ғана көзделеді.
3. ... ... ... ... ... билікті бөлу шектеледі, билік бірлігі принципі танылады ... ... ... ... ... ... ... режимде
басқаруы партияның саясаты қоғамның алға ... күші деп ... ... ... ... жақтың бұйрығын халыққа жеткізуші ғана
болады. Аймақтың ұлттық, мәдени, ... ... ... ... ... ... ... көсем ақылды,
әділ, күнәсіз, халық қамын ойлайтын адам деп танылады. Үкіметті нығайту
үшін күш ... ... шара ... ... ... ... барлық саласы бақылауда болады.
Экономикалық өмірде мемлекеттік меншік іске асырылады, тіпті жеке ... ... ... ... ... ... ... қолдап, пайдаланады.
Бұл ... ... ... ... қолданылады. Тоталитаризмнің
негізгі сипаттамасы милитаризация болып ... яғни ... ... ... ... режимде агрессия әлемді жаулау, бағындыру ... ... ... ... ... ... - ... өндірістік
комплекстер, әскер.
Кейде тоталитарлық режимде ұлттық, нәсілдік, ... ... ... ... бәрі ... ... салынушылық, экологиялық және
демографиялық құлдырау, еңбекке күштеуге әкеледі. Осыдан бұл ... ... ... Бұл ... ... мен ... әлеуметтік-
экономикалық өзгерістерге, саяси ... ... ... ... Ал ... құрылымдағылар бұл ... өз ... ... «халықтық» деп атап, сол халықты қыру, жою, айыптау іске
асырылады. Сонымен қатар, ... ... ... ... тез, ... ... ... демократиялық режим сияқты әр түрлі қоғамдық
құрылысты ... ... ... ... капиталистік елдерде
(Францияда, президенті де Голль болғанда, бұл режимнің элементтері болған);
Сонымен бірге дамушы ... де ... ... ... ... ... Перу т.б елдерде қолданылған.
Авторитарлық режим әр түрлі нысанда болады, яғни ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару халықпен бақыланбайды. Басқару
жүйесіндегі шағын топ ... ... өз ... ... ... мөр ... ... Ендігі өмір салты осы шағын топтың заңына
бағынады.[18]
Егер мемлекеттік басқару жүйесі әскери немесе мемлекеттік ... ... ... ... ... ... келеді. Бұл режимде
көсемі ретінде бір адам танылады. Ол өзінің басқару тобынын пікірін заңды,
тыңдап отырады, ол ... ... ... ... ... адамдар келеді.
20 ғ. көрсеткендей бұл режим реакциялы ... ... ... ... ... ... қоғамдық сана сезім мен көңіл-күй
осындай әскери диктатураның қажеттілігін тудырады, яғни ... ... ... ... ... ... ... «вертикальды», яғни жоғарыдан төмен қарай.
Көбіне авторитарлық режим реформалар жүргізуге ... ... ... ... ... құлдырауға тоқтатуға қолданылады.
Бұл режимде басқару бір ... ... ... ... бұл режимнің
басты сипаты – күш көрсету болғандықтан, мемлекет полиция мен ... сүре ... ... ... ... ... ... мүмкін, бірақ олар
басқарушы партия бағытымен өмір сүруі керек. ... ... ... ... ... отырады. Бұл режимде жеке тұлғаға ... ... ... ... ... саяси құқықтары мен бостандықтары ... ... ... ... ... ... ... мүшелері сайлау
негізінде билік басына келуі тиіс, бірақ сайлаушылардың ... ... ... сайлауы оның діни, этикалық жағына ... ... ... ... ... ... Парагвайда А. Стресснер сегіз рет
сайланған 1989 ж. дейін.
3. Билікті бөлу принципі ... ... ... ... ... Президент актілері мен үкімет актілері кейде заң шығару
билігіне байланысты болуы мүмкін; сот билігі ... ... ... ... ... көп ... саяси рөл атқарады. Авторитарлық режимнің бір
түрі - Деспоттық режим – ... ... ... ... ... шыққан.
Монархиялық басқару жүйесіне жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Еркіндік, келіспеушілік, қарсы тұру
қатаң түрде басылады да мемлекетте қорқыту басты рөл атқарады.
Деспоттық ... құл ... ... ... ... Қиыр Шығыста, Азия мемлекеттерінде, Африкада, Оңтүстік Америкада
кездескен. Бұл ... ... ... ... тән әдіс.
Деспоттық режимге өте жақын тұрған тирандық режим. Бұл ... ... ... ертедегі Греция қалаларында, мемлекетінде пайда болған.
Тирандық ... - ... ... ... ... ... ... айырмашылығы тиран билігі бірден күштеп орнатылады. Бұл
билік заңсыз, террор мен ... ... ... ... ... – жазалау. Жаза халық арасында ... ... ... үшін де
қолданылады. Басқа елдің жерін басып ... тек ... ғана ... ... де ... ... Тирандық режимде шектен шыққан
тәртіпсіздік, озбырлық болады. ... ... ... ... билікте
заңдарды көбінесе шығармайды.
Тоталитарлық режимнің бір түрі - фашистік режим, негізінен ол ... ... ... бір ... ... ұлттардан
үстемділігімен сипатталады.
Фашистік режим ұлттық нәсілдік демогогияға сүйенеді. ... ... ... ... ... әлеуметтік, геосаясатты ұстану,
ұлттық тұтастықты қорғау. Фашистік идеологиясы ... ... заң ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері тек қана нәсіліне
байланысты болады. Сонымен қатар ... бір ұлт, ... ... ... яғни негізгі нәсіл дүние жүзінде де жоғары ... ... ... ... пен ... ... ... фашистік режим агрессивті, адамзатты жек көрсетіп, ең
алдымен өз ... ... ... ... ... режим негізінен
белгілі бір тарихи жағдайларда пайда болады, әлеуметтік қоғамның өкінішке
келгенде, келіспеушіліктер туғанда ... ... ... ... ... бір саяси-қоғамдық қозғалыстар, оған ұлттық идеялар енеді, ... ... ... т.б.
Фашистік режимнің тоталитарлық режимнің басқа түрлерінен ерекшелігі:
милитаризация, яғни сыртқы жауды іздеу, соғыс ... ... ... режим шовинистік ұйымдарға сүйеніп, мемлекеттік аппаратты
монологиямен ұштастырады. Фашистік режимде адам ... құны ... ... ... деп ... ... көлемі кеңиді. Фашистік мемлекетте
қоғамдық өмірге ғана емес, сондай-ақ жеке адам өміріне де бақылау ... ... ... мен ... ... не жойылады, жоғары «ұлт»,
«тарихи» ұлттың идеясы белең алады.
Қазіргі кезде фашизм өзінің ... ... еш ... жоқ, ... ... көріністерін бірнеше мемлекеттерден көруге болады
(Германия, Англия).
Бұл бөлімді қорыта келгенде, саяси ... ... ... жүзеге асырудың әдістерінің бірігуі.
Саяси режимнің түрлері:
1) демократиялық
2) террористік
Террористік режим авторитарлы және тоталитарлық болып бөлінеді.
Демократиялық режимнің белгілері:
1) ... ... ... ... ... партиялардың,
қозғалыстардың, бірлестіктердің еркін қызметі.
2) Идеологиялық плюрализм, яғни қоғамда ... ... ... болуы және патшалық етуші идеологияның болмауы.
3) Мемлекеттік билік органдарының, сайлау жолымен қалыптасуы.
4) Қоғамда демократиялық құқықтар мен ... ... ... шынайы кепілдігі.
Террористік режимнің белгілері:
1) Демократиялық партиялар мен ұйымдардың қызметіне ... ... ... ... жоқ ... ... бір ғана идеологиялық
патшалық етуі.
3) ... ... ... билік органдарының жоқ болуы.
4) Демократаялық кұқықтар мен бостандықтардың жоқ болуы.
5) ... ... ... мен ... ... ... ... түрі ретінде персондалумен
сипатталады, яғни диктатураны бейнелейтін ... ... ... ... ... ... Хусейннің диктатурасы).
Тоталитарлы режимнің белгілері:
1) Мемлекеттік биліктің ядросы болып ... ... ... ... Бір идеологияның басшылық етуі және идеологиялық плюрализмге тыйым салу.
3) Қоғамдағы "жеке адам культі", оның мемлекеттік қамсыздандырылуы.
4) Мемлекетте ... ... ... ... ... ... құқықсыздығы, олардың қызметтерінің нақты регламентациясы.
6) Шектен тыс әлеуметтік демагогия.
2.3. Қазақстан Республикасы президенттік басқару нысанындағы біртұтас
мемлекет.
Қазақстан Республикасының жері ... бір ... және оған ... ... делінген Қазақстан Республикасының ... ... ... - оның ... ... ... ... бөлінбеуі.
Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... ... ... және аумақтық тұтастығы,
атап көрсетілген. Біртұтас мемлекет ретінде Қазақстан Республикасы өзіндік
мемлекеттілігі жоқ ... ... ... ... ... ... құрылым болып сипатталады. Қазақстан біртұтас ... ... ... бірыңғай мемлекет аппарат құрылымының болуымен,
әкімшілік-аумақтық құрылыстың иерархиялық ... ... ... ... сот ... ... Республикасының біртұтастығының өзіндік мәні бар:
- оның саяси құқықтық мәні мемлекеттік ... ... да ... бөлінбеуінде;
- жоғарғы мемлекеттік органдардың бір ғана жүйесі құрылған: Жоғарғы кеңес,
Президент, Парламент. Жоғарғы сот;
- республиканың аумағы жергілікті әкімшіліктерге ... ... ... ... ерекше саясат жүргізбей, мемлекеттік билікті орталық
органдардың қабылданған шешімдеріне сәйкес жүзеге ... көп ... ... елі ... барлығының еркін дамуына қамқорлық
жасалады, ұлтына ... ... ... мен ... ... ... ... ұлттардың теңдігін шектемейді;
- қазақ халқының өз ұлттық тұтастығын ... ... ... ... «жүзге, руға» бөлінбеуінде.
Қазақстан Республикасы біртұтас мемлекет ... ... ... ... ... конституция;
2. мемлекеттік жоғарғы органдарының біртұтас жүйесі (Президент, ... ... ... ... құқық жүйесі;
5. біртұтас сот жүйесі;
6. біртұтас мемлекеттің аумағы әкімшілік-аумақтық бірліктерге бөлінеді.
Бірыңғай басқару үшін бүкіл ... ... ... ... ... ... тікелей немесе
жанама бақылау жасуды ... ... ... ... ... 2-тармағында айтылғандай, Республиканың егемендігі оның бүкіл
аумағын қамтиды. Мемлекет өз аумағының ... қол ... ... ... ... Республикасы президенттік басқару нысанындағы біртұтас
мемлекет. Бұл Қазақстан бүкіл ... ... ... басшылық ететін
республика дегенді білдіреді. Президент мемлекет басшысы болып табылады
және ... ... ... ... ... Республикасының
Президенті конституция бойынша жоғарғы лауазымды тұлға болғандықтан,
Қазақстан халқының ... ... ... ... ... ... ... лауазымның болмауына қамқорлық жасайды. Мемлекеттік
биліктің түрлі ... ... ... ... қадағалайды.
Президент Қазақстан Республикасының Үкіметін ... және тек ... ... ғана ... келісімімен Президент
тағайындайды. Президент парламент қабылдайтын заңдарға қол қояды, егер
заңдар ... ... ... қайта қарау үшін кері қайтарады. Егер
Парламент заң қабылдау құқығын уақытша Президентке тапсырса, ол заңды ... ... ... ... ... жағдайда Президент Заң
күші бар жарлық қабылдай алады.
Президент Қазақстан Республикасы органдары жүйесінде ... ... ... ... ол дербес, биліктің үш тармағына бірдей енбейді.
Президент ең алдымен ... ... ... ... ... ... ол ел ішінде және халықаралық катынастарда Қазақстанның атынан
өкілдік ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» Заңның 1-
бабында, 1998 ... 6 ... ... мен толықтыруларға сәйкес
Президент мемлекеттің ішкі және сыртқы ... ... ... ең жоғарғы лауазымды тұлға.
Президент үлкен өкілеттіліктерге ие. Президент ... ... ... ... ... ... адам және ... құқықтары
мен бостандықтарына кепіл болады. Президент ... ... ... ... жұмыс істеуін және өкімет органдарының халық
арасындағы жауапкершілігін ... ... ... ... ... қол қояды, сонымен бірге өзі
Конституциямен айқындалған жағдайларда заң күші бар ... ... ... ... мен ... жағдайларда Парламентті
таратып, Үкіметті отставкаға жібере алады.
Президенттік басқару формасының ... ... ... Ол ... және ... ... ... қоғамның дінімен, мүмкін
болатын әлеуметтік-экономикалық дағдарыстар мен ... ... ... ... ... ... ... күшті де
топтасқан билік жүйесінің қажеттілігімен шарттыланған. Нақ осы басқару
нысаны Қазақстан ... ... ... және ... үшін ... алғы ... ... мүмкіндік береді.
Қорыта келгенде Республиканың Конституцияда президенттік ... ... ... ... ... жазылған. Біртұтас дегеніміз
Қазақстан әкімшілік-территориялық бірліктерден тұрады және автономияларга
бөлінбейтінін білдіреді. Әкімшілік-территориялық құрылым туралы ... ... ... ... ... және ең жоғарғы лауазым иесі болып
табылады. Республиканың президенті Конституция бойынша Қазақстан халқының
тұтастығына ... ... яғни ... ... қабаттары, әртүрлі
ұлттық топтардың арасында қайшылықтың болмауын қамтамасыз ететін ... Ол ... ... арасындағы күрестің болмауын қамтамасыз етеді.
Президент бостандықтың ... ... ... ... парламент
қабылдаған заңдарға қол қояды немесе олар Конституцияға ... ... ... жібереді. Президент Конституцияда көзделген жағдайларда ... және ... ... Егер парламент өзіне жүктелген міндеттерді
орындай алмаса, Президент оны ... ... ... ... құрамын
бекітеді және оны отставкаға жібере алады. Аталғанның барлығы президенттік
басқару жүйесін көрсетеді.
Қазақстан Республикасының Конституциясында ... заң ... және сырт ... бөлу қағидалары бекітілген. Заң шығарушы
билікті елдің ішінде - Үкімет, ал сот билігін - ... сот ... ... соттар жүргізе алады. Аталған органдар тұтас ... ... ... табылады.
Мемлекеттік биліктің әр тармағы өз қызметін өз бетінше жүргізеді және
бір-бірінің қызметтеріне араласпаулары тиіс. Бұл жағдай орын алса онда ... ... ... ... ... ... ... кетіру
туралы, Президентті қызметінен бас тарттыру туралы ... қоя ... ... ... ... ... ... мемлекеттің атқарушы органдары жасай ... ... ... ... комитеттер, жергілікті әкімшілік,
облыстық, қалалық, аймақтық, ауылдық және ... ... ... ... әрбір буыны туралы айырықша заңдар бар. Мысалы,
конституцияда ... ... ... ... ол мемлекет атынан заңның,
Президенттің жарлығының және тағы басқа нормативтік актілердің Республика
территориясында нақты орындалуына ... ... ... ... заңсыздығын тексеруді және т.б. жатады. Құқықтық тәртіпсіздікті
қорғауда үлкен ролді ішкі ... ... ... ... ... анықталған. Адамның құқықтарын қоғамдағы және мемлекеттің сыртқы ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік органдары ... Бұл ... ... ... ... ... жалпылама
тәртіпсіздіктерге қарсы шараларды қолдану керек. Құқықты ... ... ... ... ... ... байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл еңбегімді қорыта келгенде тақырыптың аса ауқымдылығын атап өткім
келеді. Әрине, бір дипломдық жұмыс көлемінде ... ... ... типтері деген мәселенің түптамырына жету қиынға соғады. Алайда, мен
бұл тақырыпты ... ... ... ... ... ... осы орайдағы авторлардың пікірлерін зерттеп, салыстырдым.
Сонымен, бірінші тарауда мемлекеттің мәні қарастырылды. Оның ... ... болу ... ... және ... мақсаттары мен
міндеттері, қызметі мен сипаты ашылған.
Екінші таруды ... ... ... ... ... ... болады - мемлекеттің нысандары үшке бөлінеді - басқару нысандары,
мемлекеттік құрылым нысандары және саяси режим.
Басқару ... - ... және ... болып жіктеледі. Монархия
- құл иеленуші, феодалдық және буржуазиялық болып келеді. Ал, республика ... және ... ... ... құрылым нысандары - федерация, біртұтас және
конфедерация болып бөлінеді.
Саяси режим түрлер - ... және ... ... өзінше
тағы екіге жіктеледі. Авторитарлы және тоталитарлы.
Үшінші тарауда мемлекеттің ... ... ... ... ... ... олар ... мемлекет типологиясына деген
формациялық көзқарастың бөліну критерийі қоғамдық экономикалық ... Ол - ... ... ... және ... орын ... типологиясында өркениетті көзқарастың бөліну ... типі - ... ... ... ... ежелгі Римдік, орта ғасырлық
және қазіргі тандағы мемлекетте көрініс табады.
Қортындылай келе еліміз Қазақстан туралы ... сөз ... ... Отанымыз болашақта азияның жолбарысына айналатын, территориясы өте
көп дәстүрге де, табиғатқа да бай ... ... ... ол ... ... құқықтық, демократиялық және біртұтас мемлекет ретінде
мойындайды. ... ... ... ... ... осы ... ... Еңбегімде қарастырылған мемлекетке тән ... ... ... ... туған жеріме тілеймін.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
І. Нормативтік – құқықтық актілер:
І. 1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30.08.95 ж. ... ... ... ... ... мен толықтырулар 7.11.98ж. А.1995 енгізілді.
І. 2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі ... ... 3. ... туралы декларация. 25.10.90 ж.
І. 4. «Қазақстан Республикасының президенті туралы» конституциялық заң күші
бар жарлығы 26.12.95 ж.
І. 5. Назарбаев Н.А. ... ... ... ...... ... 11.10.97 ж.
І. 6. Назарбаев Н.А. Тәуелсіздік мемлекет ретінде Қазақстанның дамуын
қалыптастыру стратегиясы. Алматы, 1992 ... 7. ... ... ... ... 1996 ... ... әдебиеттер:
ІІ. 1. Алексеев С.С. Теория права, 2 изд., М. ... 2. ... Е. ... және ... негіздері., А.2000
ІІ. 3. Венгеров А.Б. Теория государства и права., М. ... 4. ... Қ.Д., ... А.Қ., Тәукелев А.Н. Мемлекет және құқық
теориясы., А. ... 5. ... Р.З. ... и ... в ... ... Теория
права.
ІІ. 6. Марченко М.К. Теория государства и права., М. ... 7. ... Г.Ш. ... және ... ... ... ... 8. Лазарева В.В. Общая теория государства и права., М. 1996
ІІ. 9. Петров В.С. Сущность, содержание и формы государства., Л. ... 10. ... ... государства и права., 1998
ІІ. 11. Сапарғалиев Ғ.С., Ибраева А.С. ... және ... ... 12. ... Ғ.С. Теория государства и права Казахстана., А.1994
ІІ. 13. Марченко М.Н. Проблемы теории государства и права., М. ... 14. ... Н. ... ... и права, курс лекций., М. 1997
ІІ. 15. Корельский В.М. Теория ... и ... М. ... 16. ... М.Н. ... ... и ... М. 1999
ІІ. 17. Лазарева В.В. Теория государства и права., М. 1997
ІІ. 18. Храпанюк В.И. Теория ... и ... М. ... 19. ... ... для ... 2 изд. М. 1989
ІІ. 20. Өзбекұлы С. Хан Тауке и правовой памятник Жети Жаргы., А. 1998
ІІ. 21. Левшин А.И. Учебное ... М. ...... бір ... ... ... өз ... отыратын, бүкіл ... ... ішкі және ... ... ... ... халыққа міндетті ... мен ... ... қабылдайтын, халықтан салық жинайтын, сонымен ... ... ... ... ... нысаны – мемлекеттік биліктің ... ... ... құрылымы, мемлекеттік биліктің ... ... ... Бұл ұғым үш ... яғни ... ... ... нысаны, саяси режим және басқару нысаны тұрғысынан
сипатталады.
Поликратиялық мемлекет нысаны – ... ... ... арасында бөлінуі (парламент – заң шығарушы, мемлекет басшысы
және үкімет-атқарушы, соттар – сот билігі) өзін-өзі ... мен ... ... ... басқару
Монократиялық мемлекет нысаны - белгілі бір органның немесе лауазымды
тұлғаның жеке билігімен сипатталады.
Басқару ... - ... ... ... ... оны құру
тәртібі.
Конфедерация - тәуелсіз мемлекеттердің одағы.
Империя - күшпен құрылған күрделі мемлекет.
Мемлекет механизмі – ... ... мен мен ... ... ... мемлекеттік органдар жүйесі.
Мемлекет функциясы – қоғамды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... мен ... жүйе – мемлекеттің қолданатын әдістері, ... мен ... ... мен ... елдің саяси
өміріне қатысатын мемлекет пен ... емес ... ... ... ...... ... түрде тұйықталған және жергілікті
ахуалы, қал-жағдайы.
Деспоттық режим– құл ... ... ... ... Қиыр ... Азия ... Африкада, Оңтүстік Америкада
кездескен. Бұл режим мемлекеттің алғашқы этаптарына тән әдіс.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
Л. Н. ... ... ... ... университеті
Мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық
құқық кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Мемлекет нысаны
Тексерген: Ашимова Э. ... ... ... ... ... ... В.В. Теория государства и права М. 1997. с. 14.
[2] Маркс Энгельс Соч. Т4 с. ... В.И. ... ... соч. ... Т33 ... Петров В.С. Сущность, содежания и форма государства Л. 1971. с. 53
[5] Марченко М.К. ТГП. М. 1996
[6] Венгеров А.Б. ТГП. М. 1999 ... ... Г.Ш. ... және ... ... Ж.2000 ... ... В.М. ТГП. М. 1997. с.38
[9] Сырых ТГП М. 1998 с. ... ... Н. ... ... и ... М. 1999 ... Петров В.С. Сущность содержания и формы государства Л. 1971 с. 90
[12] Храпанюк В.И. ТГП. М.1995 С. 55
[13] Марченко М.Н. ... ... ... и ... М. 2001 ... Общая теория государства и права под ред. В.В. Лазарева 2 изд М. 1996
[15] Лазарева В.В. ТГП М. 1997. с. ... ... Г.Ш. ... және ... ... 2000 с.85
[17] Спаргалиев Г.С. ТГП. А. 1994. с. 40
[18] ... ТГП. М. 1998. с. ... Ким А.А. ... ... в РК. А. 1998. с. ... ... Т.Т. Теория государства и права М. 1998 с. ... ... М.Н. ... ... и ... М. 1999 с.45

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Мемлекет нысаны түсінігі, түрлері және ерекшелігі»68 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
«Құрылыс нысанындарындағы өрт қауіпсіздігі»31 бет
Азаматтық-құқықтық шарттар мәміленің құқықтық нысаны ретінде22 бет
Акционерлiк қоғам-заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны ретiнде42 бет
Жеке кәсіпкерлік - кэсіпкерліктің нысаны ретінде61 бет
Кінәнің абайсыздық нысаны21 бет
Кәсіпкерлік қызметтің мемлекеттік-құқықтық нысанының сипаттамасы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь