Жалпы психология пәні

1. Психология ғыпымы туралы түсінік.

2. Психологияның тарихы.

3. Ми және психика.
1. Психология гректің екі сөзіне шыққан. psixio-жан, logos-ілім. Психология психикалық құбылыстар мен олардың заңдылықтары туралы ғылым. Психикалық құбылыстар:
1) Психикалық процестер: түйсік, қабылдау, ес, ойлау, қиял.
2) Психикалық күйлер: адамның еркі, жігері, қайраты, сезімі және адамның қимыл-қозғалыстары.
3) Психикалық сипаттар: адамның мінезі, қабілеті, қызығуы, темпераменті және бағыт ерекшеліктері.

2. Психологияның тарихы.
Бірінші психикалық түсініктер Грецияда, Египетте, Римде, Қытайда пайда бола бастады. Ерте заманда психика жөніндегі түсініктер аналистік сипатта болды. Анализм - әр заттың жаны бар деген мағынаны білдіреді. Гелозоизм – психика барлық материалдарға тән. Гераклит : дүниедегі заттар мен құбылыстар әр уақытта өсуде, өнуде болды. Соған байланысты адам жаны да сыртқы әсеріне байланысты өзгеріп тұрады. Демокрит: психикалық процестер көзге көрінбейді, олар ұсақ атомдар әсерінен пайда болады. Адамның қабылдауы бізді қоршап тұрған сыртқы дүниедегі атомдардың біздің сезім мүшелерімізге әсер етуден пайда болады. Дуализм – жан мен тән бөлек құбылыс.
Аристотель – жан мен тәнді екіге бөлуге болмайды. Ол біртұтас процесс. Тән организм болса, жан – сол организмнің мазмұны.Ол жанды 3-ке бөледі: жәндіктер, жануарлар, адамдар жаны.
XVIғ.басында француз философы Декард рефлекс деген ұғымды енгізді. 1874ж. Германияда бірінші психологиялық лаборотория ашылды.Оны ашқан неміс психологы Велгени Вунд.
3.Ми және психика.
Психика мидың қасиеті болып табылады.Ми мен психика әр уақытта байланысты. Адамның бас миында 15 милиардтан астам нерв талшықтары орналасқан. Адамның бас миы 4 бөліктен тұрады: 1) маңдай . 2) самай. 3) желке. 4) төбе.
1)Маңдай – адамның оқу, жазу процестерін реттейді.
2)Самай – естуді қамтамасыз етеді.
3)Желке – адамның көру мүмкіншілігін қамтамасыз етеді.
4)Төбе – қимыл-қозғалыстарды реттейді.
Адамның нерв системасы 2 бөліктен тұрады: 1)Орталық – бас ми және арқа ми. 2)Перифериялық – бүйрек, жүрек, бауыр, өкпе және бұлшық еттер. Орталық және перифилиялық нерв системасы сырттан және іштен түсетін информацияларды өңдеп отырады. Организмнің барлық органдарын орталық нерв системасы арқылы байланысады.Сырттан бас миға келетін импульстер эфференгтер деп аталады.
4.Психика және сана.
Психиканың 2 деңгейі бар. 1)Жоғарғы деңгейі – сана, 2)Төменгі деңгейі – санасыздық.
Сана – психиканың ең жоғарғы формасы. Бұл адамның еңбек әрекетінде басқа адамдармен бірқалыпты қатынасуында қалыптасқан қоғамдық тарихи жағдайлардың нәтижесі. Сана заттар мен құбылыстардың адам миында сезім мүшелері арқылы байқалады.
Сананың құрылысы:
1)Сананың өзі.
2)Объект пен субъектіні айыру. Жеке адам өзінің санасына сүйене отырып, өзін және өзінің әрекеттерін басқа адамдармен ажырата алады. Яғни адамдардың « мен және мен емес» деген ұғымды ажыратуды.
3)Адамның өзінің іс-әрекетінде мақсаттың қойылуы.
4)Керекті қатынастарды орнату.
Психологияның төменгі деңгейі – санасыздық деп аталады. Санасыздық ақиқатты бейнелегенде жасаған әрекеті үшін есептің берілмеуі.
Сана мен санасыздықты бір-біріне қарама-қарсы қоюға болмайды. Санасыздық – сана сияқты адамның психикалық көрінісі. Ол қоғамдық жағдайлармен негізделген. Адамның түс көруі, психикалық ауруға шалдыққан адамның әрекеті, жаңылыс айтылған сөздер, мұңдану.
        
        Жалпы психология пәні
1. Психология ғыпымы туралы түсінік.
2. Психологияның тарихы.
3. Ми және ... ... және ... Сананың құрылысы.
1. Психология гректің екі сөзіне шыққан. psixio-жан, logos-ілім.
Психология психикалық құбылыстар мен олардың заңдылықтары туралы ғылым.
Психикалық құбылыстар:
1) ... ... ... ... ес, ... қиял.
2) Психикалық күйлер: адамның еркі, жігері, қайраты, сезімі және адамның
қимыл-қозғалыстары.
3) Психикалық сипаттар: адамның мінезі, ... ... ... ... ... ... ... психикалық түсініктер Грецияда, Египетте, Римде, ... ... ... Ерте ... ... ... түсініктер аналистік сипатта
болды. Анализм - әр заттың жаны бар ... ... ... ... ... ... ... тән. Гераклит : дүниедегі заттар мен
құбылыстар әр ... ... ... ... ... ... адам жаны ... әсеріне байланысты өзгеріп тұрады. Демокрит: психикалық процестер
көзге көрінбейді, олар ұсақ ... ... ... ... ... ... ... тұрған сыртқы дүниедегі атомдардың біздің ... әсер ... ... ... Дуализм – жан мен тән бөлек
құбылыс.
Аристотель – жан мен ... ... ... ... Ол ... ... организм болса, жан – сол организмнің мазмұны.Ол ... 3-ке ... ... ... ... ... философы Декард рефлекс деген ... ... ... ... ... лаборотория ашылды.Оны ашқан неміс
психологы Велгени Вунд.
3.Ми және психика.
Психика мидың қасиеті болып табылады.Ми мен ... әр ... ... бас ... 15 милиардтан астам нерв ... ... бас миы 4 ... ... 1) маңдай . 2) самай. 3)
желке. 4) төбе.
1)Маңдай – адамның оқу, жазу ... ...... қамтамасыз етеді.
3)Желке – адамның көру мүмкіншілігін қамтамасыз етеді.
4)Төбе – қимыл-қозғалыстарды реттейді.
Адамның нерв системасы 2 ... ... ... – бас ми және арқа ...... ... ... өкпе және бұлшық еттер. Орталық және
перифилиялық нерв системасы сырттан және іштен түсетін информацияларды
өңдеп ... ... ... ... ... нерв ... ... бас миға келетін импульстер эфференгтер деп аталады.
4.Психика және сана.
Психиканың 2 ... бар. ... ...... ... ...
санасыздық.
Сана – психиканың ең жоғарғы формасы. Бұл адамның еңбек ... ... ... қатынасуында қалыптасқан қоғамдық тарихи жағдайлардың
нәтижесі. Сана заттар мен құбылыстардың адам миында сезім мүшелері ... ... ... пен ... ... Жеке адам ... санасына сүйене отырып,
өзін және өзінің әрекеттерін ... ... ... ... ... « мен және мен ... ... ұғымды ажыратуды.
3)Адамның өзінің іс-әрекетінде мақсаттың қойылуы.
4)Керекті қатынастарды орнату.
Психологияның төменгі деңгейі – ... деп ... ... ... жасаған әрекеті үшін есептің берілмеуі.
Сана мен ... ... ... қоюға болмайды.
Санасыздық – сана ... ... ... көрінісі. Ол қоғамдық
жағдайлармен негізделген. Адамның түс көруі, психикалық ... ... ... жаңылыс айтылған сөздер, мұңдану.
Адамзат қоғамында және жануарлар дүниесінде
психиканың дамуы.
1.Психиканың пайда болуы.
2.Психиканың филогонездегі дамуы.
3.Сананың пайда ... ... ... және ... Адам ... мен ... психикасының айырмашылығы.
Академик Орпореннің теориясы бойынша тірі материяның пайда болуы үшін
органикалық ... ... ... ... болады. Органикалық
қоспалардың дамуы нәтижесінде молекулалар пайда болады. Молекуланың зат
алмасу процессінде сыртқы ... ... ... деп ... организмдерге тән ерекшелік бұл тропизм. Өсімдіктер мен жәндіктердің
түрлі сыртқы ортаға бейімделу ... ... деп ... ... ...... әсерінен органиканың өзгеруі.
2)Термотропизм – ... ... ... ... ... ... ... бір физикалық және химиялық ортаның берілуі.
4)Топотропизм – ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Сезгіштік ... ... ... ... алу ... ... нерв системасы
пайда бола бастады. Яғни Ганглийтүйіндері деп ... нерв ... ... Бұл құрттар мен құиырсқаларға тән. Біртіндеп жәндіктерде ... де ... ... ... ... ... ... ұрпақтан-ұрпаққа берілетін инстенгтивтік мінез-құлық. Инстинг
дегеніміз – органиканың белгілі тіршілік жағдайына, ... ... ... ... ... түрі. Оның 3 түрі бар : 1)қорғаныс.
2)тамақтану. 3)жыныстық.
Біртіндеп жәндіктердің ми құрылысы күрделене бастайды. Жануарларда ... ... дәм сезу ... ... бола ... Ми ... құрылымы
неғұрлым күрделі болса, жануарларда дағдының қалыптасуы да тез және оңай
болады.
Дағды – бір әрекеттің ... ... ... ... ... Инстингтің физикалық негізі шартсыз рефлекс,
дағдының физиологиялық негізі шартты. ... ... ... ... ... тән. Жоғарғы сатыдағы жануарларға тән
ол – еліктеушілік. Сана – тек жеке ... тән дара ... ... ... қатар өмір сүрген ортасына байланысты қалыптасқан қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... мен заттарды жеке сөздер арқылы белгілей
отырып, керекті заттарды басқалардан бөліп алып, оларға ... ... ... есте ... ... береді. 2)Тіл заттарды талдап қорытады.
3)Тіл тек қатынас құралы ... ... ... ... ... құралы.
Жануарлар психологиясы мен адам психологиясының арасындағы айырмашылық:
1)Жануарлардың мінез-құлқы барлық уақытта ... ... ... ... негізінде биологиялық қажеттілік жатыр.
2)Жануарлардың мінез-құлқы барлық уақытта тікелей қабылданған стимулдармен
ғана анықталады.
3)Жануарларда біоеудің тәжірибесін ... оны ... ... ... саналы әрекеттерінің жануарлардан айырмашылығы:
1)Адамның іс-әрекеті күрделі қажеттіліктермен сипатталады. Оларды жоғарғы
қажеттіліктер деп ... ... ... ... ... ... ... ғана анықталмайды.
Адам баласы сыртқы ортадағы жағдайларды өте терең бейнелей алады. Олардың
себепті байланыстарын да ... ... ... ... оны ... Адам ... еңбек құралдарын
боспар бойынша жасап, оны керекті уақытта ғана пайдаланып, сақтап қояды.
4)Қоғамдық тәжірибенің ... ... ... да ... ... бар. ... адам баласы ғана қоғамдық тәжірибені иемдене алады.
Қоғамдық тәжірибе адамның психикасын жетілдіреді.
5)Сезім ерекшеліктері. Адам да жануар да ... ... ... ... сезімін білдіреді. Бірақ, тек адам ғана ... және ... ... ... ... даму шарты. Адам ел арасында өсіп-дамыса ғана адам бола ... ... ... ... ... ... негізі.
3. Зейіннің түрлері.
4. Зейіннің қасиеттері.
Зейін дегеніміз – адам ... ... бір ... ... және
шоғырлануын айтамыз. Сананың бағытталуы деп – ... ... ... ... ... ... деп – ... қатысы жоқтың бәріне
көңіл аудармауды айтамыз. Зейінді ... ... 2 ... ... әсер ... ... тітіркендіргіштердің құрылымын анықтайды.
2)Жеке субъектінің іс-әрекетіне байланысты 1-ші топқа ... ... ... ... 2-ші ... Жеке адамның қажеттіліктері, қызығуы, бағыт-бағдары.
Зейіннің физиологиялық негізі.
3-нің физиологиялық негізін академик Павлов нерв процессінің өзара индукция
заңына байланысты ... Егер ми ... бір ... қозу ... ... ... ... қалған алабтарда тежелу пайда болады. Зейін
пайда болу үшін Борлау деп аталатын рефлекстің мәні зор. Ол ... ... да ... ... ... туа ... ... физиологиялық негізін Уктаиский түсіндірді. Уктаиский зейіннің
физиологиялық негізін Даменанта теориясы тұжырымдамасымен түсіндіреді.
Даменанто ... ...... ... Бұл теория бойынша сыртқы
дүниедегі ... ... ... ... миға әсер ... Яғни
мидың бір алабы күштірек қоздырады. Осындай қоздырған алабты даминанто ... ... ... ... алаб қалған алабтардағы қозуды өзіне қосып
алады. Осыдан мидың қозған алабы одан бетер күшейеді.
Адамның жануарлардан ... адам ... ... ... алады.
Сондықтан зейінді тәрбиелеуде алдына мақсат қоя ... ... зор. ... өзі ... ... ... біреулер ұсынады. Зейін адамның
сыртқы пішінінен, жүріс-тұрысынан, мимикасынан білініп тұрады.
Зейіннің түрлері: 1)ырықты. ... ... ... деп – адамның белгілі мақсатпен сапалы түрде күш жігер жұмсап,
керекті объектіге назар аударуын ... ... ... тек адамға ғана тән.
Зейінді ырықты түрде ұстауға, ... ... ... жеке ... күйі әсер ... зейін деп – адам мақсат қоймай-ақ әсер еткен құбылыстарға назар
аударуын ... ... ... ... ... ... ... факторлар әсер етеді. Объективті факторға жататындар: 1)Күшті
әсер еткен тітіркендіргіш. 2)Жай нәрсенің әсер ... ... ... ... келуі. 4)Өзіміз көріп жүрген заттардың дағдыдан
тыс өзгеруі. Субъективті факторлар: 1)Адамның ішкі ... ... ... ... ... ішкі ... ... 3)Адам бір нәрсені күтіп тұрса, онда назар аударады.
Үйреншікті зейін.
Үйреншікті ... деп – ... ... ... кейін әркімге табиғи сіңісіп
кеткен іс-әрекетке зейіннің аударылуы.
Зейіннің қасиеттері.
1)Зейіннің ... оның бір ... ұзақ ... ... ... алаң ... Ол ... ауытқуынан көрініс береді.
3)Зейіннің аударылуы деп – бір объектіден екінші объектіге назар көшіруді
айтамыз. Зейін ... ... ... оның ... ... болуында.
4)Зейіннің бөлінуі адамның кез келген іс-әрекет үстінде бірнеше объектіге
бір мезгілде зейін аудара алатындығы.
5)Зейіннің көлемі деп – оның бір ... ... ... ... ... Зейіннің көлемі танистоскоп деп аталады. Прибор арқылы ... ... – тез, ... – көру деген мағынаны білдіреді.
Түйсік
1. Түйсік туралы түсінік.
2. Түйсіктің физиологиялық негізі.
3. Түйсіктің топтары.
4. Түйсіктің ... және ... ... – дүниедегі заттар мен құбылыстардың біздің сезім
мүшелерімізге тікелей әсер ету нәтижесінде сол ... мен ... ... ... ... негіз.
Түйсіктің физиологиялық негізін Павлов ... ... ... ... әсер етуі арқылы пайда болады. Анализатор
деп – ... ... ... ... миға ... ... күрделі
нерв механизмін айтамыз. Анализатордың қайсысы болса да 3 ... ... ... ... ... ... нервтер.
3)Мидағы нервтер.
Түйсік пайда болу үшін бір анализатор ғана қызмет етеді. Адамның сезім
мүшелері сана ... ... ... ... ... ... сезім
мүшелері қоғамдық қатынастың әсерінен еңбек ету нәтижесінде қалыптасып
дамиды.
Түйсіктің топтары.
Түйсік 3 ... ... ... ... ... түйсіктер – бұл ... ... ... ... ... ... иіс сезу, сипап сезу.
2. Интотоцептивтік түйсікткр – бұл организмнің ішінде ... дәм ... ... ... ... ... (шөлдеу, қарны ашуы)
3. Пропраоцептивтік түйсінулер – бұл ... ... және ... ішкі ... ... ... дірілдеу, тамыр
тартылып қалу.
Экстероцептік түйсіктер 2-ге бөлінеді: Дистонгтік және контонгтік.
Түйсіктің түрлері. 1. Көру. ... ... ... ... ... ... ... түйсіне алу қабілетін – сезгіштік деп атайды. Түйсік қарқыны
мен тітіркендіргіш күші арасындағы тәуелділік сипаты ... ... ... ... табалдырығының 2 түрі бар: 1.төменгі абсолюттік . 2.жоғарғы
абсолюттік . Төменгі ... ... деп – сәл ... ... ... ең аз ... ... абсолюттік табалдырық деп – ... ... ... ... ... – «бейімделу»
Адоптация дегеніміз – сезім мүшелеріне ұзақ әсер еткен тітіркендіргішке
байланысты ... ... ... ... ... қараңғы,
жарық, иіс және тері.
2.Синезтезия – гректің «қосрласқан түйсік». Синезтезия деп – ... ... ... ... ... әсер ... ... латынның «сезгіштік» деген мағынаны білдіреді.
Сенсибилизация деп – бір ... ... ... сапасын арттыруын
айтамыз.
Адамның түйсігі оның жаттығуына, ... ... ... ... ... ... ажырату жаттығуына байланысты. Адамның
сезгіштігі, олардың өмір барысында қалыптасады. ... ... ... даму ... тектік белгі болып есептеледі.
Қабылдау.
1. Қабылдау туралы түсінік.
2. Қабылдаудың физиологиялық негізі.
3. Қабылдаудың түрлері және ерекшеліктері.
4. ... және ... ... ...... ... мен ... біздің сезім
мүшелерімізге тікелей әсер ету нәтижесінде сол заттар мен ... ... ... ... ... физиологиялық негізіне мидың аналитикалы және синтетикалы
қызметі жатады. Өйткені сырттан әсер ... ... ... оның ... ... ... аламыз. Толық анықтау үшін
анализденген затты синтездеу керек.
Қабылдау ... ... ... қызмет етеді. Кез келген жаңа
затты қабылдау бұрыннан бар тәжірибеге және білім негізінде жүзеге ... ... ... бұрын қалыптасқан уақытша байланыстың
кейбіреулері жанданып отырады.
Қабылдағанда адам миындағы болып жатқан процесстерді физиологиялық негіз
деп ... ... ... түрлеріне ұқсас болып келеді.
Ерекшеліктері.
1. Қабылдаудың тұтастығы. ... ... жеке ... ... біз ... бүтіндей тұтас қабылдаймыз.
2. Қабылдаудың тұрақтылығы. Біз өзіміздің тәжірибемізге, білімімізге
байланысты заттар мен ... ... ... ... ... ... заттар мен құбылыстардың кейбір белгілері , түрлері,
формалары өзгерсе де біз ... ... ... ... ... ... ... . Бізге қабылдау кезінде бірнеше ... ... әсер етуі ... Бірақ біз өзіміздің қажеттілігімізге
байланысты біреуін ғана ... ... зат ... деп ... Ал ... тыс ... заттар қабылданғанның фоны
деп аталады
4. Аперцепция. Қабылдаудың тәжірибеге, білімге, ... ... және ... ... ... аперцепция деп атаймыз.
Аперцепция 2-ге бөлінеді: тұрақты және ... ... түрі - ... ... ... іс-әрекетіне және табандылық көрсетуіне
байланысты.
Уақытша түрі – адамның қабылдау кезіндегі көңіл-күйіне және ... ... ... жеке ... қабылдауына белсенділік сипат береді.
Қабылдау кезінде кейде қате қабылдауларда кездеседі . Мұны ... деп ... ... ... көру ... ... жиі кездеседі.
Көру элюзиясы деп – заттардың алыстығын , түрін, ... қате ... және ... қабылдау.
Біз дүниедегі заттар мен құбылыстарды белгілі бір ... ... ... Уақыт пен кеңістіктен тыс ... ... ... деп – ... ... мен ... бір орнын, мөлшерін, көлемін, алыс-жақындығын санамызда бейнелеуін
айтамыз. Кеңістіктегі ... ... адам ... ... ... ... жақын екендігіне байланысты. Қашықта тұрған затқа адам ... ... бұны ... ... деп ... Егер зат жақын болса,
онда адам көз қабағын ашып қарайды, бұны ... ... деп ... ... оның ... ... иіс және есту түйсіктері
үлкен роль атқарады.
Уақытша қабылдау.
Уақыт дегеніміз – ... ... ... бір ... ... көшіп, ескі заттардың өшіп жаңа ... оның ... ... ... ... ... ... шегі болмайды. Уақыт - өткен
шақ, осы шақ, келкр шақтарға байланысты. Уақытқа байланысты түрлі сөздерді
қолданамыз: кеше, ... ... ... ... адам ... үлкен роль атқарады. Адамның
бет әлпетіне сүйене отырып оның қоршаған ортаға, оқиғаға қатынасы қандай
екендігін айтуға ... ... жеке ... ... ... көрсетеді.
Сөйлеу ерекшел іктері де адам ... көп ... ... Ес туралы түсінік.
2. Ес теориялары.
3. Естің түрлері.
4. Ес ... ... дара ... Ес ... түсінік.
Ес деген проблемамен адамзат өте ерте заманда ... ... ... ... ... ... ес проблемасымен айналысып, адам баласы
пассивтік жағдайдан ... ... ... ес ... ... ...... қабылдыған заттар мен құбылыстарды есте ... есте ... еске ... және ... ... ... Ес теориясы.
I. Психологиялық теория. Психологиялық ... ... ... ... ... ... Психологиялық процесстер жеке элементтерге бөлінеді.
Ал кейін олар санада ассоциация заңына байланысты қайтадан бірігеді.
Ассоциацияның 3 түрі бар:
1)Іргелестік – ... ... ... ... мен құбылыстардың
біреуін қабылдаса екіншісі өзінен-өзі еске түсіреді.
2)Ұқсастық ассоциация – бұл ұқсас сипатты екі құбылысты ... – бұл ... екі ... ... ... ... Естің физиологиялық теориясы Павловтың жоғарғы
нерв қызметінің заңдылықтарымен ... Есте ... бұл ... ... ... байланысты болады. Мидың иілімділігі
өзгермейтін бірқалыпты ... ... Ол ... жағдайларға байланысты не
жақсару не нашарлауы мүмкін. Ми иілімділігінің көрсеткіші бұл ми шарының
қабығында ... нерв ... ... ... көп уақыт сақталуы
және тез жеңіл түрде жалдануы болып табылады.
III. Физикалық теория . Бұл теория ... нерв ... , ... ... ... ... кейін физикалық із қалдырады. Адамның ми
қабығында қозулар тізбек бойымен айналып жүреді. Іздердің ... ... нерв ... екіншісіне өткенде оның ұзақ уақыт сақталуымен
сипатталады. Осы теория бойынша ... ... ... ... ... ... Ол ... жоғалуына әкеледі. Ал іздер тек қозудың ... ... ... теория . Іздердің сақталуы биологиялық өзгерістермен
байланысты. Есте сақтау процессі екі сатылы болады:
1.Нерв системасында ... ... ... ... ... ... ол нерв ... күшті физиологиялық өзгерістерді көрсетпейді .
2.Бірінші сатының негізінде биологиялық ... ... ... Ол РНК ... байланысты.
Бірінші саты бірнеше секундқа немесе бірнеше минудқа созылады. Ол қысқа
мерзімді есте сақтаудың негізі болып ... саты бұл ұзақ ... есте ... ... ... ... ... түрлері үш негізгі белгіге байланысты бөлінеді:
1.Психикалық белсенділікке қарай 4-ке ... ... ... ... ес 4)сөз логикалық
2.Мақсатқа қарай 2ге бөлінеді: ырықты және ырықсыз.
3.Материалды есте ... ... ... 3-ке бөлінеді: 1)қысқа
мерзімді ес 2)ұзақ мерзімді ес 3)оперативті ес.
I. Психикалық белсенділікке қарай.
а)Қозғалыс есі деп – ... ... ... ... ... оны ... жаңғырту.
б)Сезімдік ес – бұл адамның басынан өткізген сезімдерін есте қалдыру.
в)Бейнелі ес - заттар мен құбылыстардың қасиеттерінің ... ... ... және ... жаңғырту.
г)Сөз логикалық ес - бұл адамның ойыныңтүрлі формаларын есте ... ... ... ес – түрлі мәліметтерді есте сақтауға саналы ... ... ес – ... ... қоймай материалды есте сақтауы.
III. Материалдық есте сақтау.
Қысқа ... ... ... ... - ... керекті материалдарды дер кезінде еске түсіру,
есте сақтау және қайта ... ... Ес ... ... ... ... ... –бұл мәліметті белсене қайта өңдеу, жүйелеу, жалпылау және
оны геру ... Есте ... ... ... мерзімді есте қалдыру.
2.Ұзақ мерзімді есте қалдыру.
3.Оперативтік есте қалдыру.
4.Ырықты есте қалдыру.
5.Ырықсыз есте қалдыру.
Жатау - ырықты есте ... ең ... ... бірі ... ... ... болуы уақытқа байланысты.
6.Логикалық есте қалдыру.
7.Механикалық есте ... ... мен ... ... ... олардың ерекшеліктері мен формалары есте сақталады.
Логикалық есте қалдыруда – қабылдаған нәрселердің мазмұны есте ... есте ... ... ... тиісті материалдың жоспарын құрастыру.
2.Салыстыру.
3.Материалды топтастыру және жіктеу.
4.Есте қалдыру мен қайта жаңғыртуды алмастырып отыру.
5.Бейнелі байланыстарға сүйену.
6.Есте қалдыруда өзін-өзі бақылау.
7.Мағыналы байланысты орнату.
2.Қайта ...... ... заттармен құбылыстарды өзімізге
керек болған кезде есімізге түсіруді айтамыз. Мұндағы негізгі процесс –
елес. Елес – бұл ... ... ... ... ... жаңғыртудың бір
көрінісі – тану. Тану – ... ... ... ... қайта
кездескенде ғана болатын процесс. Тану 2-ге бөлінеді: 1)Толық. 2)Толықсыз.
Қайта жаңғыртудың біртүрі – еске ... Еске ...... ... ... ерік күшін жұмсауды талап ететін ... ... ... ... ... 2-ге ... 2)Ырықсыз.
3.Есте сақтау – бұл алынған нәрселерді есте ұстауға ... ... алғы ... ... ... Ол 2-ге ... 1)Ырықты.
2)Ырықсыз.
4. Ұмыту – бұрын қабылдаған ... ... ... еске ... және ... ... алмау процессі. Ұмытудың себептері:
1)Жағымсыз индукцияның әсері.
2)Проактивтік тежелу.
3)Ременисцения – кешіктіріліп еске түсіру.
4)Шектен тыс тежелу.
Ұмытудың тағы бір ...... ... ... бар:
Адам ерекшелігіне байланысты. Олар есте ... ... ... және ... ... дайындығымен сипатталады.
Адамда 2 процесс бар: ... ... – тез тез, баяу ... ...... баяу тез.
Ойлау.
1. Ойлау туралы түсінік.
2. Ойлаудың операциялары.
3. Ойлаудың формалары.
4. Ойлаудың түрлері.
5. Ақыл ... ... ... ... ... ... ... ойлаусыз мақсат,
міндет қоюға болмайды, еңбек процессін жоспарлап еңбек құралдарын ... ... ... жануарлардан айырмашылығы сөз сөйлеу және таңба
жүйесі. Осы арқылы адам айналадағы дүниені бейнелей ... деп – ... және ... ... ... жанама және жалпылама
түрде бейнелеу процессі
Адамның таным процессінде 2 түрлі жол бар:
1.Сезіну арқылы тану – түйсіну, қабылдау, елес, ... тану – ... ... тән ... ... бейнелейтін заттар мен құбылыстар жанама түрде ... ... ... ... әсер ... заттар мен құбылыстар арқылы емес, жанама
себепкер заттар мен құбылыстар арқылы пайда ... ... өзге ... ... ... ... болады. Ойлау
процессінде бұрын ... ... ... ... ... т.б ... ... Анализ заттардың немесе құбылыстардан өзіміздің мақсатымызға
сай бірнеше бөліктерге бөліп, олардың жеке ... ... ... - ... мен құбылыстардың анализ арқылы анықтаған
бөліктерін ... ... ... ... ... ... ... заттар мен құбылыстардың ұқсастықтары ... ... да ... ... ... салыстырғанда оларға негіз
болатындай бір қасиетті көрсете білуіміз керек .
4.Жалпылау. Жалпылау заттар мен құбылыстардың ұқсас ... ... ... ... ... анализбен салыстырудың негізінде жүреді.
5.Нақтылау. Нақтылау дегеніміз – ... бір ... ... , ... ... фактыны елестетуді айтамыз.
6.Австракциялау. Австракциялау дегеніміз - заттар мен ... , оның ... ... ... ... ... ... ортақ болатын ой түйінін жасауды айтамыз. Австракциялауға
байланысты қоғам мен табиғаттың ... ашып ... ... ... Ұғым деп – бір ... ... белгілейтін заттар мен
құбылыстардың елеулі ерекшеліктерін ... ойды ... ... ... ... ... жеке сөздер ретінде белгіленеді.
Ұғымның түрлері:
1.Жалпы ұғым деп – тектес ... ... ... ... айтады.
2.Жеке ұғым деп – жеке объектіге ғана қатысы бар ұғымды ... ұғым – ... ... бар ... ... айтады.
4.Австрактілі ұғым – бұлар заттар мен құбылыстардың қасиетін білдіреді.
2.Пікір. ... ...... ... ... орнату.
Педагогикада біздің ойымыз қосталады немесе теріске шығарылады. Пікірлер
бойынша бөлінетіні: ... ... ... – бұл ... ... барлық заттарға жатады.
Дербес пікір дегеніміз – кейбір заттар мен құбылыстарға жатады.
Жеке пікір – бұл тек ... бір ... және ... ... қорытындысы. Түрлі пікірлерді салыстыра, анализдей отырып, жеке
немесе жалпы қорытынды жасау. Ой қорытындысы 2-ге ... ... ... –жалпы негізге сүйене отырып, жеке ой қорытындысын жасау.
Индукциялық – жеке ... ... ... жалпы қорытынды жасау.
Адамның ойлау әрекеті ... ... ... ... ... ... ... мына кезеңдер арқылы өтеді:
1.Сұрақ, есеп проблемасының пайда болуы.
2.Болжамдау немесе жорамалдау.
3.Болжамды анализдеу.
4.таңдалып алынған ... ... ... ... ... Ол 3-ке ... ... амалды ойлау. 2)Нақтылы
бейнені ойлау. 3)Абсолюттік-логикалық ойлау.
1. Көрнекті амалды ойлау деп – ... ... ... ... ... туып ... заттар мен құбылыстардың байланысын
бейнелеуді айтамыз.
2. ... ... ... деп – ... ... ... мен ... алдымызға анық елестеуімен бірге олардың мазмұны да, ерекшелігі де
анық біліне бастайды.
3. Абсолюттік-логикалық ойлау деп - ... ... ... ... ... көз ... анық ... олардың
елеулі белгісінің еске түсіруін айтамыз.
Адам баласы елестерге ... тек ... ... ... алмайды,
сонымен бірге, ұғымдарсыз тек бейне, образ арқылы да ойлана ... 1-ші ... яғни ... ... ... ... ... дейінгі
балаларға тән. Нақтылы бейнені ойлау елестерге ... ... ... сөз ... ... Яғни қасиеттерді бөліп алу, оны ... ... Бұл ... ... ... ... ... тән.
Ойлаудың салалары. Адамның ойы басқа ойдан тумайды. Ол ... ... ... ... Ақылдың салалары:
1.Ақылдың тереңдігі - мен құбылыстардың мәнін терең түсіну.
2.Ақылдың икемділігі – қандай да болмасын проблемаларды шешуде оны ... тез және ... ... таба білу.
3.Ақыл кеңдігі – ақиқаттың түрлі бөліктерін қамтитын адамның ... ... Ақыл ...... тез арада күрделі жағдайларды түсінуі, жылдам
ойланып, дұрыс шешім қабылдауы.
5.Ақыл дербестігі – адамның ешкімнің көмегін ... өз ... ... ұсынып, оның шешімін табу.
Қиял.
1.Қиялдың анықтамасы.
2.Қиял процессінің физиологиялық механизмдері.
3.Қиялдың маңызы.
4.Қиялдың ... ... ... - ... мен ... ... олардың
арасындағы заңды байланыстарды ... ... ... ...... ... Қиялдың мәні осы тәжирбені құлпыртып қайта құруда.
Қиялда жеке тәжірибе ... ... ... ... ... ... жаңа нәрсе жасалынады.
Қиял – бұл елестерді қайта құру және ... ... ... оның ... асыуы жаңа материалдың және рухани байлық
жасауға әкеледі, қиял ... ... бар, ... адамның жеке
тәжірибесінде кездеспеген объектінің бейнесін жасау.
2. Қиял ... ... ... ... механизімдері өте күрделі және олар ... . ... ми ... ... негізгі қызметі-өткен
тәжербиелер жинақталатын уақытша байланыстар жүйесін құру. Бұл ... ... ... елестері мен білімдерінің жиынтығынан тұрады. Уақытша
байланыстар жүйесі құбылмалы- ол ... , ... және ... ... ... қалыптастыру міндітті түрде миқыртысының ... ... ... ... Қиял ... бәрі сөз ... және ... , мазмұнға ие болады.
3. Қиялдың маңызы
Қиял басқа психикалық процестері мен табиғи байланыста . ... ... ... ... ... ... бар ой, әр сезім, кез
келген еріктік әрекетте қиялдың элементтері бар. ... ... ... ... ... да енеді.
Қиял ой тасқынына қосылып, оған ... ... әкеп ... ... ... мен ... ... болмаса, адам ой қиындығына ұшырайды.
Қиялдың тек танымдық және практикалық қызметте ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... оның ... ... барлық түріндегі ролі зор. Ол ол ма, адамның өмір жолы,
жеке ... ... оның ... жеке ... ... және оның өмір салтына қиялдың қандай дәрежеде орын ... ... ... ... ... ... әдетте екі түрге бөледі . Олардың біразы өмірде бар , бірақ
адамның өмір ... ... ... мен құбылыстардың
бейнелері. Олар сөзбен суреттеу және адамда бар ... мен ... ... Бұл қайта жасау қиялының бейнелері. Басқа бейнелер
– қазіргі кезде жоқ объектілердің бейнелері . Арман қиялдың ... ... ... ... ... ... СССР-дегі оқырман болмаған
територия тундра немесе шал бейнелері мысал бола ... ... ... ... яғни қарапайым елестерді күрделі тұтас бейнеге үйлестіру
арқылы жасалады.
Творчествалық қиял. Конструктр ойлап табатын машина бейнесі, ... ... ... ... немесе сәулетшіні толғантып ... топ ... ... ... ... бола ... ... қайталанбастық-творчествалық қиялдың елеулі белгігері.
Армандар мен мұраттар қиялдың ерекше формалары. Адам аңсаған ... ... ... ... аңсау арман деп аталады. Онда
қоғам өмірдің аңсауға байланысты өзгеруі көрініс береді. Мұрат – ... ... ... ... талпынатын нысанасы. Арман мен мұрат
мазмұны адамның өмір сүрген ... оның өмір ... және ... ... ... Олар ... және ... адам.
1.Жеке адамның қоғамдық мәні.
2. Жеке адам туралы түсінік.
3.Жеке адамның психологиялық құрылымы.
Жеке адам дегеніміз – қоғамның мүшесі ретіндегі адам. Әр ... ... оның ... ... ... ... түрлілігіне, өмірге
белсене қатысуына байланысты болады.
Жеке адам қоғамдық ... әрі ... әрі ... ... жеке адам әр түрлі қатынастардың, әсіресе матириалдың игіліктерді
өндіру және ... ... ... ... ... болады.
Жеке адам сондай-ақ идиологиялық қатынастар әрекетінің ықпалында
болады. Идиология не ... ... ... ... жеке ... ... әлеуметтік бағдарларын ... ... ... жеке ... қоғамдық құбылыстарда дұрыс бағдар
ұстауына және қоғам дамуындағы өзінің орны мен ролін айқын ... ... жеке ... мектептегі оқу мен тәрбие, радио-теледидар
және де басқа бұқаралық насихат құралдары арқылы идиологиялық ықпал етеді.
Жеке ... ... ... ... ... оның өзі
кіретін әпеументтік топтың психологиясы да әсер ... ... ... ... ... ... соның нәтижесінде көз-
қарастағы, әлеументтік танымдағы ортақтық және қоғамға деген қатынастардың
өзге де түрлеріне еңбекке, ... өз ... ... ... ... адам белгісіндегі . Жеке адам қоғамдық ... ... ғана емес ... субъекті де яғни белсенді буын. Жеке адам
басқа адамдармен қарым-қатынаста бола отырып тарихты жасайды, ... ... ... ... ... ... әсерімен жасайды. Алай да
тарихи қажеттіліктің өзі жеке адамның қоғам алдындағы ... ... ... ... үшін ... де ... шығармайды.
2. Жеке адам туралы түсінік. «Жеке адам » түсінігі «адам» түсігінігіне
қарағанда біршама тар мағынаға ие. Жеке адам – ... ... ... адам – тек қана ... ғылымдардың : тарих, философия, социометрия,
этика , ... ... т.б ... ... ... ... ... белгілі бір жағдайға ие және белгілі бір қоғамдық
роль атқаратын, саналы индевид.
Жеке адамның ... ... ... ң ... ... ... мәді ... : өмірдің материалдық жағдайларына, қоғамға және
адамдарға, өзіне , өз ... ... ... , қоғамдық, еңбек
міндеттеріне деген т.б ... ... . Бұл ... жеке адамның
адамгершілік бейнесін, оның әлеуметтік бағдарын сипаттайды.
4. Жеке адамның психологи ялық құрылымы .
Жеке адам ... ... ... ... бірінші
компонетік жеке адамның бағыттылығын, немесе адамның болмыс қатынасын
сипаттайды .
Бағыттылық әр ... ... ... ... ... ... ... және практикалық пиғыл -әрекеттер жүйесінен құралады .
Екінші блокты жеке адамның мүмкіншілігі ... және ... ... ... ... қабілеттік жүйесін қамтиды. Қаьілеттілік –
тек өзара ... және ... ... ... ... Әдетте
қабілеттіктердің бірі үстем күйде болады болады, қалғандары оған бағынышты
болып келеді.
Жеке адам ... ... блок ... ... ... ... мінез-құлқына сипаты болып табылады. Мінез дегеніміз – ... ... онда ... ... ... мазмұны мен формасы
бірлікте көрініс танытады.
Жеке адам құрылымындағы психикалық қасиеттер, процесстер мен ... ... ... дегеніміз – болмыстың психикалық
құбылыстардың әр алуан формасында ... ... ... адамның психикалық қасиеттері дегеніміз – индевидке тән психикалық
іс-әрекет пен ... ... бір ... ... ... отыратын тұрақты түзіліс.
Психикалық күйді жеке адамның жоғарғы немесе төмен белсенділігі ретінде
көрінетін және нақ сол шақта ... ... ... біршама
тұрақты деңгейі деу керек.
Жеке адамның бағыттылығы. Жеке адамның бағыттлығы дегеніміз – ... ... мен ... ... ниеттер жүйесі.
Қарым-қатынас.
1.Қарым-қатынас туралы түсінік.
2.Тіл және сөйлеу.
3.Сөйлеудің физиологиялық негіздері.
4.Сөйлеудің түрлері.
1.Қарым-қатынас туралы түсінік.
Қарым-қатынас дегеніміз – тіл арқылы пікір ... ... ... ... ... ... жасаған білімдерді жаратушы ретінде ертеден зерттеп
келеді.
Өзін-өзі ұстай білу адамның тәжірибелілігін, қоғамдық ... ... ... ... ... ... жасауында, мазмұнды да жылы сезімді қарым-қатынасында адамның
бейнесі ... роль ... ... нәтижесінде адамда алғашқы пікір
туады, қарым-қатынастың әрі қарай дамуы нақ осы алғашқы пікірге ... Тіл және ... ... – адам ... рухани өмірінде объективті өмір сүретін
құбылыс. Тіл қарым-қатынас қызметін атқаратын белгілер жүйесі және ой қаруы
болып ... Тіл ... ... және ... ... сөйлемдер
жасалынатын ережелер жиынтығы – синтаксистен құралады. Әрбір сөздің өзіндік
мағынасы болады. Сөздің мағынасы дегеніміз – оның ... ... ... ... бұл ... ... санада қалай
қабылданғаны есепке алынбайды. Тілдің грамматикалық категориясы логикалық
категориясымен ұштастырылады. ... ... ... ... ... сөздік қорына осы тілде ... ... ... ... ... ... сақталады. «Тіл – ой музейі»деген теңеу
тегіннін тегін емес. Тіл жазбаша және ауызша ... ... іске ... ... ... ... ... жазбаша түрде
сақталған тілді өлі тіл дейді. Демек, тіл рухани мәдениет құбылысы ретінде,
өзін жасаған қоғам ... ... соң да өмір сүре ... ... мәдениетінің аса құнды ескерткіші бола алады екен.
Сөйлеу ...... ... ... ... ... зерттеу объектіні рухани мәдениет ... ... ... ... ... ... ... сөйлеуінің дамуы, психологияда
айтылғандай, оның вербальдық мінез-құлқы, біртіндеп тіл ... ... ... өтеді.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
Тестердің балалар психологиясының әдісі ретіндегі рөлі5 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
Adobe Flash-те «Информатика» курсы бойынша оқытудың электронды әдістемелік-оқыту кешенін құру78 бет
Borland Delphi ортасында электронды оқулық жасау45 бет
Xимия пәнін үш тілде үндестіре оқыту58 бет
«12 жылдық мектептің бастауыш сыныптарында «Алгоритм» тақырыбын оқытудың әдістемесі»»50 бет
«Ақпараттық менеджмент және сапалы басқару» пәні бойынша электронды-әдістемелік құралды құрастыру34 бет
«Ақпараттық технологиялар» пәні8 бет
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь