Негізгі құралдар, олардың жіктелуі және бағалануы

НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдар, олардың жіктелуі және бағалануы
2.2 Негізгі құралдардың қозғалысының есебі
2.3 Негізгі құралдардың тозу есебі
2.4 Негізгі құралдарды қайта бағалау
2.7 Негізгі құралдарды түгендеу
        
        * НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІ 
2.1 Негізгі құралдар, олардың жіктелуі және бағалануы
2.2 Негізгі құралдардың қозғалысының есебі
2.3 Негізгі құралдардың тозу есебі
2.4 Негізгі ... ... ...
2.7 ... ... түгендеу
2.1.1 Негізгі құралдардың түсінігі
Негізгі құралдар кәсіпкерлік қызметтің әртүрлі саласындағы қызмет істейтін ұйымдардың активтерінің негізгі бөлігін құрайды. Негізгі құралдарға материалдық, яғни ... ... бар ... ... ... ... ... (жер, ғимараттар мен құрылыс-жайлар және жермен байланысты басқа да объектілер), машиналар мен құрылғылар, көлік құралдары және т.б., яғни ... ... ... ... өнімдер (жұмыстар мен қызметтер) өндіруге, тауарларды жеткізуге, басқа ұйымдарға жалға беруге немесе әкімшілік және шаруашылық мақсатарға пайдалануға арналған;
- бір ... ... ... ... ... ... ... жатпайтындар.
Негізгі құралдар ұзақ мерзім пайдаланылатын сипатқа ие болады. Негізгі құралдарды пайдаланудың сандық бағалануы ... ... ... ... ... құралдардың пайдалану мерзімі ұйымның осы объектіні болжамды пайдалану мерзімі немесе осы ... ... ... ... ... ... мөлшері немесе орындайтын жұмыстары мен қызметтерінің көлемі болып саналады. Негізгі құралдар объектісінің пайдалану мерзімінің мерзімдік немесе натуралдық өлшемін таңдап алу, ... ... ... яғни оның ... ... ... мүмкіндігіне байланысты болады.
2.1.2 Негізгі құралдар есебінің міндеттері
Негізгі құралдардың бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... мойындалуын (признание), ішкі орын ауыстыруын, амортизацияның (тозуының) ... ... ... ... сату ... ... есебі мен басқа да шығыстарды құжатпен рәсімдеуді, сонымен қатар дер кезінде және толық көрсетуді қамтамасыз ету қажет.
Сонымен бірге негізгі ... ... ... болып негізгі құралдардың артық шыққанын, пайдаланбағанын және тиімсіз пайдалануын анықтап, олардың сақталуын қамтамасыз ету қажет.
2.1.3 Негізгі ... ... ... құралдар есебінің бірлігі болып мүліктік объект, яғни өзінің барлық құрылымдары мен құрылғылары бар аяқталған құрылыс, заттар ... ... ... ... Мүліктік объектілер жай (бірліктік) және бірнеше заттардан тұратын күрделі болып бөлінеді. Бір негізгі құралдар объектісінің екіншісінен айырмашылығы олардың атқаратын қызметтеріне және ... ... ... байланысты болады.
Кей жағдайларда активтердің кейбір түрлерін, мысалы шаблондарды, ... мен ... ... ... ... жалпы құнына қосуға болады.
Сонымен қатар қызмет көрсетудегі қосалқы ... мен ... ... ... ... есептеп, оларды пайдалану уақытына байланысты есептен шығарады. Егер ұйым ірі қосалқы бөлшектер мен агрегаттарды бір мерзімнен артық ... ... онда ... ... құралдар ретінде жіктеуге болады. Ал егер ірі қосалқы бөлшектер мен агрегаттар тек бір ... ғана ... ... және ... ... мерзімі ретсіз болатын болса, олар негізгі құралдардың бөлек объектісі болып саналып және олардың пайдалану мерзімінен ... ... тозу ... бір жағдайларда активтерге байланысты жалпы шығындардың сомасын құрамдас бөліктерге ... ... ... ... ... ... ... Бұл осы объектінің құрамдас бөліктерінің пайдалану мерзімі әртүрлі болса немесе әрбір бөліктерді пайдаланудан пайда әртүрлі бағыттар бойынша алынатын болса және ... ... ... мен әдістері әртүрлі болған жағдайда қажет болады. Мысалы, ұшақ және оның қозғалтқыштары, егер олардың пайдалану мерзімдері әртүрлі болатын болса, бөлек ... ... ... ... көрсетілуі керек.
2.1.4 Негізгі құралдардың жіктемесі
Негізгі құралдар келесі топтар мен топтамаларға ... (жер ... Есеп ... ... ... ... ... тұрақты пайдалану құқығындағы жекелеген жер учаскілері саналады.
Ғимараттар (цех, шеберхана корпустары, тұрғын-үй ғимараттары және басқа да өндірістік, ... ... ... ... ... Бұл ... есеп ... болып өзіндік шаруашылық мақсаттағы әрбір бөлек тұрған ғимараттар мен ... ... ... ... және т.б.). ... есеп ... құрамына оны толық пайдалану үшін қажетті барлық коммуникациялар (жылыту жүйелері, жарық, желдеткіш, су және ... ... ішкі ... және ... ... ... ... (мұнай және газ құбырлары, шахта бағаналары, автокөлік жолдары, көпірлер мен су құбырлары), яғни ... ... ... және ... функцияларын орындау үшін арналған инженерлік-құрылыс объектілері. Есептің бірлігі болып барлық құрылымдық құрылғылары бар әрбір бөлек құрылыс-жайлар ... ... ... желілері, траснмиссиялар, құбыр жолдары, жылу желілері, газ желілері және т.б.), яғни электр, жылу, механикалық энергияларды ... ... ... ... ... қатар бір есеп бір есеп бірліктерінен екінші есеп ... ... және газ ... заттарды тасымалдау үшін арналған объектілердің жиынтығы.
Машиналар мен құрылғылар, олар ... ... ... күш машиналары мен құрылғылары (атом реакторлары, қазандар, бу күш трасформаторлары, ішкі өрт ... яғни ... жылу ... ... және оларды механикалық энергияға айналдыратын машина-генераторлар және машина-қозғалтқыштар. Машиналар мен құрылғылар тобы бойынша есеп бірлігіне, осы машиналар мен ... ... ... ... мен ... жатады;
б) жұмыс машиналары мен құрылғылар (станоктар, аппараттар, әртүрлі мақсаттағы ... ... бұл ... өнім ... ... ... ... механикалық, термиялық, (термический), химиялық және басқа да ... ... ... ... пайдаланудағы техникалардың жұмысын өлшеу, өндіріс процесін реттеу, шикізаттар мен материалдардың, дайын өнімдердің, орындалған ... ... ... ... деңгейін, дыбыстардың әсерін, сонымен қатар басқа да санитарлық-гигиеналық жағдайларды анықтау үшін қолданылатын өлшеуші - реттеуші және зертханалық құрылғылар мен ... ... ... ... ... ... үшін құрылғылар, дабыл құрылғылары, зауыт және ғылыми-зерттеу зертханаларының ... ... ... және т.б.). ... және ... ... ... объектілер ерекшелігі ретінде олардың өзіндік маңызы бар және басқа объектілердің құрамы болып саналмайтындығында;
г) компьтерлік техника (электрондық-есептегіш, басқарушы және ... ... ... ... машиналардың барлық түрлері мен жүйелері);
д) басқа да машиналар мен ... - ... ... ... басқа да машиналар мен аппараттар және құрылғылар.
Көлік құралдары адамдардың қозғалысын және жүктер мен басқа да заттардың тасымалын қамтамасыз ететін қозғалыс ...
а) ... ... тескіштер, бұзу балғалары және басқалары) - қол еңбегі кезінде немесе машиналардың қызметтерін күшейту үшін ... ... ... құралдар;
б) өндірістік құрылғылар мен оның құрамдас бөліктері (бөшкелер, дүңгіршектер мен мүліктік ыдыстық заттар) - ... ... ... ... ... үшін ... ... және шаруашылық мақсаттағы заттар (столдар, шкафтар және басқа да мүліктер, кілемдер, шамшырақтар және т.б.);
г) жұмыс және өнім малы (жылқы, сиырлар және т.б.). Бұл ... есеп ... ... ... ... жастағы малдар саналады.
д) көп жылғы көшеттер (көгалдандырғыш, декоративтік, өнім беретін көшеттер және т.б.);
е) басқа да ... ... ... ... ... құндылықтары, жалдағы негізгі құралдар үшін күрделі шығындар, қару-жарақтар, қызмет бағытындағы иттер және басқалары).
Негізгі құралдарды пайдалану деңгейіне байланысты ... ... ... тыс және ... деп бөледі. Пайдалану тәртібіне қарай өндірістк және өндірістік емес (әкімшілік, әлеуметтік саладағы негізгі құралдар және т.б.). ... ... ... ... ... құралдар меншікті, яғни ұйымның меншігіндегі, жалдағы, яғни ақылы уақытша пайдаланудағы болып бөлінеді.
2.1.5 Негізгі құралдарды ... ... ... ... негізгі элементі болып олардың мойындалуы, яғни бухгалтерлік балансқа енгізу үшін негізгі құралдар объектісін есепке қабылдауды білдіреді. Негзігі құралдарға ... ... ... ... ... ... Олар бір ... екі шарттың орындалуын қарастырады:
- осы активтермен байланысты ұйым болашақта экономикалық табыс алатыны ... ... ... ... ... ... құнын бағалау сенімділігі.
Ұйымның экономикалық табыс алу деңгейінің ықтималдылығын бағалау оларды алғашқы мойындау сәтіндегі фактілерді есепке ала отырып, жүргізілуі ... ... алу ... ... бастапқы құндарының сенімді бағалануы берілетін объектілердің құндарының негізінде анықталады. Объектілерді ұйымның өз күшімен салу кезінде ... ... ... үшін ... ... ... ... алу, еңбек ақы төлеу және басқа да ... ... ... ... ... құралдарды бағалаудың түрлері
Есепте және есеп ... ... ... ... үшін бағалаудың келесі түрлері қолданылады: бастапқы құн, әділ құн, баланстық құн, ағымдағы құн, орын ... ... ... ... құн - ... сатып алу, салу кезінде оларға төленген ақша қаражаттары мен олардың баламалары немесе басқа да орын толтырудың дұрыс құндары.
Баланстық (қалдық) құн - ... ... ... тозу ... ... ... баланста мойындалған құны.
Әділ нарықтық құн (сату құны) - тәуелсіз жақтардың арасында негізгі құралдардың объектісіне байланысты ... ... ... төленетін ақша қаражаттарының сомасына тең болады.
Жою құны - ұйымның негізгі құралдарды пайдалану мерзімі аяқталған соң оларды жоюға ... ... ... ... ... таза ... Атап өту ... активтердің жойылу құны тікелей өлшеу арқылы емес шама (балама) көрсеткіштері негізінде есептелгендіктен, есепті болып саналады.
Амортизациялық құн - негізгі ... ... ... шегеріп тастағандағы қаржылық есеп беруде бастапқы құнның орнына көрсетілетін активтердің бастапқы құнын немесе басқа да бағаларын көрсетеді.
Ағымдағы құн - осы ... ... ... алуға жұмсалатын ақша қаржаттарының немесе олардың баламаларының сомасы.
Негізгі құралдар объектісін мойындау кезінде олардың бастапқы құндары есепке ... ... ... ... ... ... ... құралдардың бастапқы құны импорттық кеден баждарын және сатып алу үшін орны ... ... ... ... ... ... жағдайына келтіру үшін қажетті шығындарды қоса алғандағы сатып алу бағасынан тұрады.
Ұйымның өзі дайындаған негізгі құралдардың бастапқы ... ... ... ... жұмсалған шығындар, яғни материалдар, еңбек ақы, үстеме шығындардың үлесі, архитекторлар мен заңгерлерге төлемдер, құрылыс кезіндегі сақтандыру шығындары ... ... ... ... ... салу үшін ... пайыздары олардың бастапқы құндарына енгізіледі.
Жерді, ғимараттар мен құрылыс жайларды олардың әрбіреуінің бағыты бойынша пайдалану мақсаты үшін бір бүтін ретінде ... алу ... осы ... ... ... бөлу ... ... ғимараттар мен құрылыс жайлар шектеулі пайдалану мерзіміне ие бола ... ... ... Жер ... себебі оның құны төмендемейді деп есептелінеді және өндіріс процесі кезінде ... Егер ... ... ... тек жер ... ... ал ғимараттар мен құрылыс-жайлар жойылуға жататын болса, онда құн арасындағы бөлу жүргізілмейді және ... ... ... ... жер ... Жою ... ығыстыру) бойынша шығындар жою кезінде объектіні тұтастай немесе оның ... ... ... ... ... тастағанда жердің бастапқы құнымен есептеледі.
Негізгі құралдар объектісінің бастапқы құны былай аныталады:
- құрылытайшылардың жарғылық қорға салым ретінде салған негізгі құралдары - ... ... ... баға ... негізгі құралдарды ұйымның өзі дайындаса немесе төлем арқылы сатып алынса - ... ... ... сомасы бойынша;
- негізгі құралдарды заңда немесе жеке тұлғалардан әншейін алған кезде- эксперттік жолмен немесе қабылдау ... ... ... ... Негізгі құралдардың қозғалысының есебі
Ұйымның бухгалтериясында (есеп бөлімінде) негізгі құралдардың есебі мүліктік объектілер шегінде сыныпталу топтары бойынша жүргізіледі. Мүліктік объекті дегеніміз осы ... ... ... ... мен ... қоса ... аяқталған құрылғы, заттар немесе заттардың кешені. Негізгі құралдардың сыныпталу топтары бойынша мүліктік объектілері ретінде мыналар саналады:
а) ғимараттар бойынша - ... ішкі ... қоса ... жеке ғимарат (жылу жүйесі, су-газ құбырғылары, канализация, желдеткіш құрылғылар) және аула құылыстары;
б) құрылыс-жайлар бойынша - ... ... ... құрайтын құрылығларымен дараланған жеке құрылыс-жайлар (мысалы, тірегіштерімен, кіреберіс және жақын жүру құырлығылармен көпірлер);
в) ... ... ... - ... мен ... ... бөліктері болып табылмайтын дараланған жеке құрылғылар;
г) күш машиналары мен жабдықтары бойынша - ... және ... ... мен ... ... жеке қоршауларын қоса алғандағы жеке күш машиналары;
д) жұмыс ... мен ... ... ... - ... ... мен ... іргетасын, жеке қоршауларын қоса алғандағы жеке станок және аппарат,
е) көлік құралдары бойынша - ... ... мен ... қоса ... көлік құралдарының жеке объектісі (мысалы, қосымша камерасы және дөңгелек қабымен доңғалақты, жинақ құрылғыларын қоса ... жүк ... ... - ... мен ... - ... бойынша - қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... пайдалану бағыты бар жеке зат.
Негізгі құралдардың сақталуын қамтамасыз ету үшін әрбір мүліктік объектіге тиісті нөмір беріледі. Объектіге берілген ... ... осы ... және ... ... ... да ол ... ұйымда қызмет ету мерзімі бойы сақталады. Негізгі құралдардың объектісі тізбектік-сериялық жүйе бойынша нөмірленеді. Мүліктік нөмір темір ... ... сыр ... ... қою және т.б. белгілер белгіленеді. Темір жол көлік құралдарының объектілерінің (электровоз, тепловоз, локомотивтердің) мүліктік номірлері ... ... ... ... ... ал автокөлік, тракторлар мен тіркемелердің нөмірлері болып мемлекеттік ... ... ... ... Егер ... ... ... онда оның нөмірі жаңадан түскен объектілерге берілмейді.
Негізгі құралдардың есебінде Қазақстан Республикасының заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... есеп құжаттары қолданылады:
* негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру актісі (НҚ-1);
* жөнделген, қалпына келтірілген, жаңартылған объектілерді қабылдау-тапсыру актісі (НҚ-2);
* негізгі құралдарды шығару актісі ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар есебінің мүліктік карточкасы (НҚ-5);
* негізгі құралдар есебі ... ... ... ... (НҚ ... ... ... қозғалысы есебінің карточкасы (НҚ-7);
* жалдағы (ұзақ мерзімді жалдағы) негізгі құралдар есебінің карточкасы ... ... ... ... ... ... мүліктік тізімі (НҚ-9) (тұрған жерлері және пайдалануы бойынша) - негізгі құралдардың тұрған жерлеріне байланысты объектілік ... ... үшін ... ... ... ... ... рәсімделеді. Акті әрбір объектіге толтырылады және осы объектіге тиісті ... ... ... есеп ... мүліктік карточка ашылғаннан кейін ұйымдағы пайдалану орны бойынша тиісті бөлімге беріледі. Негізгі ... ... ... ... ... және тапсырушы жақтармен пайдалану уақытын, дайындалу мерімін және бастапқы құны көрсетіліп толтырылады.
Негізгі құралдардың есебін олардың жіктемелік топтары, ... ... ... және орны ... анықтау мүмкін болатындай етіп ұйымдастыру қажет. Бұл негізгі құралдардың карточкалары арқылы (негізгі құралдар есебінің мүліктік карточкасы) жүргізілетін талдамалық есебі және ... ... ... шоттары бойынша синтетикалық есебімен қамтамасыз етіледі. Мүліктік карточка әрбір объектіге ... ... ... ... құжаттардың, техникалық төлқұжаттардың және басқа да құжаттардың негізінде ашылады. Толтырылған мүліктік карточкалар негізгі ... ... ... ... ... ... тіркеледі.
Ағымдағы және қаржылық жалдағы негізгі құралдарға мүліктік ... ... ... ... ... үшін негізгі құралдарды жалға беру актісіне тіркелген жалға беруші берген карточканың көшірмесі қолданылады. Объектіні ... ... ... ... ... ... кезде немесе толықтай құралдағанда (құрастырғанда) жаңадан карточка ашылады.
Тізімге тіркелген карточкалар негізгі құралдардың карточкалар ұясына орналастырылады. Ұяшықта негізгі ... ... ... ... ал оның ішінде орналасу жерлері бойынша топтастырылады. Қызмет істемейтін негізгі құралдардың карточкалары бөлек топтастырылады.
Негізгі ... ... ... ... ... ... яғни ... құралдардың мүліктік тізімдемесін (орналасу және пайдалану жерлері бойынша) жүргізеді және онда пайдаланудағы негізгі құралдар туралы қысқаша сипаттама беріледі.
Түскен, шыққан және ... ... орын ... ... ... ... мүліктік карточкаларды тиісті жазулардан кейін айдың соңына дейін орналастырмай, бөлек сақтайды. Бұны карточкалардың негізінде негізгі құралдарға амортизация ... үшін ... ... осы ай үшін ... ... ... ... құралдардың жіктемелік белгілері бойынша топтастырылады. Әрбір негізгі құралдардың түрлеріне қарай олардың түскені және шыққаны ... ... ... ... ... ... ... карточкасына жазылады. Бұл карточка жылдың басында бір жылға ашылады.
Алдыменен бұл ... 1 ... ... ... ... ... нақты бары көрсетіледі. Содан соң ай сайын ай ішіндегі айналымдарды жазғаннан ... ... ... 1 ... ... құралдардың нақты барын анықтап, жазып отырады.
Топтастырылған карточкалардың мәліметтері негізінде негізгі құралдар қозғалысының айналым ... ... және оның ... Бас ... ... ... ... құралдардың нақты бары және қозғалысы жөніндегі есептемені жасау үшін негіз болып саналады.
Негізгі құралдардың ұйым шегінде бір цехтан немесе бөлімшеден басқаларына орын ... осы ... (бас ... бас ... және т.б.) ... ... жүзеге асырылады және оған негізгі құралдарды ішкі орын ауыстыру жүкқұжаты (накладнойы) толтырылады. Қордағы негізгі құралдары пайдалануға немесе бір ... ... ... бір бөлімшеден басқа бөлімшеге беру кезінде жүкқұжат екі данамен жазылып беріледі. Есеп бөлімі бірінші дананың негізінде мүліктік карточкаға жазу жасап, оны ... ... ... ... ... ... жері бойынша қайтадан қояды. Тапсырушы екінші дананың ... ... ... ... ... ... ... белгі қояды.
Бухгалтерлік есепте негізгі құралдар субъектілердің қаржылық-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есеп шоттары жоспарының 1 бөлімінің 2400 бөлімшесінде ... ... Оның ... ... ... ... , , , , , ... есептемелерін ҚЕХС-на сәйкес ұйымдастыратын ұйымдар негізгі құралдар есебін 2310 , 2400 , 2510 , 2520 , 2610 шоттарында ... ... ... ұйымның меншікті пайдалануындағы шаруашылық жүргізу немесе жедел ... ұзақ ... ... ... ... нақты бары, қозғалысы, сонымен қатар аяқталмаған құрылыс жөніндегі мәліметтерді жинақтауға арналған. ... ... ... ... дебетінде негізгі құралдардың бастапқы құндарымен түсу кезінде келесі шоттармен корреспонденциясы көрсетіледі:
- 2930 - ұйымның шаруашылық әдісімен ... ... ... ... ... 1060 , 1030 , 1010 , 3310 , 3390 - ... арқылы заңды және жеке тұлғалардан негізгі құралдарды сатып алу ... 5110 - ... ... ... ... жарғылық қорға салған салымдары;
- 6230 немесе 6280 - ... да ... және жеке ... ... ... ... алу ... құралдарды ұзақ мерзімді жалға алу кезінде 2400 шотының дебетімен 4150 шоттарының кредиті корреспонденцияланады.
2.3 Негізгі құралдардың тозу ... ... ... ... және ... түсінігі
Негізгі құралдар ұзақ мерзім өндіріс процесіне қатыса отырып, біртіндеп тозуға ұшырайды. Тозу бұл - ... ... ... және ... ... ... жойылуы.
Физикалық тозу - незгізгі құралдарды пайдалану кезінде және сыртқы факторлардың әсерінен пайда ... тозу - ... мен ... жаңа ... ... ... ... процесі.
Негізгі құралдардың амортизациясы - негізгі құралдардың тозу ... ... ... ... ... ... ... кезең шығындарына біртіндеп апарылу процесі. Амортизация жер ... өнім ... ... ... ... ... амортизация олар пайдалануға жарамды кезінен бастап шыққан дейін, актив ұзақ уақыт бойы ... ... да ... құн ... құралдардың бастапқы құндары мен оларды есепке алу кезінде анықталған болжамды жойылу ... ... ... мерзімінің соңында жоюдан алынған қосалқы бөлшектер, сынықтар, қалдықтар) айырма арқылы анықталады. Амортизациялық аударымдар әрбір ... ... ... ретінде мойындалады.
Негізгі құралдарға амортизациялық аударымдарды есептеу үшін олардың қызмет ету ұзақтығы маңызды рөл атқарады.
Объектінің қызмет ету ұзақтығы ұйымның осы объектіні ... ... ... ала ... ... Көп ... объектінің болжамды пайдалылығы тек қана оның функционалдық пайдалығына қарай нормативтік көрсеткішіне байланысты емес ... ... ... ... ... негізгі құралдардың моральдыө тозуына да байланысты болады.
Негізгі құралдар объектісінің болжамды қызмет ету ұзақтығы ... ... ... ... ... ... ... құралдардың қызмет ету ұзақтығын өзгертудің мақсаты - ұйымның қызмет жағдайының өзгерісіне байланысты негізгі құралдарды пайдаланудың нәтижесінде кірістер мен ... ... ... сақтап қалу болып саналады. Объектінің пайдалы қызмет ету мерзімін өзгертудің нәтижесі ағымда және ... ... осы ... ... ... әсер етеді, ал өткен мерзімдегі жинақталған амортизация өзгертілмейді.
2.3.2 Амортизацияны есептеу ... ... ... ұйым төмендегі әдістерді қолдана алады:
а) бірқалыпты (түзу сызықты) есептеу әдісі;
б) құнды орындалған жұмыстардың көлеміне пропорционалды шығару әдісі ... ... ... әдіс:
- азайып отыратын қалдық әдісі;
- кумулятивтік әдіс.
Негізгі құралдардың әрбір түріне әртүрлі ... ... ... ... ... алған амортизацияны есептеу әдісі есеп саясатымен анықталып, бір ... ... ... есепті мерзімге дейін қолданылуы тиіс.
Тікелей сызықты есептеу әдісі - объектінің функционалдық пайдалылығы оның пайдалы қызмет ету ұзақтығына ... ... ... уақытына байланысты болады және ол пайдалы қызмет ету ... ... ... ... ... ... ету ұзақтығында оның амортизациялатын құнын тең бөлу арқылы жүргізіледі. Мұндай әдіс бойынша амортизацияның жылдық нормасы және ... ... ... ... ету ... тұрақты болып қалады да, жинақталған амортизация көбейіп, объектінің баланстық құны тең ... ... ... ... Ұйым ... құны 50 000 ... ... құрылғы сатып алды, он екі жыл пайдаланудан кейін оның болжамды жойылу құны - 5000 ... Осы ... ... жыл ... ... ... былай анықталады:
50 000 теңге - 5000 теңге
-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- = 3 750 ... ... ... ... ету ұзақтығы, жойылу құны сияқты қажет болған жағдайда негізгі құралдардың жағдайын жоғарылату үшін жұмсалған шығындарды, сонымен қатар ... ... мен ... нарығындағы өзгерістерді, қызмет ету ұзақтығын қысқартуға әкелетін шаруашылық ... ... ... есепке ала отырып, қайтадан қаралуы мүмкін.
2 мысал: ... ... ... бастапқы құны 98 000 теңге, жойылу құны - 8000 теңге, қызмет ету ұзақтығы - 30 жыл. ... бір ... әдіс ... есептен шығару кезінде амортизациялық аударымның сомасы мынаған тең болады:
98 000 теңге - 8000 ... -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- = 3 000 ... ... ету ұзақтығы 12 жыл болған кезде жинақталған амортизация 36000 теңгені ... 12 ... ... ... ... түрінің өзгеруіне байланысты қызмет ету ұзақтығы және жойылу құны қайтадан қаралды: қалған қызмет ету ұзақтығы 8 жыл (яғни барлығы 20 жыл), ... құны - 10 000 ... ... мәліметтердің негізінде қалған 10 жылға жыл сайынғы амортизациялық аударым мынаны ... 000 ... - 36 000 ... - 10 000 теңге
-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- = 6 500 ... ... ... ... жұмыстың) көлеміне пропорционалды шығару әдісі объектінің функционалдық пайдалылығы уақытқа байланысты емес, оны пайдаланудың нәтижесіне негізделеді. Осыған байланысты қызмет ету ... ... осы ... ... нәтижесінде өндіретін өнімнің саны немесе орындайтын қызметтің көлемімен анықталады. Бұл әдісті пайдалану кезінді ... ... ... ... ... ету ұзақтығы кезінде өндірген өнімнің көлеміне пропорциналды бөлу арқылы есептеледі. Жылдық амортизация сомасы жылдын ... ... ... ... Өндірілген өнімнің санына байланысты жинақталған амортизация көбейеді де, баланстық құн төмендейді.
3 мысал: Техникалық төлқұжатқа сәйкес көшірме құрылғысы 500 000 ... ... ... ... 10 000 ... ... істеуі керек. Құрылғының бастапқы құны - 12 000 теңге, жойылу құны - 1000 ... Осы ... ... ... норма былай анықталады:
а) 12 000 теңге - 1 000 теңге
-- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- = 0,022 ... 000 ... 12 000 ... - 1 000 ... -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- = 1,10 ... 000 ... ... ішінде көшірме құрылғысы арқылы 110 000 көшірме жасалды, ал құрылғының жұмыс істеген уақыты 1900 сағат. Әрбір жағдайда жылдық амортизациялық аударым ... тең ... 110 000 = 2 420 ... 1 900 = 2 090 теңге.
Тәжірибеде ұйым негізгі құралдар объектісінің ... ... ... ... ... ... алуы қажет.
Азайып отыратын қалдық әдісі - негізгі құралдардың ... мен ... ... ... ... ... ... пайдалану кезеңдерінде едәуір жоғары болатындығымен түсіндіріледі. Бұл объектінің тез ... ... ... немесе қызмет ету кезеңнің соңында техникалық қызмет көрсетуге және ... ... ... ... тыс жоғарылауына байланысты болады. Шығындар мен кірістердің арасындағы арақатынасты қамтамасыз ету үшін объектінің амортизациясы әрбір ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Бұл әдіс кезінде амортизация нормасы амортизацияланатын құнға емес, өткен ... ... ... ... ... ... Соған байланысты қалдық құнын азайту үшін қажетті шамамен шектелетін соңғы ... ... ... ... ... ... құны есепке алынбайды. Азайып отыратын қалдық әдісі қолдану кезінде амортизацияның шектелген нормасы барлық уақытта қалдық құнға қолданылады.
4 ... ... ... ... ... ... ... - 20 %, жеделдетілген амортизация үшін 2 еселенген коэфициентін есепке алған жағдайда амортизация ... 40 % және ол ... ... ... ... мөлшерлеме болып есептеледі. Мұндай жағдайда бастапқы құны 100000 теңге, жойылу құны 10000 теңге болатын құрылғының жыл сайынғы амортизациялық ... ... тең ... ... - Түзу ... әдіс бойынша амортизациялық аударымды есептеу
Қызмет ету мерзімі
Бастапқы құны, тг
Амортизация нормасы
Қалдық құны
1-ші жыл
100 000
40 000 ... ... ... ... 000 (40%x60 000)
36 000
3-ші жыл
100 000
14 400 (40%x36 000)
21 600
4-ші жыл
100 000
8 640 (40%x21 ... ... ... ... (12 ... ... сома ... құнды есептен шығару әдісі (кумулятивтік әдіс) - есептелу коэфициентін ... ... ... ... ... ету ... жылдар сомасына тең болса, ал бөлімі кері тәртіп бойынша қызмет ету мерзімінің соңына дейінге қалған жылдар ... ... Бұл ... ... ... ... әртүрлі болады, бірақ амортизацияланатын құнның тұрақты деңгейіне қолданылады.
Бұл әдісті кезінде алғашқы жылдары амортизация сомасы кейінгі жылдарға қарағанда анғұрлым жоғары ... ... ... ... ... қызмет ету ұзақтығы -5 жыл болса, онда алымы 15 тең болады, яғни ... ... - ... ету жылы ... мұндағы 15 - кумулятивтік сан, әрбір жыл үшін есептеу ... ... ... 5/15,4/15, 3/15, 2/15, 1/15. Егер дизельдік құрылғының бастапқы құны 100 000 ... ... құны 10 000 ... ... ... құн 90 000 теңге тең болады, ал жыл сайынғы амортизация төмендегідей ... ...
2 ... - Кумулятивтік әдіс бойынша амортизациялық аударымды есептеу ... ету ... ... ... жыл
30000 (90000x5/15)
2-ші жыл
24000 (90000x4/15)
3-ші жыл
18000 (90000x3/15)
4-ші жыл
12000 (90000x2/15)
5-ші жыл
6000 (90000x1/15)
Кулулятивтік санды тез анықтау үшін мына формуланы қолданады:
N x (N + 1)
S = ... S - ... ... N - ... ... ету ұзақтығы.
Біздің мысалда бұл:
5 x (5+1)
= 15 (кумулятивтік сан).
2
Ұйымның негізгі құралдарға амортизацияны есептеу ... жие ... ... ... ... ... әдісін өзгертудің қажеттілігі, мысалы нарықта тиімділігі әрі өнімділігі әлдеқайда жоғары құрылығылардың жаңа түрлерінің шығуына байланысты моральдық тозуға ұшырауына ... ... ... ... Негізгі құралдар объектісінің амортизацияланатын құны 10000 теңге, қызмет ету ұзақтығы 5 жыл, пайдаланудың алғашқы екі ... ... 2 есе ... коэфициентін пайдалана отырып, қалдықты азайтып отыру әдісі арқылы есептелді. Содан соң объектіні пайдаланудың шарттары және одан ... ... алу ... ... ... ... есептеудің түзу сызықты әдісіне көшу ұйғарылды.
Пайдаланудың алғашқы екі жылында объектінің амортизациясы 6400 = 4000 (1000 20 2:100) - ... жыл үшін және 2400 ... x 20 2:100 - ... жыл үшін ... ... ... төртінші және бесінші жыл үшін амортизация аудырымы 1200 ... : 3) ... ... пайдалануға берілген негізгі құралдар бойынша амортизация есептеу келіп түскен айдан кейінгі айдың бірінші күнінен басталады, ал шығып ... ... ... ... ... ... кейінгі айдың бірінші күнінен бастап тоқтатылады. Негізгі құралдарды тоқтатып қойып, қайта құру және техникалық ... ... ... ... ... ... тоқтатуға ауыстырған кезде амортизация есептелінбейді. Сонымен қатар амортизация негізгі құралдардың мына түрлеріне есептелмейді: жерге, өнім малдарына, ... ... ... құндылықтарына, архитекторлық және мәдени ескерткіштерге, жалпыға ортақ пайдаланылатын автокөлік жолдарына.
Активтің амортизациялық құны пайдаланудың барлық мерзімі ішінде толықтай шығындарға ... ... онда ... ... ... әрі қарай пайдалана беруге болады, бірақ мұндай жағдайда амортизация есептелінбейді.
Негізгі құралдарға ай сайын ... ... ... 2420, 2740 ... ... жүргізіледі. Осы кезде 8400 шоттарына тиісті негізгі және көмекші өндіріс шоттары 8140 , ... және ... ... - 7210 , сату ... ... - 7110 және т.б., яғни ... құралдардың орналасқан жерлеріне байланысты шоттар дебеттеледі.
2.4 Негізгі құралдарды қайта бағалау
Негізгі құралдардың ... ... ... етіп ... ... ... үшін қайта бағаланады, соның нәтижесінде негізгі құралдар есеп пен есеп берулерде ағымдағы бағасымен көрсетіледі. Осыған байланысты ... ... ... бағасы болып олардың белгілі мерзімдегі нақты нарықтық бағасы мойындалады.
Қайта бағалаудың кезеңі баға деңгейінің өзгерісін есепке ала ... ... есеп ... ... ... ... қажет болған жағдайда жылына бір реттен артық жүргізілмеуі тиіс.
Негізгі ... ... ... оларды сату немесе несие үшін кепілге салу мақсатында жүргізілмеуі керек. Мұндай жағдайда негізгі құралдардың объектісі белгілі бір мерзімге нақты нарықтық баға ... ... ... басқа да мамандандырылған ұйымдармен бағаланады және ол бухгалтерлік ... ... ... ... жер, ғимараттар мен құралыс жайлар, беріліс құралдары, машиналар мен құрылғылар, көлік құралдары, сондай-ақ тоқтатып қойған, қордағы, ... ... ... ... ... ... кепілдегі басқа да негізгі құралдар жатады. Сонымен қатар ұйымның шешімі бойынша негізгі құралдар ... ... ... ... ... бір бөліктеріне қайта бағалау жүргізілуі мүмкін.
Негізгі құралдарды қайта ... ... ... ... бастапқы немесе ағымдағы құндарын қайта бағалау жүргізген мерзімдегі нарықтық баға тікелей есептеу ... ... ... ... ... ... ... нақтылау үшін төмендегі әдістер қолданылады.
- өкілетті (лауазымды) ... ... ... ... берген ағымдағы бағасы жөніндегі сараптамалық қорытындылары;
- дайындаушы ұйымдардың осындай өнімдерге берген бағалары жөніндегі жазбаша ... ... ... басқа да ұйымдардың тауар бағалары жөніндегі анықтамалары;
- бағалар жөнінде ... ... ... ... есептің халықаралық стандартына (ҚЕХС) сәйкес негізгі құралдар есебінің екі үлгісі бар, алғашқы мойындаудан кейін - негізгі ... және ... ... ... Бірінші үлгіде бастапқы құн бойынша бағалау негізге алынған, яғни негізгі құралдар мойындағаннан кейін жинақталған тозуды шегеріп ... ... ... ... үлгі ағымдағы баға бойынша бағаларды пайдалануды түсіндіреді: негізгі құралдар қайта бағалаудан кейінгі жинақталған амортизацияны шегере отырып, бағалау күніндегі әділ бағасы ... ... ... ... ... бағаланады.
Қайта бағалауды өткізу жиелігі әділ құнының ауытқуына байланысты болады. Объектіні әріқарай қайта бағалау, егер негізгі құралдардың әділ құны олардың баланстық ... ... ... ... ... ... әділ құны негізінен олардың нарықтық құны болып табылады. Бұл құн әдетте кәсіби бағалаушылармен анықталады. Қандай да бір ... ... ... ... ... ... құндарын анықтау мүмкін болмаған жағдайда оларды бағалау нақты ... ... ала ... ағымдағы бағамен бағалау жүргізіледі. Негізгі құралдарды бағалау кезінде жинақталған амортизация ... ... ... Бұл ... ... бағалау күнінде тозудың деңгейін есепке ала отырып, баланстық құнды әділ ... ... ... ... ҚЕХС ... құралдардың әділ құнын анықтаудағы екі тәсіл үшін жинақталған амортизацияны түзетудің екі тәсілін ұсынады. Негізгі құралдарды нарықтық құн бойынша қайта бағалау ... ... ... ... ... ... ... әділ құнынан шегеріліп тасталынады. Алынған баланстық құн қайта бағалау күніндегі нарықтық бағаға дейін қайта бағалаланады. Мұндай тәсіл ... ... ... ... құны ... ... күніндегі (тозуды ескере отырып) нарықтық құнға тең болады да, ал ... ... ... тең ... ... ... ... қызмет ету мерізімі аяқталуға қалған мерзімге қайта бағаланған құн амортизациялауға жатады, соған байланысты қайта бағалаудан ... ... ... ... ... ... екінші тәсілі негізгі құралдардың объектісі ағымдағы құн ... ... ... ... ... Жинақталған амортизация қайта бағалау күнінде объектінің бастапқы немесе әділ құны ағымдағы құнға дейін пропорцианалды түрде қайта есептеледі. Нәтижесінде қайта бағаланған ... құн ... ... ... ... бағалау күніндегі ағымдағы құнға тең болады. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... құны 10 000 теңге болатын негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ету ұзақтығы 5 жыл. Екі жылдан соң қайта бағалау жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... 4000 ... құрады. Қайта бағалау күнінде объектінің нарықтық бағасы (тозу ... ... ала ... 12 000 ... ... ... құны - 20 000 ... кесте - Негізгі құралдарды қайта бағалаудың есептемесі
Көрсеткіштердің атаулары
Нарықтық баға бойынша қайта бағалау (тозу деңгейін есепке ала ... баға ... ... ... ... ... есепке алмағанда)
Объектінің құны:
- қайта бағалауға дейін
- қайта ... ... ... ... ... ... ... қайта бағалауға дейін
- қайта бағалаудан кейін
4000
0
4000
8000 (40 20000:100)
Баланстық құн:
- қайта бағалауға дейін
- қайта ... ... (10 ... 000 (12 000 - 0)
6000 (10 000-4000)
12 000 (20 000 - ... ету ... ... ... ... ... ... кейін
5
5
5
5
Амортизация сомасы (жылға):
- қайта бағалауға дейін
- қайта бағалаудан кейін
2000 (10 000:5)
4000 (12 000:3)
2000 (10 000:5)
4000 (20 000:5)
Негізгі ... ... ... ... ... ... 5420 шоты бойынша ұйымның меншікті капиталын жоғарылатуға апарылады, ал төмендесе шығын ретінде танылады. Сонымен қатар әрбір қайта бағалаудың ... сол ... ... ... ... ... ... да байланысты болады. Объектінің бағасын өсіру (дооценка) ... ... ... ... сол ... ... ... төмендетілген бағасы (уценка) шегінде кіріс болып мойындалуы қажет. Төмендетілген баға сомасы бұрын капиталға енгізілген объектінің өсім сомасын азайтуға жатқызылуы керек. ... ... ... ... ... ... ... онда ұйым негізгі құралдардың бағасын өсіру сомасын тікелей бөлінбеген кіріске апара алады. Мұндай жағдайда ұйым негізгі құралдардың бағасын өсіру ... ... ... ... ... ... бөлінбеген кіріске апаратын болса, онда, бұл шығынға апарылатын амортизация сомасы сияқты есептеледі.
2.5 Кейінгі шығындар
Негізгі құралдарды сатып алғаннан соң, ... ... және ... ... пайдаланудың басында жөндеу, техникалық қызмет көрсету, жетілдіруге байланысты шығындар пайда болады, соған орай ... ... ... әдістемесі келесідей болады. Негізгі құралдардың қызмет ету ұзақтығын және өнімділігін жоғарылатуға әкелетін шығындар капиталдандырылып (қорландырылып), негізгі құралдардың құндарын жоғарылатады. Негізгі ... ... ету ... мен өнімділігін жоғарылатпайтын, сонымен қатар төтенше жағдайлардың және ұқыпты пайдаланбаудың салдарынан, сондай-ақ негізгі құралдардың бұзылуынан болған шығындар ағымдағы шығыстар ... ... ... ... ... кезінде болған шығыстарды төмендегі топтарға бөлуге болады.
Техникалық ... ... және жие ... ... жөндеу) - негізгі құралдарды жұмыс қалпында сақтап тұру үшін жүзеге асырылады және ... ... ... ... сондай-ақ қосалқы бөлшектерге, көмекші материалдар мен жұмыс күшіне шығындардан тұрады. Мұндай ... ... ... ие және ... ... ... емес. Олардың есебі үшін екі әдісті қолдануға болады:
пайда болу мүмкіндігіне ... есеп ... - ... ... көрсету мен ағымдағы жөндеуге нақты шығындар пайда болу мүмкіндігіне қарай көрсетіледі;
резерв жасақтау әдісі - белгілі бір ... ... ... ... ... мен ... жөндеу үшін шығындарды бағалауға негізделген. Бұл жұмыстардың маусымды сипатында шығындар анағұрлым жоғары болған жағдайда өте ыңғайлы. Мұндай жағдайда ... ... құны бір ... ... ... тең үлеспен әрбір айға немесе өндіріс көлемінің қарқынына (динамикасына) байланысты бөлінеді. Таңдап алынған қарқынға байланысты жеке ... ... ... ... мерзімде жөндеу үшін шығындар резерві жасақталып, кезең шығыстары немесе өндіріс шығындары шоттарымен корреспонденцияланады. Жөндеу жүзеге асырылған кезде, жөндеуге байланысты ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы жөндеуге байланысты шығындар ұйымның шығындарына тікелей шығарылады. Соған орай ... ... ... ... ... 7210 ... 8 бөлімінің тиісті шоттары дебеттеліп және ақша қаражаттары, материалдар, еңбек ақы бойынша есеп ... ... және ... ... және ... ... есеп айырысу және 3300 шоттың тиісті шоттары кредиттеледі.
Егер ұйым болашақ мерзімде ... ... ... үшін ... жасақтауға шешім қабылдаса, онда жасақталған резерв 7210 , 7110 ,8 ... ... ... ... және 3440 ... ... ... көрсетіледі. 3440 шоттарының дебеті бойынша жөндеуге жұмсалған нақты шығындар ақша қаражаттары, тауарлық-материалдық құндылықтар, еңбек ақы бойынша есеп айырысу, ... ... ... 8130 , 3310 және т.б. ... ... ... ... 3440 шотында қалдық қалмауы тиіс.
Жөндеу барысында негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ету мерзімін жоғарылату үшін жөндеу жұмыстары өткізіліп отырылады.
Жоғарыдағы ... ... ... үшін ... баланстық құнын жоғарылататын (себебі, бұл шығындар негізгі құралдардың қызмет ету ұзақтығын немесе өнімділігін жоғарылатады) төмендегі үш әдіс ... ... ... ... ... ... ... және жинақталған амортизациялық аударымды шығару, осы бөліктерді ауыстыру бойынша қалған баланстық құн шегінде зиянды мойындау және жетілдірілген бөліктерді ауыстыруға байланысты ... ... ... ... ... есебі шоттарының дебетіне ескі агрегаттардың қалдық құнын және амортизациялық аударымдарын шығармай-ақ жаңа агрегаттың құнын енгізу. Бұл әдіс ескі ... ... құны және оған ... ... ... белгісіз болған жағдайда және нақты бағалау мүмкін болмаған кезде қолданылады. Бұл әдісті қолдану негізгі құралдардың құндарын жоғарылатуға әкеледі, ... оны ... ... ... құны жаңа ... ... дейін өте жоғары болмаған кезде қолдану әлдеқайда тиімді болады. Сондай-ақ бұл ... ... ... ету ... ... оның ... ... жетілдіру, жақсарту мақсатында жөндеу есебін жүргізуге қолданған дұрыс болады.
шығындар сомасын жинақталған тозу шотына апару. Мұндай әдіс активтің өнімділігі жақсартылмай, ... ... ету ... ... кезде қолданылады. Сондықтан, бұл жағдайда шығындар активтер шотына емес, жинақталған тозу ... ... ... жетілдіру, ауыстыру және жаңарту бойынша шығындар алдын ала 2930 шотында жинақталып, ақша ... ... ... ... ақы ... есеп айырысу, жабыдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу шоттарымен корреспонденцияланады. Жөндеу аяқталғаннан кейін жинақталған сома 2400 бөлімінің тиісті шоттарына ... ... сапа ... не ... ... ... тозуы есебі (қызмет ету мерзімі ұзартылса) шоттарының дебетіне шығарылады.
Егер ұйым негізгі құралдардың ауыстырылатын ... ... ... ... онда 2400 бөлімінің сәйкесті шоттарына қатысты негізгі құралдардың ауыстырылатын бөлшегі осы ... ... ... 2420 ... сәйкесті шоттарының дебетіне - ауыстырылатын ... ... ... ... ... бөлігінде және 7410 шотына - ... ... ... ... құны ... ... Негізгі құралдардың істен шығу (есептен шығару) есебі
Негізгі құралдардың шығу себептері олардың ... ... ... ... толықтай бұзу немесе демонтаждау кезінде, сонымен қатар төтенше жағдайлардың салдарынан жойылуы; мүліктік объектілердің бөліктерін қайта құралдауға, құрылғылауға, ... ... ... негізгі құралдарды басқа ұйымдарға беру (сату, әншейін беру, жарғылық қорға салым ретінде беру); негізгі құралдардың жетіспеуі болып саналады.
Қандай да бір ... ... ... ... ... ... үшін ... құру қажет етіледі. Комиссия негізгі құралдардың жойылуына (бұзу, демонтаждау) негізгі құралдарды жою туралы акті рәсімдейді. ... ... есеп ... ... ... және ... ... объектінің істен шығару күнін және жою актісінің нөмірін белгілеп қояды.
Негізгі ... ... ... ... беру ... ... құралдарды қабылдау тапсыру актісі толтырылады.
Бухгалтерлік есепте есептен шығарылған негізгі құралдардың құны 12/2410 бөлімінің сәйкесті шоттарының ... мына ... ... ... 2420 және 7410 - сату ... ... және моральдық тозудың нәтижесінде негізгі құралдардың істен шығуы, сонымен қатар басқа заңды және жеке тұлғаларға әншейін беру кезінде. ... ... ... ... сату ... алынған кіріске 6210 бөлімінің сәйкесті шоттарының кредиті және 1210 , 1060 , 1030 , 1010 ... ... ... бухгалтерлік жазу беріледі;
- 2420 және 84/7410 - негізгі құралдар объектісін басқа ұйымдардың жарғылық қорына салым ретінде бергенде. Осымен ... 6210 ... ... шоттарының кредиті және 2200 бөлімінің сәйкесті шоттарының дебеті бойынша бухгалтерлік жазу беріледі.
- 2420 және 7410 - ұзақ ... ... ... беру ... ... ... ... 6210 бөлімінің сәйкесті шоттарының кредиті және 2160 бөлімі шоттарының дебеті ... ... жазу ... 2420 және 7510 - ... ... және ... операциялардың нәтижесінде негізгі құралдардың шығуы.
Негізгі құралдардың істен шығуына байланысты пайда болған кірістер немесе зияндар сату құны мен ... құн, ... сату және ... ... істен шығуына байланысты шығындар арасында айырма арқылы анықталады.
Негізгі құралдарды істен шығару кезінде олардың қызмет ету ұзақтығында бөлінбеген кіріске апарылмаған ... ... ... ... ... 5320 шотының дебетінен 5400 бөлімінің сәйкесті шоттарының кредитіне шығарылады.
2.7 Негізгі құралдарды ... ... ... бары және ... ... ... жүргізу үшін ұйым нормативтік құқықтық және басқа да актілерге сәйкес белгілі бір кезеңде (периодически) түгендеу жүргізіп отырады.
Негізгі құралдарға түгендеу ... ... ... ... ... ... ... бойынша мүліктік карточкалардың, мүліктік тізімдемелер мен тізімнің нақты бары және ... ... ... мен басқа да техникалық құжаттардың нақты бары және ... ... және ... ... алынған немесе берілген негізгі құралдарға құжаттардың нақты бары. Құжаттардың болмауы анықталса, онда олардың алынуын немесе рәсімделуін ... ету ... ... түгендеу жүргізу кезінде комиссия объектінің нақты барын тексеріп, ... ... ... ... бағытымен және мүліктік нөмірлерімен түгендеу тізімдемесіне енгізеді.
Негізгі құралдар тізімдемеге атаулары бойынша объектінің негізгі пайдалану бағытына сәйкес түсіріледі. Егер негізгі ... ... ... ... ... ... қайта құрылса және осының салдарынан оның пайдалану бағыты өзгертілсе, онда ол тізімдемеге жаңа пайдалану бағытына ... ... ... ... ... мен ... ... және т.б. бір уақытта, бірдей бағамен бір цехқа немесе бөлімге түсіп және олар бір ... ... ... есептелетін болса, онда түгендеу тізімдемесінде олардың атаулары бойынша сандары көрсетіледі.
Түгендеу кезінде есепке алынбай қалған, сондай-ақ есеп регистрлерінде жоқ болған немесе ... ... ... ... ... объектілерді комиссия түгендеу тізімдемесіне жетіспеушілік ретінде көрсетеді. Осы объектілер бойынша дұрыс анықтамалар және техникалық көрсеткіштер, мысалы: ғимараттар ... - ... ... ... қандай материалдардан салынғанын, көлемін (сыртқы және ішкі өлшемі бойынша), алаңын (жалпы пайдалы алаңы), қабаттардың санын (жер асты ... ... жер асты ... ... салынған жылын және т.б.; каналдар (арна) бойынша - ұзындығын, тереңдігін және енін (түбі және беткі жағы бойынша), жасанды ... ... және ... ... ... ... бойынша - орналасқан жерін, метериалдар түрлерін және негізгі көлемін; жолдар бойынша - жолдың ... ... ... ... ... ... беткі жағының енін және т.б. көрсету қажет.
Түгендеу кезінде ұйымнан тысқары жерлердегі (ұзақ рейстегі ... ... ... ... ... мен құрылғылар) олардың уақытша шығуына дейінгі мерзімге түгенделеді және ол ... ... ... ... ... ала ... ... комиссия түгендеу барысында күрделі сипаттағы жұмыстардың (қабаттарды салу, жаңа ғимараттарды салу) орындалғанын немесе ғимараттар мен құрылыс жайлардың ... бір ... ... анықтап және олардың бухгалтерлік есепте көрсетілмегенін анықтаса, онда комиссия тисті құжаттардың негізінде объектінің бастапқы құндарының ... ... ... ... болған өзгерістер жөніндегі мәліметтерді тізімдемеге түсіре алады.
Түгендеу кезінде есепке алынбаған объектілер ағымдағы құндарымен бағаланады.
Аяқталмаған күрделі құралысты түгендеу барысында комиссия құрылысы ... ... ... ... ... тексереді.
Ақау ретінде танылған бөлшектер аяқталмаған құрылыс құрамына енгізілмейді, олар бойынша бөлек тізімдеме жасалады.
Құрылыс аяқталған объектілерді толықтай немесе олардың бөліктерін қабылдау және ... беру ... ... ... деңгейінде толтырылмаса, олар үшін бөлек тізімдеме жасалады. Құрылыс аяқталған, бірақ қандай да бір себептермен ... ... ... ... да ... ... толтырылады. Тізімдемеде құрылысы аяқталған объектілерді тапсыру жөніндегі құжаттардың толтырылмау ... ... ... ... ... ... сондай-ақ орындалмаған құрылыстар бойынша жобалау-ізденіс жұмыстарына тізімдеме жасалып, онда орындалған жұмыстардың сипаттамасы, құны және құрылысты тоқтатудың себептері көрсетіледі.
Ол үшін ... ... ... ... сметалар, сметалық-қаржылық есептемелер), жұмыстарды және олардың сатыларын тапсыру актілері, құрылыс объектілеріндегі орындалған жұмыстар есебінің журналы және ... да ... ... ... ... және ... ... құралдармен, сондай-ақ қолмен де толтырылуы мүмкін. Ешқандай түзетулер ... ... ... ... тізімдемесінде толтырылмаған жолдарды қалдырмау қажет және толтырылмаған жолдар болса, сызылып тасталынады.
Егер материалдық-жауапты тұлға түгендеу аяқталғаннан кейін (қойманы, сақтау ... ... ... дейін) түгендеу тізімдемелерінде қаталерді анықтаған жағдайда, онда оның түгендеу ... ... ... бар. ... ... жетіспеушіліктер мен артық шығулар объектілердің дұрыс аталмауы, байқамай қалу ... ... ... ... ... болғаны туралы арызы түгендеу жүргізілген қойма, сақтау орындары немесе секция ашылғанға дейін қабылданады. Түгендеу комиссиясы ... ... ... ... ... ... егер ... пайда болғаны расталса жіберілген қателіктерге бекітілген тәртіп бойынша түзету жүргізеді.
Түзету барлық түгендеу тізімдемелеріндегі қате ... ... оның ... дұрыс жазуларды жазу арқылы жүргізіледі. Түзетуге келісім жасалып, оған түгендеу ... ... ... және ... тұлға қол қояды.
Қажет болған жағдайда түгендеу комиссиясының мүшелері және ... ... ... қорытынды түгендеу өткізіледі.
Тізімдемеге жетіспеушілік немесе артық шығару мақсатында объектінің нақты бары жөнінде теріс ... ... ... ... ... үшін комиссия бекітілген заңдылық тәртіппен жауапкершілікке тартылады.
Салыстыру ведомостілерінде ... ... ... ... есеп ... мен ... ... (актісінің) арасындағы айырмашылықтар көрсетіледі.
Салыстыру ведомостілері түгендеу кезінде ... ... ... ... активтер бойынша жасалады.
Түгендеу барысында мүліктердің нақты бары мен бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... - ... болып, жетіспеушіліктер - шығыстар болып ... ... ... ... кірістеу кезінде 2410 бөлімінің сәйкесті шоттары дебеттеліп, 6210 бөлімінің ... ... 6210 ... Түгендеу кезінде негізгі құралдардың жетіспеушілігі 2410 бөлімінің сәйкесті шоттарының кредиті және 2420 , 7410 ... ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
"Түркі тілдерінің жіктелуі."6 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
«Балалар ойынының жіктелуі.Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік-рөлдік ойындары»7 бет
Іс қағаздарын жүргізу тарихы және жіктемесі. Құжат ұғымы және функциясы7 бет
Ісіктердің жіктелуі19 бет
Азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың түрлері және жіктелуі37 бет
Акция түсінігі, оның жіктелуі22 бет
Алюминий жіктелуі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь