Қолданбалы қолөнер туралы ұғым

Жоспар

Негізгі бөлім
1. Қолданбалы қолөнер туралы ұғым.
2. Қолданбалы қолөнер саласындағы ши орау өнері.
3. Шым ши ораудың тәсілдері.
4. Шым ши тоқу технологиясы.

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазақтың көркем қолөнері - өзінің төл тума бітім қасиетімен көркемдік мән – мағынасымен шын мәнінде халқымыздың уақыт тезінен өткен асыл қазынасы. Кез – келген халықтың дәстүрлі өнері – сол халықтың ғасырлар бойы бастан кешкен өмір салтының, таным – түсінігінің, арман – аңсарының жарқын айғағы болып табылады. өркениетті қоғам мен құқытық мемлекеттің гүлдене түсуі өскелең ұрпақтың рухани байлығымен мәдениеттілігін, еркін ойлау қабылетімен, шығармашылығын, кәсіби біліктілігімен білімділігін талап етеді.
Қазақ ұлттық қол өнері адам баласына өзінің бай тарихы, терең мазмұны, сан қилы ерекшеліктері, рухани, естетикалық, эмоционалдық, интеллектуалдық тұрғыда әсер етіп, олардың тұлғалық және сапалық қасиеттерін дамыта түседі. Қазақ халқының қолөнері сонау ескі заман тарихы мен бірге өсіп, біте қайнап келе жатқан өте бай қазына болып саналады. Ол тек қазақ халқының емес, сондай – ақ туысқан орта азяи халықтарымен ұлы орыс халқының қол өнерімен ұштасып жатады. Қазақ халқының тарихы, басқа халықтардыңкі сияқты өндірістік қатынастар дамуының шежіресі болып табылады. Қазақ халқында қолөнердің қалыптасу кезеңдерін Қазақстан тарихымен байланыстыруға болады.
Жалпы тарихқа енер болсақ, ерте кездегі адамдардың үнемі жоқшылықта, кемтарлықта, қиыншылықта болғанын байқай аламыз. ежелгі ата – бабаларымыз табиғатқа тәуелді болды: яғни күн көзіне жылынды, аң етін, шөп – шегінді қорек етіп отырды, таудағы үңгірлерді баспана ретінде пайдаланды. Ағаш пен тасты қару жарақ етуі үшін, шақпақ тастарды от тұтандыру үшін қолданды.
Қазақ халқының қолөнері деп қазақ тұрмысында жиі қолданылатын өру, тігу, тоқу, мүсіндеу, құрастыру, бейнелеу сияқты шығармашылық өнер жиынтығын айтамыз. Шын мәнісінде осы аталған қолөнер түрлерінің әр қайсысының талай ғасырлық тарихтары бар.
Қолөнер «ер адамдарға тән іс», «әйел адамдарға тән іс» деп екіге бөлініп келеді. Мысалы: тастан, балшықтан, сүйекпен мүйізден
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Арғынбаев X. Қазақ халқының қол өнері ғылыми зерттеу еңбек- Алматы: Өнер; 1987-1286.
2. Әмиргазин Қ. Қолданбалы көркем өнер. Алматы РИК 1995.-50 6.
3. Әбдуалиева Ш. Халық қол өнері. Алматы. Рауан 1992-120 б.
4. Әбдіғапбарова Ү.М. Казақтың ұлттық ою-өрнектері (оқу құралы).- Алматы; Өнер, -1999 ж., 152 бет.
5. Балкенов Ж. Халық мұрасындағы ұлттық өрнек және рең ғылыми әдістемелік монография, КарГУ, Қарағанды. 1996 ж.
6. Еспенбетов Б. Шидің сәндік сипаты. Білім және еңбек № 7, 42-43 б., Алматы, 1988.
7. Еспенбетов Б. Оқушыларды халықтың қолданбалы өнеріне баулу. Бастауыш мектеп, №9,10 б., Алматы, 1988.
8. Еспенбетов Б. Ұрпағымыз ұмытпасын. Бастауыш мектеп №1 27-28 б., Алматы, 1990.
9. Еспенбетов Б. Халықтың қол өнері туралы, Казақстан мектебі № 7, 63-656, Алматы, 1991.
10. Жәнібеков У. Культура казахского ремесла — Алматы: Өнер, 1982.- 1486.
11. Қазыханова Б. Эстетическая культура Казахского народа- Алматы: Казақстан, 1973-2236.
12. Қасиманов С. Қазақ халқының қол енері - Алматы: Қазақстан, 1969,-2486.
13. Маргулан А.Х. Казахская юрта и ее убранство.М.:Наука, 1964, с.12.
14. Маргулан А.Х. Казахское народное прикладное искусство. Алматы: Өнер; т. 1,1986, с. 256.
15. Муканов М. Казахские домашние художественные ремесла. Алматы: Қазақстан, 1979.-1206.
16. Тәжімұрат Ә. «Шебердің қолы ортақ». Алматы. «Қазақстан» 1997 ж. 95 б.
17. Өстеміров К. «Еңбекке баулу» 4 – сынып. Алматы: Атамұра, 2000 – 142 – 146 б.
18. Ислямов О. «Жүн қолөнері технологиясының сарамандық жұмыстары», «Білім - образование», Алматы – 2001 ж. №2, 33 – 35 бет.
19. Қазақстан мектебі «Ши тоқу өнері», - 2002 ж. №7.
20. Народное декоративно – прикладное искусство казахов (под.ред.Н.Б.Нурмухамедова /2-,; Аврора, 1970 – 207 б.).
        
        Жоспар
Негізгі бөлім
1. Қолданбалы қолөнер туралы ұғым.
2. Қолданбалы қолөнер саласындағы ши орау өнері.
3. Шым ши ораудың тәсілдері.
4. Шым ши тоқу технологиясы.
Қолданылған ... ... ... қолөнері - өзінің төл тума бітім қасиетімен көркемдік мән –
мағынасымен шын мәнінде ... ... ... өткен асыл қазынасы. Кез
– келген халықтың ... ... – сол ... ... бойы ... өмір ... таным – түсінігінің, арман – аңсарының жарқын айғағы
болып табылады. өркениетті қоғам мен құқытық мемлекеттің ... ... ... ... байлығымен мәдениеттілігін, еркін ойлау
қабылетімен, шығармашылығын, кәсіби біліктілігімен ... ... ... қол өнері адам баласына өзінің бай тарихы, ... ... қилы ... ... естетикалық, эмоционалдық, интеллектуалдық
тұрғыда әсер етіп, олардың тұлғалық және ... ... ... түседі.
Қазақ халқының қолөнері сонау ескі заман тарихы мен бірге өсіп, біте ... ... өте бай ... ... ... Ол тек қазақ халқының емес,
сондай – ақ туысқан орта азяи халықтарымен ұлы орыс ... қол ... ... ... ... ... басқа халықтардыңкі ... ... ... ... ... ... ... халқында
қолөнердің қалыптасу кезеңдерін Қазақстан тарихымен байланыстыруға болады.
Жалпы тарихқа енер болсақ, ерте кездегі ... ... ... ... ... байқай аламыз. ежелгі ата – бабаларымыз
табиғатқа тәуелді болды: яғни күн ... ... аң ... шөп – ... етіп ... ... үңгірлерді баспана ретінде пайдаланды. Ағаш пен
тасты қару жарақ етуі үшін, шақпақ ... от ... үшін ... ... ... деп ... ... жиі қолданылатын өру,
тігу, тоқу, мүсіндеу, құрастыру, ... ... ... ... айтамыз. Шын мәнісінде осы аталған қолөнер түрлерінің әр
қайсысының ... ... ... бар.
Қолөнер «ер адамдарға тән іс», «әйел ... тән іс» деп ... ... ... ... ... ... мүйізден, метал мен
ағаштанбұйымдар жасап, оны әсемдеу сияқты ауыр жұмысты ер адамдар ... ... ... жиек ... ... ... ши орау, сырмақ сыру, оюлау
сияқты нәзік жұмыстарды әйел адамдар атқарып отырды. Тері илеу, киіз ... ... ... ... мен ... ... ... қолөнеріне әдет ғұрып жабдықтары мен қатар, аң аулауға, мал
өсіруге және егіншілікке ... ...... да ... Киіз ... ағаш ... кебеже, сандық жасап, кілем, сырмақ, ... ... бау, ... оқып ... жіп ... көннен және иленген теріден
қайыс, таспа тіліп, өрім өріп, қолдан әр ... ыдыс аяқ, адал ... ... ... көптеген заттарды халық шеберлері, өнерпазы өз қолдарымен жасап,
түрлі нақыштармен әшекейлейтін болды.
Халықтың мәдени дәрежесі өскен сайын тұтыну бұйымдары мен ... ... ... ... ... әрі ... әрі ... болуын қалады.
Халық қолөнерінің бай мұраларын жинап, үтір сұрыптай отырып, ... ... түр беру ... ... ... дамыта беру керек.
Халқымыздың өрнекті өнерінің бірі – шиді жүннен орап және оны өрнектеп
тоқу ісі. ... ... ... ... ши ... оны ... ... әдісі өте ерте заманнан бері келе жатқан өнер мұрасы.
Ши – астық тұқымдасына жататын өсімдік. Биіктігі 50 – 250 см, ... биік ... түсі ... беті тегіс, мықты, түп жағы қамыс
жапырақты. Жапырақтары ұзын жіңішке, ені - 3,5 мм, өте ... ... 15 – 50 см, ... ... ... гүлдейді. Иран, Қытай, Моңғолия,
Европа бөлігінің оңтүстік шығысында, Қазақстанның ... ... ... ... әдетте суға жақын жерлерде өседі. Ши қыста мал жайылымына
жақсы, сабағынан ши ... Гүл ... мен ... ... сыпыртқы
жасауға және үй әсемдеуге болады.
Ши ... өнер ... ... ... халқы көптеген қолөнермен
айналысқан: жүннен киіз басып, жіп иірсе, мал ... ... ... үй ... ... тіккен. Ағаштан, күмістен әшекейлі бұйымдар
жасаған, қазақ халқы ... киіз үйі ... ... ... ... Сол көп ... бірі осы ши тоқу. Ши көшіп қонуға ыңғайлы, тез
жиылады, көп орын ... Оны киіз үй ... ... ... ішінен
ұстаған. Ши, ұлттық үй жиһазы.
Ши тоқу ертеден және ... ... де ... халқымен Орта Азия
халықтарының арасында кеңінен тараған өнер. Күнделікті тұрмыспен ... үшін ... ши ... ... пайдаланылып келеді. Ол киіз үйдің
құрамдас бөлігі ретінде кереге сыртына тұтуға, сондай – ақ ыдыс аяқ, ... ... ... қолданады. Тоқылған шиді киіз үйдің есігіне ұстауға әр
түрлі үй ... ... ... киіз басу ... ... ... ылғал тартып, бүлінбеуі үшін, солардың астына төсеуге,
сонымен бірге құрт жаю, тары ... және т.б. ... ... ... ... ши күннің ыстық кезінде киіз үйдің туырлығын
жоғары түріп қойып, үй ішін салқындатуға жақсы. Ши ... тоқу ... орта ... ... ... ... көбіне әйел адамдары
айналысқан.
Ши бұйымы жалпы сырт ... ... 3 ... ... ақ ши, ... шым ши (жүн орап, өрнектеп тоқуға). Халық ... осы ши ... өз орын – ... ... аршылып тоқылған шидің «ақ ши» деп атайды. Халықтар ақ ... ... ақ шиді ... құр өзі ... ... киіз ... ... шыптаға, мал сойғанда еттің астына төсеуге,
құрт ірімшік жайғанда пайдаланылады.
Қабығынан тазартылған шидің өн бойын бір ... ... ... ... орап шығады. Тоқу кезінде оралған шиді ақ шимен топтап, әр топқа 20
– 30 ... алма ... ... ... мұндай шиді «орама ши» деп ... ши киіз үйді ... тұту үшін және киіз ... ... қолданады.
Қабығы тазартылған шидің өн бойын өрнек жүйесіне келтіре отырып, әр
түске боялған жүнмен немесе ... ... орап ... ... соң ... ... шилерді шетінен бастап, орындарын ауыстырмай ... ... ... ... шиді «шым ши» деп ... «Шым ши» - қазақ халқының
қолөнерінің мағынасына мән бере орындалатын тоқыма ... Оны киіз ... ... ыдыс аяқ ... ... ... ретінде, пайдаланады. Кейде оны тұс киіз
орнына ұстайды.
Шым шиді киіз үйдің сыртына немесе ... ... ... ... ... тығыздығымен суық желді оның ішіне өткізбейді. ... ... ... Шым шиге ... оюы, ромбы, жұлдыз өрнектері салынады.
Қазіргі кезде ... ... үй ... ... ... дайындалған
туындылар кеңінен қолданылып келеді.
Шым ши тоқу – қазақтың қолөнер саласындағы ұлттық өнеріінің ерекше бір
түрі. Өрнекті шым ши ... ... ... ... ... ... қазақ әйелдерінің шеберлік, көркемдік талғамы өзінің табиғи
шынайылығымен көз тартады. Шым ши ... ... ... ... маңызы ерекше орын алады. Бұл саладағы ... ... ... ... ... оюы түрлерін композияциялық жағынан толық
жекелеген және тұтас ою, бір беткей ұзындық ою, екі ... ... ою ... Шым ши тоқу ... кездесетін қазақ оюыларының ішінде
жекелеген және оюы формасын «шаршы ою» деп те атайды.
Оған ... ... ... ... ... дөңгелек, тағы
басқа көп бұрышты оюларды жатқызуға болады. олар шым шидің бетін ... ... ... ... ... келіп отыратын күрделі
композияциялы қиын түрлері, ... ... ... ... ашық ... геометриялық қоршау көмкеру кезіндегі сол мативтердегі
бөлшектермен ... ... Ол ... шым ши ... әшекейлейтін
қазақ, қырғыз оюларының негізі кейбір геометриялық мотивтегі ... және ... ... тағы ... ... құралған.
Шым ши тоқуда геометриялық ою элементтері робы, төрт бұрыш, шаршыдағы
жұлдыз, үш ... ... ... ... бұрыштанып, келген крест
тәроізді болып келеді. Бұдан геометриялық оюды шым ши тоқу ... ... ... ... ерте заманнан керамика үй құрылысында ... үй ... ... ... киіз өрнектеу салаларында жақсы
сақталған. Өрнектеп ши тоқу ... ... ... осы ... ... ши ... салған өрнек түрлері жүзтеру деп аталады. ... тең алты ... ... оның екі ... ... ши, одан кейін
алақан ши жалғасады. Алақан шиге түр ... ... ... ... шағы ... тез ... қалмас үшін, алақан шым шидің екі жағынан
салынады.
Кереге сыртынан бір босағадан – екінші ... ... шиді ... – ши ... деп ... ... ... екі шетіндегі керегеге
байланатын жіпті шибау деп ... ... ... ... ... ... тұрмысында өте қажетті ұста болғаны ертеден белгілі.
Оған кереге тұтылар киізді шимен ... ... ғана ... ... ... шиін ... ... кәдеге жарату, қиында жұмыс болмағанмен
оны көркемдеп, мәнерлеп, әдемі ... ... ... ету оңай іс ... ... шеберлері жасаған шым ши киіз үйдің керегісін
сыртынан жауып, киіз есіктің ішкі ... ... ... ... ... ... жүннен кейде жібектен оралған белгілі ою өрнектермен түгелдей
безендіріліп, өрнекті де әсем ... ... ... өте ... ... өңдеумен тоқуға қатысты қалыптасқан терминдер қолданылып жүр.
Мысалыға: аршу деп ... ... ши ... ... аршуды айтады.
Шиді аршумен бірге оның ішінде жүн орауға жарамдысы да, ... ... ... ... алып, бөлектеп аршып алуды сұрыптау деп атайды.
Сұрыпталған шиді әрбір ... ... ... ... қоюды тізу дейді. Ал
шиге өрнек саларда алдын ала өлшеп ... жіп ... ... ... деп атайды. Оны көбінесе пышақпен, қарындашпен, шоқпен белгілейді.
Сызылған белгі бойынша инеге өткізілген шиге ...... ... орап ... ... түр салу деп ... ... шиді салынған белгісіне орай,
өрнек бойынша ши ... ... ... да ... түзу ... тоқу – ши ... ... күйдіріп белгіленген жеріне қарай
бірінен кейін ... ... ... ... 12 – 15 ... ... ... айтады.
Шаршы – біртұтас өрнекті қамтыған шидің бөлігі, шаршыға әр түрлі өрнек
түрі түсуі мүмкін. Оны жүз ... ... ... ... ... атаулары бар.
Шыбық - шаршы гүл түрі салынған шидің аяқталған шетіне ... өн ... ... ... ... ... ... бөлігін айтамыз.
Алақанат - шидің ... ... ... ... ... ... үшін шыбық қанатқа жалғастыра ақшиден сиректеу етіп, шидің екі
жағынан 20-40 см шамасында тоқылған бөлігін айтады.
Шабу – шиді ... ... соң екі ... тегістеп қырқып тастауды айтады.
Ши есік – шым шиді киізге тігу әдісімен киіз үй ... ішкі ... үшін ... Етек жағы ... жай ған ... отырады. Р.Карутцтың айтуы бойынша ... Адай ... зат қою үшін ши ... текше сүре жасауға пайдаланған.
Шым ши ораудың екі әдісі бар. бірі – таңулы тұрған даяр шидің өрнегіне
сала отырып орау болса, ал ... – жаңа ... ... орау.
Оралып тоқылған даяр шидің өрнегіне салып орайтын шиді бір-бірлеп өрнек
бойынша әр ... ... ... ... дәл ... ... отырып орайды.
Оралған шилерді өрнегіне сәйкес өз алдына бөлектеп жіңішке шуда ... ... ... үлгісімен орағанда оралатын шиді үлгінің үстіне салып ... ... ... ... ... ... |Екінші ... ... ... ... – 5см |буын – 5см ... – 5см |8 ши ... түс ... түс |көк түс |8 ши ... түс |ақ түс ... түс |8 ши ... түс ... түс |көк түс | ... осы 24 шидің өрнегі мынадай шахмат түрін жасайды:
|көк ... |көк ... |ақ ... ... ... |көк ... ... ... ... тал шиді сол ... өзі үйлескен шиіне
шуда жіппен бір шалып байластырып қояды. ... ... ... осы ... алып тоқиды.
Шиге оралатын мүйіз өрнегі де осы әдіспен оралады.
Халық қолөнерінің шеберлері өрнекті шым ши, ... ши, ақ ... ... деп ... Сонымен қатар қазір кейбір облыстарда там ... ... ши ... ... жүр. ... ... өте әсем
келеді.
Шиді тоқымас бұрын оны ... ... ... жұмысы күз айларында
таңертең ерте жаңбыр жауғаннан соң тартқан. Бұл кезде ши түбі тез ... оң ... ... ... сол мығымға салып жұла тартады, май ши ... ... ... ши ... тез ... келеді. Тартылған ши бір
құшақ жұлынса, бір қанат ши тарттым деп есептеуге ... ... ... ... 10-15 күн ... ... жапырағынан тазартып содан
кейін тоқиды.
Шиді дайындап боғаннан соң, жүнді дайындауға кірісеміз. Жүн сапасы,
одан ... ... ... болып, талғампаз қауымның көңілінен шығу үшін
өте қажет бір нәрсе – оның табиғи түсі, жылтырлығы, жүнді ... ... ... түрлі-түсті бояулармен бояуға кірісеміз. 8-10 литр суды қатты
қайнатып 1 литрге 15 г ... ... ... ... ерітілген бояуды құйып
араластырады. Қайнап тұрған бояу суға ақ жүнді салып қайнатады. Бояу оңып
қолға жұқпауы үшін ... ... ... және тұз ... Осы тәсілмен
20-30 минут қайнатамыз. Боялғаннан соң жүнді сүзіп алып, кептіреді.
Осы ... ... ... ... ... еркін тақырыпта бір
шығарма ойлап, соны ... ... ... ... жүндердің
көмегімен түстік шешімін табу қажет. Сол композицияларды пайдалана отырып,
шым шидің таяқшаоарына сабын ерітіндісінің ... ... ... ... ... ... жүнді, нобайды дайындап болған соң, арнаулы аспалы станоктарды
дайындау қажет. Шым шиді тоқу өнерінде мынадай материалдар ... ... жіп, тас, ... ... және ... белағашына нобайға байланысты арақашықтығын бірдей ... ... Оны ... деп атайды. Кертіктерге жіптер байланады. Ол
жіптерді «арқау жіп» деп те атайды. Ол ... ... ... ... ... ... қарап отырып жүнмен ораймыз. Оларды бір-бірлеп, рет-
ретімен белағашқа қойып тас байлаған ... ... ... жіптерінің
түзу болып түсуіне көңіл бөлеміз. Оралған ши бір-біріне байланып отырады.
Шиді орағанда оның түп жағы мен шашақ ... ... ... ... ... Әйтпесе шидің бір шеті жұқа, майысқақ болып, екінші шеті, яғни
шидің түпкі шеті тым қалыңдап кетеді. Ондай шиді жинау да ... ... ... ... ... жіп екі қабатталып ширатылып, бірнеше
домалаққа төгіледі. Домалақтарды салмақты ету үшін ... яғни ... ... ... ... ... орташа бір қанат шидің өн бойы 9-11
жерден тоқылады.
Тоқылатын шидің ... жағы мен ... жақ ... үш ... ... өз алдына бір рет жай ... ... ... ... Қара ... ... жіппен ақ шиге оралған осы бір
сайластырудың өзі ... ... ... ... ... ... Мұны ... «шыбын қанат» өрнегі дейді.
Тоқылып болған соң, шидің бас-аяғын әдемілеп, тегістеп қырқады.
Жіптерді ... ... ... ... Шым шиді ... ... соң,
оның шетін жақсы етіп әсемдеп, әшекейлеуге болады.
Бармағынан бал тамған нағыз ... ... ... өрнектерін сан
құбылыстың тамаша өнер туындыларын ... ... ... ... өрнекті шым-шилер киіз үйдің интерьеріне ерекше сән берумен бірге,
ас жабдықтарына төрден бөлініп тұратындай қаоқа да болған.
Осындай атадан ... ... ... ши тоқу ... меңгерген адам оны
қазіргі тұрмысқа бейімдеп, ... ... ... ... ... ретінде
пайдалана алады. Өрнектерін тек ою-өрнекпен шектеп қана қоймай, әр түрлі
тақырыптық ... ... ... ... да ... мен тақырыптық
композицияда бірнеше жұмыстар жасадым. «Күй», ... ... ... ... ши ... тоқылған шым шиді қазақтар өте жоғары бағалайды және оны ... ... ... оны ... үшін көп уақыт және айтарлықтай қаражат
жұмсалады.
Қолөнер саласының басқа да түрлері сияқты шым ши ... ... орын ... Тек ... ... ... қалыптасып келе
жатыр.
Қазақтың өрнекті шым шиі ең алдымен өзінің ... ... ... ши ... кездесетін мұндай түрлерді әр түрлі топтарға бөлуге
болады. Оның ... ... ... ... ... қара ... шыбынқанат, екінші топқа, күнделікті шаруашылық тұрмысқа
пайдаланатын зат ... ... ою, ... ... ұшы, ... тұмарша сияқтылар жатады.
Бұл аталған бірінші және ... ... өнер ... жиі ... Басқа: ирек, қиял, су сияқты атаулар сирек ... ... ... түр ... ... қамтып, құрылысы жағынан
жіктеп, қағаз бетіне түгел түсіру мүмкін емес.
Ши өңдеп, өрнектеп, шиге түр салу ... ... ... ... ... ... қырғыз халқы шеберлерінің өрнек үлгісінің ең
жақын, кейбір белгілері ұқсас болып келеді. ... ... ... Бояу ... ... жағынан композициялық құрылысымен көркемдеу тәсілі
сияқты өзіндік, ұлттық ерекшеліктері де бар.
Қорыта айтқанда, қазақ ... ... ұмыт ... бара жатқан
дәстүрлі қолөнерінің бірі – ши тоқу өнері. Көшпелі ... ... ... ... ... жері жоқ. Ши тоқу аса ... әсемділікті, нәзіктілікті талап етеді. Ғажайып өнер туындысы
шебердің сағаттар бойы тапжылмай отырған еңбегі ... ... ... ... ши тоқу ... ... ... жасаған бай мәдени
мұраны зерттеу, оны халық пайдасына асыру, эстетикалық таным біліктің мәнді
арнасы деп ... оның озық үлгі ... ... ... тез ... ... ... таба қоятын мәселе емес. Біздің мақсатымыз, көзден
таса, халық өнерінің ... ... ... мол ... ... ши тоқу
өнерінің мол мүмкіндіктерін жарыққа алып ... ... ... орайымен өз
мақамымен кәдеге асырудың мән жобасын көрсете білу болып табылады.
Шебердің түр ... ... ... ... ши ... ... шебердің ой-өрісі, талғамына сәйкес, өзгеше әр ... ... ... түсіне, кейбір түрлерді орналастыру, ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен
өзіндік ерекшеліктеріне толы өрнек ... ... Алға ... өзі, ши ... мен тоқу ... ... да ... тарихи жағын
байланыстыру. Халқымыз қастерлеген ұлттық ... жас ... ... ... ... ... болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Арғынбаев X. Қазақ халқының қол өнері ғылыми зерттеу ... ... ... Әмиргазин Қ. Қолданбалы көркем өнер. Алматы РИК 1995.-50 ... ... Ш. ... қол ... ... Рауан 1992-120 б.
4. Әбдіғапбарова Ү.М. Казақтың ұлттық ою-өрнектері (оқу ... ... -1999 ж., 152 ... ... Ж. ... мұрасындағы ұлттық өрнек және рең ғылыми әдістемелік
монография, КарГУ, Қарағанды. 1996 ж.
6. Еспенбетов Б. Шидің ... ... ... және ... № 7, 42-43 ... ... Еспенбетов Б. Оқушыларды халықтың қолданбалы өнеріне баулу. Бастауыш
мектеп, №9,10 б., Алматы, 1988.
8. Еспенбетов Б. Ұрпағымыз ұмытпасын. Бастауыш мектеп №1 27-28 ... ... ... Б. ... қол ... ... ... мектебі № 7, 63-
656, Алматы, 1991.
10. Жәнібеков У. Культура казахского ремесла — Алматы: ... 1982.- ... ... Б. ... ... Казахского народа- Алматы:
Казақстан, 1973-2236.
12. Қасиманов С. Қазақ халқының қол енері - Алматы: Қазақстан, 1969,-
2486.
13. Маргулан А.Х. ... юрта и ее ... 1964, ... ... А.Х. ... ... ... искусство. Алматы: Өнер;
т. 1,1986, с. 256.
15. Муканов М. Казахские домашние ... ... ... ... ... Ә. ... қолы ортақ». Алматы. «Қазақстан» 1997 ж. 95 б.
17. Өстеміров К. «Еңбекке баулу» 4 – сынып. Алматы: Атамұра, 2000 – 142 ... ... ... О. «Жүн қолөнері технологиясының сарамандық жұмыстары», «Білім
- образование», Алматы – 2001 ж. №2, 33 – 35 ... ... ... «Ши тоқу ... - 2002 ж. №7.
20. Народное декоративно – прикладное искусство казахов
(под.ред.Н.Б.Нурмухамедова /2-,; ... 1970 – 207 б.).

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Арнаулы субъектілердің қылмысқа қатысуы50 бет
Ағымдағы міндеттемелер есебі18 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь