Қазақстан Республикасының банктiк жүйесiнiң даму тенденциясы

Кiрiспе

Алғашқы банкирлердiң түсiнiгi бойынша қозғалыссыз жатқан үлкен қаражат байлықтарды жинаудан гөрi, ақша қаражаттарын уақытша қолдануға немесе өз бетiнше сауда және басқа да кәсiпорын аша отырып,
айтарлықтай пайда табуды өнiмдiрек көрген. Сонымен бiрге кепiл ретiнде әдетте кемелер және тауарлар, ал кей.кезде үйлер, құнды заттар және тiптi адамдар болған. Ежелгi банктердiң несиелiк операцияларымен бiрге бiрте.бiрте салымшыларға қызмет көрсету бойынша есеп дами бастады.
Қазақстан эконамикасының нарықтық экономикаға өтуi ақшаның, несиенiң және есеп айырудың рөлiнiң көтерiлуiнсiз мүмкiн емес. Нарықтық эканомикада банктiк жүйе үш түрлi рөл атқарады;
Бiрiншiден, дамыған коммерциялық банктер төлемдер жүйесiн басқарады.
Екiншiден, банктер халық жинағын өндiрiстiк, каммерциялық ортаға бағыттайды.
Үшiншiден, банктер экономикалық жүйедегi ақшаның санын реттейдi.
Банктiк жүйе барлық мемлекетерде орталықтандырылған, жеке тұлғаның, тұтастай алғанда мемлекеттiң, достық қарым.қатынастағы елдердiң және халықаралық қаржы.несиелiк институттардың мүделерiн бiрiктiретiн жүйе болып табылады.
Қазiргi кезде Қазақстан халқының банк жүйесiне деген көзқарасы өзгердi, бұл халық ақшасының банктiк жүйеге құйылуының қарқынын күшейттi.
Сонымен қатар, қазiргi уақытта Қазақстаның қаржы жүйесi, соның iшiнде банктiк жүйе айтарлықтай экономиканың реформаланған және нарықтық секторы деп айтуға болады. Сондықтан да банктiк жүйенi
        
        Кiрiспе
Алғашқы банкирлердiң түсiнiгi бойынша қозғалыссыз ... ... ... ... гөрi, ақша қаражаттарын уақытша қолдануға
немесе өз ... ... және ... да кәсiпорын аша отырып,
айтарлықтай пайда табуды өнiмдiрек көрген. Сонымен ... ... ... ... және ... ал ... ... құнды
заттар және тiптi ... ... ... ... несиелiк
операцияларымен бiрге бiрте-бiрте салымшыларға қызмет көрсету бойынша
есеп дами ... ... ... экономикаға өтуi ақшаның,
несиенiң және есеп айырудың ... ... ... ... эканомикада банктiк жүйе үш түрлi рөл ... ... ... ... ... жүйесiн
басқарады.
Екiншiден, банктер халық жинағын ... ... ... банктер экономикалық жүйедегi ақшаның ... жүйе ... ... ... ... тұтастай алғанда мемлекеттiң, ... ... және ... ... ... мүделерiн
бiрiктiретiн жүйе болып ... ... ... ... банк ... ... ... бұл халық ақшасының банктiк ... ... ... ... қазiргi уақытта Қазақстаның қаржы жүйесi,
соның ... ... жүйе ... ... реформаланған
және нарықтық секторы деп айтуға ... ... да ... ... ... оның ... ... және оларды
шеше жолдарын ұсыну бүгiнгi ... ... ... ... бұл тақырыпты таңдауымның негiзгi себебi-жоғарыда
келтiрiлген банк ... ... ... табылады. Бұл жұмыстың
негiзгi мақсаты-банктiк жүйенiң мемлекеттiң экономикасының ... ... ... ... ... ... ... көрсету және оларды шешуiнiң және ... ... ... ... ... ... тарауын да мен банктiк ... яғни оның мәнi, ... ... және ... ... ... ... туралы жаздым.
Ал екiншi тарауда мен ... ... ... ... яғни ... кезде пайда болған ... ... ... ... ... қатар қазақстанның
нарықтық құрылымдағы банк жүйесiне, яғни ... ... ... ... ... қатар, банк жүйесiн реттеуге, яғни
қабылданған заңдар бойынша ... ... және ҚР-ң. ... даму ... мен ... көңiл бөлдiм.
I –тарау. Банк жүйесiнiң теориялық аспектiлерi
1. Банк жүйесiнiң түсiнiгi, элементтерi
Ең алдымен, банк ... ұғым не, ол ... ... ... деген сұраққа
жауап iздестiрейiк.
«Банк» сөзi «banco” деген ағылшын тiлiмен аударғанда ... ... ... Бұл ... орыны” тауарлармен сауда жасалатын
алаңдарда ... ... ... ... ... ... капиталының
өкiлдерi саудагерлердiң ақшалай салымдарын қабылдап, оларды әр түрлi елдiң
ақшаларына айырбастауға маманданып отырған. Уақыт өте ... ... ... сондай-ақ өздерiнiң ақша қаражаттарын ... ... алу үшiн ... ... ... айырбастаушылар бiртiндеп
банкирлерге айналады. ... ... банк ... және ... айырбас орындарымен сипатталады.
Өйткенi, алғашқы банктердiң Италияда ... болу ... оның ... ... ... ... болғандығын ескерiп, әр елдiң
ақшалары мен ... сол елге ... ... ... ... тiкелей қатысуына байланысты тұсiндiрiледi.
Банк арнайы ұйым ретiнде материалды өндiрiс сферанын айтарлықтай
ерекшелiктерiн өнiм ... ол жай ... ... ... төлем қаражаты
түрiндегi тауар.
Қызымет көрсету сферасындағы банктiң негiзгi өнiмi ... ... ... ... ұсыну болып табылады. Банктiк ... ол ... да бiр ақша ... ... ... ... ... ұсыну. Ал бұл дегенiмiз, несиеге ұсынылған ақша қаражаттары қарыз
алушының шаруашылығында айналым ... ғана ... ... ... ... заңды нүктесiне өсiрiлген қарыз пайызы түрiнде оралуы керек. Банк
өндiрiстiк кәсiпорыннан өзiнiң эмитациялау сипатымен ерекшеленедi. Ол ... ... және ... ... ... қана ... сонымен бiрге
басқа эмитенттердiң бағалы қағаздарын сақтау мен ... ... да ... ... көрсету аясындағы банктiң өнеркәсiптiк кәсiпорындардан
ерекшелiгi оның ... ... ... Оның ... өнiмi ... ... «несиелiк мекеме» деп атаған.
Қазiргi түсiнiкте «банк»-бұл ерекше өнiм шығарумен ... ... ... және ... ... ... айналысын ретттеудi жүзеге
асыратын ақша- несие институты болып табылады.
«Қазақстан Республикасының банктер және банктiк қызмет туралы» заңның
бiрiншi ... ... ... ... осы ... сай ... қызметтi
жұзеге асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға».
Банк - банк ... ... ... ... Бұл ... ... реттегi мiндеттердi атқарады:
1) жалпының бiр бөлiгi болуға, ойынның жалпы тәртiптерi бойынша
қызмет ... ... ... ... иемдену;
2) жалпы және арнайы заңдар, қауымның заңды нормалары шегiнде қызмет
ету;
3) өзiн-өзi реттеуге, дамуға және ... ... ... банк ... ... да ... ... жүйесiне банктерден бөлек ... да ... ... бiрақ банк статусы жоқ кейбiр қаржы институттары, банктiк
инфроқұрылымды құрайтын және ... ... ... ... ... да ... ... iсi – қарыз капиталын жинақтау мен оны ... ... ... түрi. ... ... ақша ... мен несие
қатынастарын ұйымдастыру ғана ... ... ... ... ... ... операциялары, бағалы қағаздарды сатып алу-сату, ол
кейбiр жағдайларда делдалдық келiсiмдер және мүлiктi басқару операциялары
жүргiзiледi.
Банктiң ... ... ... ... ... болады:
1) Уақытша бос ақша қаражатын тарту, ... және оны ... ... ... мемлекетке, жеке адамдарға несие беру, ... ... ... Ақша ... ... Банк - әр ... шаруашылық субъектiлерiнiң төлем
айналымы жүретiн орталық. Банк ... есеп ... ... ... ... капитал және ақша айналымын жүргiзуге мүмкiндiк
туғызады.
4) Айналымға несие құралдарын шығару. Банк клиентiн тек жинаған уақытша ... ... ... қоймай, сонымен қатар, депозттiк чектердi,
вексельдердi ... де ... ... және ... ... ... ... айырықша қызметтерiне
байланысты банктер: эмиссиялық және эмиссиялық емес болып екiге бөлiнедi.
Эмиссиялық банк – айналысқа ақша ... ... құқы ... ... банк. Әр мемлекеттерде орталық банк әр түрлi аталады.
Эмиссиялық емес банктер – мемлекеттегi басқа банктердiң барлығының ... ... ... құқы жоқ ... Олар ... ... ... және т.с.с. банктер.
Инвестициялық және инновациялық банктердiң екi түрi де ұзақ уақытқа
ақша қаражатын шоғырландыруға маманданады, яғни олар ... ... ... ... ... шығару арқылы ақша тартып, кейiн ұзақ мерзiмге
қарызға бередi. Инвестициялық ... ... ... ... ... ... технологиялық жаңалықтарды өңдеудi және оны игерудi
несиелейдi.
Ипотекалық банктер – жердi және жылжымайтын мүлiктердi кепiлдiкке ... ... ... бередi. Олар ипотекалық облигация, акция және басқа
бағалы қағаздарды сату ... ақша ... ... ... ... ... ... да бөлуге болады:
өндiрiстiк, сауда, ауыл ... ... ... ... ... ... және ... жалпы елдiң қажеттiлiктерiн ... ... ... ... сипаты бойынша; мемлекеттiк, окционерлiк,
кооперативтiк, жеке муниципалдық, аралас болып бөлiнедi.
Қазiргi кездегi банк жүйелерiнiң ... ... ... ... көзқарасынан қарағанда, қазiргi ... ... үш ... тобы бөлiнген:
- орталық (эмиссиялық) банк;
- коммерциялық банктер;
- арнайы ... ... ( ... ... қор ... және т.б.).
Орталық банк. Басқаша оны көбiнесе «банктердiң банкi» деп те ... ... ... және ... ... ... құралады. Клиент ретiнде екөбiнесе коммерциялық банктер және
басқа да кредиттiк ұйымдар шығады. ... ... ... банктер әр түрлi
үкiметтiк ұйымдарға қызмет көрсетумен өте жиi ... ... ... ... ... жүйесiнде, жалпы елдiң экономикасын да
реттейтiн тиiмдi несие-ақша саясатын ... ... ... банк - ... ... ... ... бар, өзiне тiкелей бағынатын
төменгi бөлiмшелермен бiрге тiкелей бағыныстағы бiртұтас орталықтандырылған
құрылым, iс-әрекетiн толық шаруашылық есеп ... ... Әр ... ... баж ... және ... ... төлеуден босатылады.
Ұлттық банктiң негiзгi қызметi ұлттық валютаның iшкi және сыртқы
тұрақтылығын қамтамасыз ету. Сондықтан ... ақша ... ... банктiк есеп айырысу мен валюталық қатынастарын
ұйымдастырады;
- ақша, несие және банк жүйелерiнiң тұрақты ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ шетел валютасын сатып
алу, сату және айырбастау операцияларын жүргiзетiн ... және ... ... ... және олардың жұмысын бақылау сияқты
мемлекеттiк экономикалық саясатын жүргiзедi;
- үкiметтiң және мемлекеттiк ... ... мен ... ... елдiң алтын - валюта қорларын басқару.
Коммерциялық банктер – қарыз капиталы нарығында өзiнiң қызыметiн жүзеге
асыратын қөп функционалды ... ... ... ... ... ... әр түрлi есеп жүргiзi сияқты қаржы қызметтерiнiң барлық кешенi
әдетте, iрi ... ... ... ... ... жағдайларда
коммерциялық банктер бүкiл әлемде кредит жүйесiнiң ... ... ... банк ... банк ... және ... ... өзара
мiндеттеме алмаған ... ... мен ... ... жауапты емес. Мемлекет банктiң мiндеттемелерi бойынша тек
мемлекеттiк банктiң жарғылық қорына салған ... ... ғана ... ... ... ... үшiн ... тұлғалардың жарғылық
капиталға қатысуға мынандай ... тиым ... және ... банктердiң, мемлекеттiк емес жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдардың, лизинг берушi ұйымдардың жарғылық
капиталдарына банктердiң қатысуына;
- қаржы нарығының инфрақұрылымдық бөлiгi болып табылатын, банк ... ... және банк ... ... жүзеге асыратын ұйымдардың жарғылық капиталдарына банктердiң
қатысуына;
- бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... капиталдарына банктердiң қатысуына;
- банкроттық рәсiмдерiнде төлем қабiлетi жоқ ... ... ... ... ... қызметке тиым салу қолданылмайды.
Комменрциялық банктердiң негiзгi атқаратын қызметтерi: ақша қаражатын
шоғырландыру және тарту, ... ... ... есеп және ... жүргiзу, төлем құралдарын шығару, бағалы қағаздарды шығаруды
және орналастыруды ұйымдастыру, сенiмхат ... ... ... ... ... ... ... клиенттерге кеңес беру.
Арнайы қаржы ұйымдары. Мұнда арнайы бiлiмнiң, сонымен бiрге ерекше
техниканың ... ... ... ... ... ... бөлек
сегменттерiнде өзiнiң қызметтерiн жүзеге ... ... ... Мұндай
ұйымдар, әсiресе белсендi майда қорларды, ипотекалық несиелердi, тұтыну
несиелердi, ауыл шаруашылық өндiрушiлерiне несиелердi тарту ... ... ... есеп және ... ... ... дамиды.
1.2. Банктiк жүйе қалыптасуының шетелдiк тәжiрибесi
АҚШ банктiк жүйесi 1776 ж. өзiнiң тәуелсiздiгiң жариялаған ... ... ... АҚШ-та алғашқы банк 1791ж. құрылған.
«Орталық банктiң құрылыуы ... 1913ж. ... ... ... ... ... жұмыс жасап отырған үш деңгейлi - ... ... ... ... мүше ... ... ... жүйенiң Ф.Р.Ж. негiзi қаланды.
АҚШ-тың ФРЖ-сы басқару және ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ФРЖ он екi
федералдық резервтiк банктерден және ... мүше жеке ... ... Ол ... ... ... ... ФРЖ-ң
жарғысына сәйкес, оның капиталы ФРЖ-ға мүше жеке ... ... ... жарғысынан құрылады.
ФРЖ-ның Басқару кеңесi – бұл банктiк жүйенi басқаратын ... ... ... ... Оның ... АҚШ- тың Президентiмен 14
жылға тағайындалатын Сенаттың келiсiмiнен соң 7 ... мүше ... ... рұқсатынсыз қызметтен босай ... ... ең ... заң ... орган – Конгрестiң
алдында есеп бередi. Басқару кеңесiнiң мүшелерi ... ... ... және iрi ... ауыл ... ... және
банктiк монополиялардың өкiлдерiнен сайланады.
ФРЖ-ң қызметi өзiнiң ... iшкi ... ... ... қызыметiнен алынған табыстарының 80 ... ... ... бес ... ... ... ... кеңесi. Басқару кеңесi ФРЖ-ң саясатының басты бағыты
бойынша Федералды резервтiк банктердi ... ... ... ... ... ... құрылған. Оның басты қызметi
– ақша- несие қызметiн дайындау. Бұдан басқа бұл ... әр ... ... мен ... ... ... ... реттеу қызметтерiн де жүзеге ... ... ... үздiксiз қызмет етуi, тұтыну несиенi және т.б.
2) Ашық нарықтағы операциялар ... ... ... 1933 ... ... он екi адам кiредi: жетеуi-ФРЖ-ң басқару
кеңесiнiң ... ... ... резервтiк банктерден алынған
өкiлдер
3) ... ... беру ... – 12 ... тұрады. Бұл кеңестiң мүшелерi
бiр жыл мерзiмге федералды ... ... ... ... ФРЖ-ң қызметтерi: ақша-несие саясатына, ... ... ... эмиссиялау және шетел ... ... ... ... ... ... ФРЖ ... он екi федералды резервтiк банктер жүзеге ... ... ... ... ... эмиссиялау және басқа да
қызметтерiн ... ... Әр ... ... ... ... басқарады. Директорлар 3топқа бөлiнедi А ... ... және С ... А және В ... ... ... ... сайланады. С класының директорларын ФРЖ-ң Басқару
Кеңесi ... ... мүше 6000 ... ... ал ... штаттағы
банктерден құралады. Штаттардың банктерi ... ... ... ... құру ... ... сәйкес барлық ұлттық банктер ... ... ... тиiс.
ФРЖ-ға мүше болудың басты бiр ... ... ... ... ... болумен қатар оның қызметтерiн ... ... Егер де жеке ... ... несиелердiң мөлшерi
сол банктiң ресурсының көлемiмен шектелетiн ... ал ... ... ... ... банкке несие жайлы сұраныс жасағанда,
ондай шектеуге кез болмайды. Себебi, ... ... ... ... ... ... пайдалану мүмкiндiгi бар. Жеке банктер ФРЖ-ң
мүшесi бола алмайды, бiрақ та олар ФРЖ-ға мүше ... ... ... ... ... ФРЖ-ң несие, чек айналысы және ... ... ... ... ... ... және функционалдық жағынан, ФРЖ
орталықтандыру элементерiн ... ... ... ... өзiндiк
дербестiктi сақтайды.
Немiс федералдық банкi 1957 ж. 26 ... ... заң ... Оның ... Рейхсбанк пен Немiс жер банкi болған. Басғару
органдары: кеңес, директорат, басқарма.
Кеңес – ... ... ... ... ... орган
болып табылады. Кеңестi президент басқарады.
Директорат - жоғары атқарушы орган. Ол ... ... ... және ... ... ... ... орнатады.
Жер орталық банктерi – немiс феодалдық банктiң жергiлiктi басқармасы.
Бұл дүние жүзiндегi ең тәуелсiз банк ... ... ол тек ... банкi- дүние жүзiндегi көне және беделдi орталық банктердiң
бiрi. ... 1694 жылы ... Ол ... екi ... бөлiнген
– эмиссиялық және банктiк. Эмиссиялық ... ... ... ... ... қоя ... банкноталарды шығарумен
айналысады. Ал ... ... ... ... ... ... ... банктердi есептiк мөлшерлеме бойынша несиелейдi.
Жапон банкi 1882 жылы құрылған. ... ... ... ... Заң ... ... қабылданған. Ол үкiмет мекемесi болып есептеледi, бiрақ жарғы
капиталының 55%-ы мемлекетке тиесiлi.
Банктi басқарма басқарады. Ол ... ... ... ... Қазақстан Республикасының банктiк
жүйесiнiң даму тенденциясы
2.1. Қазақстан Республикасының банктiк
жүйесiнiң қалыптасуы
Қазақстанның экономикасы Ресейдiң экономикасының бiр бөлiгi ретiнде әр
деңгейде дамып келедi.
Қазақстанда банк капиталының ... ... ХIХ ... аяқ ... ... ... ... экономикасында несиенiң әр түрлi
формалары дамыған. Қазақстанның несиелiк ... ... ... несиелiк жүйесiнiң бiр бөлiгi ... ... ... ... ... ... ... өзара
несие беру қоғамдарынан, қалалық қоғамдық ... ... ... ... ұсақ ... мекемелерiнен және жинақ кассаларынан тұрады.
Ресейдiң мемлекеттiк банкi 1860 жылы өз қызметiн бастап, барлық ... банк ... ... және оның ... ... ... монополиялық құқығы болды.
КСРО-да соңғы рет банктiк ... ... ... ... ... реформа нәтижесiнде КСРО-ң Мемлекеттiк банкi және Құрылыс
банктерiнiң мекемелерi негiзiнде: ... ... ... ... және Тұрғын үй әлеуметтiк банкi құрылды. Сол сияқты, кезiнде КСРО-ң
Мемлекеттiк банкi ... ... ... ... негiзiнде Жинақ банкi,
Сыртқы сауда банкi негiзiнде Сыртқы экономикалық банкi құрылды.
Сонымен, 70 жыл бойы КСРО-ң жүйесiнде, оның ... ... ... ... мен шоғырландыру, әкiмшiлiк әдiстерi кеңiрек орын
алды. Сол уақыттардан ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға сәйкес келмедi.
Социалистiк эксперимент жүргiзуi барысында ғасырлар бойы қалыптасып
келген ... ... мен ... ... ... жойылып
кеткен болатын. Сөйтiп, утопиялық, идеологиялық тұжырым ... жүйе ... ... ... банк барлық несиелiк жүйенi
өзiне бағындырып және бәсекелестiк элементтерiн өзi реттеп отырды.
1989 ... ... ... ... ... және жеке ... қатары жұмыс iстедi. Сол жылы
алғаш құрылған банктер – Интеринвестбанк, Крамдсбанк және т.б. ... жылы ... ... өз ... ... ... қатынастардың талаптарына сай ... ... банк ... құруға бетбұрыс жасады.
1990 жылы желтоқсан айында ... «Қаз ... ... және
банктiк қызмет туралы» алғашқы қабылданған заңы Қазақстандағы банктiк
реформаны жүргiзудiң бастапқы ... ... ... өту ... және экономикалық дағдарысты жоюда
Қазақстан Республикасының банк жүйесiне макроэкономикалық тұрақтылыққа қол
жеткiзуде маңызды рол атқарды.
Қазақстанда банк ... ... ... iске ... ... ... ... банктер құрылды:
1) Мемлекеттiк даму банкi- бұл банк ... ... ... ... ... ұзақ ... ... жүзеге
асыруға бағытталған үкiметтiң қаржы – несие институты болып
табылады.
2) Экспортты – ... банк ... – бұл ... ... ... даму және ... ... экспортын қаржыландыру
үшiн, экспорттық несиелер мен инвестицияларға сақтандыру және
кепiлдеме беру үшiн Әлем ... ... ... банк ... Тұрғын-үй құрылыс банкi – бұл тұрғын – үй құрылысын коммерциялық
құрлышылар ... ... ... үшiн ... үй жинақ шоттарын
қалыптастыру, ипотекалық несиелеу жүйесiн құру мақсатында құрылған
банктi бiлдiредi.
4) ... банк ... – бұл ... ... ... кәсiпорындар үшiн госпиталь» ретiнде құрылған банк.
1991жылы Респуликадағы мемлекеттiк банк ... банк ... ... ...... банк ... Агроөнеркәсiп банкi – Агроөнеркәсiп
банкi болып, Сырттық экономикалық банкi - Әлембанк болып, Жинақ ... ... ... ... Ал 1993 жылы ... ...... банк болып
қайта атауға ие болды.
Тәуелсiз Қазақстан Республикасының банк ... ... даму ... ... ... ... кезеңге бөлуге болады:
Бiрiншi кезең, 1917 жыл мен 1930 жыл аралығы – патшалық ... банк ... ... ... бұл ... әр түрлi
меншiктегi банктер мен ... ... ... ... ... кезең, 1930 жыл және 1987 жыл ...... ... ... ... ... яғни ол ... орталық
банкi ретiнде эмиссиялау және ... беру ... ... ... ... кезең, 1988 – 1991 жылдары аралығы-елде мемлекеттiк
маманданған банктердiң ... яғни КСРО ... ... ... ... ... эмиссиялық, ереже, нұсқау және т.б. нормативтiк актiлер
шығарушылық, бақылау және басқа қызметтермен ... ал ... ... әр ... салаларына қызмет көрсеттi. Сонымен бiрге
1990 ж. басында кооперативтiк және коммерциялық ... де ... ... ... 1991 ... ... ... дейн нарықтық банк
жүйесiнiң қалыптасу кезеңi, яғни ... ... ... өту жайында екi деңгейлi банк жүйесiнiң пайда болуы ... ... ... ... ... ... таңдағы Қазақстанда қызмет ететiн банктiк жұйенiң не бары
он үш жылдық тарихы бар. Бұл ... ... ... ыдырауының
нәтижесiнде елiмiздiң өз тәуелсiздiгiн алуының себеп болғандығын айта ... ... берi банк ... ... ... ... ... банктерiмiздiң қызметiн халықаралық стандартқа өткiзу болып
отырғандығы да жасырын емес.
Нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... оның құрылымының, несиелiк операциялардың ұйымдық-құқықтық
формаларының, сондай-ақ несиелеу әдiстерi мен тәсiлдерiнiң ... ... ... де ... ... ұшырауда. Байқап
қарасақ, халық шаруашылығының экономикалық дамуының әр бiр тарихи ... ... банк iсiн ... типi, экономиканың жекелеген буындарының
несие-қаржы қызметтерiне деген қажеттiлiгiне жауап ... ... ... ... ... ... банк ... қарағанда ауқымды ұғымды бiлдiредi. Себебi,
оның құрылымына банктiк жүйеден басқа, банктiк емес мекемелер де кiредi.
Несиелiк жүйе басты екi ... ... ... ... ... екiншiсi-
парабанктiк жүйе. Қазақстан Республикасындағы банктiк жүйе, өз қызметiнде
1995 жылғы шығарылған “ҚР ... ... ... және “ҚР ... және
банктiк қызмет туралы” заңдарын жетекшiлiкке алады.
Қазақстан Республикасының несиелiк жүйесiнiң құрылымы
ҚР несиелiк жүйесi
Банк ... ... ... ... емес ... ... ... ... ... ААҚ
ҚҰБ-ның ... ... ... ... компаниялар(қорлар)
аймақтық
филиалдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... жылдардың басында отандық банктерiмiз тек сандық жағынан ғана
өсiп, олардың саны 200-ге дейiн жетсе, бүгiнгi күнi олардың ... ... яғни ... және ... ... ... 35-ке дейiн
қысқарды және алдағы уақытта әлi де азаяды деген жорамал бар.
Қазақстан өзiнiң егемендiгiн алғалы берi, банк ... ... ... үшiн ... ... жүзеге асырылып жатыр.
1990 жылы желтоқсан айында «ҚазҚРО-ғы банктер және банктiн қызмет
туралы» деген алғашқы заңы ... ... ... реформа 1995 жылы қабылданған болатын. Бұл ... ... ... ... және ... ... қол
жеткiздi. Ең бастысы, ақша-несие реттеу әдiстекрi мен құралдары әрi қарай
дами түстi. Банктердi қайта ... ... ... ... ... ақпан айынан бастап, директивтi ... беру ... ... есебiнен берiлетiн несиелер көлемi мен мерзiмi
қысқарып, экономиканы несиелеу қызметi ... ... ... ... ... жылы ... ... ломбартық несиелеу жүйесi енгiзiлдi. Ломбард
дегенiмiз жылжитын мүлiктердi кепiлге ала отырып, қысқа мерзiмге ссудалар
беретiн несиелiк мекеме. Және бұл ... ... iске ... ... ... ... Мемлекеттiк даму банкi, Тұрғын үй
құрылыс банкi және Халық банкi құрылды. Ал ... күнi ... ... ... ... үй құрылыс банкi, Центркредит банкпен қосылып
жұмыс жасауда. Жалпы, айта берсек, бұл ... ... ... жеттi.
Келесi реформалау бағдарламасы 1996-1998 жылдары қамтиды. Бұл реформа
Ұлттық банк ... ... ... бағдарлама негiзiнде жүргiзiлдi. Оның
өзiндiк мақсаты мен мiндеттерi бiлгiлендi.
Бұл реформаны жүргiзу ... ... ... – Қазақстан
Республикасының ұлттық валютасының iшкi және ... ... әрi ... және ... қаржыландыру мүмкiндiгiн кеңейту үшiн ... ... ... нығайту.
1996-1998 жылдары Ұлттық банктiң 1995 жылы бастаған банк жүйесiнiң
бухгалтерлiк ... ... әрi ... ... ... ... халықаралық стандартқа сәйкес жасалған жаңа шарттар жоспары екiншi
деңгейдегi ... ... ... ... ... есеп реформасын аяқтауға байланысты жұмыстар
мынадай мерзiмдердi қамтыды:
Ұлттық банк бойынша 1996 жылы ... және бас ... ... ... дайындап, оларды баспадан шығару. 1997жылы 1996
жылдың ... ... ... жаңа ... ... мен нұсқаларға
өзгерiстер енгiзу, Ұлттық банктiң қызметiне байланысты халықаралық ... жылы ... ... он банк бойынша жаңа шоттар жоспарын енгiзiп,
ай сайын осы ... ... ... ... алу. 1997 жылы ... екiншi деңгейдегi банктерде бухгалтерлiк ... ... ... бұл ... ... ... бiр ... мiндетi –
банктiк жүйенiң тұрақтылығының сақтап қалу мақсатында депозиттердi ұжымдық
сақтандыру ... құру ... ... ... ... құру ... ... тиiс едi, бiрақ ол әр түлрлi себептерге байланысты
1999 жылдың аяғында ... өз ... 2000 ... ... ... ... деңгейдегi он алты банк осы ... ... ... ... ... ... ... реттеу
Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi ... ... ... ... ... ... ҚР ... банкi, ҚР банк жүйесiнiң
жоғарғы деңгейiн сипаттайды. Ұлттық банк орталық банктер мен басқа елдердiң
банктерiмен, ... ... ... басқа да қаржылық несиелiк
ұйымдармен ... ... ... ... ҚР ... банк ... мiндеттерiн орындаған кезде мақсаты ретiнде
пайда таба алмауы тиiс. ... ... ... ... ... ... тәртiбi, қызмет етуi және өтiмдiлiгi Қазақстан
Республикасының заңдылықтарымен анықталыды. ... банк ... ... “ҚР банктерi және банктiк қызмет туралы” ... ... ... және ҚР ... ... ... басшылыққа алады. Қазақстанның Ұлттық банкi мемлекеттiк реттеудi
ұйымдастырушылық – құқықтық түрiнде заңды тұлға ... ... ... бар және ... бөлiмшелерiмен, өкiлдiктерiмен және ... ... ... ... Оның ... және орналасқан жерi.
1) Банк – бұл әрекетегi заңмен қызметiн жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... реми ... юстиция органдарында банк ретiнде заңды
тұлғаны ... және ... ... жүргiзу үшiн
Қазақстан Республикасының Ұлттық банктiң лицензиясының бар болуымен
анықталады.
3) Банктiң ресми ... жоқ ... ... ... ... деп атала
алмайды немесе банктiк әрекетпен айналысушы ретiнде ... ... ... жерi – оның ... етiп ... жерi ... экономикадағы ролi:
1) делдал ролi;
2) төлемдердi жүзеге асырудағы ролi, яғни банк ... ... ... мен қызметтер үшiн төлемдердi жүзеге асыру;
3) кепiл берушiнiң ролi, яғни клиент қарыздарды өтей ... ... ... ролi, яғни экономиканың дамуын реттеуге және мақсаттарға жетуге
бағытталған мемлекеттiң ...... ... ... ... ... несиелiк;
- төлемдiк және есептiк;
- брокерлiк;
- трасттық;
- ... ... ... ақша ... ... ... ... немесе андеррайтер қызметi.
Банктiк ұйымдық-құқықтық түрi:
1. Банктер жабық акционерлiк қоғамдар ретiнде ... ... Ашық ... ... ... бiр жылдық мерзiм iшiнде
банк тұрақты шығынсыз қызмет еткен жағдайда және Ұлттық ... ... ... және басқа да мiндеттi нормалар
мен лимиттердi бiр жыл ... ... ... ғана ... ... ... ... оның ААҚ-ға айналуынан бастап ешбiр қосымша
артықшылықтарға ие ... ... ... ... ... ... банк ... кез-келген басқа ел сияқты Ұлттық
өзбеттiлiгiнен, тарихи дәстүрлерге сәйкес көрсететiн ерекшелiктермен,
жалпы ... ... ... қамтамасыз ететiн қажеттiлiктермен
ерекшеленуi тиiс.
Ұлттық банктiң «Ұлттық банк туралы» Қазақстан Республикасының заңына
сәйкес 20 ... ... ... ... қоры бар, ... оның осы ... банк ретiндегi банктiк жүйенiң бiрiншi деңгейiн көрсететiн жарғысы
жоқ.
Жарғы ең ... ... ... ... ... тиiс: мемлекеттiң
Парламентпен бекiтiлуi тиiс және оның iшiнде ... ... ... ... ... ... ... мiндеттерi және шектеулерi;
- Елдегi банктiк iстiң даму сұрақтары бойынша басқарушылық шешiмдердi
қабылдау және ... ... ... ... ... ... және қызметтерiн белгiлеу тәртiбi;
- Банктiң басқарушы жұмыскелерiне талаптар;
- Банк басқаруының жауап кершiлiгi.
Қазiргi кездегi Қазақстан талпынуы тиiс ... – бұл ... ... ... ... ... Халықаралық тәжiрибеде
банктiк әрекеттi реттеудiң органы тәртiбiнiң үш концепциясы бар. Бұл
қоғамдық қызығушылықтар теориясы, «өсiп бiту» теориясы және ... ... ... ... ... органдар бүкiл қауым үшiн ... ... ... ашық түрде заңды органдардың депутаттарымен
тағайындалады және қоғамның қызығушылықтарын ... ала ... ... Бұл ... ... ... ... көздейтiн
әр түрлi комиссия, ... ... ... қоғамдық
қызығушылықтарды қолдайды.
«Өсiп бiту» теориясының авторы – ... ... ... ... Бұл ... ... өмiр ... органдар қоғамдық емес
өзiндiк қызығушылықтарды көздейтiнiң көрсеттi.
Үшiншi теория – бұл қоғамдық ... ... Бұл ... ... ... және ... бiту ... шектi
жағдайлар ретiнде қарастырады.
Осылайша Ұлттық банктiң екiншi деңгейлi банктердi бақылау ... ... iрi ... ... ... ... да ... қаржылық бақылау бойынша өзiндiк
агенттiлiктi құру ... ... ... ... күнi қажет болып отыр
2.4. Қазақстан Республикасының банктiк жүйе даму проблемалары жiне
болашағы
Қазақстанның банк секторы он ... берi ... ... ... Ол ... ең ... – Қазақстандағы бiр банктiң капитализацияның
орташа деңгейi АҚШ-ң 25,1млн.$ құрайды.
Сонымен қатар, банктiк жүйенiң активтерiнiң жағымды ... ... ... қамтамасыз етiледi. Мысалы, 2003
жылы активтердiң өсiмi 232,7 ... ... ... ... ... жүйенiң өз капиталы 27,3 млрд. теңгенi құрады. ... ... ... банкi, Еуразия банкi және HSBC банкi алға шықты.
Қазiргi уақытта өз еркiмен банктердiң қосылу немесе несиелiк
достастықтарға ... ... ... ... ... ... санының азайғанына қарамастан банктiк жүйенiң сандық және
сапалық көрсеткiштерiнiң жақсару тенденциясы сақталып отыр.
Бiрақ ... ... ... ... банк ... қарқынды дамушы сектор ретiнде даму және ... ... ... ... ... ... жүйедегi мәселелелердi, соның
iшiнде несиелiк тәуекелдiктi шешу несие берушiлер мен алушылар туралы
ақпаратты ... үшiн ... ... ... ... Бұл жағдайда келесiдей нәтижелерге жетуге мүмкiндiк бар.
3 кесте. Қазақстан Республикасының ... ... ... (2003 ... Банктер ... ... өсуi ... |
| ... ... |
| | | ... |
| | ... ... | |
| | ... | | ... |367,15 |85,58 |30,4 |4134,4 ... |292,39 |67,43 |30,0 |1166,2 ... банк |228,17 |34,29 |17,7 |3050,1 ... банк |70,20 |11,66 |19,9 |821,7 ... |66,15 |15,19 |29,8 |462,8 ... |40,23 |3,70 |10,1 |1208,6 ... банк |38,71 |9,37 |31,9 |351,6 ... банк |38,12 |11,61 |43,8 |403,3 ... банк |33,96 |11,97 |54,4 |162,6 ... АМРО банк |30,82 |2,66 |-7,9 |313,5 ... |29,86 |22,67 |-45,2 |595,4 ... |25,47 |2,50 |10,9 |101,5 ... |23,90 |2,77 |13,1 |30,1 ... |20,87 |4,12 |24,6 |227,5 ... банк |15,11 |4,45 |41,7 |123,1 ... |1321,11 |237,21 | |13152,4 ... жүйе |1378,6 |232,70 |20,4 |16000,0 ... ... бюро банктерге несие алушылар туралы ақпарат бере
отырып оның қайтарылымдылығын қамтамасыз ету. Бұл несие ... ... және ... ... мүмкiндiк бередi.
Екiншiден, несиелiк бюро банктер өздерiнiң клиенттерiнен алатын
ақпарат үшiн ақыны төмендетуге ... ... Бұл ... ... ресурстарға бәсекелестiк бағалары орнатуға мәжбүр етедi.
Үшiншiден, несиелiк бюро ... ... үшiн ... ... ... ... ... Яғни қарыздардың
мiңдеттемелерi орындалмаса несие берушiлер алдында оның беделi құлайды
және оны несиелiк ... ... ... бұл ... ... ынталандырады.
Жалпы республикада экономиканың дамуындағы банктердiң рөлiн ескере
отырып «Қазақстан Республикасының банкирлер кодексiн» қабылдау туралы
сұрақтарды талқылаудың ... туып ... ... ... асырылуы –несиелiк ұйымдардың
инвестициялық әрекетiн белсендiредi, бөлек ... де, ... ... де ... ... ... асырады, банктiк
жүйеге деген сенiмдiлiктi арттырады.
Банктiк жүйенiң инвеститциялық тартымдылығының жоғарлауы және банктер
қызметiнiң пайдалығының өсуi ... және ... ... ... ... жоғары қарқындармен өсiруге мүмкiндiк берер едi.
Сонымен бiр уақытта ... ... ... ... үлесiнiң
жоғарлауы өтедi.
Қазiргi кезде Қазақстанның коммерциялық банктерiнiң көбiсi iшкi
бақылаудың қызмет етушi жүйесiне келу керек деген шешiмге келген. Бұл
жүйе ... ... ... iшкi ... ... болып
табылатын арнайы бақылаушы бөлiмдердi енгiзу арқылы жүзеге асырылады.
Банктердiң негiзгi мәселесi банк саясатының, ... ... және ... ... ... қорытылмағандығында. Мысалы
ретiнде коммерциялық банктердiң ... ... ... ... ... Бұл банкте бөлек бөлiмшелер жалпы жүйеге
арнайы қорытылған iшкi әдiстеме бойынша қатысады. Айта кететiн ... ... ... ... ... айналыспайды. Бұл
филиалдар тәуекелдердiң жоғарлығымен сипатталады. Несие бөлiмдерiнiң
басшылары несиелiк қоржынмен айналыспай, бұл ... ... ... ... ... ... ... жұмышылары да өздерiнiң
жұмыстарының бағалауына қатыспайды. Бiрақ ғылыми-зерттеушi бөлiм
басқарудың ... ... ... ... жұмыспен айналысады, ал
бұл Қазақстандық коммерциялық банктерiне тән емес. Бұл банктер аудит
және iшкi ... ... ... ... ... ... Iшкi
бақылауға көп адамның санының қажеттiлiгi сұрақ туғызады. Осы себептен
арзанырақ жол - iшкi бақылау ... ... ... бола ... ... ... ролi мен салымы туралы айтатын болсақ,
келешекте қайта құру процедурасына және құрылымына ... ... ... ... ... ... тұрған сұрақ: мұндай әр ... кiм ... ... iрi ... ... бөлiмдер бар.
Екiншiден, мұнымен методология бойынша басқармалар, жоспарлы-
экономикалық ... ... ... ... ... ... банктегi нақты ұйымдастырушылық кестесiне байланысты
анықталады. Үшiншiден, кеңесшiлiердi шақыру, ғылыми қызметкерлермен
әдiстемелердiң өңделуi және дайын әдiстемелердi сатып алу.
Қорытынды
Сонымен ... келе ... жайт – ... кезде алдын ала
қорытылған жоба және әдiстемесiз жұмыстың iске асуы қиын. Егер ... ... ... ... ... банктiк жүйедегi кризистi
жеңу қиындыққа соқпайды. Бұл шаралардың орындалуы ... ... ... өсуiне әкелiп, кiшi және орта бизнестi ... ... ... едi. Ал бұл ... аумақтарында халықтың қамтамасыздығы бойынша сұрақтарды
шешуге жағымды әсерiн тигiзер едi.
Тағы бiр атап айта ... ... ... ... ... ... әртүрлi меншiк формасындағы банктерн мен несе мекемелерi
қызмет естеуде. ... жүйе ... ... ең маңызды және бiр
тұтас құрылымдарының бiрi болып отыр. ... ... ... ... ... механизмдi жетiлдiру, ақша массасын ретеудегi әдiстерiн жетiлдiру,
есеп айырысуды тездету және төлем тәртiбiн ... ... ... ... курстық жұмысымда Қазақстан Республикасының банктық
жүйесiн ... ... ... деп ... Осы ... соңында
осы Қазақстан Республикасының банк жүйесi қызықты тақырыптың бiрi болып
отыр. Себебi банктық жүйе ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң достық қарым-қатынастағы елдердiң
және халықаралық ... ... ... ... ... ... да банктiк жүйенi толығырақ зерттеу , оның мәселелерiн
анықтау және оларды шешу жолдары бүгiнгi күнi өте маңызды. Банк
Тзер және басқада ... ... ... мәлiметтерге сүйенсек екiншi
деңгейдегi банктер 1993 жылы 204-ке ... ... , 2003 жылы 36-ға ... ... филиалдарының саны 1993 жылы 724 ... 2003 ... ... Банктiң санының азайғанына қарамастан банктiк жүйенiң
сандық және сапалық ... ... ... сақталып отыр.
Банктiк жүйе өздiгiнен жұмыс iстемейдi ол экономикалық ... және ... ... да ... ... Ол
осылардың көрiнiсi және ол адекватты ... болу ... ... ол ... ... қойды. Банктiк жүйе өзiнiң акционерлерiнiң
алдында ерекше жауапкершiлiк алып ... ... ... ... ... Сонымен қатар банктiк жүйе корцепцияның дамуын, жетiлуiн
қажет етедi. Бiрiншi кезекте ... ... ... ... ... жауап беру керек . Соңғы он жылдықта
Қазақстан Республикасының Ұлттық банк жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... ... банк қызмет iстеуде. Сонымен қатар екi iрi банкiмiз шетелдiк ... ... ... жүйе ... ... оның ... ... және тиiмдi құралы болып табылады. Мұндай құралдарды кез-келген
қолға беруге болмайды.
Республиканың ... ... тек ... ... ... ... ... Казахстана» журналы:
2. Статья «Актуальные проблемы развития банковской системы ... 1. 1999, ... К.Н. ... ... «Современные проблемы и перспективы
краткосрочного кредидтования в ... №2, 2002 ж. 27 ... ... Б. ... «О развитий банковской системы РК» № 5. 2003
–21бет.
5. Марченко Г.А. Статья «Пути развития банковской системы ... 2003 ж. ... ... З.Д. Статья «Перспективы развития банковской системы РК» №
4. 2003 ж. 12бет.
7. С.Б. Мақыш «Коммерциялық ... ... ... 2002 ... ... О.И. Лаврушен «Банковское дело» -Москва, 2000ж.
9. М. Джумабаева «Банктер: нәтижелер және мүмкiндiктер» // ...... ... ... ... ... ... Б. Зиябеков “Банковская система” ст-59-63
11. «Ақша, ... ... ... Ғ.С ... ... бет.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша жүүесінің мәні, түрлері және даму тенденциялары29 бет
Несие жүйесінің түсінігі32 бет
Несие жүйесінің экономикалық мәні және маңызы32 бет
Халықаралық валюта жүйесі және валюта курсы30 бет
Қазақстан мектептеріндегі орта білім беру жүйесі76 бет
Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің құрылымы мен ұйымдастыру ерекшеліктері30 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің қалыптасуы және жетілдіру жолдары76 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесі службасы органдарының функционалды міндеттері26 бет
Қаржы жүйесінің құрылымы немесе 2004 - 2006 жылдардағы қызметін талдау26 бет
"Жігер Ақ" сүт өнеркәсібі кәсіпорындарының қазіргі жағдайы және даму тенденциялары23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь