Голощекин Қазақстанда билік құрған азалы жылдар

ЖОСПАР

Кіріспе 2
Ф.И. Голощекиннің Қазақстанға дейінгі өмірі 3
Ф.И. Голощекин Қазақстанда билік құрған азалы жылдар (1925.1933) 4
Қорытынды 12
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 13
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 2
Ф.И. Голощекиннің Қазақстанға дейінгі өмірі 3
Ф.И. Голощекин Қазақстанда билік құрған азалы жылдар (1925-1933) ... ... ... ... ... білмей тұрып алға жылжудың қиын екені белгілі. Сондықтан
бүгін де өткенімізді ой ... ... ... ... ... ... жайымыз бар. Ата тарихымызды таразылап жатқанымыз да содан.
Мың өліп, мың тірілген қазақ өз басынан ... ... ... ... әлдебіреу қазір тамсанып есіне алатын Кеңес заманының әдейі қолдан
ұйымдастырған "Ұлы" жұттың — ашаршылықтың ... ... ... ... Халқымыздың тарихындағы қаралы кезең — "Ақтабан ... ... ... ... шендесе алмайды. Қазақ халқы елінен,
жерінен жөңкіле көшті, сан мыңдап ... ... ... Ел ... ... ауырлығы сондай: анасы — баласын, баласы апасын
көмусіз ... ... де, ... бір халыққа қарсы қолдан жасалған осы
нәубет туралы кеңес дәуірінде әңгіме айтпақ түгілі, тіпті ол жөнінде ... ... тиым ... ... ... ... адамдардың әңгіме арасында бұрын бәрі ... ... ... әділ еді, ... жұрттың қамын ойлайтын еді деп
жататынын ... ... Ал енді ол ... жөніндегі шындықтың төркіні мүлде
өзгеше сипатта болғанын көпшілігіміз біле бермейміз. ... ... ... ... ... және осы ... ұйымдастырушы қанқұйлы Ф.И.
Голощекиннің «Кіші Қазан» идеясы төңірегінде болмақшы.
Ф.И. Голощекиннің Қазақстанға дейінгі өмірі
Ф.И. ... 1876 ж. ... ... ... ... дәулетті
жанұяда туды. ХХ ғасырдың басын Голощекин ресейлік социал-демократтардың
қатарында қарсы алды. Ол 1903 жылдан РСДЖП ... ... ... ... ... 1905 жылдан 1912 жылдың арасында
ол жеті реет ... ... Сол ... де ... арасында ол
танымал адамға айнала бастады.
Оның тағдырына әсер еткен негізгі ... оның ... ... жер
аударылуы болды. Орталық Сібірдегі бұл өлкеде ол Монастырный атты ... өз ... ол ... және Я.Свердловпен бірге өтеді.
Голощекиннің қандыбалақ екендігі Қазақстанға келмей жатып-ақ белгілі
еді. Ол патшаның жанұясын ұйымдастыруға белсена қатысқан және ... ... ... еді. ... II және оның жанұясы 1917 жылдың тамызынан
күзет астына алынып, ал 1918 ... ... ... ... Дәл осы ... ... ... бұйрық бойынша оның жанұясын жою
көзделіп жүзеге асырылды. Ал ... ... ... бірі ... Ф. ... ... төңкерісінің жеті жылдығына орай Троцкий өзінің «Октябрь (Қазан)
сабақтары» атты ... ... ... ... ... Бұл ... ол өз қарсыластарын айыптап сынайды. Осы ... ... ... Голощекин Самара қаласында «Троцкизмге қарсы» атты
баяндама жасап сөз сөйледі. Мұның сол кезде-ақ көшбасшылықты И. ... ... ... ... ұққан Сталин Голощекиннің еңбегін
дұрыс бағалай ... оның ... ... ... аумағын берді.
"Партия тарихын жазушылар Голощекиннің ... ... ... ... анық ... ... ... бірақ көрсетеді.
Былайынша айтқанда, Филипп Исаевичті бірінші хатшылыққа ешкім, соның
ішінде қазақстандық коммунистер сайлаған жоқ. Ол бұл қызметке ... ... РК (б) ... XII ... "...необходимо подобрать
работников так, чтобы на и люди, умеющие осуществлять директивы, ... эти ... как свои ... и ... ... их в жизнь", -
деп айтқан тұжырымдамасы ... ... ... ... ... да ... ... орындаушы тап
болған еді.
Ф.И. Голощекин Қазақстанда билік құрған азалы жылдар (1925-1933)
Голощекин қазақ жері екі ... ай ... ... 1925 ... айында Қызылорда қаласында партконференцияда былай деп
қодыраңдады: "ауылда шын ... ... ... жоқ, ... ... рулардың
үстемдігі бар екенін мәлімдеді". Ол осылайша өзі ... ... ... ... қатысқандардың еңбегін де бағаламады.
Ең қызығы, Филипп Исаевич өз кабинетінен аттап шығып, бірде-бір ... ... ... 10 ... орай ол екі ... авторы болды – бірі
«Қазақстан Қазан сынағында», екіншісі «Кеңес үкіметіне 10 жыл». Бұл екі
кітабында да сол ... ... ... бір ... ... ол ... соғысын жүргізу керек деп байбалам салды. Оның мұндай ... ... ол ... ... ... қарастырды.
Сталиннің атына хат жазып онда «Кіші қазан» ... ... ... ... алды.
Сөйтіп, Голощекин Қазақстанда "Кіші Қазан төңкерісін" жасауға ... ... ... осы ойын ... ... ... ... айла-қулыққа, адам
ойына келмейтін небір зұлымдықтарға барғанын Валерий Федорович Михайловтың
"Ұлы" жұттың ... атты ... ... ... Мұны В.Ф. ... тән суреткерлікпен былайша өрнектейді.
"Адмирал Колчак: "қазақтарды басқару оңайдың оңайы, қалың көпшілік
интеллигенцияның көзін жойсаң болды, - ... ... - ... ... ... сөз бар. ... ... солай деп айтты ма, айтпады
ма, - ол жағы белгісіз, ... ... аз ... ... ... бірде-бір
қазақ интеллигенциясы қиянат көрген жоқ. Алайда, от жанбаса түтін қайдан
шықсын, ... ... ... ой ... да мүмкін. Өлкелік партия
комитетінің бірінші хатшысы Голощекин 1930 жылы ... ... ... ... он жыл ... мерекесіне байланысты өткен
Алматы қаласы партия активі жиналысында осы ойды ашық болмаса да, ... ... ... ... бiртiндеп отырықшыландырудың, сонымен
қатар, оның индустрияландырумен қатар жүргiзiлуi қажеттiлiгiн айтып, ... ... ... ... ... ... ... Кейiн
олардың күштеп отырықшыландыруға қарсы шыққанын ... мен ... ... дал болды. Алматы қалалық партия белсендiлерiнiң
жиналысында А.Г. Дискантов отырықшыландыруға қарсы тап ... ... айта ... «... ... осыдан бiрнеше жылдар бұрын партияны
отырықшыландыруды жүргiзбедiң деп сынаса, ендi ... ... ... тағы да ... ... ... өйткенi олар бұл шараның қазақ
еңбекшiлерiн байдың қанауынан ... ... ... ... техника және механикаландыру негiзiнде өркендетуге қарсы» 3
деп бағалады.
Алайда, 1922-1928 жылдарда бiртiндеп ... ... ... сабақтас болғандықтан, кейiнге қалдырылды. Қазақ шаруаларына
отырықшы халықтың жер мөлшерiне сәйкестендiрiп жер ... оны ... ... ... ... ... Әсiресе, бұл бағыт республика
партия ұйымына Ф.И.Голощекиннiң басшы боп келуiнен кейiн одан әрi ... ... ... ... ... ... жерге орналастыру, оны
мемлекет тарапынан қаржыландыру жұмысы тоқырап, ақыры, 1927 жылы ... ... ... ... ... керiсiнше, қазақтарды жерге
таластыру арқылы тап күресiн шиеленiстiретiн «Кiшi Қазан» ... ... ... ...... берiлетiн жер көлемiн азайтып, Ресей және
басқа ... ... ... ... арқылы егiстiк
көлемiн ұлғайту болды.
Голощекин қазақ халқының рухани көсемдері мен ұстаздарын жаңа құрлысқа
қатыстыруға шын ниетімен құштарлана қойған жоқ, - ... да ... ... ... таңумен болды. Бұл оның ұстанған тактикалық тәсілі еді,
"ұлтшылдарға" уақытша тек қана уақытша ғана төзуге ... ал одан ... ... ... ... Ф.И. ... өлкелік партия комитетінің бірінші
хатшысы болып келуі қазақ ... адам ... ... ... әміршіл-әкімшіл басқару жүйесіне арқа сүйеп, небір сұмдық амал-
айла, зымияндық әдіс ... ... ... зиялыларын бір-біріне айдап
салды, "халық жауы" деп жала жауып, мыңдаған қазақ азаматтарының ... ... ... ... 1929 жылы - 31, 1930 жылы - ... жылы - 80 жалған "контрреволюциялық ұйымдар" ашылып, бұл ... ... ... ... он ... ... қазақтың бетке шығар азаматтары
қамауға алынды.
Нәтижесінде, елдің саяси өміріне ... ... ... ... ... қазақтың бетке ұстар
азаматтары шетінен өлімге қиылып кете барғанын және ... ... ... ... алу ... ... ... бағытқа кезенген
оқпанын бір сәтке де ауытқымағанын кітапта мына тәрізді көптеген нақты
деректер келтірілген.
"С.К. ... ... ... степь" газетінің 1927 жылғы 27 мамырдағы
нөмірінде Қазақстан Жазушылар одағы жөнінде былай деп хабарлады:
"Шығарманың саяси бағыты ... қай ... иесі ... ... Алдын-ала жүргізілген есепке қарағанда, ұлтшыл
авторлардың күшімен 14 ... ... 16 және ... 9
кітабы жарық көрген... Ұлтшыл ... ... тән ... ... ... ... Кемеңгеров, Омаров, Абай, Жұмабаев).
... Ұлтшылдар қазақ даласы мен халқын таптан тыс, шын ... ... ал ... келгенде өз қаламдарын Совет өкіметіне
қарсы бағыттаған".
Көріп отырғанымыздай, марқұм Абай Құнанбаевтың өзі де қырағы сынның
қырына ... ... соң ... ... қас-жауы деп жариялайды.
Осылайша қазақ жазушылары мен мәдениет ... ... ... ... ... тергеу және үкім шығару туралы бір ауыз сөз де айтылмады.
Өйткені, Голощекиннің қудаланған азаматтардың ... ... ... ... ... жоқ еді. В.Ф.Михайлов бұл тұрғыда "Қазақстан
Компартиясы Орталық Комитетінің Мағжан Жұмабаев, ... ... ... ... ... ... зерттеу жөніндегі
қортындысынан" мынадай үзінді ұсынады:
Мағжан Жұмабаев туралы: "...1926 жылы негізсіз айыпталып, он ... ... ... ... үшін ... деген желеумен оған 1921 жылы
"Алқа" атты ұйым құрды-мыс деп жадағай кінә ... Ал шын ... ... Сібір халықтарын Қазақ республикасы туралы кенінен хабардар ету үшін
Сібір революциялық Комитетінің ... ... ... інің ... еді. ... ағартушылық алқа кейін сталиндік репрессия
кезінде қазақ ... ... ... ... деп ... Байтұрсынов жөнінде: ... ... ... көрнекті қайраткерлері жазықсыз қудаланып, жазаланған 20-
шы ... аяғы мен 30-шы ... ... ... ... ... ... тың деректері табылыпты-мыс
деген өсек-аяң А. Байтұрсыновтың үстінен де қаптап кетті. Ол ... ... ... ... ... және ОГПУ коллегиясында сотталып,
Архангельск облысына айдауға жіберілді. Ал ... мен қызы ... ... ... ... "…1929 жылы ... ... ұйымға қатысыпты-
мыс деген сылтаумен тағы да қамауға алынды және 1931 жылы ... ... ... ... ... Қазақ ССР Жоғарғы
соты М. Жұмабаевты, А.Байтұрсыновты және Ж. ... ... ... қылмыс құрамы жоқтығына орай, қайтыс болғаннан ... ... осы ... ... ... ... ... іс-
әрекеттерінде қандайда бір контрреволюциялық қимылдың болмағанын аңғару
қиын емес. "Буржуазиялық ұлтшылдардың" бар ... өз ... ... ... сол ... ... ... түсінбеген және жаратпаған,
кабинете отырып-ақ шеті де шегі де ... ... ... басқаруды
ғана діттеген Голощекинге қарағанда қабырғаларының қаттырақ қайысқандығы
еді. Голощекин ... ... ... ... ... бейхабар еді.
Сегіз жылдың ішінде ауылға баруға бір рет те әрекеттенбеуі жайдан-жай ғана
емес.
"Байларды жою ... олар мал ... ... ғана ... ... жоқ, сонымен бірге ағайынды бас
иесінен айырды. "Пролетарлық" мемлекет (Қазақстанды былай ... ... өзі ... ... тұрса, ол қалайша пролетарлық болуға
тиіс) пен өзінің "қараңғылығына байланысты енжар ... ... ... ... ... ... ... орыс
деревнясына қарағанда қазақ ауылында әлдеқайда үлкен еді. Жақсы болсын-
жаман болсын, әйтеуір әлгі ... ... өз ... қанап, қысым көрсетіп
қана қоймай, сонымен бірге өзінің ар ... ... ... ... ... ... және мүмкіндігіне орай қарайласты,
жағдай жасады. Қалай десек те революция әкелген әлеуметтік ... ... ... ... шықпай қалған жұт жылдарының кедейлерге
ауыртпалық ... ... ... ... ... бірде-бір
қасіретті қырғыны тіркелмеген...
Пол Пот Кампучияға не істесе, коллективтендірудің үш жылы ... ... ... ... жасады.
Егер алдын ала жасаған төрт жылдық ... ... онда ол ... ... шықпас еді. Сондықтан да "ұлы өзгеріс" кезінде ол бүкіл
билікті өз қолында ұстады.
Бұның бәрі де ... ... жою үшін ... ... бір ... құртып жіберуге көзделген осындай
геноцидтік саясатынан орталықтың ... ... ... ... "Рысқұлов өз халқына бағытталған күйзеліс күшін ... ... үш peт хат ... 1932 ... соңында екі рет және 1933
жылы көктемде...
Соның егжей-тегжейлі баяндалғаны 1933 жылғы 9 ... ... ... хаты ... ... және ... ... болатын..." деп
атап көрсетеді. Қазақ арасында Ф.И. Голощекинді "Қу жақ" деп атап кетті.
Ұжымдастыру науқаны ... ... ... ... ... ... жерлердi ұлғайту деген желеумен ... ... ол, ... ... ұранын асқан қуанышпен қарсы алды.
Көшпелi мал шаруашылығын ұжымдастыру талаптары қойылмаса да, ол соны ... ... тағы да ... ... ... ... осы аймақтардағы көшпелi және
жартылай көшпелi қазақ шаруашылықтарын отырықшыға ... ... ... ... ... ... Алғашқы жобаларда 20-25
мың деп белгiленген ... ... 84 ... ... ... 6 қарашасында отырықшыландыру туралы нұсқау алған
жергiлiктi орындар не ... ... дал ... Бұл ... қанша
шаруашылықты, қандай аймақтарды ... әлi ... ... ... ... 1930 жылдың қаңтар-ақпан айларына дейiн созылды. Бұл
туралы Отырықшыландыру комитетiнiң төрағасы О.Исаев 1930 жылы 29 ... деп ... ... ... ... ... ... Ережесi
қабылданбаған, нендей жұмыстарды атқаратынын бiлмейтiн комитеттен басқа
ештеңе жоқ. ... ... ... ... ... мен ... күтiп
отыр...».
Қаржы сұрап, Мәскеуге барған Голощекин, оның кешiктiрiлiп болса да
берiлетiнiне сенген болуы керек, отырықшыландыруды ... ... ... ... ... құбылыс етiп көрсетуге бар күшiн салды.
Отырықшыландырудың көтерiңкi жоспарларын ХКК төрағасының орынбасары
Қ.Құлымбетов жергiлiктi жерлерден ... ... ... негiзiнде көбейдi
деп түсiндiрсе, Отырықшыландыру комитетiнiң қызметкерi Семевскийдiң Ақтөбе
облыстық атқару ... 24 ... ... ... ... жағдайды
көрсетедi: «Отырықшыландыруды жаппай жүргiзу қажет. ... осы ... ... ... жөнiнде жедел
хабарлаңдар. Республикалық ... ... ... ... ... Қазақстан басшылығының бұл iске салғырттықпен
қарағандығын көрсеттi. 84 мың ... ... ... ... отыра, жыл жарымы өтiп кеткен I бесжылдықта 400 мыңнан аса көшпелi
қазақты отырықшыландыруды жоспарлағанын мына құжаттан ... 1930 жылы ... ... ... Халық Комиссарлар Кеңесiне, Қазақстанның
Мәскеудегi өкiлеттiлiгiне жiберген жеделхатында I бесжылдықта ... ... ... 389 мың, ал ... ... ... 50 пайызы, яғни 65 мыңы отырықшыланатыны айтылған. Соңғысы
мелиорациялау жоспарларына байланысты болғандығын баса көрсетiп, ... мың ... ... 430 мың шаруашылықты отырықшыландыру жоспарына
енгiзгенiн мәлiмдейдi.
Жалпы, ... ... ... ... ... ... ... қисынсыздығына көз сүрiнедi.
«Отырықшыланған колхоздар құрамының орташа саны: аралас ...... мал ... ... ... – 80, таза мал ... – 50 ... керек» деген шешiмге сүйенсек, 306 колхозда ең кемi
– 15 мыңнан аса шаруашылық болады, сонда 49 үй оның қайсысына ық ... ... ... ... үй ... емес, киiз үймен 2-3 жыл тұра
тұруға болады» деген Голощекиннiң де, Құрамысовтың да ... шара ... ж. ... ... ... жағдайды бақылаудан қалды.
Голощекиннің ... ірі ... ... 1932 ... 16 желтоқсанында
Казкрайком пленумындағы «Екінші бесжылдықтың табалдырығында» атты ... ... орны ... ... мен бұрмалаушылықтарды
Мәскеудегі орталық аппарат жергілікті басқару органдары ... деп, ... ... ... 1933 ... ... Ф. И. ... орнынан алынып,
Өлкелік партия комитетінің бірінші хатшысы болып Л. И. Мирзоян сайланды.
Қазақстаннан кететін күні Ф.Голощекин ... ... үш ... "Одни – это националисты-уклонисты, с которыми нечего разговаривать,
которых не удается перевоспитать, ... под свое ... ... ... – это хамельоны, то есть такие люди, которые в зависимости
от обстановки меняют свою шкуру. ... это те, ... ... ... ... за ошибки на одного Голощекина" (Архив Президента, ф. 141,
оп.7, д.5749, с.69). ... ... бір ... таба ... ... ... ісі осылай аяқталды.
Қарап отырсаңыз, барша Қазақстанда бір ... ... ... ... социализмді орнату барысында Москвада Сталин, Қазақ
сахарасында Голощекин "шылдар" (изм) ... ... ... ... "Мыңбаевшыл", "Қожановшыл",
"Сәдуақасовшыл", "Төреғожиншыл" т.б. "шылдар" ... ж. ... ... ... ... ... оған саяси айдар
тағудың, ВКП(б) өлкелік партия комитетіне қарсы шыққан оппозицияның ... ... дем ... әрі ... Ф.И. ... ... ол болса И.Сталиннің ... ... ... ... еді. ... ... олар неге қарсы болды?
Біріншіден, олар қазақ елін жаңа заманада қазақ ұлтының өкілдері билеу
керек деп санады; Екіншіден, қазақ ... ... ... ... ... ... қалыптастыру керек деп білді; Үшіншіден, саясатта
плюрализм болуын қалады; Төртіншіден, саясаттың негізі – ... бар ... жою деп ... ... олар ... ... одан ... деген сенім болуын талап етті.
Сталиндік догмалар, жаттанды схемаларға қарсы ... олар ... ... ... Тар ... шығып, диалектикалық ізденіске
түскен, ұлттық және интернациональдық мүдделерді ... ... ... ... ... және ... байланысты туған эпидемиялардың салдарынан,
сондай-ақ өлім-жітімнің көп болуы, халықтың басқа республикаларға, Қытайға,
Иранға, Монғолияға т.б. елдерге ауа ... ... ... ... ... ... орайда отырықшыландыру – аса маңызды стратегиялық ... ... ... ... ... сирақ» дегендей көлденең шара
болғандығы көрiнiп тұр.
Бұл бетбұрысты бiз Голощекиннiң ... ... Оның «Кiшi ... ойранының зорлап отырықшыландыру сияқты
зобалаңмен ... ... ... өзі де ит ... ... Оны 1941 ... 18 ... облысының Барбыш станциясының маңында атып тастады.
Қорытынды
Қазақ дәстүрлі ... ... мен ... ... тағы ... ... Елдің түп қазығы ауылдағы төрт ... ... ... ... "Асыра сілтеу болмасын, аша тұяқ ... ... ... ... еді. ... ... ... науқаны
кезінде ғана 372 көтеріліс болған!
Зорлықпен ұжымдастыру, 1929-1933 жж. ұлы аштық кезінде халқымыздың ... ... ... 1 ... ... шет елдерге жер ауды. 1933 ж.
Отанында небәрі 2493 мың ... ... ... ... ... бос ... кешті.
Ұлтымыздың ұлы рухы қырғын аштық пен соғыс, сұрқия ... ... ... ... ... ... ... әлсіреткенімен ділімізден
айыра алмады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Маданов. Ұлы дала ... ... 1998 ... Қазақстан тарихы очерктер. Алматы 1999 ж.
3. Мусин Ч. Қазақстан тарихы, Алматы 2003 ... ... ССР ... ... ... 1985 ж.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ хандары жайында мәліметтер28 бет
Қасым хан3 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
А.гитлердің германияға жеке билік режимінің орнауы21 бет
Абай Құнанбаевтың қоғам және билік туралы идеялары19 бет
Атқарушы билік84 бет
Атқарушы билік органдарының әкімшілік құқықтық мәртебесі21 бет
Атқарушы билік органының ұғымы және негізгі белгілері16 бет
Атқарушы билік ұғымы мен түсінігі55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь