ҚР Ұлттық банкі қаржы нарығын реттеуші орган ретінде

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Ұлттық банктің атқаратын қызметтері, мақсаты және құрылымы
1.1 Ұлттық банктің мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Ұлттық банктің атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3 Ұлттық банктің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

2. Ұлттық банк қаржы нарығын реттеуші орган ретінде
2.1 Ақша нарығын реттеудегі ерекшеліктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.2 Ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз етудегі рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
2.3 Ұлттық банк Қаржы департаметінің . қаржы агенті ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
Кіріспе
Менің курс жұмысымның тақырыбы - "ҚР Ұлттық банкі қаржы нарығын реттейтін орган ретінде".
Бұл курс жұмысымда негізінен Ұлттық банктің қаржы нарығын реттеудегі рөлі қарастырылады.
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттармен бірге қаржы нарығының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы нарығы бұрын-соңды болған емес.
Қаржы нарығы - бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге асыру жолымен кәсіпорынның, фирманың, банктің, жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтандыру институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытшы бос ақшасын жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады және тауар, ақша, кредит, сақтық, валюта және басқа нарықтармен (капитал, жұмыс күші, тұрғын үй, жер, алтын және т.б. нарықтармен) етене байланысты.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы нарығы қаржы ресурсын үздіксіз қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым тиімді пайдаланудың, ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ұйымдастырудың айрықшы нысаны болып табылады және бағалы қағаздар нарығы, сондай-ақ несие нарығы түрінде де іс-әрекет етеді. Қаржы нарығы экономиканың түрлі шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әртүрлі нысанда реттейтін нарықтық қатынастардың бүкіл жиынтығын біріктіретін неғұрлым жалпы ұғым болып табылады.
Экономикалық әдебиеттерде және шаруашылық практикада қаржы нарығы
Пайдаланған әдебиеттер
Нормативтік-құқықтық актілер:
1. 1995 жылғы 30 наурыздағы «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заң
2. 1996 жылғы 24 желтоқсандағы «Валюталық реттеу туралы» Заң
Ғылыми әдебиеттер:
3. Ғ.С.Сейітқасымов. Ақша, несие, банктер. Алматы, «Экономика» баспасы, 2002 ж.
4. Б.А.Көшенова. Ақша, несие, банктер. Алматы, «Экономика» баспасы,
2000 ж.
5. Құлпыбаев С Қаржы.. Алматы, «Экономика» баспасы, 2005 ж.
6. Мақыш Банк ісі. «Экономика» баспасы, 2002 ж.
Қосымша әдебиеттер:
7. Егемен Қазақстан – 2005 - 3 қыркүйек
8. Егемен Қазақстан – 2004 – 19 мамыр
        
        ҚР Ұлттық банкі қаржы нарығын реттеуші орган ретінде
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..........................................3
1. Ұлттық банктің атқаратын қызметтері, мақсаты және құрылымы
1.1 ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк қаржы нарығын реттеуші орган ретінде
2.1 Ақша ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк Қаржы департаметінің - ... ... курс ... ... - "ҚР Ұлттық банкі ... ... ... ретінде".
Бұл курс жұмысымда негізінен Ұлттық банктің қаржы нарығын реттеудегі
рөлі қарастырылады.
Қазақстан Республикасының қатаң ... ... ... ... ... ... ... реттелініп отыратын нарықтық
экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін ... ... ... ... ... талап етті. Қазақстанда қаржы нарығы бұрын-
соңды болған емес.
Қаржы нарығы - бұл, ең алдымен дербес экономикалық ... ... ... сату мен ... сату ... ... ... асыру
жолымен кәсіпорынның, фирманың, банктің, жинақтаушы зейнетақы қорларының,
сақтандыру институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытшы бос ... ... және ... ... ... ... нарықтық
қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық ... ... ... бөлігі
болып табылады және тауар, ... ... ... ... және ... ... ... күші, тұрғын үй, жер, ... және ... ... ... жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы нарығы қаржы ... ... ... оларды неғұрлым тиімді пайдаланудың,
ұлттық ... ақша ... ... ... ... нысаны
болып табылады және бағалы қағаздар нарығы, сондай-ақ несие нарығы түрінде
де іс-әрекет ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әртүрлі нысанда реттейтін
нарықтық қатынастардың бүкіл ... ... ... ... ... табылады.
Экономикалық әдебиеттерде және шаруашылық практикада қаржы нарығы ұғымы
ақша, валюта кредит, ... ... қоса ... ... ... қаржыны жалпы ақша мен құн категорияларына бара-бар категория ретінде
қарастыратын практикамен болады, ... ... ... ... түрі . ... ... ... табылатын ақшамен немесе тиісті
бағалы қағаздармен, басқа құжаттармен ортақтастырылуы мүмкін.
Қаржы нарығы мынададай нарықтардан құралады:
Айналыстағы ... ақша ... ... нарығы
Қор нарығы: бағалы қағаздар нарығы, туынды бағалы қағаздар нарығы
Ақша нарығы ... ... қол ақша ғана ... ... емес төлем
қаражаттарын да қосатын төлем қаражаттарының нарығы.
Несие нарығы несие бойынша банктердің несие операцияларымен болады.
Ақша мен несие нарықтары, әдеттегідей, ... ... ... ... нарығында қоғамдық өндіріс қатысушыларының ... және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың қозғалысымен ортақтастырылатын
экономикалық қатынастар болып табылатын бағалы қағаздар нарығы ... ... Қор ... – бағалы қағаздар мен туынды бағалы
қағаздардың ... ... ... оны қор нарығы деп те
атайды.
Осы нарықтарды реттеуші орган ... банк ... ... ... ойымша, Ұлттық банктің қаржы нарығын реттеудегі рөлі өте зор.
1.Ұлттық банктің мақсаты, атқаратын қызметтері, құрылымы.
1.1.Ұлттық банктің мақсаты.
Қазақстан Республикасының Орталық ... ... ... алғаннан соң
КСРО Мембанкінің Республикалық Кеңесінің ... 1990 ... ... ... ... ... ретінде құрылып, ал
1995 жылдың наурызынан Қазақстан Ұлттық ... деп ... ... банк ... ... (бірінші) деңгейіндегі банкі, ... ... ... ... 1995 жылғы 30 наурыздағы
«Қазақстан ... ... ... ... Заң күші бар ... ... және осы Жарлыққа сай Президентке есеп ... ... ... банк өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын
және басқа заңдарды, халықаралық шарттар мен келісімдерді басшылыққа алады.
Еліміздегі барлық ... ... ... ұйым ... ... ... банк экономикамызда басты орын алады.
Орталық банк еліміздің эмиссиялық және резервтік орталығы ретінде ... және ... ... ... Оның ... ... ... пайда
табу емес, тек ақша-несие саясатын жүргізуге және ... банк ... ... ... ... тарапынан ақша-несиелік реттеудің негізгі объектісіне
экономикамыздағы жалпы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасы жатады.
Ұлттық банк – бұл ... ... ... ... көрсетумен
айналысқан, қарапайым мемлекеттік банктен ... ... ... ... ... ... табылады. Іс жүзінде Ұлттық банкте барлық
кассалық резервтердің шоғырлануы және олардың шаруашылық айналымына ... ... ... коммерциялық банктер кассасын толтыру арқылы
жүзеге асырылады. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп айырысуларды Ұлттық ... ... ... отырып, қажет жағдайларда Ұлттық банктен несие
ала алады.
Ұлттық банк – ... ... ... ... бар, өзіне тікелей бағынатын
төменгі бөлімшелерімен бірге ... ... ... ... іс-әрекетін толық шаруашылық есеп негізінде
жүргізеді. Әр ... ... ... баж ... және ... салығын төлеуден
босатылады. Ол республиканың кез келген жерінде және одан тыс жерлерде
өзінің ... және ... да ... ... ... бар. Өз ... ... үнемі кеңісіп жүргізеді. Үкімет Ұлттық ... ... ... ... дәл сол ... ... банк үкіметтің
міндеттемелері бойынша жауап бермейді. Үкіметтің өкілдік және ... ... банк пен оның ... бөлімшелерінің заңды
қызметтерін атқаруға араласуға құқығы жоқ.
Ұлттық банк – бұл ... ... ... оған қоса ... валюта резервтерден, басқа да ... ... ... ие ... ... заңды тұлға.
Қазақстан Ұлттық банкі Қазақстан Республикасы ... ... ... қарай Ұлттық банк берген лицензия негізінде кейбір банктік
операция ... ... ... ... ... емес қаржы
мекемелерінің міндетті түрде орындауы үшін нормативтік актілер шығарады. Ол
нормативтік актілер ... ... ... ... ... Банка Казахстана» атты қазақ және орыс тілдерінде шығатын
ресми басылымдарда ... ... ... негізгі міндеті – ұлттық валютаның ішкі және сыртқы
тұрлаулығын қамтамасыз ету. Сондықтан ол:
1. ақша ... ... ... есеп ... мен ... қатынастарды
ұйымдастырады;
1. ақша, несие және банк жүйелерінің ... ... ... ... ... берушілер мен салымшылардың, сондай-ақ шетел валютасының сатып
алу-сату және айырбастау операцияларын жүргізетін банктік және ... ... ... және олардың жұмысын бақылау сияқты
мемлекеттің экономикалық саясатын жүргізеді.
Ұлттық банк ... ... мәні ... ... ұйым болып
табылады, ал мемлекет тек оның ... ... ... Мүліктің құралу
көздеріне – банк ісінен түскен табыстар, бағалы қағаздардан түскен қарыздар
және ... ... ... ... ... ... ... құрылғылардан, құрал-жабдықтардан, көліктік құралдар мен
басқа бағалылықтардан, ал айналым ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттардан тұрады.
Заңның 9-бабына сәйкес, Ұлттық ... ... ... 20 млрд.
теңгеден қалыптасады және оның міндеттемелерін қамтамасыз етеді. Жарғылық
капитал мемлекеттік бюджеттен бөлінген қаржыдан, ... ... ... ... және ... банктің алған пайдасынан құрылады.
Резерв капиталы жарғылық капиталы мөлшерінен тұрады. Таза табысы есебінен
толтырылып, жүргізілген операциялар ... ... ... жұмсалады.
Ұлттық банкінің қаржылық жылдағы пайдасы сол ... ... ... ... ... ... ... Ондай шығындарға: активтер
амортизациясы, оның ішіндегі банкноттар мен ... ... ... ... ... ... резервтік және басқа қорларды құрғаннан
қалған бөлігі республикалық ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастырудың әртүрлі
келесідей құқылық формалары кездеседі:
мемлекеттің 100% қатысуымен ... ... ... банк ... Ұлыбритания, ГФР, Франция, Канада, Ресей, Қазақстан);
акцияның бір бөлігі мемлекетке тиеселі ... ... ... ... ... ... Бельгияда);
орталық банктің функцияларын біртұтас атқаратын тәуелсіз банктер ... ... ... ... банкі туралы» ҚР заңына жасалған соңғы
толықтырулар мен өзгерістерден кейінгі ... ... ... міндеті –
еліміздегі баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Сол сияқты, Ұлттық банкке мынадай қосымша міндеттер жүктеледі;
мемлекеттің ақша-несие ... ... ... ... ... ... ету;
қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
банктік қызметті реттейтін нормативтік құқылық актілерді қолдану ... ... мен ... ... қорғау және олардың орындалуына
бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... көздерден құралады:
меншікті қаражат есебінен:
2. басқа банктерден тартылған және Ұлттық банкте ... ... ... ... есебінен;
3. ҚР төңірегіндегі тартылған қаражаттардан;
арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің уақытша бос жатқан ... ... ... ең ... мақсаты – экономиканы ... ... ... ... ету және елдің барлық несие
жүйесінің қызмет ету жүйесінің қызмет етуіне жағдай ... есеп ... ... ... банк ... реттеу болып табылады. Ол басқа
қаржы-несие құралдарымен бәсекелеспейді және өз ... ... ... ... Коммерциялық және басқа да несиелік мекемелер ...... ... мен халыққа жасаса, Ұлттық банкі де
соны жасады. Оның клиенттері – ... ... және ... да ... болды. Коммерциялық банктер және жинақ мекемелері халықтан
салымдарды ... ... ... ... сол сияқты Ұлттық ... және ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің атқаратын қызметтері
Ұлттық банктің міндеті оның атқаратын қызметтері арқылы орындалады:
Біріншіден, Қазақстан Республикасында ... ... ... яғни ... банк ... ақша массасының көлемін реттеумен
және ресми проценттік мөлшердің деңгейін өзгертумен шұғылданады. Егер ақша-
несиелік ... ... ... ... ... ... болмаған
жағдайда Ұлттық банктің несие салымдарын шектеуге және банк операциялары
бойынша проценттік мөлшерді ... ... бар. ... алты айға
дейінгі мерзімге шығарылған бірінші ... жай және ... ... ... алып және ... ... банк өзінің бағалы қағаздарын шығарады, сонымен қатар мемлекеттік
қағаздарды, облигацияларды, депозиттік сертификаттарды, дисконттық ... ... бір ... дейінгі проценттік бағалы қағаздарды сатып алу және
сатумен шұғылданады. ... ... ... міндетті резервтердің
нормативін белгілеп, айналымда ... ... ... ... ... Республикасында қолданылатын банкнота және монетаны
(теңге мен тиынды) эмиссиялау. Ол үшін Ұлттық банк номиналдардың құрылымын,
теңге мен тиындардың пішінін ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Ұлттық банктің қолма-қол ақша қаражаттарын шығаратын, теңге мен ... ... ... алып сату ... ... түсіруді
ұйымдастыратын айрықша құқығы бар. Сондай-ақ қолданылған ақша белгілерін
айналымнан шығарып, оларды жаңасымен ... ... ... ... ... банкісі қызметін атқару. Ол үшін Ұлттық банк
республикадағы қайта ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен және басқа активтермен
қамтамасыз етілген ... алты ай ... ... ... банк – ... ... үшін соңғы сатыдағы несие беруші. ... ... де, ... ... де, ... қамтамасыз етілген, ия
болмаса қамтамасыз етілмеген несиені ... ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасындағы есеп айырысу
формалары мен тәртібін анықтап, ... ... ... ... өз ... және ... жүруін қамтамасыз ететін
төлем жүйесінің қызметін ... ... және ... органдардың банкі және агенті
қызметін атқару үшін кепілшісі үкімет ... ... ішкі және ... өтеуге қатысады, Қаржы министірлігінің шоттары бойынша ... ... ... үшін ... ... қабылдайды. Қаржы
министірлігімен келісілген шарт негізінде ... ... ... ... ... ісін ... асырады.
Бесіншіден, банктердің ісін бақылау және қадағалау қызметі. Ол үшін
Қазақстан территориясында, сондай-ақ одан шет ... ... ... ... ... және банктік операциялар жүргізуге ... ... ... банк емес ... ... және ... ... түрде орындауы үшін банк ісі, есептеу, ... ... ... ... ... нормативтік актілер шығарып,
олардың орындалуын қадағалайды.
Банктердегі бухгалтерлік есеп ... ... ... және
басқа есептің мерзімін, формасын, тізімін, тәртібін және ... ... ... ... ... Банктер мен олардың филиалдарының
қызметін жергілікті жерде ... ... ... ... ... банк ... бақылау қызметін атқару үшін банктердің балансын,
есебін және басқа құжаттарын ... ... ... және ... ... ... Оны атқару
үшін Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... тәртібін белгілеп, шетел валютасымен жүргізілетін операцияларға
қажетті кезде, оның ішінде ... ... ... ... ... үшін ... валютасын және валютасындағы бағалы қағаздарды
Қазақстанға аудару, әкелу, әкету және салып жіберу ... ... ... Республикасының резиденттерінің республикадан тыс шетел
валютасында шот ашуының мақсатын, тәртібін және жағдайын анықтап, шот ... ... ... ... ... салыстырып, курсын реттейді.
Халықаралық есеп айырысуды ... ... ... ... ... ... Шетелден алынған банктік несиенің
есебін жүргізеді.
Жетіншіден, елдің ... ... ... ... ... Оны ... ... банк мемлекеттің алтын валюта қорларын қалыптастырып, олармен
операция жүргізеді. Қазақстан Республикасы ... ... ... асыл ... ... ... мемлекеттік реттеу туралы» Заң
күші бар ... сай ... ... ... ... бірінші сатып
алушы құқығымен қатынасып, қазақстандық және басқа өндірушілерден ... ... ... ... ... ... толтыру үшін бағалы
металдарды сатып ... ... ... ... одан әрі ... етіп, қажет жағдайда заңға сәйкес сатады.
Президенттің немесе үкіметтің тапсырмасы ... ... ... ... үшін ... ... ... алынған құндылықтарды
қабылдайды. Алтын және басқа да бағалы металл құймаларын, монеталарды,
өңдеген және ... ... асыл ... ішкі және ... ... ... және сату операцияларын жүргізеді
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңға ... ... мен ... орындайды:
- айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу ... ... ... ... ... ... ... аумағында банкноталар мен монеталарды айналысқа шығарушы
жалғыз эмитент болып табылады;
- кепіл берушісі Үкімет болып табылатын Қазақстан Республикасының ... ... ... қызмет көрсетуге қатысады;
- Қазақстан Републикасы аумағында еншілес банк ашуға рұқсат береді;
- Қазақстан Републикасы ... одан тыс ... банк ... ашуға келісімін және банк операцияларын жүргізуге
лицензия береді;
- Банктердің ... ... ... ... оның ... ... белгілеген тәртіппен міндетті сараптауын жүргізеді;
- Ол банктерге несие беруге, банктердің ... ... ... ... ... жасауға құқылы. Банктерге соңғы сатыдағы несие
беруші болады, ... ... ... жүргізеді;
- Банктердің жұмысына және шетелдік валютаны сатып алу, сату және
айырбастау ... ... мен ... ... әрі
пруденциалдық нормативтер белгілейді;
- Қазақстан Републикасында ... ... ... ... ... ... ... реттеуді жүргізеді;
- Қазақстан Републикасында информациялық процестерді ақша-несие ... ... ... ... ... банк банктердің
операциялары ... ... ... ... және ... өзгертуге құқықтар береді.;
- Қазақстан Републикасында есеп айырысу тәртібін, ... ... ... қазақстандық теңге мен ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін
жүйенің жұмыс істеуін ұйымдастыруы ... ... ... ... мен валюталық бақылауды жүзеге асырады және валюталық
операциялардың барлық түрін жүргізуге құқылы;
- Банк ісі, есеп, есеп ... ... ... ... ... валютаны сатып алу, сату және айырбастау операцияларын
жүзеге асыратын мекемелерге және ... ... ... ... ... шығарады, сонымен қатар, олардың
орындалуын бақылайды;
- Бақылау және қадағалау функцияларын ... ету үшін ... ... сатып алу, сату, айырбастаумен айналысатын ұйымдарға
бухгалтерлік, статистикалық, тағы басқа есеп берудің тізімін, формасын
және мерзімін бекітеді;
- Егер ... ... ... қарастырылмаса, Қазақстан
Републикасының Үкіметімен келісіп, банктердің және ... ... ... ... есеп ... ... бюджеттік
және басқа да шоттардан төлем жүргізу кезегін, есеп айырысуларды
реттеу мақсатында ... ... ... банкіге жүктелген функцияларды жүзеге асыруға көмектесетін
ұйымдарды құруға және ... ... ... ... ... банкноттар мен монеталарды есепке алу, сақтандыру, тасу ... ... ... ... мен ... ... және ... қамтамасыз етуге қатысады,
банкноттар мен монеталардың мемлекеттік резервтік қорларын құрады;
- Қазақстан Републикасы банктерінің жиынтық ... ... және ... ... Ішкі және ... ... ... болжамды есептер шығарады;
- Ақшалай қаражаттарды есепке алуда қате кеткенде немесе қолдан жасалған
құжаттар бойынша есепке ... ... ... ... және ... шоттарынан ақша қаражаттарын сөзсіз
шегеру құқына ие;
- ... ... ... ... ... ... жағдайларда мемлекеттік бюджеттің қаражаттары ... ... ... және ... кассалық қызмет
көрсетуімен байланысты операциялар жүргізеді.
Қазақстан Републикасының заңдарына сәйкес болатын басқа да ... [4; ... ... ... ... ... Ұлттық банкі – тігінен басқарылатын жүйедегі біртұтас
орталықтандырылған құрылымды білдіреді. Ұлттық банктің ... ... және ... ... (Директорат) жатады.
Оның жоғары органы – Басқарма, ол 9 адамнан ... Оған ... ... бес ... ... және ... бір, Республика Үкіметінен
екі өкіл кіреді. Президенттен, Республика Үкіметінен және Ұлттық банктен
кірген басқарма мүшелерін тиісінше ... ... және ... ... ... және ... босатады.
Ұлттық банктің төрағасын республика Президенті Парламентпен келісе отырып
6 жыл мерзімге тағайындайды. Егер төраға қызметтен кеткісі келсе 2 ай ... ала ... арыз ... ... Оны қызметтен Президент босатады.
Төраға Ұлттық банктің қызметіне жауапты. Ұлттық банк төрағасы Ұлттық банк
атынан және ... ... ... ... ... және ... ұйымдармен қатынастарда жұмыс істейді. Ұлттық ... ... банк ... ... ... және атқарушы-бұйырушы шешімдер
қабылдауға, Ұлттық банк атынан келісім-шарттар жасауға өкілетті. ... ... ... ... ... Оның ... ... Республика Президенті төрағаның бекітілген мерзіміне
тәуелсіз 6 жыл мерзімге бекітеді. Төрағаның ... ... ... ... ... ... ... төрағаның
орынбасарлары өз еркінше қызметінен кеткісі келсе, онда 2 ай бұрын төраға
арқылы Президентке арыз ... ... ... ... ... ... бірақ айына
кемінде бір рет өткізіліп, онда Ұлттық ... ... ... ... ал ... банктің күнбе-күнгі қызметін басқаратын
орган – Директорлар Кеңесі. Кезектен тыс мәжілістер Ұлттық банк ... ... үш ... ... өткізіледі. Директорлар Кеңесі
Президенттің «Қазақстан Республикасының ... ... ... Заң күші бар
Жарлығына сай Ұлттық банктің қарауындағы ... ... ... ... ... облыстық басқармалары өз қызметін Ұлттық банк белгілеген
уәкілдік шегінде атқарып, оған есеп ... ... ... ... жоғары басқару органы Басқарма болып табылады және
басқармаға келесідей негізгі қызметтер жүктеледі:
- мемлекеттің ақша-несие саясатын дайындау;
- банк ... ... бар ҚР ... ... ... ... бекіту;
- Ұлттық банктің банктермен операциялары бойынша ... ... ... белгілеу;
- жекелеген банктік операциялар түрлерін жүргізуге лицензиялар беру ... ... ... үшін ... талаптар нормасын бекіту;
- алтын валюта активтерін басқарудың негізгі қағидаларын анықтау;
- ҚР ... ... ... ... тәртібін бекіту;
- ҚР Ұлттық банкісінің жұмыс туралы жылдық есепті ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкінің жылдық балансын және табысы мен ... ... ... және ... ҚР ... банк ... ... оның жарғылық капиталы мен резервтік
қордың қалыптасу ... ... ... және өзге де ... ақылы қызмет көрсету, ҚҰБ-нің құрылымы және бюджеті, департамент
директорларын, филиалдардың, өкілеттіліктердің және ұйымдардың жетекшілерін
тағайындау туралы ... ... ... ... ... үшін ... нормативтер мен басқа да міндетті нормаларды
және шектерді бекіту;
- еңбек жағдайын, оған ақы төлеу ... мен ... ... және ... ҚР ... ... ... және басқа да ұйымдарда қатысуы туралы
шешім қабылдау;
- Директорлар Кеңесінің құрамын ... ... ... қазақстандық стандартын ескере отырып, ... ... ... ... және ... ... банктің оперативтік басқару органы – директорлар кеңесі болып
табылады. Директорлар кеңесі ... ... банк ... ... және құрылымдық бөлімшелердің жетекшілері кіреді.
Ұлттық банк тек қана ҚР ... ... есеп ... Есеп ... ... ... келісімімен ҚР Президенті ҚР Ұлттық банкінің төрағасын
6 жылға сайлайды және қызметінен ... ҚҰБ ... ... да ҚР ... банк төрағасының
ұсынуымен ҚР Президенті 6 жылға ... және ... ... ҚҰБ-нің жылдық есебін ҚР Президенті бекітеді;
- Ұлттық валютаның – теңгенің ... ... ҚР ... ҚР Ұлттық банкінің ҚР Президентінің сұрауы бойынша өзінің қызметіне
байланысты ақпараттарды беріп отыруы.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... облыстық
басқармасы Алматы қалалық филиалы арқылы атқарады. Бұл филиал Ұлттық банк
атынан жұмыс ... ҚҰБ ... мен ... өз ... ... банк ... ... шегінде ғана жүзеге асырады.
Ұлттық банктің функциональдық құрылымына департаменттер мен дербес
басқармалары ... ... және ... ... ... ... департаменті;
- ішкі операциялар басқармасы;
- монетарлық операциялар департаменті;
- сыртқы байланыстар бөлімі;
- заң қызметі департаменті;
- әкімшілік департаменті;
- ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесін пайдалану бөлімі;
- бухгалтерлік есеп департаменті;
- есептеу жұмыс орталықтарының департаменті;
- ... ... ... ... ... бақылау және аудит департаменті;
- персоналдармен жұмыс жасау басқармасы;
- халықаралық қаржы ұйымдарының жобаларын іске асыру ... ... ... және ... ... ... ... ҚҰБ құрылымына мынадай дербес бөлімшелер де кіреді:
- Мемлекеттік сақтау қоймасы;
- Ресей Федерациясындағы ұлттық банк өкілеттілігі;
- Банкноттық фабрика;
- ... ... ... ... есеп ... ... ... Қазақстан ипотекалық компаниясы;
- Ипотекалық несиелерді кепілдендіру қоры;
- ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк қаржы нарығын реттеуші орган ретінде.
2.1. Ақша нарығын реттеудегі ерекшелігі.
Ақша базасы – бұл Ұлттық банк шығаратын ақшалары. Оған ... ... ... міндетті және артық резервтер жатады. Міндетті резервтер –
бекітілген нормативтерге ... ... ... арнайы шотта несие
корреспонденттік шотында сақталуына міндетті банк депозиттерінің ... ... ... келісімі бойынша тек қана қаржылық тұрақты банктерімен
қолданылатын резервтердің баламалы әдісі деп ... банк ... ... ... ... ... бірліктеріне айырбастау бағамын анықтау тәртібін белгілейді.
Қолма-қол ақшаның айналымы, олардың банкінің ... ... ... ... ... асырылады.
Қазақстан Республикасында ақша банкноталарын өндіру және коммерциялық
банктерге инкассациялауға лицензия беру ... өз ... ... ... ... ... 1996 ... дейінгі кезеңмен
салыстырғанда өзгерді. Екінші ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша түрінде қолдау алады, сонымен
қатар, операциялық кассадағы қолма-қол ақша ... шек ... – бұл ... ... ... ... шығарылуы. Ол қолма-қол түрінде де болуы мүмкін.
Қолма-қол ақша түріндегі ...... ... мен ... ... ... ... көп мөлшерде эмиссиялануының негізгі себептерінің
бірі – кәсіпорындар арасындағы дәстүрлі қолма-қолсыз есеп айырысулардың
біртіндеп қолма-қол есеп ... ... бұны ... ... ... есептеуге болады.
Бірақ 1995 жылы жағдай жақсара бастады, бұл кассалық түсімдердің кассалық
шығындардан көбеюі нәтижесінде ... ... ... ... банк ... ... ... банктердің эмиссиясы депозиттік қарыздық оперциялардың
процесінде іске асады. Банкідегі депозиттер сомасы ... ... құру ... потенциалын жасайды. Банк салымдарын чек эмиссиясы немесе қарыз беру
арқылы жұмылдырған кезде несие ақшалар құрылады. Бұл операциялардың ... 100 ақша ... ... үшін міндетті резерв 15 ... ... ... 85 ақша бірлігі банк ... ... ... Сонда айналымдағы ақша массасы: 100+85=185 ақша бірлігі болады. ... ... 85 ақша ... ... жаңа ... құрылуын білдіреді. Осы
жолмен құрылған ақшалар өз кезегінде өздері ақша эмиссиясының себебі бола
алатын ... ... ... ... ... Яғни ... көбеюі орын алады.
Депозиттік банктердің эмиссиясын реттеу Ұлттық ... ақша ... ақша ... және ақша ... ... арқылы жүреді.
Артық резервтер дегеніміз банктердің Ұлттық банкіндегі корреспонденттік
шоттардағы қалған қалдықтары. ... ... ... ... ... ... ... болуына байланысты
болғандықтан, Ұлттық банк ақша ... ... ... ... ... банкідегі корреспонденттік шоттардағы қаражаттарының
көлемін, яғни банктердің өнімділігін реттеу арқылы реттейді.
Ол ... ... ... ... іске ... ... ақша базасының кеңеюінің шегін көрсететін және ақша ... ... ... ... ... ақша ... әсер ... мультипликаторының мөлшері міндеті резервтеу нормасына байланысты,
өйткені міндетті резервтер банктер мен несие ресурстарының көзі ... ... ... ... ... ... үлес ... болады.
Бұл – айналымдағы қолма-қол ақшалардың банктерден тыс ... ... Ақша ... Ақша ... ... ... ... жылдамдығына әсер етеді, мультипликацияның коэффициентік жылдамдығы
азаяды.
Экономикадағы ақша айналысының жылдамдығы Ұлттық банк арқылы ... ... оның ... ... деңгейіне әсер етеді және ақша-
несие саясаты үшін үлкен мәні бар. ... ... ... азаюы ұзақ мерзімді депозиттердің және ұзақ мерзімді
инвестициялық несие ... ... ... бұл тек ... ... тұрақтылығы және ұлттық валютаға деген сенім ... ... ... ақша ... ... ... ... валютаға деген
сенімнің көрсеткіші болып, ақша массасындағы қолма-қол ақша ... ұзақ ... ... ... үлес ... ... ... валютасын сенімді активтерге аударуменен бірге
жүреді.
Ақша айналысының жылдамды экономикалық ... ... ... ол ақша ... жалпы ішкі өнімге қатынасымен анықталады.
Айналыс жылдамдығы төмен болған сайын, монетаризация деңгейі жоғарылайды.
Монетаризация деңгейі 1989 жылы ... 68,5%, ...... – 89,1%, ... – 77,5%, ... – 116,7% болды.
Қазақстанда 1995 жылы монетаризация деңгейі 12%-ға жуық ... бұл ... ... банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және
жүзеге асыратын орган болып табылады.
ҚР Ұлттық банкі ақша-несие ... ... ...... ... яғни оның ... ... мен басқа шетел валюталарына
қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... жалпы банк ... ... ... ... жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі ... банк ... ... Ал ... ... ... банк ... объектісіне экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ... ... ... жылдардағы ақша-несие саясатының басты ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету. Бұл
мақсатқа жетуде Ұлттық банк ... ... ... ... Заңға
сәйкес Ұлттық банк мынадай ақша-несие саясатының негізгі құралдарының
көмегімен ... ... ... ... Ең ... ... ... нормасын белгілеу;
Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сатуы ... ... ... жүргізу;
Банктерге және үкіметке несиелер беру;
Валюталық нарықта интервенциялау;
Кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің деңгейі
мен көлеміне тікелей ... ... ... ... жоғарыда аталған құралдардың ішінде іс-жүзінде қолданылып
отырғандары: ресми сыйақы ... ... ... ... ашық ... операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін операциялар бойынша мынадай ресми сыйақы
мөлшерлемелерді белгілейді:
- ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
- ресми есептік ... ... РЕПО және кері РЕПО ... ... сыйақы мөлшерлемесі;
- «овернайт» займдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
- күндізгі займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
Ресми қайта ... ... – ақша ... жалпы
жағдайына, несие бойынша сұранысы мен ұсынысқа, инфляция және ... ... ... белгіленеді. Ұлттық банкінің заң актілері, ҚР
Президентінің актілері негізінде немесе ҚР Ұлттық банк ... ... ... ... заем операциялары бойынша қолданады.
Ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі – ақша ... ... ... ... ... пен ... көлеміне байланысты белгіленеді және
Ұлттық банктің коммерциялық вексельдерді қайта есепке алу операцияларында
қолданылады. ... ... ... мөлшерлеме жылдық пайыздық
мөлшерлеме болып табылады және ол ... ... алты ... ... ... ... және кері РЕПО операциялары бойынша сыйақы мөлшерлемелері – жылдық
пайыздық мөлшерлемелер, ішкі ... ... ... ... және мемлекеттік бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе тарту жолымен РЕПО ... ... ... арқылы сыйақы мөлшерлемелердің елеулі ауытқуын
болдырмау.
«Овернайт» займдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі – ... ... ... ... ... ... корреспонденттік шоттары бойынша есеп
айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы барысында бір түнге берілетін ... ... ... ... ... ... - Ұлттық банктің екінші
деңгейдегі банктерге, ҚҰБ-ғы теңгеде ашқан корреспонденттік шоттары ... ... ... ақшалай аударымдар жасауға қажетті ақша қаражаттары
уақытша болмаған не жетіспеген жағдайларда ... ... ... ... ... ... нарықтағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуде, банктерге берілетін
несиелер көлемін реттеуде, банктің өтімділік деңгейін реттеуде және ... ... ... ... сол ... ... ... мен акционерлерінің мүдделерін қорғау мақсатында Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен қатар
коммерциялық банктерді жанама ... ... ... ... ... ... банк ... бүгінгі даму
жағдайында резервтік талаптар, бір жағынан, сақтандыру институттарының жоқ
кезінде, коммерциялық банктердің депозиттерін ... ... ... ... ... ... процессін реттеу қызметтерін
атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл құралы 1993 жылы 1 қаңтарда ... ... ... және жеке банктердің қызметін ... ... ... міндетті резерв нормативі 18-20% ... ... ... ... ол ... 6%-ды құрайды.
Ұлттық банк ақша-несие саясатының бағыттарын бір жылға ... ... ... ... ... үш ... алдын-ала анықтау тәжірибесіне көшті
және әр жыл өткен сайын өзгерістерді ескеріп, оған ... банк пен ... ... ... ... ... негізгі мақсат біртіндеп
инфляциялық таргеттеу принципіне өту, яғни ақша базасы мен ... ... ... ... ... бойынша мақсатты
көрсеткіштерге көшу.
Осындай ақша-несие саясаты қана Ұлттық банктің инфляцияны ... ... ... ... ... және ... қатар жүргізілетін
ақша-несие саясатына деген нарықтың қатысушыларның үлкен сенімін қамтамасыз
етеді. Басқа ... ... ... ... ... енгізуге мынадай факторлар негіз бола алады: ... ... ... тұрақтылықты кепілдендіру, қаржы
жүйесінің тұрақтылығы, Орталық ... ... ... ... мен инфляция арасындағы өзара байланысты түсіну, ақпараттың
ашықтығы.
Ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк жүйесінің
нығая түсуіне, экономиканың нақты секторын банктердің несиелеуін әрі ... үшін ... ... ... ... зейнетақы қорларының
жетілдіруіне мүмкіндік туғызады.
2004-2006 жылға арналған ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің
болжамы
болжамы
|Көрсеткіштер ... |2004 |2005 |2006 ... ... | | | | ... ... % | |4-6 |3-5 |3-5 ... (ТБИ) | | | | ... ... % |6,5 |5-7 |4-6 |4-6 ... ... | | | | ... ... % |7 |6-6,5 |6 |5,5 ... ... ... | | | | ... | | | | ... АҚШ доллары |4852 |5156 |5679 |6438 ... |54,5 |6,3 |10,1 |13,4 ... ... | | | | ... |312 |411 |495 |574 ... |50 |31,6 |20,3 |16,1 ... ... | | | | ... |1026 |1325 |1607 |1898 ... |34,2 |29,1 |21,3 |18,1 ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |780 |972 |1183 |1407 ... |29,4 |24,6 |21,7 |18,1 ... ... | | | | ... несиелері | | | | ... |940 |1225 |1520 |1844 ... % |39,8 |30,3 |24,1 |21,3 ... ... |10-11 |9-10,5 |8-9,5 |7-9 ... ... | | | | ... бойынша | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... берілген|14,5 |12-13,5 |11-13 |10-12 ... ... | | | | ... ... өлшенген | | | | ... | | | | ... ... ... ... жылға арналған ақша-несие
саясатының басты мақсаты орташа жылдық базалық инфляцияны – 2004 жылы 4-6 ... ... ... 3-5 % ... ұстау.
2.2. Ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз етудегі рөлі.
Валюта рыногы Қазақстанның неғұрлым серпінді қаржы рыноктарының бірі.
Биржалық және ... тыс ... ... ... нарығының жалпы
айналымы өсе түсуде. Түсімділік, өтімділік, іс жүзінде тәуекелдің болмауы
сияқты көрсеткіштер ... елде ... ... және ... ... ... әзірше балама жоқ.
Ұлттық банк – заңды ... ... яғни ... ... құқы бар ... мемлекеттік орган. Олар Ұлттық банкінің
эмиссиялауында шығарылады және банктерге сатып, ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ресми ақша бірлігі – ... ... банк ... мен монеталардың қажетті ... ... ... ... ... ... жою және қолма-қол ақшаның
инкассациялау тәртібін орнатады.
Қазақстан ... ... ... мен ... ... айшықталған пішіні болуы керек. Банкноталар мен
монеталардың көрсетілген сипаттамалары ... ... ... ... тек қана ... ... ... құқы
бар. Ұлттық валютаның қызмет ету ... ... ... ... ... ... ... жүктеледі.
Ішкі валюта рыногындағы валюта айырбастау операцияларының ерекшелігі
операциялық практикаға СВОП-операциялары ... ... ... ... ... ... 1997 ... биржалық рынокте сұраныс пен
ұсынысты арттырмай-ақ және валюталық бағамның ... ... ... ... және ... ... ... қысқа мерзімді өтімділікті
арттыруға байланысты қажетін қанағаттандыруға мүмкіндік берді. Ішкі рынокта
10 СВОП операциясы өткізілді.
Биржадан тыс ... ... ... байланысты биржада сауда-саттық
көлемі азайды. Валюталық операциялардың едәуір көлемі биржадан тыс валюта
нарығының ... ... ... көлемдердің өзгеруіндегі маусымдық
факторды атап өту қажет. Жылдың басы мен аяғы шет ел ... ... ... ерекшеленеді. Жыл сайын биржадағы сауда-саттық көлемі ... ... ... ... ... көп ... Қаңтар айындағы
биржалық көлемдер тіпті биржадан тыс көлемдерден асып ... ... ... ... ... ... субъектілері үшін қаржылық
жылдың бұрын аяқталуында жатыр.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... өзгермелі айырбас бағамының
тәртібін ұстанды. Ішкі валюта нарығына араласу валюта нарығындағы қысқа
мерзімді ... ... ... теңгенің нақты бағамының
ауытқуын азайту мақсатында жүзеге ... АҚШ ... ... ... ... биржалық және биржадан тыс
валюта рыноктарының жай-күйінің нәтижесі бойынша, ... ... мен ... ... ... ... белгіленеді.
Ресми айырбас бағамы есеп жүргізу мақсатында кеден мақсаты үшін, сондай-
ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Ол ... ... арасындағы келісімдерде жиі қолданыла
бастады. 1996 жылы 16 шілдеде ХВҚ ... ... VІІІ ... 2,3 және 4-бөлімдері) шарттарына сәйкес Қазақстан VІІІ бапқа ... ... да бір ... ... ... ... күшейтпеуге,
көптеген валюта бағамдарын қолдау практикасының ... ... ... ... ... кез ... екі ... төлем келісімдерін
жасамауға немесе төлем балансымен байланысты себептер бойынша импортқа
шектеу ... ... ... ... ... алды. Осымен
байланысты төлемді орындау және ағымдағы халықаралық мәмілелер ... ... ... тасталған болатын, бұл теңгенің еркін
айырбасталуын қамтамасыз ету ... және ... ... ... ... өтуіне қол жеткізді.
«Валюталық реттеу туралы» 1996 жылғы 24 желтоқсандағы Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... және өзге инвестиция кірістері кіретін ... ... ... ... асырылады. Заңның ұйғарымына сәйкес капитал
қозғалысына байланысты операциялар Қазақстан Ұлттық банкіде ... ... ... Оның ... шыққан капитал ғана лицензияланады, келген
капитал операциялары статистикалық есеп жүргізу мақсатында тіркеледі және
оларға қандай да бір ... ... жылы ... ... ... ... ... операцияларын
реттейтін бірқатар қаулыларды бекітті: «Шет ел валютасын пайдалануға
байланысты қызметті лицензиялау ... ... ... (24 ...... ... ... валюта операцияларын тіркеу тәртібі туралы
ереже» (24 сәуір № 129), ... ... ... ... ... (23 ... № 206), ... Республикасыында экспорт-
импорт валюта бақылауын ұйымдастыру туралы ... (23 ...... ... ... ... – деп ұлттық валюталық бағамына
әсер ету мақсатында орталық банктің шетел валютасын сату және ... ... ... ... операцияларға араласуын айтады.
Ұлттық банктің валюталық нарықтағы интервенция дербес түрде кез келген
банктер және ... ... ... кез келген валюталық ... ... ... ... ... ... валюталық нарықтағы интервенциясы жалпы ақша-несие
саясатының шегінде жүзеге ... ... ... ... ... ... егер
ақша базасының өсімі басқа факторлардың әсерінен шетел активтерінен басқа
болатын жағдайда, 1995 жылы ... ... ақша ... ... және ... ... бағамын реттеу мәселелерін бір
уақытта шешті. ... ... ... таза ... ... өсімі Үкіметке
берілген таза несиелер өсіміне қосарланды, сонда ақша базасының өсімінің
төмендеуі, Ұлттық банкінің ... ... ... беретін несиелерінің
азаюы және Ұлттық банктің ноталарын эмиссиялау есебінен ... ... ... ... ... ... ақша ... реттеу саясатымен қарама-
қайшылықта болды. Теңгенің айырбастау бағамын ... ... ... ... ... бұл қарама-қайшылықтарды жоюға мүмкіндік
беріп, бір уақытта, ақша ... ... ... әсер ... ... реттеу туралы» Заңның 1-ші редакциясын қабылдағаннан және 1993
жылы ұлттық валютаны ... ... ... ... ... балансына әсер еткен сыртқы және ішкі ... және ... ... пен ... ... ... салыстырмалы
түрде әлсіреу немесе күшею кезеңдерін басынан кешірді. Бұл ретте, валюталық
режимді күшейтудің ең жарқын сыртқы белгісі Ұлттық банк 2 рет – 1995 ... және 1999 ... ... ... экспорттық валюта түсімін
міндетті түрде сату ... ... ... ... және де 1998 жылғы
Ресейдегі қаржы дағдарысына ... ... ... ... ... ... 2001 ... қаңтарда өзгерістер қабылдау болды.
2.3. Ұлттық банк Қаржы министірлігінің – ... ... ... ... ... – Үкіметтің бас банкирі, қаржы кеңесшісі
және агенті. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі Үкіметтің бас банкирі,
қаржы кеңесшісі әрі ... ... және ... да ... ... өзара
мәмілеге келуі бойынша әрекет етеді.
Ұлттық банк барлық үкіметтік ... және ... да ... ... болып табылады. Ол ... ... ... және операциялар жүргізеді, сондай-ақ оларға қаржылық
қызмет көрсетеді. Ол үшін үкіметтік мекемелер мен ведомствалардың шотын
жүргізеді, ... мен ... ... ... және Қаржы
министрлігінің тапсырмасы ... ... ... банк ... кассалық орындалуы мен мемлекеттік қарызға ... ... ... фискалды агенті және депозитари қызметін
атқарады. Ұлттық банк бюджеттік кассалық қызмет көрсету ... ... ... ... мен ... ... ... және
жергілікті бюджет шотындағы ақша ... ... ... ... ... ... түскен ақша қаражаттарының көлемі туралы ... және оның ... ... ... ... ... хабар
береді.
Қаржы министрлігі қарамағында қазыналық институттың құрылуымен ... ... ... ... ... ... ... құрылымға
беріледі.
Қаржы министрлігінің келісуімен Ұлттық банк мемлекеттік заемның бір
бөлігін құрайтын, Үкіметпен ... және ... ... ... реттеуге қатысу құқығы бар, яғни ол ... ... ... және ... ... операциялар жасайды.
Мемлекеттік ақша-несие саясатының және қаржы жүйесі қызметінің
тиімділігін ... ету ... ... ... ... сәйкес, келісім-
шарт негізінде Қаржы министрлігіне, 6 ... ... ... ... ... мен шығыстары арасында жылдың ішіндегі үзілістерді
жабуға, яғни бюджет тапшылығын жабу үшін ... ... ... ... Бұл
несиенің мөлшері шектеулі, оған Қазақстан Республикасының Парламеті лимит
белгілейді.
Қаржы министірлігіне берілген әрбір несие бойынша, ... ... ... ... және ... ... көрсетілген келісімдерге қол
қойылуы тиіс. Қазақстан Республикасының Парламентімен ... ... ... ... ... несие сомасына Ұлттық банк Қаржы
министрлігінен бағалы қағаздарды, оларды ... ... ... ... ... ... ... нарығы экономиканың барлық субъектілерінің ... ақша ... ... кең ... ... және алуының жолын
жеңілдетеді. Ол нарықтық экономикадағы көптеген стихиялы түрде өтіп ... ... ... ... Бұл ... күрделі жұмсалымдарды
инвестициялау процесіне қатысты. Қазақстанның қаржы нарығын мемлекеттік
реттеу жүйесінің ... ... және онда ... ... мақсатында 2001 жылдың маусымында Президенттің жарлығымен Қазақстан
Республикасының Бағалы қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... банкінге берілді.
1997 жылдың аяғында 19 банк Алғашқы Дилер мәртебесіне ие ... ... ... ең ... ... Қазақстанның Акционерлік
Халықтық Жинақ Банкі, «ABN AMRO Bank Kazakstan», «Казкоммерцбанк»ААҚ ... ... ... ЖАҚ ... Олар ... орналастырылған бағалы
қағаздардың жалпы көлемінің 25,6 %-ін, 19,7%-ін, ... және 12,6 ... ... ... мезімді ноталары мемлекеттік бағалы қағаздар болып
табылады. Олар ... ... ... іске ... ... ақша ... жедел реттеу үшін пайдаланады. Айналысқа 1995
жылдан бері шығарылып келеді.
Қазақстанның Ұлттық банкі айналымда жүрген ақша ... ... ... ... ... 5 күннен 63 күнге дейінгі қысқа мерзімді ноттардың 92-
сін 77,6 ... ... ... ... ... ... ... 21,8 %-тен жылдың
аяғында 10,9 %-ке ... ... ... Айналым мерзімі 14 күндік қысқа
мерзімді ноттар – 31,1 %, 28 ... ... - 30 %, 7 ... ... – 21,2 %
- ең ... үлес салмағына ие болды.
Жылдың аяғында 6,8 млрд. теңгелік қысқа мерзімді ноттар айналымда болды.
Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... жөніндегі шығыны 0,74 млрд. теңге болды.
Қазақстан Ұлттық банкі 1997 ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар операцияларын жүзеге асыра бастады.
Ақша ... ... және ... ... ... ... ... мақсатында ашық нарықта 2,34 млрд. теңге сомасына (нақты құны
бойынша 2,41 ... ... ... ... ... ... жылы желтоқсанда Қазақстан Ұлттық банкі мен Қазақстан ... ... ... ... Ұлттық банкінің портфеліндегі 3
және 6 айлық мемлекеттік бағалы қағаздарды мерзімінен ... өтеу ... ... ... ашық нарықтағы операция жүргізуден түскен жалпы кірісі 5,9
млн. теңге болды.
Шамамен осы өзара келісім-шарттар бойынша ... банк ... ... ... ақы ... ... ... мақсатқа жұмсау
шартымен несиелер береді. Ол үкіметтік несиелердің өтелу мерзімін бақылайды
және келісімде көрсетілген мерзімде олардың пайдалануын қамтамасыз етеді.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... заемдерды
өтеуге, пайыз бойынша олардың ... ... ... ... министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару ... ... ... ... тез жұмылдыруды қамтамасыз ету
мүмкіндігі, республикадағы бағалы ... ... ... ... Өз кезегінде қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының толығымен
қалыптасуының болашағы екі деңгейлі банк ... ... ... бағдарламасының нәтижелеріне, экономиканың ... ... және ... ... ... ... бұл
жағдайлар жасалған жоқ және қалыптасқан бағалы қағаздар нарығы да жоқ.
Ұлттық банк қаржылық және жалпы экономикалық ... ... ... ... да ... ... ... болып табылады. Өйткені
болашақта ақша қаржы, несие және басқа да ... ... ... дәл және ... көпшілік ақпараттарды иеленетін, ... ... және ... ... бола ... нарықтағы операциялар – бұл Ұлттық банктің айналыстағы ... ... ... мақсатында екінші реттегі нарықта ... ... сату және ... алумен байланысты операциялары.
Бұл біршама ақша ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы әдістерінің бірі болып табылады. Оның
негізгі мәні ақша эмиссиясын тоқтату арқылы банктердің несиені эмиссиялауын
шектеуді білдіреді.
Ұлттық банк ... ... ... сату ... оны ... ... шоттарынан тиісті соманы ... ... ... ... несие беруді және ақша шығаруды ынталандыру мақсатында Ұлттық
банк бағалы қағаздарды сатып алады да, ... ... ... ... қайта аударады.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі – оның жоғарғы ... ... ... ... ... бір ғана қол қоюшы және жарғылық
қор иесі. Сондықтан Ұлттық банктің ... ... ... орны ... ... маңызы бос ақша қаражаттарын алу және оларды қайта бөлу
есебінен ұдайы өндіріс процесіне ықпал ... ғана ... ... ... ... ... экономикаға тән «сатылас» әдістің орнына
«деңгейлес» қозғалыс бойынша ресурстарды қайта бөлуге мүмкіндік береді.
Қаржы ... ... ... ... ... жолымен бизнестің
нақтылы құнын бағалауға мүмкіндік береді: тиімді жұмыс істейтін шаруашылық
жүргізуші субъектілерде олардың неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... міндеті ұлттық валюта – теңгенің ішкі
және ... ... ... ету ... ... Валютаның
тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ... банк ... ... ... ... ... Қазақстан Републикасының Ұлттық ... ... ... мақсаты ұлттық валютаның тұрақтылығын: оның сатып ... және ... ... ... ... ... бағамын
қамтамасыз ету болып табылады. Оның негізгі құралдары: пайыз саясаты, ең
төменгі ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу және
сатуға байланысты ашық ... ... ... және ... ... ... нарықтағы интервенция. Сонымен қатар, Қазақстан
Републикасының Ұлттық банкі Қазақстанда және шетелде шетел валютасындағы
кез келген ...... ... құруға және басқаруға тікелей
қатысады. Бұл Ұлттық банктің ұлттық валютаның ... ... ... банк ... ... эмиссиялық орталығы. Ол мемлекеттік
банкноталардың, монеталардың, бағалы қағаздарын шығарады айналыстағы ақша
массасын ... ... ақша ... ... біршама ыңғайлы
әдісі – ашық нарықтағы ... ... ... ... банкі ақша эмиссиясын тоқтатып, несиелік экспансияға шек ... ... ... ... ... ... ақша шығаруды және
несие беруді ынталандыруға тырысады, ол кері ... ... ... ... ... ... Қазақстан Републикасының Ұлттық банкі бас
банкир, қаржылай кеңесші және Үкіметтің, басқа да ... ... ... ... ... ... ... банкі – қаржы нарығындағы реттеуші орган
болып табылады. Ол валюта нарығын, ақша ... ... ... ... сондай-ақ, несие нарығын, жинақтаушы зейнетақы нарығын,
сақтандыру нарығын ... ... ... ... нарығының дамуы халықтың
көпшілік бөлігінің тұрмыс деңгейінің төмендігінен тежеліп отыр, мұның өзі
жеке ... ... ... ... ... ... жағдайында олардың қаражаттарды бағалы қағаздарға салуы екі
талай. Ақша қаражаттарының тапшылығы ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемелердің өсуіне жеткізді, мұның
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... табыстылықпен бәсекелесе алмайды. Сондықтан Ұлттық банктің
қаржы ... ... орны ... ... ... 1995 ... 30 наурыздағы «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы»
Заң
2. 1996 жылғы 24 желтоқсандағы «Валюталық реттеу туралы» Заң
Ғылыми әдебиеттер:
3. ... ... ... ... ... ... ... ж.
4. Б.А.Көшенова. Ақша, несие, банктер. Алматы, «Экономика» баспасы,
2000 ж.
5. ... С ... ... ... ... 2005 ... ... Банк ісі. «Экономика» баспасы, 2002 ж.
Қосымша әдебиеттер:
7. Егемен Қазақстан – 2005 - 3 қыркүйек
8. Егемен Қазақстан – 2004 – 19 ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет
Бағалы қағаздар нарығын реттеу9 бет
Бу турбинасын жобалау кезіндегі негізгі есептер жайлы4 бет
Жарғақ қанаттылар отряды - hymenoptera14 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері мен реттеу құралдары жайлы ақпарат8 бет
Салық - бюджетаралық қатынастарды реттеуші механизм ретінде24 бет
Суды сорғыш насостар станциялары8 бет
Технологиялық процесстің сипаттамасы26 бет
Турбиналық сатылардың жұмыс процесі8 бет
Турбинаның апатты жұмыс тәртібі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь