Бастауыш сыныптағы тәрбие жұмысын жоспарлау негiздерi

Кiрiспе

I. Бастауыш сыныптардағы тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру және өткiзу негiздерi.
1.1. Тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру ерекшелiктерi
1.2. Оқушылармен сабақ үстiндегi тәрбие жұмысын жүргiзу

II. Бастауыш сыныптағы тәрбие жұмысын жоспарлау негiздерi.
2.1. Тәрбие жұмыстарын жоспарлау мiндеттерi
2.2. Тәрбие жұмысы жүргiзу тәжiрбиесi

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
        
        Бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының ролі
Мазмұны
Кiрiспе
I. Бастауыш сыныптардағы тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру және өткiзу
негiздерi.
1.1. Тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... жүргiзу
II. Бастауыш сыныптағы тәрбие жұмысын жоспарлау негiздерi.
2.1. Тәрбие жұмыстарын жоспарлау мiндеттерi
2.2. ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Кіріспе
Бүгiнгi мектептердегi жүргiзiлетiн тәрбиенiң негiзгi ... ... ... жас ... ... ... маңызын санасына
сiңiрiп, осыған байланысты тәрбие түрлерiн анықтау.
Педагог оқушыларды оқыта және ... ... ... ... дамып келе
жатқанын,оның түрлi қылықтарына түрткi болған себептердi ... ... ... ... оның жеке бастық қасиетiн қалыптастыру
күнделiктi ... әр ... ... ... ... ... ... факторлар өте көп. Балалармен тәрбие жұмысын жүргiзгенде олардың
бәрiн ... ... ... тiрегi – бiлiмдi ұрпақ ұрпақ. Қазақ халқының өмiрiнде
тәрбие жеке ... ғана ... ... ... ... болашағы ежелден ортақ
мүдде деп түсiнiлген. ... ...... өсiп келе жатқан
жасөскiндер мен жасөспiрiмдер. Жас ұрпақ ... ... ... сөз бар. ... баланың эстетикалық, көркемдiк талғамын ұштап ұлттық
тәрбие беруiмiз ... ... тiлi ... ойын айта ... ... тiл ... жаны бар екендiгiн түсiне беремiз бе. Тiл
ана сүтiмен бала бойына дарып, мектеп атты ұяда ... ... ... бала
мәңгүрт болып елiн-жерiн сүймейдi. Сусыз құрғақ жерге, таса көлеңкелi жерге
дән тастағанмен өнбейтiн сияқты, жас ... ... ... ... ... ... ашып, тәрбие бермесек өспейдi, өнбейдi. Баламен ... оның ... бiлiм ... ... ... ...... Ұстазы
бiлiмдi болса ғана, осы ұлы мақсатқа-егемендi терезесi тең елге айналуға
мойын бұрамыз. Қай қоғамда болмасын ... ... ... орны ... ... бастауышы қаланады десек ұрпақ тәрбиесi алдында бастауыш сынып
мұғалiмдерiнiң жауап кершiлiгi орасан зор. Күнде өзгерiс ... ... ... халқымыздың арғы бергi тарихы мен ... ... ... ... ... ... ... нәрлi қайнарына
айналдыру әрбiр мұғалiмнiң азаматтық парызы [1].
Бүгiнгi ... ... ... ... ... ертеңгi қоғам
иесi. Соңдықтан оқытудың алғашқы сатысынан бастап, оқушыларға сапалы ... ... ... ... ... ... қайнармен сусындату үшiн
ұстаздар қауымы ғасырлар бойы қалыптасқан педагогикалық шеберлiктiң,
тәжiрибенiң ... ... ... бiлуi ... ... естi, ... сергек етiп тәрбиелеу отбасы мен ... ... ... бiр ... Өйткенi “Ес түзелмей, ел ... ... ... елiмiздiң болашағы отбасында тал бесiктен басылып, оқу
– тәрбие орындарына естi ұрпақты тәрбиелеу iсiмен шешiлмек.
Оқушыларға жан-жақты бiлiм, тәрбие беру ... ... ... ... ... оқу орындарымен мектептен тыс мекемелер жүйесiнде бiлiм беру
және тәрбие мақсатын ... ... ... ... ... ... оқу ... процесi деп атайды.
Бiлiм беру мен тәрбие мiндеттерiн толық шешу үшiн ... ... ... ... ... ... үйлестiрiп өткiзу – оқу- тәрбие ... ... ... ... – бұл ... диалектикалық процесс. Тәрбие процесi
әруақытта динамикалық ... ... ... ... ... бiр балаға жағымды ал екiншi балаға терiс ықпал ... ... ... ... баланың көңiл-күйiн психикалық жағдайын
тұрған орнын ескерген еске алған жөн. Қазiргi педагогикалық теорияда тәрбие
әдiсi ұғымы әлiде жете зерттелмеген ... бiрi. ... бұл ... ... ... бар ... ... Бұған көптеген авторлардың
тәрбие әдiсне берген анықтамалардың өзi- ақ дәлел бола алады.
Т.Е.Коникованың анықтамасы ... – бұл ... ... ... ... тәрбие мақсаты арқылы тәрбие мақсатына жету.
С.И.Марьенконың анықтамасы бойынша тәрбие әдiсi-бұл жеке адамға тiкелей
және ... ... ... жасау.
В.И.Сластенин мектептерде тәрбие әдiсiн ... ... ... ... ... тәсiлдерiмен тұжырымдайды.
Тәрбие әдiсi ұғымы туралы мұнан басқа да бiрсыпыра анықтамалар бар. Осы
анықтамаларға қарағанда ... ... ... ... әдiсi ... ... зерттеу жұмысының нәтижесiнесүйенiп түсiндiретiн сияқты Бiрақ әр
түрлi ... бiр ... ... бұл ... дамуына баланың мiнез-
құлык тәжiрибесiнiң қалыптасуына әдiстiң тәрбиелiк ықпал жасау .
Сонымен әртүрлi авторлардың ... ... ... ... ... ... әдiсi-бұл тәрбиешiлер мен тәрбиеленушiлердiң өзара
байланыс iс-әрекеттерiнде оқушылардың адамгершiлiк, еңбек және тағы басқа
қасиеттерiнiң қалыптасуына ... ... ... тәсiлдерi.
Қазiргi кездегi көпшiлiк арасында жүргiзiлетiн тәрбие жұмыстарының мақсаты,
мазмұны әр ... оның ... ... ... ... жасауы
тиiс. Бұл орайда мектептiң, мұға-лiмнiң рөлi өте зор. ... ... ... ... ... ... және ... әдiстерi
мен тәсiлдерiн жетiлдiредi. Бұл ... ... ... өз iсiне ... ... талап етедi .
Тәрбиенiң түрлерi :
1. Адамгершiлiк тәрбиесi – жеке ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, адамгершiлiк
сезiмiн және сенiмiн тәрбиелеу тәрбиешiнiң мақсатқа ... ... ... тәрбиесiне байланысты.
2. Жыныстық тәрбие-оқушыларды отбасылық өмiрге дайындау. Отбасы-
мәдениет ошағы, тәрбие мектебi.
3. Еңбек ... ... ... және ... ... еңбек шешушi
факторлардың бiрi.Еңбек арқылы адамның дене, адамгершiлiк, эстетикалық ... ... ... ... ... ... өнердегi, еңбектегi, өмiрдегi ең
жақсыны ... одан ... алу. ... ... ... дүниедегi
әдемiлiк атаулыны бағалай бiлуге ... Өнер ... ... ... оған ... ... жағымсыз көз қарасты
қалыптастырады.
5. Дене тәрбиесi-жеке адамды жан-жақты мiндеттерiн iске ... ... ... өте ... ... ... ... болмайды олар өзара тығыз
байланысты. Тәрбиенi күнделiктi сабақта оқушының бойына сiңiремiз. Оқу ... егiз. ... ... ... әрi ... әрi сол ... жетек-
шiсi. Бала шыбық, қалай исең солай майысады, оны тәрбиелеп, мiнсiз азамат
етiп жеткiзудiң кiлтi бiрiншi – ... ... - ... [3].
I. БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДАҒЫ ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ... ... ... ұйымдастыру ерекшіліктері
Балаларды тәрбиелеу-өте күрделi, нәзiк те жауапты iс. Бөбек оқушы болды.
Бұл оқиғаның баланың өзi үшiн, ата-анасы, мұғалiмдерi мен ... ... зор ... бар. Ол ... рет өте ... ... мәнi зор ... кiрiстi.
Оқушы болған балалар көп нәрсенi тұңғыш рет орындайтын болады. Баланың
оқуға, мұғалiмдерге, еңбекке, ... ... ... ... ... ... көбiнесе оның мектептегi осы бiр алғашқы
қадамына тiкелей байланысты болады. Әр ... ... ... ... ... ... жақсы оқи алады, екiншi бiреуi ... ... ... және өзiнiң көргендерi жайлы жақсы әнгiмелеп бере ... ... ептi де ... ... Мұны ... көре бiлу ... ... жақтарын бүкiл балалар ұжымына көрсете бiлу аса маңызды.
Сонымен ... әр ... ... тән ... жақтары да болады. ... ... ... жалқау, үшiншi бiреуi жеке басының қамын ғана
ойлайды, төртiншi бiреуi уәде ... ... ... берген уәдесiн
орындамайды. Тәрбиелi мұғалiм балалардың өмiрiн ... ... ... осы ... ... етiп ... Менмен балаға белгiлi
бiр iстi одан да жақсы бiлетiн нешесе орындай ... ... бар ... ... Әмiр ... құмар балаға өзгелермен мiн-деттi түрде бiрлесiп
атқаратын iстi тапсырған жөн: жеке ... ... ғана ... ... еңбектiң қуанышын сезiндiре бiлу қажет.
Алғашқы кездерде баланың қол ... ... ... ... ... ... оның өзiнiң бұрынғы
көрсеткiштерiмен салыстырып, ... ... атап ... жөн. ... ... ... ... еңбекте қоғамдық қызметте
бұрынғыдан да жақсы нәтижелерге жету үшiн ... ... ... атап айту ... ... [4].
Баланың рухани дүниесiндегi, адамгершiлiк бейнесiндегi көптеген ... ... ... ... ... Бала ... бiлiм
негiздерiн дәл осы кезде қабылдайды.
Оның мiнез-құлықындағы, еркiндегi, адамгершiлiк ... дәл осы ... ... дами түседi. Егерде бастауыш
сыныптардағы балалардың ... әлде бiр ... ... ... ол ... ... ... байқалмаған күннiң өзiн-де,
жеткiншектiк жасқа ... ол ... ... әсерiн бiлдiрмей қоймайды.
Мұндай жағдайда тек қана тәрбие процесiмен ғана емес, ... ... тура ... ал бұл ... ... ... ... көптеген табыстар мен ... ... ... ... ... ... алғашқы жылдарындағы нақты тәрбие
процесiнiң iздестiрген ... ... ... бiлiм ... ... ... ... оқытудың
методикасы өзгердi. Мұның өзi жан-жақты және үйлесiлдi дамыған ... ... ... ... едәуiр жетiлдiрудi керекетедi.
Тәрбие iсi екi жақты процесс болып саналады. Ол бiр жағынан педогогтық
тәрбиелiк ... ... ... ... ... осы ... ... әсерiмен, оның мақсаты педагогтық ықпалымен жұмысқа белсене
араласатын балаларды қамтиды.
Баланы тәрбиелеу, оның жеке бастың ... ... ... әр күнi ... ... ... ... күнделiктi өмiрi мен
iсiнiң әр түрлi, мазмұнды болуы, жоғары ... ... ... өте
маңызды. Қиындықтары, табыстары мен сәтсiздiктерi сөзсiз болмай қоймайтын
соны бiлiмдер алу, дүниенi тану ... өзi ... ... ... үшiн
қуаныш процесiне айналуы тиiс. ... ... ... ... табу, коллективтiк жұмыстар мен ойындар бiрге қайғыру, еңбекке және
қоғамдық пайдалы еңбекке араласу басқа ем ... ... ... сыйлайды.
Педогогтар тәрбиелiк ықпалдарды ұйымдастыра отырып, баланың iшкi
дүниесiн сыртқы ... ... оның ... ... ... ... ... бұларды бiлу керек, жорамалмен жұмыс iстемеу ... ... ... iс-әрекетiне, олардың коллективтi қарым-қатынасына
адамгершiлiк тұрғысынан ұдайы баға берiлiп отырылды. Бiрақ ... ... ... әр ... қарым-қатынасы және соған сәйкес оны
орындау бағасы көптеген субьективтi факторларға ... Әр ... қай ... ... шын ... бар, ... жеке ... қай бағытта келе жатыр, адамдардың өзара ... ... ... қасиеттердi қай тұрғыда бағалай алады. Өз өмiр
тәжiрибесiнде қандай адамгершiлiк қылықтарды бастан кешiрдi. ... ... ... ... қойылатын талаптар мен ... ... ... ... ... әр ... қабылдайды. Мәселен, осы
тұрғыда ересек адамдар ... бiр бала өз ... үшiн ... ... ... ие бола алмай, жаман қылыққа жол бергенiн, ... ... ... ... әдiл ... ... екiншi бiр бала
жазалаудан ғана қорқады, өз қылығы үшiн ... ... ол ... ... айтып қояда-ау, олар жазалайды-ау деген қорқыныш сезiмiмен
ғана үрейленедi, ал ... бала тiптi өзiн ... қате ... деп ... ол өзiн ... кiнәлағаны үшiн өкпелi, өзiнiң
iстегенiн дұрыс деп ... ... ... кек ... ... ... тек қана ... iстеуiм керек деп ойлайды. Тәрбиешi балаларға бiркелкi
ықпал жасағандай көрiнедi (жаман қылық үшiн айыптады) ал әр бала ... өзiн ... ... кешкен оқиғаға өзiнiң жеке бағасын ... да ... ... пен баланың түсiнуi бiр тұрғыда болып, тек
қана оны түсiнудiң тереңдiгi мен жан ... ... ... ... ықпалы тиiмдi бола алады. Балаларды олар үшiн мейлiнше тартымды,
жаңа жұмыстың түрi-оқуға ... ... бала ... ... ... әсiресе алғашқы кездерде төменгi сынып оқушылары үшiн
өздерiн оқытатын, табыстарына баға беретiн, ... ... ... ... ... ... ... жақсы, ненiң жаман ... ... роль ... ... пен ... ... қоғамдық пiкiр де ендi ғана қалыптаса бастады. Өзiне-
өзi баға беруi әлi ... ... ... өз мүмкiндiктерi мен iс
нәтижелерiне өз бетiмен баға бере алмайды. Мұның ... ... ... ... ... ... ең жоғары беделге ие мұғалiм жасауға тиiс.
Педогог пен тәрбиеленушi арасындағы ... ... ... аса зор ... ... ие болады. Тамаша ... ... ... деп ... болатын: жеткiншектердi; ақылды; жан-жақты
және мейрiмдi адамдай еш нәрсе таңдантып, елiктiре ... ... ... ... ... ... ... Отанға
шындап қызмет етумен ғана тәрбиеленедi. Бұл ... сөз жоқ, ... ... ... ... ... ... адам өзiнiң алғашқы тәрбиешiлерiн өмiр бойы есте ұстайды, олар мұны
өлiм дүниесiнде әкелiп енгiзедi, оған табиғат пен ... ... ... ... олар ... ... ... мен тәрбиелеу бiрiн-бiрi дамытатын өзара байланысты екi процесс.
Бұларды бiр-бiрiнен бөле қарауға болмайды [6].
Тәрбие ... ... ... ... ... түгелдей iске қосуды,
ақылгөйлiктен туған шыдамдылық пен ұлы сүйiспеншiлiктi, балаларға деген өз
iсiне деген сүйiспеншiлiктi талап ... ... деп ... ... ұстамды болуға үйретiп, өзi
ұстамсыз болған, балаларды ... ... өзi ... жолдастық
тұрғыда қарым-қатынас өзiн бастық ретiнде ... адам ... ... ... Тәрбие жұмысы балалармен дұрыс қарым-қатынас орнатудан
басталады. Балалардың тиiмдi мiнез-құлық ... ... үшiн ... ... ... сананың да оларға балаларды қатыстырудың дәрежесi
де ешқандай рөл ... Ең ...... мен балалардың өзара
қарым-қатынас стилi, ал ... өзi ... ... ақылға сыйымды талапқа
сай сүйiспеншiлiкке, балаларға деген ... ... ... ... ... жас ... бiртұтас адам ретiнде қалыптасады, ал оның
жекелеген ... ... ... дамуына байланысты дамитын
болады. Осы ... де ... ... ... келе жатқан адам
ретiнде тәрбиелеу керек. Онда оқшау еш нәрсенiң жоқ ... ... жеке ... ... ... әсер ететiнiн ескеру қажет.
Мұғалiм нақты тәрбие жұмысының жүргiзе ... ... ... әлде ... қасиетiн қалыптастыра отырып, оның жеке басының ... ... әсер ... Ол ... ... ... ерiк–күшiне ықпал
жасайды. Ол солар арқылы ақыл-ой, еңбек ... және дене ... ... ... ... осы ... өзара байланыстылыққа
құрылады. Сондықтан оқушы бойындағы жекелеген қасиеттердi тәрбиелеу ... ... ... ... да әсер ... ... есте ұстауы
керек. Оқушылардың ... мен ... ... ... бұл – ... ... тиiмдiлiгiнiң негiзi шарттарының бiрi.
Тәрбие процесi үстiнде бала өзгередi .Ол көп ... ... көп ... ... ... ... етiп ... мiндеттi. Тәрие процесiнде
мұғалiмнiң жетекшiлiк балалармен ... ... ... ... ... ... керек. Басқаша айтқанда мұғалiм баланың жеке
басының сапалық дамуын, оның ... әсер алу ... ... ... ... ... шебер ұштсастыра бiлу керек. Сол
арқылы ... ... ... ... ... жол
алуға дұрыс қарым-қатынас жасаудың жолдарын игеруге ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – ықпал етушi
сыртқы әсерлi, iшкi саналы ... ... ... ... себеп-
салдарға айналдыру, парыз, ... ... ... iшкi ... ... ... ... [8] .
Жалпы бүкiл тәрбие, оның iшiндегi ғылыми бiр жүйеге келтiрiлген ... ғана ... ... ... ... ... жетекшiсi осыны
тынғылықты жүргiзсе шәкiрттерi ... ... ... ... Бала ... оның ... ... қарау
кешiрiлмейтiн құрал күнә олай болса баланы ... ... ... ... Оқушылармен сабақ үстiндегi тәрбие жұмысын жүргізу
Оқушылармен сабақ үстiндегi тәрбие ... ... ... ... ... ... ... мынаған әкеп тiреуге болады.Оқу материалы
арқылы баланың ... ... ... ... ... ... мен ... сабақ үстiнде адамгершiлiк тәрбие берудiң
басқа мiндеттерi әртүрлi жолдармен осы аталған ... ... ... үстiнде белгiлi бiр материалды оқыту арқылы мұғалiмге ... ... ... мiндеттердi де шешуге тура келедi.
Педагогтардың зерттеулерiне қарағанда,оқу материалы ... ... ... ашылмаған күн- нiң өзiнде де ... ... ... әсер ... да ... үшiн дидактикалық
мiндеттердi орындау мақсатында пайдаланылатын материалдардың бәрi ... ... ... бiр ... ... ... өте мазмұнды
болса) оқытудың кейбiр мiндеттерiн ... ... сөз ... ... ... тағы сол ... шешу ... болса, ал ... ... ... шеше алмайды.
Мәселен, Л.Н. Толстойдың “Бөдене және оның балапандары” деген әңгiмесi
бойынша ... ... ... ... Бұл ... оқып ... соң
оқушылар өлiп қалған балапандарды ойлап уайымдайды, оларды өлтiрген
балаларға ренжидi.
Сiрә, дәл ... ... ... ... – Бөдененiң ұясы
қайда орналасқан едi? – деп ... ... едi ... бiр оқу ... ... да, дидактикалық мiндеттердi орындаумен
мейлiнше шебер, терең ойластыра отырып ұштастыра бiлу ... ... ... ой бар ... ... оны айтып жатпаңыз, осы
сезiмдi сезiндiре бiлiңiз; әңгi- ... ... ... орай ... бiрақ қорытындыны балалардың өздерi жасайтын болсын. Бастауыш
мектептiң жаңа программаға көшуiне байланысты әрбiр оқу пәнiнiң ... ... ... ... ... ... сабақ үстiнде
оқушылардың сана-сезiмiн, олардың адамгершiлiк қарапайым ... ... ... ... ... ... бағытталған тәрбие жұмысын жүргiзуiне керектi аса бай
материалдар ... ... Абай ... ... ... ... пайдалануда педагог – ғалымдар мен психологтардың жас
ерекшелiктерi туралы iлiмiн және ... ... жас ... ... пiкiрлерiне сүйенуi – iс-шаралардың нәтижелi болуының кепiлi.
Бастауыш мектептiң 1-сынып оқушылары Абайдың өз сөзiмен айтсақ, “бiлсем
екен, ... ... ... екен” деген жан құмарының басымдығымен қатар
қайратының (ерiк-күшi) әлсiздiгi, ... пен ... ... ... бiр нәрсеге ұзақ көңiл қоюының қиындығы, зейiндiлiгi
жақсы болғанымен табандылығы нашар. Сол ... ... ... ... бастаған iсiн соңына жеткiзу, әр нәрсенi өз уақытында атқару,
асықпай, ... ... өзiн ... артын ойлау, кешiктiрмеу, сабаққа
кешiкпеу, үй тапсырмасын ... ... ... айтқандарын көңiл
қойып тыңдау сияқты iс-әрекеттерiне кедергi келтiредi. ... ... ... ...... ... ... оқушылардың бойында тәртiпке бойсыну сезiмдерi ... ... Абай ... ... ... ... болады. Ал екiншi сыныпта оқушылар мен жүргiзiлетiн
тәрбиелiк жұмыста Абай ... ... ... бойсынуға
тәрбиелеудi жалғастырумен қатар ... ... ... ... ... Бұл ... оқушыларға ең алдымен оқу, бiлiм ... бiлу үшiн ... ... ... өзi ... екендiгiн
түсiндiру. Сонымен ... ... ... ... ... қарапайым жолдарын үйрету, ... ... ... /ұқыпты, жылдам, сапалы т. б./. ... ... ... ұғым ... балалардың жас ерекшелiктерiне сәйкес алынады. Абай ... ... ... ... ... жүзеге асыруда
пайдалану мүмкiндiгi көптен берi ... келе ... ... таныс. Мәселен, ең алдымен оқушыларға ... ... ... бiр ... ... ... баянды еңбек егiн салған,
Жасынан оқу оқып, бiлiм ... ... ... ... өнер ... ... өзге бәрi ... өлең жолдарын жаттатып, қазiргi ... ... ... ... мақсат “бастық болу” /қазақ ... ... сөз ... ... ... болады”/деп емес, ең алдымен
бiлу үшiн, оқммын ... ... ... ... ... ... ... Одан соң не ... ... ... ... керек.
Тәрбиелiк тұрғыда аса мазмұнды текстермен байытылған оқу ... ... ... жөн. ... ... ... ... бұл жайлы
растай түседi. Мұғалiмнiң қолында тәрбие ... ... ... ... ... негiзгi адамгершiлiк түсiнiктерiн қалыптастыру
жолында тұрақты жұмыс iстеуге мүмкiндiк беретiн бай материалдар ... ... ... осы ... ... сай ... ... iстегенде мұғалiм мейлiнше айқын бейнеленген көркем
образдарға баса көңiл аударады, әр оқушы оны ... ... ... ... бiлуi керек. Оқушылардың бейнеленген кейiпкерлерге деген сезiм күй
әсерлерi олардың адамгершiлiк ... ... ... ... ... көп ... бiр ... жақсы, ал ... ... ... ... негiздей алмайды, бiрақ мұны жақсы
сезiне алады. Сондықтан да ... ... ... ... ... талқыламас бұрын балалардың әдеби бейнелердi дұрыс
та терең ... ... және ... ... ... ... ... кешiргендiктерiне көз жеткiзiп алу керек.
Жекелеген мұғалiмдер балалардың алған әсерлерiн ... түсу ... ... ... қатысын терең сезiндiру үшiн оқушылардың көңiл-
күйiне суреттелiп ... ... ... сай келетiн музыкалық
шығармаларды, олардан алынған жақсы ... ... ... ... 1-3 ... ... ... тындауға ұсынылатын
шығармалар жазылған касеталарды пайдалануға болады. Оқуға ... ... бiр ... мәселен. Маяковскийдiң “жасы
деген немене, жаман деген немене” атты ... ... және ... сөз ... ... адамгершiлiкке
байланысты сұрақтарды ашықтан-ашық қойып, оларға тура жауап бередi.
Бiрақ ... ... ... да ... ... ... ... мен олар үшiн аса ... ... ... ... ... ал кiмдi қайырымды адал адам деймiз деген
сияқты ... ... ... ... әңгiме
кейiпкерлерiне баға беруiн ... ... ... берiлетiн
бағаны дәл сол ... алып ... ... таңуға немесе
балаларды осыған итермелеуге ... ... ... бiзге көкшiл
жапырақтар деген әңгiмедегi сараң қызға ұқсайтын кiм бар? – ... ... ... ... ... өте ... ... өзiң бiреудiң күтпеген жерден атап ... ... ... ал кейде жолдасын реншiтiп ... ... ... ... ... ... ойланып көрiндершi, әлде ... ... ... екенсiңдер? – деп сұраған өте дұрыс.
Өз ... ... ... ... ... ... ... де iстеген жоқпын деген сенiмдi жүретiн бiрен-саран балалар
болады. ... ... ... ... кей ... ... тiкелей таңуға әбден болады.
Тәжiрибелi мұғалiмдер бiрiншi сыныптағы ... ... ... ... ... ... сөз ... қабiлет дайындық
дәрежесiн, тәртiбiндегi ... ... ... ... ... екендiктерiн аңықтайтын әңгiмелер өткiзiп отырады. Бұдан кейiнгi
сыныптарда мұндай еркiн ... ... ... ... тұрақты түрде өткiзiлiп тұрады.
Мұғалiм мұндай әңгiмелер кезiнде балалардың ... күнi ... жаз ... ... ... ... тағы
басқаларды аңықтайды. Мұғалiм мұндай әңгiмелердi, ... ... даму ... ... ... ... барысының қайдай
тұрғыда екенiн аңықтау үшiн ... ... ... ... ... зор. Сол ... ... ойындағыларын, өздерiн нелер толғандырып,
нелер қызықтырып жүргенiн ... ... ... ... мәнi көп ... оның ... құрылатынына байланысты
болады. Оқу материалының мазмұны бiрдей ... ... ... ... ... ... тәрбиелiк тиiмдiлiгi әр түрлi
болуы мүмкiн.
Мұғалiм өзiнiң ойланып ... ... ... ... олардың ой-пiкiрiне бағыт берiп отырады. Оқыту iс
осылай ... ... әр ... бiр құбылысты өзiндiк
ерекшелiктерiне орай әр түрлi жолмен қабылдауына жол ... ... ... ... Коллективтiк талқылау үстiнде бақылаулардың
растығы мен дәлдiгi тексерiледi, бүкiл ... ... ... тыңдауы балаларды өз ойын дәлiрек бiлдiруге, өз әңгiмелерiне
талапты күшейте ... ... ... үшiн ... ... ... ... де айтып қалғысы
келедi, енжары жоқ. Кейбiреулерi ... ... ... ... Мұндай
сабақтың балаларға тәрбиелiк терең әсер ... ... ... өзiнiң көргендерiн, өзiн қызықтырған жайларды ... ... ... айтып беруге деген қажеттiлiк туады. Сыныптағы
эмоцианалдық және ... өмiр байи ... сан ... болады.
Мұндай сабақтардың оқушылардың болашақ өмiрiне де әсерi күштi болады.
Осы ... ... ... ... былайғы жерде жүргiзiлген
бақылаулар ... ... ... ... олардың өздерi көрiп,
бақылай алатын ... ... ... арта ... ... ... бiр ай ... соң күзi тоғайға жасалған
саяхат кезiнде балалар өз ... ... ... ... ... дәптерлерiне өз байқағандарын жазып отыратын
болады. Мұндай тәжiрибелi педагог оқушылардың оқуға деген ... ... ... ынтаның орныға түсуiне қолайлы ... ... ... ... ... ... пәнi бойынша өткiзiлетiн
сабақтарда геометриалық материалдарды, ... ... ... ... түсетiн болады. Мектептен келген балалар ата-
аналарына өздерiнiң бүгiн математиканың жаңа ... ... орын ... үйретiп қайтқаны және бұл ... ... ... жазып
көргенiң үлкен мақтаныш сезiм үстiнде айтады. Бастауыш сынып мұғалiмдерi
балаларды геометриялық тапсырмаларды ... ... ... ... сызып, түрлi қиылыстарды, бұрыштарды ... ... ... ... әңгiмелейдi.
Төменгi сынып оқушыларын алғашқы кезде бұл жұмыстардың ... және ... ... ... қызықтыратыны сөзсiз.
Сыныптағы ең нашар оқитын оқушының өзi математика сабағында: Бүгiн ... – деп ... ... ... ... ... екi сызық сызу, оларды
өзара ... ... ... берiледi.
Балалардың бәрi де дереу жайраңдап, қызу ... ... ... құршына кiрiседi. Берiлген тапсырманы бәрi де орындайды.
Ал бiрiншi сынып оқушыларына өз ... екi ... ... ... ... ... берiлген келесi сабақта балалардың өздерi бұл
фигуралардың периметiрiн есептеп ... ... ... ... ... бар жаңа тапсырма беру балалардың құлшынысын, оған ... ... ... ... ... ... ... құмарлығын арттыруға
бағытталған бай ... ие. ... ... ... ... өмiрдегi құбылыстар ғана емес, сонымен бiрге ... ... де ... қызықтырады.
Мұғалiм әр сабақты жауапты балалардың ... ... ... етiп ... тиiс. О ... еңбек пәнi бойынша өткiзiлетiн
тәжiрибе сабақтарының үстiнде ... ... ... ... бiреуi: маған балықтың қалайша жүзетiнi түсiнiксiз. Оның
қанаты жоқ қай, ... ... суда не ... ... деп ... ... бiрлесiп ойластырайық. (Балалар бiртiндеп өз ойларын
айта бастады).
- Олардың жүзу ... ... Ол оны ... ... бiр ... ... су ... жүзетiн қайықтардағыдай жел толтырылған ыдысы бар.
Ол сол ... ... ... ... да, судың түбiне сүңгидi.
- Дұрыс. Акквариумдағы балықтың түбiне ... көп ... ... ... ... –дейдi.
- Ал сонда қайтадан қалай көтерiледi.
- Жел безектерiне қайтадан оттегi толтырып алады Балық үшiн бұл ... ... ... Ол жүзу ... суға ... де, құйрығының көмегiмен бiртiндеп
жоғары көтерiледi. Ауада жүзгенен гөрi суда ... ... ... ... ... ... беруге асықпайды, ол балардың соның төңiрiгенде
ой қажеттi жауапты өз беттерiмен табуына көмектеседi [10].
Мұғалiм сабақ ... ... ... бiр ... төңiрегiнде ой
толғауына,туындаған сұрақтарға өз беттерiмен жауап iздеуiне, жолдастарымен
пiкiр таласы үстiнде өз пiкiрiн ... ... ... олардың көп
болып күш салып қорғауға мүмкiндiк бергенде олардың ақылдылық, сыншылдық,
сияқты жеке ... аса ... ... ... жол ашады. Балалар
оқуға қалай болса солай енжар қарайтын сыныптар ... ... ... ... оқушылары табиғатынан бiлуге ынтазар ... ... ... ... кеме ... ... ... бала жоқ деп
жазды. Балалар мiне, осылар туралы естiгенше ... ... ... ... ... себебi неде? Оның себебi оқыту дәрежесiмен қазiргi оқушының
жалпы даму ... ... ... ... ... Кейбiр мұғалiмдер
балалардың ой-өрiсi мен мүддесiнiң даму қарқынынан кейiн қалып ... ығыр ... ... пен ... ... ойлар мен пiкiрлер
балаларды жалықтырп жiбередi, олардың бiлуге деген ... ... ... ... ... ... ... деген ынта-ықыласты тәрбиелеу олардың
белсендiлiгiне жол ашумен сөз етiп ... ... ... тығыз
байланысты. Мұғалiм балардың айтқандарына, қойған сұрақтарына шындап құлақ
асады. Ол ... ... ... қоя ... ... ... асықпай
бередi. Қойылған сұраққа берiлуге тиiстi жауапты асықпай бередi. Қойылған
сұраққа берiлуге тиiстi жауапты ... ... ... ал ... дұрыс жолға салып отырады. Балалардың бiлуге деген ... ... оны ... ... үшiн ... ... дәрежесi мен оның жүргiзiлу
қарқыны да өте маңызды.
Сыныпта таным қуанышы, жаңалық ашу ... ... ... ... алатын жағдай жасау оқушының жеке басына ... ... әсер ... ... шарт ... саналады. Оқыту iсiндегi
негiзгi стимул қойылған баға емес, танымдық мiндеттердi шешу үстiнде алатын
ләзаттқа құштарлық болуы тиiс.
Сабақтағы барлық ... ... ... ... ... мен сабақты ұйымдастыру әдiстерiне негiзделедi мәселен, ... ... ... ... ... ... алдында
тұрғанда аса маңызды мiндет болып табылады. Бiрақ оның өзiде басты мiндетке
оқушылардың оқуға деген ... ... ... ... бұл ... шешу арқылы оқушыларды дер кезiнде партаға отыру.
Тыныш отырып, ... ... ... ... үшiн ... ... ... алу, мұғалiмнiң тапсырмасын тез және ұқыптылықпен орындау
сияқты бұларсыз ... ... ... емес ... ... ... балалардың бойында оқу материалының мазмұнына мазмұнына деген
ынта-ықыласты оята алса, сабақ үстiнде тәртiп ... ... ... ... ... ... қызыметi сабақ үстiндегi оқыту процесiне ... ... бiлiм беру және ... ... ... шешiледi. Мұғалiм
тәрбиенiң қызыметiн қоғамдық пайдалы еңбектi, ертеңгiлiктi, тағы ... тыс ... ... ... ... емес.
Төменгi сынптарда сабақтан тыс жұмыстар бiрiншiден, оқу iсiмен тiкелей
байланыста жүргiзiлсе, ғана сәттi болады, ... ... ... ... ... ғана ең ... және ең мәндi iс деп есептеледi. Екiншiден
сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... сыныптағы оқу
жұмысы сияқты нақты дәл ұйымдастырылған болса ғана сәттi болашақ. ... ... ... ... балалардың сабақтан тыс қоғамдық қызыметi
тиiмдi болмақ, ал ... өзi ... ... оқушыларының коллективiн
қалыптастыру сабақ үстiнде алғаш туындаған қарым-қатынастардан басталады.
Мұғалiм ... ... ... әр ... ... қасикттерiн
орнықтыруға талпынады, барлық балаларды өз ... ... ... ... ... ... ... болуға, олармен жиi
араласып отыруға тәрбиелейдi коллективте өзара тiлектес қарым-қатынастың
қалыптасуына жағдай жасайды.
Бұған қалайша қол ... ... Ең ... ... өзi ... ... сәтсiздiктерiне бiрге ренжiп отырады. Балаларға ... ... ... жан ... ... ... ... сезiм
тудырады. Бұл әуелгiде мұғалiммен қарым-қатынаста осылай болып ... ол ... ... ... ... ... кейiнен ол бiртiндепжолдастарымен қарым-қатынасқа ауысатын
болады. Ал, мұғалiмнiң Аягөз ... онша ... ... бере алмады,
ыждаһаттанса әлде қайда жауап бере алады. Мүмкiн абдырап қалды ма, ...... ... ... оқушыға осылайша жанының ашуы басқа
балалардың бойында да дәл сондай әсер ... ... ... ... қарап былай дейдi: Әлiшердi тыныш отырып, ... ... бұл оның ... жауап беруiне көмектеседi.
Егер де мұғалiм әлде бiр баланы мысқыл объектiсi етiп алса, оны балалар
ұнатпайтын болады. Баланың ... ... пен ... ... бiрлесе отырып сынға алуы керек және баланың өз бойындағы
кемiстiгiн жоюға деген ынтасын ... ғана ... ... ... ... ... мiндеттердi шешу үстiндегi мұғалiм олардың тәрбиелiк
тұрғыдан алып қарағандағы терiс жақтарын ... ... ... ... ... ... балаларды дербес жұмыс iстеуге баулу үшiн ... ... ... ... ... бiрi ... тапсырманы өз беттерiмен орындауын қатты қадағалайды.Бұл-өте ... Ал ... ... ақыр ... ... ... дәптерлерiн
бар ынтасын сала жасыратын болады. Мұғалiмге мұнау дәптерiмдi көрiп қойды,
ұрысыңшы! – деп арыз ... ... ... ... өзi ... жайға қуә
болады. Балалардың арасында терiс қарым-қатынас қалыптаса бастайды. ... ... ... ... шешуге байланысты оның басты
педагогикалық ... ... ... ... ... үнемi
бақылап отырады
Оқушылардың сабақ үстiнде бiрлесiп жұмыс iстеуi әр түрлi бағыттағы
қарым-қатынастарды дүниеге келтiредi. ... ... ең ... ... және ... талап қою алға қойған мақсатқа жету үшiн бiрлесiп
әрекет жасай бiлу ... жеке ... ... мен ... ... ... бағалау жатады. Балалардың бiрлесiп жұмыс
iстеу тәжiрибесiн жинақтау үшiн ... ... ... олардың оқу
материалын бiлуiне баға берiп қана қоймай, балалардың ... мен ... ... да ... зор. Сабақтың
тәрбиелiк мүмкiндiк терiн ... ...... ... өзгерту балалардың тәртiбiн қатал шектеу жағына кешiрiмдi ... ... ... ... ... мүмкiндiк туатын
жағдайларға жол берiп отыру деген сөз. Балалардың кез ... ... ... ... ... бар. ... алғашында екi-екiден, үш-
үштен, ал кейiнiрек 4-5 ... ... топ ... ... ... ... ... белгiлi бiр ережеге байланысты
есептер ойлап табады да оларды бiр-бiрiне шештiредi. Әр баланың тапқан
сұрағын ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк беруi
керек. Мысалға жауаптың дұрыс-бұрыстығын бiр партада ... ... ... ... ... мысал ойлап табуға, оны карточкаға
жазып қоюға, оған сай келетiн ... ... ... ... ... ... карточкалар бiрiктiрiледi де солардың негiзiнде ... ... ... оны шешу үшiн мiндеттi түрде жолдасының ... ... ... ... бiр ... бiр ... ал ... оқушы да екiншi бiр түстi және формалы есептiк ... ... ... осы екi ... материалды қатыстыра отырып есеп
құрастыру. ... ... ... ... күш ... ... ... материалдарын бiрiнен – бiрi алуға үйренетiн болады.
Тiл дамытуға ... ... ... бiр ... ... балалар
екi-үш сөйлемнен ойлап тауып солардан шағын әңгiме құрастыруға тиiс. Осыдан
кейiн ... ... ... ... ... сөйлемдердi ғана алып
солардан ортақ әңгiме құрайды. Бiрлесiп атқарылған ... ... ... ... ... өзара игi қатынаста болуға, кешiре бiлуге,
жолдастыққа қиындықта кезiнде ... ... ... ... ... шешiмдердi табуға бейiм тұруға аударып отырады. Мұғалима
мұндай менмендiк, сараңдық, әдiлетсiздiк ... ... ... ... мәнi ... ... ... отырып бiрiне-бiрi
көмектесе отырып жұмыс iстеуге үйренумен ғана шектелмейдi. Балалар бiрiн-
бiрi ... ... ... ... сiңiрген бiлiмдерi мен қабiлеттердi
басқаларға беретiн болады. Мұның өзi ... ... ... елеулi түрде толықтырып отырады. Әр түрлi топтағы балалардың
жұмысын талдап ... ... ... ... әр ... ... Ең ... қарым-қатынас топтағы балалабiрiн-бiрi
жақсы ұнатқан жағдайда қалыптасатынын байқауға болады. Олар ... ... ... ... тез келiсiмдi мiндеттер мен рөлдердi оңай
бөлiседi,бiрiне-бiрi ... ... ... мен ... ала ... Өзара талас туа қалса, оңай келiседi, мәселелердi
әдiлдiкпен шешедi. Албасқа ... ... ... бiр ... ... ... ... өзiнше дербес және белсендi балалардың
мүддесi толық ... ғана ... ... Ал көп ... ... ... байқала бермейдi. Педагогтың мiндетi ... ... ... қалыптасып келе жатқанын байқап анықтай
бiлу [12].
Өзара терiс қарым-қатынас әр бала басшы болуды көксейтiн, ... ... ... ... қызықты iстердi ғана атқартқысы келетiн топтарда
орын алады. ... ... да ... ... ... ... мұндай балаларды бiр топқа жинауға болмайды. Мұндай бұзақы
балалар әр топта бiрден ғана ... ... ... ... ... ... ... болады, мұғалiмнiң мiндетi балалардың өзара қарым-
қатынасын мұқият бақылай отырып оның ... ... ... ... дұрыс және iзгi қарым-қатынастың қалыптасуына
белсендi түрде ықпал жасап отыру болып ... ... ... ... ... ... олардың ұйымшылдықпен
еңбектенуiне қол жеткiзедi. Егерде топ iшiндегi ... ... ... ... ... өрге ... ... балалардың құрамын
өзгертуге тиiс. Ал балалардың татулықпен ... қол ... ... олардың жұмысқа байланысты, бiр-бiрiмен жақын араласып кетуiн
қадағалайды. ... ...... үйренуiне бiрiне-бiрiнiң
көмектесуiне,ортақ жұмысы әдiлеттi түрде және ... ... ... ... ... өз ... адал ... талап етедi.
Топ iшiндегi жұмыстар ұйымдастырушы басшы ... рөл ... ... ... ... ... ... iшiндегi достық
қарым-қатынасты адамды тобуына көмектеседi. Мұндай ... ... ... бала бар ... ... дұрыс. Әлде не себептермен бүкiл сынып
болып ұнатпайтын ... ... ... онша ... ... бейтарап топқа қосқан жөн. Топтарда қалыптасатын қарым-
қатынастардың әр балаға ... өте ... ... қай ... балалаға
мейiлiнше жақсы ықпал жасайтынын бiлiп отыруы аса маңызды. ... ... ... ... ... үшiн ... топтастыру – олардың
бiрiне-бiрiнiң адамгершiлiк ... игi ... ... оқушылардың
өзара дұрыс қарым-қатынасын қалыптастырудың ұтымды құралы.
Ұлы данышпан Әл-Фарабидың “Тәрбиесiз берген бiлiмнiң күнi ... ... ... ... ... берумен қатар, өз
халқымыздың тағылым қағидаларын жеке тұрғыда үйретiп, игертудiң мәнi зор.
II. БАСТАУЫШ ... ... ... ЖОСПАРЛАУ НЕГІЗДЕРI.
2.1 Тәрбие жұмыстарын жоспарлау мiндеттерi
Тәрбие жұмысын жоспарлау қызметiнiң жалпы жүйесiндегi маңызды буын болып
саналады. Ойластырып жоспарлау оны оны ... ... ... ... ... ... бiр ... жүзеге асыруға көмектеседi.
Жоспар тәрбие жұмысының барлық маңызды жақтарын ескеруге, ... ... ... ... аялауға жағдай жасайды. Жақсы жасалған ... ... ... ... ... оның ... болуына
жағдай жасайды. Педагог жоспар жасағанда балалармен тәрбие ... ... ... ... мен ... ... алу ... болып табылатын докуметтердi пайдаланады. Олардың қатарына бiлiм
беру туралы заң, оқу ... үлгi ... ... ... жасағанда елiмiз үстiмiздегi жылы атап өтетiн
маңызды оқиғаларды ескередi.
Сынып мектеп коллективi мен оқшау өмiр ... ... өз ... мектептiң жұмыс жоспарын басылыққа алады. Бүкiл мектептiң
iстерiмен жоспарларлары мұғалiм жұмысының бiр ... ... ... ... ... ... участокте жұмыс iстеуге, жалпы
мектептiк фестивальдар мен конкурстарға, т.б. қатысады. ... ... ... алған ұйым ондағы жетекшiсiнiң жоспарларын еске алады.
Мектептiң басты мiндетi әр оқушының жан-жақты ... ... ... ... Оны ... ... жан-жақты күрделi жұмыс жүргiзудi талап
етедi [17].
Жоспарда тәрбиелiк мiндеттер мен ... ... ... ... ... ... үшiн өте ... Өйткенi бiрiншiден қызметтiң әр
түрлi түрлерi, әрқилы тәрбиелiк шаралар бiрғана ... ... әр ... ... ... ... түрi арқылы шешiлiп жатады. Бұл
педагогикалық еңбектiң ерекшелiктерiмен, ... ... адам ... ... ... ... ... Өйткенi оқушының жеке жасы
бiр мезгiлде баланың сана-сезiмiне, мiнез-құлқына және сезiм ... ... ... сан қилы ... ... ... Бұл көп ... негiзi мазмұны тәрбие жұмысының жолдары мен тәсiлдерiн ... ... ... ... пункттерiнiң аттарында
көрсетiлетiндiгiнiң себебi болса керек.
Қайсылары жоспардың негiзi ... ... ... ... ... жасалған ұсыныстарда оларды тұжырымдаудың әр түрлi варианттары
келтiрiлген. Мәселен: 1. ... ... ... ... ... ... ... және жекеленген оқушылармен жұмыс. 3. ... ... 4. ... ... 5. ... тәрбие. 6. Дене
шынықтыру тәрбиесi. 7. Ата-аналармен жұмыс.
Жоспар схемасының басқа нұсқалары мынадай:
1. Туған жерге, Отанға деген ... ... пен ... ... ... пен дербестiк. Бiлiмге деген құштарлық.
4. Еңбек сүйгiштiк, ұқыптылық.
5. Мәдени мiнез-құлық. Әдеттерi.
6. Табиғаттағы, адамдар мiнез-құлқындағы өнер ... ... ... ... ... мен ... жөнiндегi алғашқы мәлiметтер мен дағдылар.
Денсаулықты нығайту әдiстерi.
Әр түрлi тұжырымдайтын бұл жоспарлардың бәрi ... ... ... мен ... ... ... ... адамгершiлiк
тәрбие, еңбек тәрбиесi танымдық белсендiлiк пен оқуға деген ... ... ... мен ... ... Былайша тұтас алғанда оқушыларды
тәрбиелеудiң үлгi мазмұны. Программасы сай ... ... ... ... ... алып ... ... тәрбиелiк мiндеттер тұжырымдауға және
оларды баланың жан-жақты дамыған жеке ... ... ... ... көрсете аларлықтай белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... арналған құжат-әр тоқсандық жұмыс жоспары (әрбiр сынып
жетекшiсi үшiн ... ... ... ... ... ... ... толтырылады.
9. Жоспарға сынып жетекшiсiнiң құзырына кiрмейтiн мұғалiмнiң ... ... ... ... ... ... жұмыстары (қызыл), сынып
iстерiн (көкпен), қалған жұмыстардың барлығын ... ... ... Осы ... ... бойы ... ... жеке
жұмыстарды, сабақтарға қатысу, ата–аналармен ... ... ... ... ... ... ... қоғамда өзiнiң адамгершiлiк қасиетiмен әдептiлiгiмен,
қайырымдылығымен адалдығымен, әдептiлiгiмен ардақталады. Қазақ халқы ... ... ... ... Отбасында жастарды кiшiпейiлдiлiкке,
iзеттiлiкке, имандылыққа, инабаттылыққа тәрбиелеудi мақсат етiп ... өз ... ... ... ... тағы ... ... немесе
“Әдептi бала арлы бала-
Әдепсiз бала сорлы бала” – деп
әр жастың әдептi, сыпайы, инабатты болуын қалаған мiне, осы ... ... Мiне, осы ... ... өткiзген ашық тәрбие
сағатын ұсынып отырмын. ... ... ... ......... ... сөзi.
1-оқушы: – Құрметтi ұстаздар мен ата-аналар, бүгiнгi бiз ... ...... ...... атты ... сағатымызды
бастауға рұқсат етiңiздер.
2-оқушы:-“Тiлiмiздiң бұлағы, тiрлiгiмiздiң жүрегi.” Арманда ... ... ... ... Iлияс Жансүгiров, Бейiмбет Майлин, Мағжан Жұмабаев,
Мiржақып Дулатов, Ахмет Байтұрсынұлы, Шәкәрiм Құдайбердиев, Тұрар Рысқұлов
сынды ұлы ... ... ... бас ... ... бас ... (Абай Құнанбаев)
Кемдi күн, қызық дәурен тату өткiз,
Жетпесе, ... бiрiң ... тату бол шын ... ... ... кеткiз
Бiр жерде бiрге жүрсең басың қосып,
Бiрiңнiң бiрiң сөйле сөзiн тосып.
Бiрiңдi бiрiң ... ... ... ... қорқып, жаның шошып.
4-оқушы:
Әр адамда өз анасынан басқа болу керек ... төрт ... ... қазығы, айбыны,
Туған тiлi-сатылмайтын байлығы
Туған дәстүр, салт-санасы тiрегi,
Тағдырына шуақ шашар үнемi.
Оқушының ... ... ... ... пен ... ... ... өт, қарағым,
Несiн күттiң, несiне көп қарадың.
Анасының бергенiн саған берген,
Аруағынан айналдым тектi ананың.
6-оқушы:
Жалған-ай, жарасымды-ау iзет деген,
Иiлген сiз ... бiз ... ... сйыламайды
Атасының дәстүрiн күзетпеген.
7-оқушы:
Десек те жаңа өмiр, жаңа заман,
Жақсы ғой бiрiн-бiрi бағалаған.
Түйсiксiз тайлақтардан сақта, құдай.
Тайраңдап, алды-артына қарамаған.
8-оқушы:
Қарағым, ата-бабаң момын ... ... ... бағып.
Өсиетiн бабаңның орындай сал,
Одан ешкiм кетпейдi тоныңды ... ел ... жер ... беру ... ... өрге ... ... сыныптың екi оқушысы өнер сайысына ... Бата ... ... ... берушi:
Ай-тәңiрiң iркiлмесiн,
Күн-тәңiрiң күрсiнбесiн,
От –тәңiрiң көз iлмесiн,
Су-тәңiрiң безiнбесiн.
Қатерде Қызыр серiгiң болсын,
Сапарда ... ... ... ... ... батырдың айбарын берсiн.
Әумин!
10-оқушы: (Қ.Мырзалиев)
Домбыра, мұнда шешен болдың неге,
Күй толған көкiрегiң шежiре ме.
Сыр қозғап ғасырлардан жөнелсiң,
Саусағым тиiп ... ... ... “тойбастар”.
11-оқушы:
Атам менiң әманда
Әдептi жан бол деген
Ата сөзi санамда,
Жасы үлкенге жол ... ... ... кiшiнiң,
Сәлемдесәп қол берем.
12-оқушы: “Арна”
Анам маған – үлкендi сыйлы – деген,
Сол сөз маған iзгiлiк құйған ерен
Үлкендерден ауысқан кiшiлiктi,
Үлкендердiң өзiне сыйға берем.
13-оқушы:
Атам ... ... бол ... сөз ... жөн ... ... ... жоғары,
Желпiнгенiм жоқ әлi.
Оқушының орындауында ән “Туған жер”
Сөз көркi - мақал.
1. “Тiлiңмен жүгiрме”
2. “Қына тасқа бiтедi”
3. “Баланың бiлегi ауырса, ананың ... ... ... етсең ерiнбей, тояды қарның тiленбей”
5. “Көп бiл, аз сөйле”
6. “Жерi байдың,елi бай”
7. “Ақылды қария, ағып жатқан дария”
8. “Жалқаудың жаны ... ... наны ... ... ... “Жақсылыққа жақсылық әр адамның iсi ғой”
Жамандыққа жақсылық ер адамның iсi ғой.
14-оқушы: Кейiнгi уақытта ұмтыла бастаған халқымыздың тағлым ... ... бiрi ... ... Үйде ... Босағаға сүйенбе.
3. Босағаны керме.
4. Нанды баспа, бiр қолыңмен үзбе.
5. Қолыңды төбеңе қойма.
6. Тiзеңдi құшақтама.
7. Үйге қарай жүгiрме.
8. ... ... Көк ... ... ... ауыр сөз ... ... таянба.
12. Түнде тырнағыңды алма.
Адамгершiлiк-асыл қасиет
Мақсаты:
1. Оқушыларға асыл қасиет тек адам бойында болатынын түсiндiру.
2. Жақсы қасиетке үйретiп, жаман қасиеттен жиренту арқылы ... ... ... ... ... ... кiшiлерге көмек
көрсете бiлуге тәрбиелеу.
Көрнекiлiктер: суреттер, буклет және тағы ... ... ... ... ... сегiз қырлы, бiр сырлы болып өсу керек. Оның ... ... ... ... ... ... ... болуың,
сенiң еңбек сүйгiштiгiң, оқу мен еңбектегi табыстарың ата-ана үшiн ... ... ... ... ... ақыл-кеңесiн тында.
Бойында осындай қасиеттерi бар баланы бiз қандай бала ... ... бала ... ... ең ... ... ережесiн сақтаудан
басталады.
Егер сен бала күнiңнен тәртiптi, әдептi, адамгершiлiгi мол бала болып
өссең, есейе келе ... өз ... ... ... сәлемдесе бiлу мәдениеттiлiк, адамгершiлiктiң белгiсi. Көшеде,
мектепте, үйде таныс адамдар, үлкен ... ... ... не ... “Сәлеметсiз бе?”-деу керек.
Үлкен кiсi қолындағы нәрсенi көтере алмай келе жатса, оған не деу керек?
Барлығы: “Көмектесейiк”-деу кере.
Байқаусызда бiреумен қақтығысып қалғанда не деу ... ... ... ... ... сатып әкелдi.
Ең үлкенiн, жақсысын
Саған таңдап әпердi.
Не деп барып жеу керек?
“Рахмет ... ... ... ... ... ... таппай баптанба
Құмарланып шаттанба
Ойнап босқа күлуге
Бес нәрседен қашық бол
Бес нәрседен асық бол
Адам болам дасеңiз.
Тiлеуiң ... ... ... ... өтiрiк, мақтаншақ
Ерiншек, бекер мпл шашпақ-
Бес дұшпаның бiлсеңiз. [28]
Талап, еңбек, ... ... ... ... асыл iс ... да ... ... ғалымды көрсеңiз
Ондай болмақ қайда деп,
Айтпа ғылым сүйсеңiз.
Сiзге ғылым кiм берер,
Жанбай жатып сөнсеңiз?
Дүние де өзi, мал да ... ... ... үшiн ... ... жылма-жыл
Бiреу үшiн үйренсең.
Бiреу бiлмес, сен бiлсең,
Бiлгенiңнiң бәрi – тұл.
Сөзiне қарай ... ... ... сөз алма.
Тез үйренiп, тез жойма,
Жас уақытта көңiл гүл.
Әдептiлiк, ар-ұят –
Адамдықтың белгiсi.
Тұрпайы ... тағы жат ... ... ... ... тәрбие сағатымыз адамгершiлiкке ... ... ... ... ... дәстүрлер” туралы
қысқаша түсiнiк берiп өтсiн.
1. Халық ... ... ... ... ... ... бас ... пайдаланады.
2. Дастарқан-берекенiң белгiсi, ризашылық сезiмнiң ошағы, молшылдық
пен тойымшылдық көзi деп қарайды халық.
3. Қазақ ... ... ... ... деп, ортақ
ризашылдықтың тағдар берген несiбенiң белгiсi деп қарайды.
4. “Қуыс үйден, құры шықпа” деп кез ... адам есiк ... үйге ... дастарқан жаю – халықтың қалыптасқан қасиеттi дәстүрi. Халық
қуанышты да, қайғыны да дастарқан басында бөлiскен.
5. Өсиет ... бата ... ... ... мәмлеге келу, серттесу,
достасу бәрi де дастарқан басында шешiледi.
6. Өйткенi дастарқан дәмi – ... оны ... ... ... ... ... ... деп, дастарқан иесi оның дастарқан
үстiндегi ... ... ... ... ... ... ... халық “ас дәмi ұрсын”, “нан
ұрсын” деп қарғайды.
8. Күнделiктi отбасының тамақтануына жайылған дастарқан басында: асты
ең алдымен ата-анаға, жасы ... ... асты ... ... сақтау рәсiмдерi орындалады.
9. Халық ас iшiп болған соң, ас қайыру, асқа бата ... қол ... ... Сыпайылылық, әдептiлiк адамда жас кезiнен қалыптасады. Осы
айтқан жақсы қасиеттердi тек ... ... ... деп ... ... сый ... кiшiге жол көрсет – ... ... Ол ... ... бiлу, ... ... болу деген
ұғымды бiлдiредi.
Үлкендерге сый-құрмет дегенде кiшiпейiл, әдептi,сыпайы болушылық деген
ұғым ... ... ... қарым-қатынас жасағанда,оның
таныс, таныс еместiгiне, ... ... ... ... ... ... Бұл адамгершiлiк борыш, адамдар бiр-бiрiн бiлу керек. Сонда басқалар
оны сыйлайды.
Адамдар байқағыш, сезiмтал, көпшiл ... ... Егер бiз өз ... ғана ... ... ... тастай алмайтын болсақ, бұл
әдет бiздi бiрте-бiрте дөрекi мiнездiлiкке,бiрiн-бiрi сыйлай ... ... ... ... ... ... болудың алғашқы қадамы басқыны-
сыйлай бiлу. Ал балалар, ... ... ... ... бiлемiз?
“Сыйлай бiлсең сыйланарсың”.
“Атаңның баласы болма, адамның баласы бол”.
“Адамның күнi ... ... ... ... жас кезiнен бастап адамгершiлiк
тәрбиесiнiң берерi мол екенiн үйретедi, ... ... ... ... ... баға ... ... қөрсетiп, жеке жұбаныш әкелетiн болады.
Бiздiң ойларымыз қандай болса, өмiрiмiздiң де сондай болатынын ... ... Бiз ... ... ... егер ... тiлегiмiз iзгi және
шынайы болса ғана қол жеткiземiз.
“Iзденiңдер, табасыңдар. Сұраңдар, бәрi де сендерге ...... ұлы. Сол ... ... өзiмiзге және жақындарымызға шын жүректен
бақыт пен денсаулық тiлеуiмiздi жоғары. Ақылдың ... қағу деп ... ... өмiр сүрген ұлы данышпан бабамыз әбу Насыр әл-Фраби:”Адамға
ең ... бiлiм ... ... ... керек, тәрбиесiз берiлген бiлiм-
адамзаттық жауы,ол оның барлық өмiрiне апат әкеледi” – дейдi. ... ... ұлы ... бiр сөзiнде: “бiрiншiден, бесiк ... ... ... бара ... ... екiшiден, немерелерiне
ертегi айтып бере алмайтын әжелердiң көбейiп бара ... ... ... ... ... өсiп келе ... қорқамын”
[30].
Өйткенi, бесiк жырын естiп ертегi тыңдап дәстүрдi бойына сiңiрiп өспеген
баланың көкiрек көзi көр болама деп қорқамын.
Ал, ... ... ... ... шаба ... найза берсең сұға салады,
намыстанбай бұға салады.
Мен табиғатынан, ... ... ... ... ... ... ба деп қорқам, – деп ұрпақ болашағына алаңдайтынын ... ... ... ... ... ... – халықтың ғасырлар бойы жинақтап, iрiктеп алған қзық тәжiрибесi
мен iзгi қасиеттерiн жас ұрпақтың бойына сiңiру баланың ... ... ... ... ... көзқарасын және соған сай мiнез-
құлқын қалыптастыру.
Сонымен, ата-аналар сiздермен бiздiң басты мақсатымыз-денi сау, ұлттық
сана- ... ... ... ... ... биiк, ... ... ар-
ожаны зор, еңбекқор, iскер бойында басқада игi қасиеттер қалыптасқан адамды
тәрбиелеу.
Бүгiнде жаһандану процесi жүрiп жатқан жағдайда ... ... ... ... рухты сақтап қалу үлкен мiндет екенi даусыз, ұрпақ
тәрбиесiнде халықтық ... ... ... ... ... ... уыз ... – қазақи, халықтық этнопедогогика екенiн
тәуелсiз елдiң өткенi де ... де ... ... ... ... бесiгiңдi түзе”- деп, М.Әуезов айтқандай ... ... ... ... мәселесi ұрпақтан-ұрпаққа таралып, жетiлдiрiп отырған өмiр
мектебi, осы өмiр ... ... ... ... ... даналығы
қазынасынан, рухани өмiр беттерiнен, тарихы мен мәдениетiнен, әдебиетi мен
өнерiнен, салт-санасы дәстүрiнен iздеген жөн .
Тәуелсiз ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев: «Мен өз халқымды
сүйемiн. Оның менi бала ... ... мен ... ... ... осы халықтың қанымен жанынан жаралған перзентпiн, сондықтан да қиын
кезде өз мойныма түскен ауыр ... ... ... ... ... ... патриоттық сезiм мен болмысқа толы ойларын мақтанышпен ұрандап
айтуымызға болады. Үлкендi сыйлау, кiшiге iзет көрсету ... ... ... ұрпақтарға өрiс алады .
Қазақ жастары патриотизмнiң ең ... ... 1986 ... Желтоқсан
оқиғасы алаңға шыққан жастар қазақ халқын әлемнiң кез-келген ұлтымен тең
дәрежеде ... ... ... ... ... ұлттың
халықтық патриотизмнiң көрiнiсi болып тарихта қалды.
Қай елде, қай заманда болсын бала ... ... мән ... бала ... ғана емес ұлыс пен ұлттың ертеңi, келер тарихқа
аманат. “Тәрбиелi-тәртiптiң құны, тәртiптi – елдiң ұлы деп ... ... Б. ... ... ... ... өмiрдiң ең басты кепiлi”. ... ... ... ... тәрбиелеу қоғамымыздың ең өзектi
мәселесi. Жас ұрпақты жан-жақты жетiлген, ақыл-парасатты, өрiсi биiк азамат
етiп ... ... ... ... ескере отырып, мектеп
оқушылары арасында қоғамдық тәртiптi бұзушылықты алдын алу және ... ... ... ... ... ... ... керек .
Президентiмiз: ”ХХI ғасыр қазақ халқының ... ... ... ... – дейдi.
Ендеше, осы жұлдызы жанған ғасырдың жұлдызды қаһармандарын тәрбиелеудi
тал бесiктен бастайық.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Аманашвили Ш.А. ... о ... ... Бастауыш мектеп. №9 1991
3. Бастауыш мектеп №1-2 1993
4. Бастауыш мектеп №9-10 ... ... ... №6 ... Бастауыш мектеп №1 2004
7. Бастауыш мектеп №12 2004
8. Бастауыш мектеп №1 ... ... ... №5 2004
10. Бастауыш мектеп №9 2003
11. Бастауыш мектеп №5 2005
12. Бастауыш ... №9 ... Бала ... №9-10 ... ... В.И.Петрова “Бастауыш кластардағы тәрбие жұмысының
методикасы”.
15. Ғаббасов С. “Iзгiлiк әлiпесi”Алматы, Мектеп, 1998
16. ... Я. ... ... ... М 1968.
17. Жарықбаев Қ. “Қазақ тәлiм-тәрбиесi”.Алматы, 1992
18. Игенбаева Б.Қ. ... ... ... ... дамыту
сабақтарын ұйымдастыруға арналған әдiстемелiк”. Алматы. 2000 ж.
19. Каиров И.А., Богданова О.С. “Адамгершiлiкке ... ... ... ... Келжанова Ж.,Өтемова А. “Тәрбие сағаттар жинағы” I-жинақ. Шымкент
қаласы. 2000 ж.
21. Корчак Я. ... ... ... М., ... Қоянбаев “Педагогика”
23. Қожақметова Қ. “Мектептiң ұлттық тәрбие ... ... ... тыс ... №5, 2004 ... ... Ө.О. ... асқан ұстаз жоқ”
26. Сыныптағы тәрбие №3, 2003 ж.
27. Сыныптағы тәрбие №6, 2004 ж.
28. Сынып жетекшiсi №4, 2004 ж.
29. Сынып ... №2, 2004 ... ... Г.А., ... В.А. ... ... Алматы. Жалын, 1979 ж
31. Яновская М.Г. Этические игры. “Классный руководитель”, 1999 г.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Мұғалімдер мен мектеп қызметкерлерінің мектептегі бірлесе жүргізетін жұмыстары жайлы4 бет
Сынып жетекшінің маңыздылығы5 бет
Бастауыш сыныптағы ертегілерді оқыту20 бет
Бастауыш сыныптағы оқушының психикалық дамуының ерекшеліктері61 бет
Бастауыш сыныптағы сын жұмыстар оларды жүргізу әдістемесі23 бет
Бастауыш сыныптағы ғылыми жұмыс27 бет
Бастауыш сыныптағы қиын балалар тәрбиесі14 бет
Сыныптағы оқшауланған балалармен жұмыс жүргізудің психологиялық ерекшеліктері68 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь