Дамушы елдердегi экономикалық өсу және қазақстан экономикасы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЭКОНОМИКАНЫҢ БАСТЫ КАТЕГОРИЯСЫ РЕТIНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Экономикалық өсудiң эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Экономикалық өсудiң үлгілері мен факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Экономикалық өсудiң түрлерi және ғылыми.техникалық прогресс ... 17

II ДАМУШЫ ЕЛДЕРДЕГI ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.1. Дамушы елдердiң экономикалық өсуiнiң ерекшелiктерi мен
мәселелерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.2. Қазақстанның дамушы ел ретiнде экономикалық өсуi ... ... ... ... ... ... ...28

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
..........................................................................
.....................................3
I ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЭКОНОМИКАНЫҢ БАСТЫ КАТЕГОРИЯСЫ ... ... ... эволюциясы
...........................................................5
2. ... ... ... мен факторлары
.....................................8
3. Экономикалық өсудiң түрлерi және ғылыми-техникалық прогресс ....17
II ... ... ... ӨСУ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ерекшелiктерi мен
мәселелерi
..........................................................................
....................................21
2. Қазақстанның ... ел ... ... өсуi
...........................28
ҚОРЫТЫНДЫ
..........................................................................
............................32
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... қай ... алып ... та, ... барлығы экономикалық
өсу мәселесiне алып келедi. Бұл ... ... ... ... өмiр сүрудiң жоғары деңгейiн қамтамасыз ету болып табылады.
Экономикалық өсу ұғымын бiз ылғида ұзақ ... ... ... мерзiмде өндiрiс факторлары тұрақты болып келедi.
Осылайша, экономикалық өсу ... ... ... өнiм ... деңгейiнiң ұзақ мерзiмдегi қарқыны болып табылады.
Қазақстан Республикасы XXI күрделi өзгерiстермен аяқ басты. Он төрт
жылдан ... ... ... ... ... жүргiзiлiп келе жатған
экономикалық реформалардың маңыздылығы мен қолданбалылығына тоқталар кез
жеттi.
Бұл мәселенiң өзектiлiгi ... ... ... ... ... дамушы ел деп танылуымен арта түстi. ... ... ... “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына
қосылуы керек”.
Сондықтанда болар бүгiнгi күнi ... ... ... ... ... мәселелi сұрақтар кең түрде талқылауға түсiп отыр. Ол үшiн ... ... өсу және соны ... ... үшiн ... немесе стратегиялар қажет /1/.
Экономикалық өсу әдетте ЖIӨ-нiң нақты өсуiмен бағаланады және оның
өсу қарқынымен ... ... ... ... және ... байланысты өсудiң екi аспектiсi болады: өсу ... ... жету және одан асып ... ... ... қазiр
экономикалық өсудiң қайта жандану кезеңiнде өмiр сүрiп отыр. Мұндай 70 ... ... ... ... болып келiп, ендi оған ... ... өту ... ... яғни ... ... орны ... болуы керек.
Экономикалық өсудiң тұрақтылығы шаруашылық саясатты жүргiзудiң
бiрден-бiр көзi. Экономикалық өсу тек қана жұмысшыларға жұмыс ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейiн алдын-алу
болып табылады.
Халық санының өсуiмен қатар, ... өсу бұл өмiр ... ... ... ... Осы ... бүкiл әлеуметтiк
мәселелердi, жалпы елдiң тұрмыс-тiршiлiгiн шешетiн көрсеткiш. Оның ... үшiн ең ... ... жүргiзiлiп отырған экономикалық саясат дұрыс
жүргiзiлуi және оның ... үшiн ... ... ... ... ... нақты экономикалық стратегиялар болуы керек.
Мiне осыдан келiп мен курстық жұмысымның тақырыбын “Экономикалық өсу:
дамушы елдердегі жүзеге асыру мәселелері” деп алдым.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... әдiстемелiк негiзi және оның Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... өсуге қол ... ... оны ... ... ... тиiмдi жақтарын көрсету,
сонымен қатар, экономикалық өсуге басты бағыт ... ... ... ... ... ... ... индустриялы – инновациялы
дамуы туралы ... ... ... келетiн болсақ, елдiң тұрақты
экономикалық ... керi ... ... ... мәселелердi анықтау және
оның шешу жолдарын табу.
I ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЭКОНОМИКАНЫҢ БАСТЫ КАТЕГОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... бұл көптеген концепциялар және бұлар әр
кезеңде әр түрлi бағытта дамыды. Бұл ... ... ... ... ... ... ауысуына негiз болады. Оларды әдiстемеге
байланысты өсу теориясында үш ... атап ... ... Неокейнстiк;
• Неоклассикалық;
• Тарихи-әлеуметтiк.
1) кейнсиандық (неокейнсиандық) мекроэкономикалық тұрақтылық теориясы.
2) классикалық (неоклассикалық) теориялар, өзiнiң теориялық бастауын ... ... алып және Дж.Б. ... Р.Солоудың еңбектерiмен аяқталды /4/.
Классикалық бағыттағы ойда рыноктық жүйенiң тиiмдiлiгi, яғни өзiн-өзi
реттеу механизмi қарастырылған, мұнда тек қана ... ... ... бүкiл экономикалық өндiрiс факторлары қарастырылады. Мүлтiксiз еркiн
бәсеке, рыноктық баға жалпы тепе-теңдiктi ... еттi. Осы ... ... XIXғ. және XX ғ. ... ... өсуде басты
орында болды.
Ұлы экономистер А. Смит, Д.Рикардо, Т.Мальтус және К.Маркс ... ... ... көңiл бөлдi. Ал екiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн
Р.Харрод өзiнiң ғылыми статьясында ұлттық өнiмнiң өсуiне ... ... ... ... неокейнсиандық (Т.Харрод, Е.Домар); неоклассикалық
(Р.Солоу); посткейнсиандық (Н.Калдор); /4/.
Ал XX ғасырдағы болған дүниежүзiлiк экономикалық ... яғни ... ... ... ... ... ... рыноктық тепе-теңдiкте бола алмайтындығын дәлелдедi. Осы
дағдарыстан шығуда экономикаға мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... Ол ... қысқа мерзiмде қарастырады.
Кейнсиандық модельдiң таянышына ұлттық ... ... ... ... ... макроэкономикалық мәселесi ұлттық
табыстың анықтауыш деңгейi динамикасы және оны бөлу ... ... ... ... ... сұраныс арқылы қаралады. Дж. Кейнс
концепциясы макроэкономикалық тепе-теңдiкке ... ... ... ... , ЖҰӨ ... қашан эффективтi сұраныс болмай болмай қалған
жағдайда оған мемлекет жағынан қосымша ... ... ... дедi.
Кейнстiк өсу үлгiсi негiзiнде логикалық құрал қолданылады, бiзге
белгiлiсi ... ... ... ... моделi. Кейнстiк өсу
моделiнiң қарапайым түрi Е. Домар үлгiсi болып ... бұл ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Домар үлгiсi еңбек нарығында ұсыныстың артықшылығынан ... ... ... ... ... ... ... жоқ, ал капиталдың У-
ке қатынасы ( K / Y) және қор жинағы ... ... ... келедi. Өнiм тек
1 ресурсқа ғана тәуелдi деп айтуға болады, ол – капитал /5/.
Неоклассиктер көзқарасы бойынша, экономикалық дамудағы басты шарт ... ... ... яғни ... ... ... капиталдың қорлануы және
халықтың өсуi.
Неоклассикалық модельдiң жалпы көрiнiсi келесi көрсеткiштерде:
1. Өндiрiстiк функция, яғни тоқтаусыз ... және ... ... ... ... ... ... беруге мүмкiншiлiк
беретiн.
2. Еңбек ұсынысы функциясы. Халықтың тұрақты экзогендi өсу қарқыны, ал адам-
сағат та ... ... ... ... ... қызметтердiң тепе-теңдiгi
Яғни неоклассикалық модельде басты орында өндiрiстiк функция тұрады
/5/.
Ендi экономикалық ... ... жаңа ... ... ... 70-80 ... ... ғылым, қоғамдық кәсiпкерлiк,
қаржы кеңiстiгi экономиканы мемлекеттiк реттеу, ... ... ... ... ... бәсекелестiк фирмаларға жаңа
материалдардыигеруге және өңдеуге, шикiзаттарды ... жаңа ... ... ... ... арттыруға, ресурс жинақтаушы
және қалдықсыз технологияға ауысуға итермеледi. Мемлекет қандай жағдай
болмасын ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды қарқындандыру жұмыскүшiнiң тиiмдiлiгн
арттырып, жапониядағы ... ... ... жаңа ... ... экономикада көлемдi құрылымдық бағытышикiзаттық тапшылығына
байланысты құрылды. Осының есебiнен қызмет ... ... ... ... ... ... дамыды. ҒТП ұлттық
шаруашылықта 70-80 жылдары ... ... 70%-iн, ал ... жылдары
90% iн қамтыды.
АҚШ-тың экономикалық өсудегi жаңа моделi ... ... ... әлемдегi лидерлiк позициясын ұстау есебiнде қарастырылады. Ұлттық
шаруашылықтың дамуының ... жолы ... ... және ... байланысты.
Жапондық моделден өзгешелiгi Американдық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... саясатта жүргiзiледi /8/.
1.2 Экономикалық өсудiң үлгілері мен факторлары
Қазiргi экономикалық теорияда, әдетте экономикалық өсу деп, ... ұзақ ... ... ... ... ... көлемiнiң
табиға дәрежесiнiң ұзақ мерзiмдегi өзгерiстерiн атайды.
Соңғы жүзжылдықта дүниежүзiнiң көптеген мемлекеттерiнде адам басына
шаққандағы ЖҰӨ және ... ЖҰӨ ... ... өсуде. Экономиканың өсуi
кеңiнен тараған құбылыс болып есептеледi. Экономикада ... ... ... те, ұзақ ... ... өсуi қарқыны
ұлғаймалы. Сондықтан экономиканың тұрақты өсуi, адам ... ... өсуi – бұл ... жаңа ... ... ... ... екi жолы бар:
1) Макроэкономикалық көрсеткiштердiң өсуi (ЖҰӨ,ЖIӨ, ТҰӨ, ҰТ)
арқылы;
2) Әлеуметтiк институттар ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және бөлу
формалары) /5/.
Әрине ... пән ... оның ... ... ... тұратын
факторлары және түрлерi болады.
Экономикалық өсу факторларына нақты ... ... ... оның өсiнiң тиiмдiлiгi мен сапасын анықтайтын үрдiстер.
Экономикалық өсу факторлары қызмет ету әрекетiне байланысты нақты және
жанама факторлар болып ... ... ... ... ... ... мүмкiншiлiгiн көрсетсе, ал ... ... ... iске асуын қамтамасыз етедi. Олар нақты экономикалық өсу
факторларына оң немесе терiс әсер етуi ... ... ... бес ... жатқызуға болады, яғни жиынтық
ұсыныс пен өндiрiстiң динамикасын көрсететiн факторлар:
• еңбек ресурстарының сандық және сапалық өсуi;
• негiзгi капиталдың сапалы құрамының ... ... ... ... және технологиялар қатысуымен;
• табиғи ресурстардың айналымының сандық және сапасының артуы;
• қоғамды ... ... ... ... мына ... ... ... нарықты монополизациялаудың төмендеуi,
• өндiрiстiк ресурстарға бағаның төмендеуi,
• пайдаға салықтың ... ... алу ... ... және т.б. ... өсу ... ... қозғалысқа байланысты деп
бiр анықтама келтiрсек ал ... ... өсу бұл ... ... ... ... ... мәселе болса онда көбiнесе алғашғы анықтама
қолданылады, ал ... ... ... ... ... ... ... Экономикалық өсу қандай болмасын барлық әлеуметтiк-
экономикалық жүйеде басты қызметтi атқарады. ... ... ... ... ... ... ... бегiлерi бар:
1. Негiзгi факторлардың құрылымы мен деңгейiн анықтайды.
2. Экономикалық өсу макроэкономикалық категория, ... ... ... ... өсу ... ... заңдылық үрдiс
4. Ол тек қана елдiң iшкi экономикалық қызметiне ғана ... ... да ... Бұл макроэкономикалық көрсеткiш бола отыра, микроэкономиканы да қатар
бақылайды. Яғни ... және ... ... ... ... ... ... халықтың тұрмыс-тiршiлiгiнiң
өсуi, ол бiрнеше жағдайда көрiнедi:
1. Халықтың орта кiрiсiнiң өсуi, яғни жан басына шаққандағы ұлттық ... Бос ... ... ҰТ ... ... орта тобы ... бөлiнуi.
4. Әр-түрлi товарлар және қызмет көрсетулердiң санының және сапасының өсуi
/8/.
Нақ осы факторлар өндірістің ... ... ... мүмкін етеді. Ұсыныс
факторлары түпкілікті бір сипатқа ие: олар өте ... ... ... Ал адам ... ... ұшы-қиыры жоқ. Сондықтан
әлеуметтік экономикалық дамудың белгілі бір ... ... ... азық-түліктік, экологиялық, демографиялық проблемалар туындайды.
Өндірістік ресурстардың сиректік немесе шектеулілік салдарынан экономика
соған бейімделуі, қайта ... ... ... жаңа ... ... ... ... немесе, керісінше, керексіздерін тежеп
отырады.
Экономиканың нақты өсуі, сондай-ақ сұраныс факторларына да байланысты
болады. Олар ... ... ... іске ... мүмкіндігін
анықтайды. Солардың ең маңыздыларының қатарына тұтынушылық, инвестициялық,
мемлекеттік ... ... жаңа ... ... есебінен
экспортты ұлғайтуды немесе елде шығарылатын өнімнің әлемдік рыноктағы
бәсеке қабілетін арттыруды ... ... ... факторлармен қатар экономиканың бөлу факторлары
да ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... өндіріс ресурстарын салалар, кәсіпорындар, елді аймақтар
бойынша нақты бөлу;
– шаруашылық қызмет субъектілірнің арсында табыстарды
бөлудің қоғамда ... ... ... екі жол ... ... ... ... қызметке
жаңа жұмыс күшін тарту және экономикалық белсенді халықтың бұрынғы сондай
санын анағұрлым тиімді ... ... яғни ... және
қарқынды даму жолдарының көмегі арқылы қол жетеді.
Экономикалық өсудің экстенсивті үлгісі ұлғайтылған үдайы ... ... ... Соның көмегімен жұмыссыздықты жылдам қысқартуға, жұмыс
күшінің жұмыспен көп қамтылуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... де бар. Біріншіден, оған ... ... тән, ... ... ... өнім шығаруды ұлғайту
техникалық прогреспен қатар жүрмейді. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... өзгеріссіз
деңгейде қалады. Үшіншіден, экономикалық өсу шығындық сипат ... ... ... ... ... ... және ... ресурстардың
жеткілікті көлемдерінің болуын ұйғарады және экономиканың масштабтары
солардың есебінен ... Бұл ... ... ... ... ... ... Сондықтан экономикалық өсудің экстенсивті жолына ұзақ
мерзімде ... ... әкеп ... ... ... ... басты айрықша белгісі-
техникалық прогресс базасында өндіріс факторларының ... ... ... ... шүбәсіз құндылығы табиғи ресурстардың
шектеулілігінен туындайтын экономикалық өсу тосқауылдарын ... ... ... ... өсу ... ... ... ұлғайту
анағұрлым ілгерішіл техниканы, озақ технологияларды, ғылым жетістіктерін
қолданудың, ... ... ... ... ... Экономикалық өсудің қарқынды үлгісінің ерекшеліктері мынада, мұнда
экономикалық өсу қарқынының өте жоғары ... ... ... ал ... ... ... ... мүмкін.
Сонымен, экономикалық өсу қарқынды және экстенсивті сипат алу ықтимал.
Бұл ретте мемлекеттің экономикалық ... ... ... пайдалану
тиімділігін ұдайы өсу жағдайларында, яғни өндірістің қарқынды сипат кезінде
қамтамассыз етіледі.
Экономиклық өсуді сипаттайтын индикатор болып табылатындар: ЖІӨ ... ... ... нақты өсу, инфляция деңгейі, валютаның айырбас
бағамы, мемлекеттік бюджеттің тапшылығы және ЖІӨ қатысты ... ... ... елдің сауда балансы (экспорт, импорт және ... ... ... ... ... ... салалары мен экономикалық қызмет түрлері бойынша тауарлар және
көрсетілетін қызметтер өндірісінің өсу қарқындары.
Ұлғаймалы ұдайы өндірістің қайнар көзі ... құн ... ... ... ол күрделі қаржы ретінде жұмсалады. Алайда рыноктық механизімнің
сұранымы мен ұсынымы жағдайында мұның өзі жеткіліксіз.
Сұранымның қалыпты ... ... ... экстенсивті түрін
алатын болсақ, мұнда ерекше қиындық туа ... ... ... ... сол ... ... ... асуы мүмкін: қоғам қай уақытта
экстенсивті өсудің шектеулі кедергілерімен ... ... ... ресурстардың қосымша жетіспеушілігін жатқызамыз.
Бұл жағдайда туындаған кедергілер шаруашылық айналымына жекелеген,
қолайлы емес пайдалы қазбаларды қосу ... ... және бұл ... ... кезінде ресурстар құнының бірлігі нәтижесінде түпкі
өнімнің өсуіне өте аз береді. Оның ... ... ... өзгереді және экономикалық өсу қарқыны төмендей бастайды.
Бір сөзбен айтатын болсақ, экстенсивті ... ... ... бар. ... ... тап ... ... өзінің бағыт - бағдарын
өзгертуге тырысады. Экстенсивті дамудың қайнар көзінің жойылуы ... өсу ... ... ... ... ... ресурсты сақтау түрлеріне бағыт-бағдар жасау: оларға- материалды
сақтау, энергияны сақтау және қорды ... ... ... қоғам
масштабындағы экономикалық өсу тауар мен қызмет көрсетудің жылдық көлемінің
ұлғаюымен байқалады. Сондықтан экономикалық өсуді ... ... ... өнімі (ЖІӨ) немесе жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) немесе ұлттық табыс (ҰТ)
болып табылады. Экономикалық өсу ... және ... ... ... ауытқуы жиынтық сұраныстың өзгеруімен түсіндіріледі
(Кейнс кресі, IS-IM үлгісі). Жиынтық ... ... ... ... ... пен ... талдырмасы және циклдік тербелістерге
байланысты экономиканың тепе-теңдік жағдайынан ... ... ... ... ... өнім ... ... мерзімді
ауытқуы, жұмысбастылықтың деңгейі экономиканың жалпы өсуінің қозғалысымен
берілген, оның өсуінің ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстың ұзақ мерзімді динамикасы (құбылысы,
жайы) ретінде немесе өнім көлемінің өсуі ... ... ... ... және ... талдауы экономикалық теорияның басты
сұрақтарының біреуі болып ... ... ... ... өсу жылдық өсу қарқынымен
анықталады. ЖҰӨ-нің өсу қарқынан анықтау үшін, осы жылғы ... ЖҰӨ ... ... ... ЖҰӨ мөлшерінен шегеру қажет. Сол айырманы алдағы жылғы
нақты ЖҰӨ-ге жатқызып, нәтижесін пайыз тұрінде көрсетеді.
Жалпы ... ... ЖҰӨ ... ... ... өсу ... тізе ... оның тенденциясын ашуға яғни экономикалық
дамудың бағытын анықтауға болады.
Экономикалық ... ... ... өзіндік ерекшелігі бар. Ол
мынамен байланыстырылады: оның артта ... XX-шы ... 50-шы ... ғылыми - техникалық революция дамуымен сәйкес келді. Экономикалық
өсу сапалық жаңа ... ... және ол ҒТР ... ... ... ... ... қазіргі дәуірі технологиялық революция айдарымен жүзеге асып
(70-80 жылдары басталды), мынаны ... ... ... кеңінен қолдану, яғни робототехниканы кеңінен қолданатын.
Экономикада нақты ... өсуі ... ... деп ... ... адам ... шаққандағы нақты өнімнің өсу есебі болып табылады.
Сондықтан экономиканың өсуін өлшеу үшін абсолюттік арттыру ... ... ... ... ... ... адам басына шаққандағы көрсеткіштер
қолданылады. Мысалы:
(Ү=Үt –Yt-1 немесе Yt =(Yt /Yt-1,
t- уақыт индексі.
Егер ... өсу ... ... ... ресурстардан
жасалынса және қоғамдағы еңбектің орта өнімділігін өзгертпесе, онда ол
экстенсивті болады. Интенсивті өсу ... және ... ... түрімен байланысты, яғни өнімді ресурс көлемінің ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
өнім өндіру. Интенсивті өсу халықтың әлеуметтік өсуінің экстенсивті немесе
интенсивті типтеріне байланысты, ... ... ... ... ... әсер ететін басқа факторларға байланысты болады.
Экономика өсуінің факторларын көбіне экономиканың өсуінің ... ... ... ... ... ... көлемінің, ал
интенсивтіге-технологиялық прогресс, масштаб арқылы үндемеу, білімді және
маман жұмысшылар ... ... ... ... жақсарту және оның
қолдану үрдісін сапалы ... ... ... ... ... ... басты катализаторы ретінде және экономикалық өсуінің
дербес факторы ретінде ... ... ... ... себептер ретінде мыналарды айтуға
болады: экологиялық және ... ... ... ... ... және де ... тиімсіз экономикалық саясаты.
Экономика өсуінің негізгі үлгілерін қарастырайық. Басқа үлгілер ... ... ... ... үрдісінің нақты түрі график немесе теңдік
түрінде көрсетіледі. Үлгіні жасау ... ... ... ... ... жоққа шығарады, бірақ экономиканың өсуі сияқты күрделі
құбылыстың заңдылықтарын және ... ... ... ... ... ... көбі ... нақты көлемінің көбеюі, негізгі өндіріс
факторларының өсу ... Яғни ... пен ... әсерінен пайда
болады.
Өсу үлгісінің көбі шығынның нақты көлемінің көбеюі, негізгі ... өсім ... яғни ... пен ... ықпалына, еңбек факторы
сырттың ықпалына қарсы тұра ... ал ... ... керісінше,
инвестициялық саясат арқылы тез өзгертуге ... ... өте ... ... амортизация есебінен ... және ... ... ... ... Біз ... өсуінің өзі
бағалы деп айта алмаймыз, оның бағалылығы – ... ... ... ... Сондықтан экономиканың сапалы өсуіне баға беру ... ... ... ... ... өсу ... ... логикалық құрал қолданылады, бізге
белгілісі кейнстік қысқа мерзімдік тепе-теңдік ... ... ... ... ... ... қоса ... Бұл арқылы экономикадағы сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігінің
шарттарын анықтауға болады.
Кейнстік өсу үлгісінің ... түрі Е. ... ... ... бұл ... ... ... өндіріс Леонтьев функциясы ретінде
қарастырылады. ... ... ... ... ... ... бұл ... тұрақтылығын ескереді. Капиталдың шығып қалуы жоқ, ... (К) Ү-ке ... (К/Ү) және қор ... нормасы тұрақты болып
келеді. Өнім тек 1 ресурсқа ғана ... деп ... ... ол - ... өсуі ... ... пен ... өсуінің факторы
болып табылады. Егер берілген мезгілде инвестиция және І-ға ... ... ... ... ... ... ... =(I * m=(I(1/1-b) =(I1/s
m-шығын ... ... ... ... шекті бейімділік
(YA =(* (К-жиынтық ұсынысының өсуі.
(-капиталдың шекті өнімділігі
Капиталдың (К өсімшесі инвестицияның І көлемімен ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың теңестірілудің
шартында пайда болады.
(I/s=(*І немесе (I/І=(* s, яғни ... ... ... шекті
өнімділігі мен қор жинағының шекті бейімділігіне тең болуы керек.
Тепе-теңдік шарты бойынша инвестиция қор жинағына тең ... ал S=sY; s=const ... ... ... ... инвестицияның
деңгейіне пропоционал болады, сонда (Y/Ү= (I/І=(* s
Сондықтан, Е. Домардың теориясына сай, экономикадағы ... ... өсу ... және ... бар ... ... ... Ол капиталдың шекті өнімділігі және қор жинағының ... ... ... (К/(Ү- ... қайтарылуының өсімшесіне тура
пропорционал болады. Инвестиция мен табыс бірдей қарқында өседі.
Егер үлгіде берілген деңгейде жеке ... ... ... ... ... ... динамикалық тепе-теңдік тұрақсыз болуы
мүмкін.
Е.Домардың үлгісі өсу теориясына сай келе ... Бұл ... ... ... ұзақ ... ... ... және дамып келе
жатқан жүйе үшін қандай шарттар орындалатынын көрсету.
Инвестицияның эндогендік функциясын қоса отырып Р.Ф. Харрод ... ... ... ... ... принципіне сай, табыстың кез-келген өсуі капитал
салымының ... алып ... бұл ... ... ... =v(Үt –Yt-1 ... v-акселератор.
Экономикадағы алдыңғы кезеңде қалыптасқан жағдайларды ескере ... ... өнім ... ... Экономикалық өсудiң түрлерi және ғылыми-техникалық прогресс
Экономикалық өсу сандық және сапалық өсуiне байланысты ... ... ... ... ... Технологияда инвестицияның артуы;
• Бос уақыты жоқ қызметкерлер санының ... ... ... ... материалдардың, сыртқы капиталдардың өсу
қарқыны;
Интенцивтi факторларға:
• Ғылыми техникалық прогрест ... ... ... деңгейiнiң жоғарылауы;
• Негiзгi және сыртқы қорларды қолдануды жақсарту;
Экономикалық ... екi ... ... келесi суреттен көрсек.
2-сурет. Экономикалық өсудiң екi түрi және оның жiктелуi
Экономикалық өсудi өлшеу әдетте келесi көрсеткiштерден тұрады:
• ЖIӨ-нiң өсуi немесе ... ... ... ЖIӨ және ... өсу ... жан басына шаққандағы мөлшерi;
• Өндiрiстiк саладағы жан басына шаққандағы өсу қарқыны.
Экономикалық өсудiң тиiмдi жақтарымен ... егер ол ... iске ... баласына зиянды жақтары да бар. Оған мысал ретiнде экологиялық
проблемаларды алуға болады / 8 ... ... ... ... экстенсивтiк немесе интенсивтiк
типтерi таза түрде болмайды. Ғылыми техникалық ... ... ... ... өсу факторларын сан жағынан жетiлдiру,
қашан болмасын өндiрiс құрал-жабдықтарын және жұмысшы күшiне инвестициялар
салымын жасауды талап ... ... күшi мен ... ... ... ... өзгерiс енгiзедi. Сондықтан ... ... ... оның ... үлгiсiн емес, өсу типтерiн
басымырақ экстенсивтiк және басымырақ интенсивтi деп бөледi.
Өндiрiсте қолданылатын еңбек пен ... ... ... ... ... әсер ... байланысты ҒТП
бiрнеше түрге бөлiнедi.
Егер ҒТП дамуында ... ... ... әрбiр
белгiленген шамасына өндiрiс факторларының шектi ... ылғи ... ... ... ... онда Хикс ... ... ҒТП орын алады.
/2/.
Егер еңбектiң капиталмен жабдықталуы белгiленген жағдайда шектi ... ... ... өнiмдiлiгiнен тез өсiп ... ... ... ... ... тән болады. Керiсiнше жағдайда –
шектi еңбек өнiмдiлiгiнiң өсу ... мен ... ... ... ... ... ҒТП ... үнемдейтiн типi пайда болады.
Егер ҒТП дамуында белгiленген ... ... орта ... ... ... ... шамасы сәйкес келсе, онда осындай түрi
Солоу бойынша бейтарап деп аталады ... ... ... анализде басты төрт аспектiсiн
көрсетуге болады:
1. инновация – интелектуалды еңбек нәтижесi, яғни ... ... ... ... ...... күш, яғни ... тепе-теңдiгiн бұзады;
3. жаңа өнiм және жаңа процесс қоғамға оң нәтижесiн тгiзедi;
4. инновация – ... өсу ... ... ... ... ... бiздiң елiмiз үшiн маңызды болып табылады.
XX ғ. 50 ... ... ... ... ... ... өсудiң
басты факторы ҒТП екендiгiн айтқан. Мұны Саймон Кузнецта қолдады. Оның
пiкiрiнше ұлттық өнiмнiң тұрақты өсуiн, қоғамның ... ... ... прогрестiң маңызы ерекше екенiн айтты.
Экономикалық эволюцияда көптеген ғалымдар тұжырымы бойынша ...... ... ... процесс туралы келесi
әдiстемелiк негiздерiн ұсынды:
• экономикалық динамика мен ... ... ... фактор
инновациялық негiздегi бәсеке болып табылады;
• экономикалық дамуда бiлiм мен ... ... ... ... керек;
• интелектуалдық қызметтi институционализациялау оның құрылымы мен негiзi
болып табылады.
Қазiргi заманғы экономикалық теорияда экономикалық өсу факторларын
негiзгi 4-ке бөледi :
1. елде ... ... ... ... жаңа технологиялар арқылы қызмет iстеуi, ресурс шығындарын
қысқартып және ... сол ... ... ... ... ... ... әдiстерiн талдау;
4. адамдардың денсаулығының, өмiр сүру деңгейiнiң өсуi.
Мұнда 1-шi әрекет экстенсивтi экономикалық өсуге ... ал 2 және ... ... ... ... яғни ... ... 4-шi
экономикалық емес фактор болып табылады.
Экономикалық өсу сандық және сапалық өсуiне байланысты интенсивтi және
экстенсивтi түрлерi болады.
Экстенцивтi түрiне:
... ... ... Бос ... жоқ ... санының артуы;
• Тұтынушы шикiзат көлемдерiнiң, материалдардың, сыртқы ... ... ... ... ... ... яғни инновациялық дамудың жүзеге
асуы;
• Қызметкерлердiң мамандық деңгейiнiң жоғарылауы, бiлiм берудi дамыту;
• Негiзгi және ... ... ... ... Қызметкерлердiң бос уақытының өсуi.
Көрiп отырғандай елiмiз дамыған елдер қатарына қосылуы үшiн
экономикалық өсудiң интенцивтi бағытының басымдырақ болуын қамтамасыз
етуi керек. Елде осы ... ... үшiн оған ... ... ... ... ... қызмет етiп алғаны дұрыс.
II ДАМУШЫ ЕЛДЕРДЕГI ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... мен мәселелерi
(Оңтүстiк Корея мысалында)
Бүгiнде әлемдiк экономикада барлық елдердiң ... ... мен ... ... экономикалық өсуге қол жеткiзiп, халықтың тұрмыс деңгейiн
жақсартып, әлемдiк рыноктағы бәсекелестiк орнын мығымдауға ынталы болады.
Бiрақ әрбiр елдiң экономикалық ... қол ... әр ... және ... ... ... табады. Бiзге белгiлi қазiр әлемдегi ... ... үш ... ... ... Жоғары дамыған елдер;
2. Дамушы елдер;
3. Даму жағынан артта қалған елдер /4/.
Қазақстан ... ... ... өзiнiң егемендiгiн алғаннан
кейiн дамушы ел ретiнде өз орнын тапты. Себебi Елбасымыз өз ... ... ... әлем ... ... қатарлы елдер
қатарына қосылуы керек” деп атап көрсеттi.
Ал әлемдiк тәжiрибе көрсетiп отырғандай бүгiнде әлемде ... ... ... ... ... ... елдердiң барлығы дамудың сервистiк-
технологиялық бағытына өтiп кеткен, ал шикiзаттық өндiрiспен даму ... ... және өте ... ... ... ... жатады.
Сондықтан елiмiз жоғары дамыған елдер қатарына өтуi үшiн эономикалық
дамудың ... ... ... ... Осы ... ... алғашқы iс-шаралар жүзеге асуда. Оның негiзгi елiмiзде 2003-2015
жылдарға арналған Индустриялы-инновация стратегияның ... ... ... ... ... шикiзат бағыттағы экономиканың дамуы
тұрақсыз болып келiп, ол әлемдiк рыноктағы ... ... ... ... ... шикiзат бағытындағы елдер даму жағынан артта ... ... ... ... ... ... ... елдер айналысады. Өз
кезегiнде шикiзат бағытындағы экономиканың шығындары көп болып, ол қоршаған
ортаға, жалпы қоғамға өз зиянын ... ... ... ... ... технологиялары
дамыған және өнеркәсiптiң өңдеушi салаларын дамытып, қалдықсыз өнеркәсiптi
iске асырып отырған әлемдегi жаңа индустриялы ... атап ... ... ... экономиканы қысқа мерзiмде тиiмдi реформалап, дамудың жоғары
дәрежесiне жеткен Оңтүстiк-Шығыс Азияның елдерiн атауға болады. Бұл елдер
20-30 жыл ... ... ... ... ... “Азия айдаһары”
деген атпен дүниежүзiне белгiлi болды. Бұл елдерге:
1. Оңтүстiк Корея;
2. Тайван;
3. Китай;
4. Сингапур;
5. Малайзия;
6. Индонезия;
7. Гонконг ... ... ... ... ... ... ... экономиканың шикiзаттық бағытынан
қол үзiп, дамудың индустриялы, жоғары технологиялы жолына түсiп, бүгiнде
әлемдегi дамыған жетiлiк ... ... ... ... ... ... ... және тиiмдi экономикалық жолға
түсуiне осы елдерде ... ... ... ... ... болады. Бұл елдерде мемлекет тарапынан экономиканы тиiмдi ... ... және даму ... ... iске ... ... ... үшiн экономикалық өсудiң жоспарын
жасауда осы ... үлгi алу ... ... ... үшiн ... болып
табылады. Сондықтан осы елдердiң экономикалық дамуының ерекшiлiгiн талдап,
оның елiмiз ... үшiн ... ... анықтау бүгiндегi
тапсырмалардың бiрi. ... мен ... ... осы ... ... процесiне тоқталып өтудi жөн көрдiм.
Осы дамушы елдердiң бiрi, бүгiнде әлемдегi әйгiлi жетiлiкке бәсекелес
болып отырған ... ... ... ... ... ел ... жаңа
өнеркәсiп салаларының дамуы, экономикасы жағынан Жапония, АҚШ және ... ... бола ... едi. Ал ... Оңтүстiк Корея компаниялары
мен фирмалары электротехника, метал өнiмдерi, машина жасау, текстильдi және
т.б. ... ... ... ... ... ... ... дамыған
елдермен бәсекеге түсуде.
Оңтүстiк Кореяның әлемдiк саудадағы үлесi 80-шi жылдары 10%-ға өстi.
Сол уақытта ... ... ... темiр бұйымдарын экспорттаудағы
үлесi 57%, 52,4% - түссiз телевизорлар экспорты, 41,8% - ... ... 40,9% - ер ... ... мен ... ... 32,2% -
металдық контейнерлер экспорттады /7/.
Кореяның ... ... ... ... ЖҰӨ-нiң орта жылдық өсуi
8,5% төңiрегiнде болып отырды. 1971 жылы өңдеушi өнеркәсiптiң үлесi ... 20%-ын ... ал 1980 ... бұл ... 30%-ға ... ... ... Оңтүстiк Корея елiнiң табиғи ресурстары
азайып, халықтың өмiр сүруiнiң деңгейi төмендеп, ұшқыр инфляция етек ... ... ... ... ... Корей Республикасы экономикалық реформаларды
1962 жылдан бастап 5 жылдық экономикалық даму ... ... ... Бұл ... ... ... ... келуiне жағдай жасауға
бағытталды /7/.
Шетел инвестицияларының басым көпшiлiгi ... ... ... ... Кореяның дамуына ерекше ... ... ... ... ... ағылуы болып табылады. Ол
инвестициялардың 46 млрд. доллары, оның ... 39,2 ... (88%) ... негiзiнде көрiнiс тапты. Шетелдiң мемлекеттiк несиелерi белгiлi
бiр жеңiлдiктер мен ... ... ... ... ... ... ... комплекс
объектiлерiнiң, темiр жол немесе автомобиль жолдарын, метро, тұрғын үй
секторы, коммуналдық шаруашылық, ... ... мен бiлiм беру ... Жеке кәсiпкерлiкке несиелердi көп мөлшерде беру ... ... ... ... ... ... салымдардың басым бөлiгi өңдеушi өнеркәсiпке ... ... ... Бұл ... ... ... ... негiзiнде қызмет еттi.
Оңтүстiк Корея Республикасының экономиканы ... ... ... ... ... орны ... болды. Осы несиелер арқылы
елдiң қажеттi деген ... ... ... ... ... ... ... құрылған бiрiккен кәсiпорындар 50%-дық жарғылық
негiзде жұмыс iстедi ... ... ... инвестцияларына ешбiр қарсы болмады, егер
олар келесi ... ... бере ... ... ... шектеу қойылған салаларға бағытталмауы керек (темiр жол,
байланыс, суқоймалары, ойын бизнестерi, радио және баспа iсi);
• Шетел капиталы ... ... ... ... ... (егер кәсiпорын 60%-
дан жоғары өндiрiстiк өнiмдер ... ... ... ... ... ... салық жеңiлдiктерi туралы шараларға ... ... ... ... ... ... арнайы еркiн экономикалық
аймақтардың болуымен көрiнiс ... ... ... Кореяда 30-дан астам
арнайы өндiрiстiк ... бар, яғни онда 500 мың ... ... ... ... 80-шi ... ... инвестициялары түбiрлi өзгерiске ұшырады.
Елдегi капиталдың жинақталған көздерi керiсiнше ... ... ... дәлелдедi. Осыдан бастап Корей Республикасы ... ... ... ... ... елiмiздiң сырттан келетiн
капиталдардың бiраз бөлiгi осы елдiң ... ... ... ... елдерден нақты экономикалық көрсеткiштердiң шамасымен
оларға жете алмауда. Мысалы, 1991 жылы ЖҰӨ ... 4,5 ... ... 2,7 ... долларды құраса, ал бұл көрсеткiш Оңтүстiк Кореяда 119
мың доллар болып отыр. Сондай-ақ iрi компанияларының ... ... ... iрi ... ... көп ... ... табылады.
Бүгiнде “Самсунг” компаниясының табысы 20 млрд. доллар, ал ... ... 33 ... егер ... 1962 жылы жан ... ... ... 87$ болса, ал 80-шi жылдары бұл көрсеткiш ... ... ... шетелдiк энергетикалық ресурстардың қайнар көзiне
мұқтаждығы ... ... ... ... ... ... табылады. Елде
табиғи ресурстардың көзi өте аз. Сондай-ақ елде әскери шығындарда жоғары,
өйткенi жаңында ... ... ... орын ... ... ... ЖҰӨ-нiң үлесi 5% , ал Жапонияда әскери шығындар ... ... ... ... ... ... факторларының бiрi елдегi
жұмыс күшiнiң арзан болуы. Оған ... ... ... ұлттық менталитетi,
яғни халықтың еңбек ... ... ... ... ... ... белгiлi. Мысалы, 1985 жылдары Жапонияның
жұмысшыларының еңбекақысы жылына орта есеппен 14,1 мың АҚШ ... ... ... бұл көрсеткiш 3,6 мың доллар болды. Сондай-ақ елдегi ... ... ... ... ... үшiн ... ортаны қалыптастырды
/6/.
Сонымен соғыстан кейiнгi жылдары Корея экономикалық өсуiн үш ... ... ... ... – ел ... негiзгi мәселелердi
анықтау, дамудың тиiмдi жолдарына экононмиканы бағыттау. Бұл кезеңде
кономиканың ... ... ... және ... түрде ел экономикасын
индустриялау, ол үшiн шетел инвестицияларына қолайлы ортаны ... ... ...... саясаттағы даму
модельдерiн жан-жақты қолдау және өсудiң жаңа көздерiн үзбей ... ... ... ... ... ... осы ... қатаң түрде мемлекеттiк реттеу жүргiзу;
Үшiншi кезең (80-шi жылдардан ...... ... ... ... жеткiзу, әлемдiк ... ... ... стратегияларды қолдануы, әлемдiк бәсекелестiкке
төтеп беру үшiн және дамыған елдерден қалмау үшiн ... ... ... ... ... ... және ... қызметiн,
индустриялық дамуға басты көңiл бөлдi /7/.
Бiрiншi кезеңде елде экономиканы экспортқа ынталандыру ... ... ... Шикiзаттар мен материалдар импортына кедендiк тарифтердi алып тастау;
• Импортталатын тауарларға, жартылай фабрикаттарға, ... ... ... өнiмдерге, делдалдық қызметтерге жанама салықтарды
алып тастау немесе жеңiлдiктер беру;
• Экспортқа ... ... ... компанияларға, жартылай
фабрикаттармен қамтамасыз етушiлерге ... мен ... ... алып ... ... ... ... салықтарды азайту;
• Экспортқа бағытталған өнеркәсiп орындарына мемлекеттiк субсидиялар мен
гранттар бөлу.
Оңтүстік Кореяда инновация XX ... ... ... ... ... ең алдымен ішкі технологиялық базаны құруға, шетел
техникасын пайдалануға бағытталды. Сол мерзімде, яғни 1966 ж. ... ... ... ... инстииуты “Корей Ғылым және
технология институты” құрылды (KIST). Оның ... ... озық ... ... және оны өндірісте қолдану ... ... ... келесі кезеңде капиталды көп ... ... ... ... ... жасау, кеме жасау, химия, электроника және
электроэнергетика секілді салалар мемлекеттік қолдауға ие болды.
Мамандарды ... ісі ... ... ... ... сәйкес
келетін ЖОО KAIST- (Korean advances Institute of Science and Technology)
ашылды. Ол ... адам ... ... және ... ... ... ... көмектесті /6/.
80-жылдардың басында инновациялық саясатты ... және ... ... ... Ол ... маңызды салаларға шоғырланған
инвестицияларды бағыттауды ... ... және ... ... ... ... Зерттеулер мен жобалаулар
саласында тұңғыш ... ... ... ... білікті мамандарды
даярлауды мемлекеттік қаржыландыру күшейе түсті. “Даэдок” ... ... Бұл ... ... ... ... және жеке сектордан
қаржыландыратын оқу орындары, зерттеу орталықтары мен венчурлік ... ... ... ... ... көмек көрсетті.
Кореяда 1997-2002 ж.ж арналған инновацияның 5- жылдық жоспары мен
елдің 2025 жылға ... ... мен ... ... ұзақ ... да ... рөлі ерекше болып табылады /7/.
Осындай экономикалық өсудi реформалаудың кезеңдер ... ... ... ... ... ... ... жүргiзу себебiнен, елдегi
индустриялық-инновациялық дамуды негiзгi орынға шығарудан ... ... ... ... белгiлi iрi өнеркәсiптiк-қаржылық компаниялар мен
ұйымдар бар. Олар елдiң ЖҰӨ-нiң төрттен-үш бөлiгiн құрап ... Бұл ... ... “Самсунг”, “Хюндай”, “Голдстар”, “Дэу”, “Санкен” және
т.б. iрi ... ... ... ... ... ... екенi
белгiлi.
2. Қазақстанның дамушы ел ретiнде экономикалық өсуi
Тарихтан берi келе ... ... ... ... әр қилы
замандарды басынан өткiзiп, ... ... ... 70 жыл ... ... ... 1991 жылы өз тәуелсiздiгiн алғаннан кейiн мүлдем
басқа, адамдар психологиясына жат ... ... ... ... бұл ... ... қызметтер атқару үшiн ұлттық экономикаға пайдалы,
жан жақты бағдарланған экономикалық саясат, реформалар, ... және ... ұзақ ... ... шығару, сондай-ақ оны iске асыру керек
болды.
Әрине, нарықтық экономикаға көшкендiктен мемлекеттiк ... ... өту үшiн ... ... ... керек болды. Мұндай
нарықтың реформалары жүргiзiлгеннен соң ол халыққа, жалпы экономикаға 90-шы
жылдардан кейiн керi әсер етiп, 90-шы ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейi өстi, халықтың өмiр сүру ... өмiр сүру ... мен ... ... бұл ... республиканың әлеуметтiк – экономикалық саясаты арқылы ... ... өмiр сүру ... ... ... халықтың
табысы, еңбек ақының мөлшерi, зейнет ақы көлемi, мемлекеттiк минималды
еңбек ақы деңгейiмен өлшенедi.
Жалпы ... ... ... даму жағдайында келесiдей
мәселелер орын алуда:
1) Өнеркәсiптiң жаппай шикiзат бағыттылығы;
2) Отандық өнеркәсiптiң бәсекеге ... өте ... ... ... ... 80% ... Әлеуметтiк мәселелердiң әлi де болса кейбiр тұстары ... ... ... Ресурстардың тиiмдi бөлiнбеуi және қолданылмауы (елiмiздегi мұнай және
газ саласында жұмыс ... мен ... және ... ... арасында алшақтықтың көп болуы).
Осы мәселлердi өтпелi кезеңде ... өз ... алып және ... ... ... ... оны әр ... саясаттар мен реформалар
жүргiзу арқылы шешудi қолға алып келедi. Әрине ол ... бiр ... ... олда ... талабына байланысты. Осы елiмiздiң рыноктық
қатынасқа ... және ... ... ... ... ... ету ... реформалар жүргiзiлдi және жүргiзiлу үстiнде. Ол реформаларға:
1) Экономиканы жекешелендiру;
2) Ұлттық экономикаға ... ... ... ... ... ... осының негiзiнде елде
индустриялық-инновациялық стратегия 2003-2015 жылдарға арналған
қабылданды;
4) Әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... шикiзат бағытынан құтылатын индустриялық-инновациялық
саясатты жүргiзу;
6) Ауыл шаруашылығын реформалау;
7) Білім беру саласын ... ... ... ... аталған реформалар бүгiнгi таңда өз жемiсiн берiп,
елiмiздiң ... ... ... өсуi ... әлеуметтiк саланың
жағдайы азда болса жақсарып, өнеркәсiптiк өндiрiс жанданып келе жатыр.
Тiптi ... ... ... өсу ... 10% ... болып отыр. Бұл
дегенiмiз елiмiз үшiн жетiстiк деп те айтсақ болады.
ЖIӨ-нiң құлдырауы 90-шы жылмен ... 1995 жылы ... ... ... елiмiздiң экономикалық саясатының және
ұлттық Банк жүргiзген шараларға байланысты 1996 жылы ... ... және ... айтарлықтай төмендеуiмен көрiндi. Елiмiз осыдан
бастап экономикалық даму сатысына өттi.
1999 жылы сәуiрде ақшаны ... ... ... ... бәсекелестiгiн қалыптастырды. Сол жылы ЖIӨ-нiң өсуi ... ... ... өндiрушiлердiң қызметтерiн активизациялау, iшкi және
сыртқы рыноктағы сұраныстың өсуi бұл ... ... ... өсу ... Нақты ЖIӨ 2000 жылы 9,8%, ал 2001 жылы оның өсу
қарқыны 13,5%, 2002 жылы 10,5% ... 2004 жылы 8,4%, 2005 жылы 9,1% ... жылы 9,6% ... / 13 ... ... ... өсу ... келесi суреттен көре
аламыз:
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | ...... ... ... ЖIӨ-нiң өсу динамикасы
Дегенмен, осы бiзде iстелiп жатқан ... ... ал ... ... мәселелер одан көп.
Бiрiншiден, бiз рынок экономикасын насихаттап қана емес, оны жан-жақты
дамытып жатқан елмiз. Ал ... ... ... негiзгi құралы.
Екiншiден, ауылды жаңғырту, ауылдық мекендердi жақсарту бағдарламасын
жүзеге асырып жатырмыз. Бұл ауыл ... ... ... деген сөз. Үшiншiден, 2003-2015 жылдарға арналған Инновациялық-
индустриялық бағдарлама қабылдадық, оны ... ... ... ... үшiн ... зор, ... ... қабiлеттiлiктi
анықтайтын, инновацияға жетекшi болатын бiрден бiр сала - ... тас және ... ... ... ... жүйесiн жаңартып
немесе күрделi жөндеуден өткiзiп жатырмыз.
Осындай маңызды шаралар соңғы үш-төрт жылда елiмiзде қолға ... ... ... ... ... iшкi ... өнiм ... жылға көбейiп
келедi. Бiрақ экономикамыз әлi де болса шикiзат бағытында болып отыр.
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi ... ... ... ... ... ... отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-
келген мемлекет экономикасының түп қазығын құрайды десек, оны ... ... үшiн ... ... қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк берерi сөзсiз. ... ... ... ... ... ... ... де орын алуда. Атап өтсек жетiлген бәсекелi рынок және монополистер
мен олигополистер баршылық.
Бiрақ та ... ... ... ... ... ... ... ал бұл әлемдiк тәжiрибе бойынша ел экономикасына тиiмсiз. Ол
өзiмен бiрге ... ... ала ... ... ... ... туғызады және көп мөлшердi жымысшы күшiн қажет етедi. Әлемдегi
дамыған елдердiң ... ... және ... ... ... ... экономикаға көшiп отыр. Шикiзат және
өндiрiстiк экономика дамушы және даму жағынан артта қалған ... ... ... ... ... ... ... қатарлы дамыған
елдер қатарына қосылуы керек. Ендi осы ... ... ... үшiн
индустриялы-инноваиялық дамуда сервистiк-технологиялық экономикға өту үшiн
2003-2015 жылға арналған стратегиялық жоспар ... ... ... 1-ші ... ... ... ... Жолдауында
Қазақстан алдағы уақытта әлемдегі экономикасы бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің қатарына ... ... деп ... ... ... ... Ал ... іске асырып, экономиканы тиімді және бәсекеге қабілетті
етіп дамыту үшін ең бірінші ... ... ... болып табылатын және
кәсіпорындарды ынталандырудағы маңыздылығымен ерекшеленетін ... ... өсу ... ... ... болып табылады. Экономикада
болып тұратын дағдарыстарды ... те, ұзақ ... ... ... ұлғаймалы. Сондықтан экономиканың тұрақты өсуi, адам басына
шаққандағы табыстың өсуi ... ... ... осы ... ... ... әкеледi. Сондай-ақ экономикалық өсу ... ... ... ... дейiн жүргiзiлiп келген экономикалық бағдарламалар өз
жемiсiн бере ... ... ... ... ... ... ... экономикалық адамдар пайда болды. Сондай-ақ ... 1995 жылы ... ... өсуiмен жаңа даму сатысына өттi. Елде
жұмыссыздық деңгейi азайып, инфляция деңгейi төмендедi. Қазiр ... ... ... ... ... неғұрлым толық қалыптасқан, ЖIӨ-нiң өсу
қарқыны жағынан алдынғы қатарда. Сонғы жылдары ... ЖIӨ ... ... болып отыр. Бұл әрине жоғары көрсеткiш.
Бiрақ бiзде экономикалық өсудiң ... қоры ... ... ... жер ... бай ... болып отыр. Шикiзаттық ... ... ... ... ... белгiлi, сондықтан индустриялық-
инновациялық дамуда сервистiк-технологиялық экономикаға өту ... ... Онда ... шикiзат бағытына қарап ... қол үзiп, ... ... ... ұзақ ... ... экономикаға өту үшiн өңдеушi өнеркәсiптi
дамытып, отандық товарлардың iшкi және сыртқы рынокта бәсекелестiгiн, ... ... ... ... мiндетi.
Елiмiздiң экономикалық даму барысында бүгiнде көптеген мәселелер мен
кедергiлер де баршылық. Олар:
• демографиямыздың әлсiздiгi және көп ... бiр ... ... бағыттылығы;
• әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
• кәсiпорындардың жалпы техникалық-технологиялық артта қалуы;
• өңдеушi өнеркәсiптiң мардымсыздығы;
• ғылым мен өндiрiс арасында ықпалды ... ... ... ... ... әлi де кеңестiк ойлаудың сарқыны қалушылық;
• ел территориясында глобалды және ... ... ... ... ... ... ... дамытудың қолайлы жақтары бола тұрып, оның
тым мардымсыздығы;
Қорыта келгенде, елiмiзде жүргiзiлген экономикалық шаралар өз өнiмiн
берiп, экономикалық өсуге қол ... Ендi ... ... ... дамыған ел қатарына қосылу үшiн әлем жүрiп өткен жолдарды ... ... ... ... ... алу және ... жету үшiн бiр адамдай
жұмылып қызмет iстеу барлық Қазақстан Республикасының алдындағы мiндетi
десек ... ... ... Н.А. ... // “ ... – 2030 “ ұзақ ... даму ... Әкiмбекеов С., Баймұхамбетова А.С. Жанайдаров У.А. / Экономикалық
теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 464бет.
3. Экономическая ... / А.И. ... Л.С. ... ... ... Шумпетер Й. / Теория экономическая развития – Москва; Прогресс, 1998 ... ... ... Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: - Оқулық. – Алматы:
Экономика, - 2003. – 432 бет.
6. Соколова М.С. ... ... ... в ... ... //
Инновации №9-10, 2002 г.
7. Карибджанов Е.С. Модели экономикаческого развития Юго-Восточный страны
– Алматы: 2000 ... ... ... ... “Теория и практика инновационного
процесса в переходной экономике Республике Казахстан.” – диссертация.
Алматы, 2002 г.
9. Есентугелов А. ... ... ... ... и размещение
производительных сил в РК // Аль-Пари. №6, 2000 г.
10. ... Н.Г. ... ... – СПб: ... Ком, 1999. – 784 ... Стратегия “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының
2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы. 2003 ж.
12. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан ... ... ... ... ... ... кіру ... Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 ... ... – 2030 ... Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде» //
Қазақстан Республикасы ... ... ... ...... 28 ... 2007 ... Статистика Казахстана. Алматы, - 2006 г.
-----------------------
Экономикалық өсу
Интенсивтi
Экстенсивтi
Қолданылған ресурстардың ... ... ... ... ... өсуi
Жұмыс күшi көлемiнiң өсуi
Жұмыс күшi сапасының өсуi
Капиталдардың сапасының өсуi
Жаңа технологиялар қолдану
Өндiрiстi басқару мен ұйымдастырудың тиiмдiлiгi

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дамыған елдердегі экономикалық өсу ерекшеліктері12 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Expo 2017 – ел мәртебесінің асқақ рухы5 бет
Ауыл шаруашылығын қолдау саясаты3 бет
Дүние жүзілік экономикалық қатынастардың сыртқы экономикалық негізі34 бет
Жібек – жануар тегінен шыққан тоқыма талшығы20 бет
Жапония туралы6 бет
Инфляция мәні, пайда болу себептері, түрлері14 бет
Кеден одағы – ықпалдастықтың жаңа жолы4 бет
Коммерциялық банк қызметіндегі аудиттің рөлі47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь