Халел Досмұхамедов

Алаш қозғалысының қайраткері, дәрігер, ұстаз, ғалым. Мамандығы дәрігер бола тұрса да, қоғам өмірінің сан салалы мәселелеріне араласқан көп қырлы дарын: саяси және қоғам қайраткері, тарихшы, табиғаттанушы, тілтанушы, әдебиетші, ауыз әдебиетінің сирек үлгілерін жинап, насихаттаушы, шебер аудармашы.
1883 ж. сәуірідің 24 бұрынғы Орал облысы, Гурьев уезі, Тайсойған болысы, (қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы) Тайсойған құмында №4 ауылында дүниеге келген.
Ағасы Дәулетүмбет Машақұлының ықпалымен әкесі Досмұхамед ауыл молдасынан хат таныған Халелді жергілікті орыс қазақ мектебіне береді. Мектепті жақсы бітірген Халел 1894 жылы Теке қаласындағы Орал әскери-реалдық училищесінің даярлық класына қабылданып, оны үздік бітіреді де, тағы бір жылға қосымша класта оқуға қалдырылады.
Сосын Санкт-Петербург императорлық әскери-медицина академиясына латын тілінен қосымша емтихан тапсырып түскен.

Студенттік өмірі империяның саяси толқуларға толы кезеңімен тұстас келіп, оның саяси білімін жетілдіріп, қалыптасуына әсер етті. Ол осы жылдары ел ішінде үгіт-насихат жүргізіп, жергілікті «Фикр» (Пікір), «Уральский листок» газеттеріне мақалалар жазып, саяси толқулардың мән-жайын халыққа түсіндіріп отырды.
1905 жылы Орал қаласында бес облыстың делегаттары жиналған съезде кадеттер партиясының жергілікті бөлімшесі құрылған. Қазақ конституциялық-демократиялық партиясының 9 адамнан тұратын Орталық комитетіне Б. Қаратаев, М. Бақыткереевтермен бірге сайланды.
1909 жылы академияны үздік дәрежелі дәрігер атағымен, Алтын медальмен бітіріп, офицер ретінде кесімді мерзімдегі әскери міндетін өтеуге жіберілді. Алдымен Пермь губерниясында, кейін 2-Түркістан, 2-Орал қазақ-орыс атқыштар батальонында әскери кіші дәрігерлік қызмет атқарды. 1912, 1913 және 1915 жылдары оба індетіне қарсы күрес ісіне қатысты. Бұл еңбектері үшін Императорлық қола медальмен марапатталды. 1913-18 жылдары «Қазақ» газетінде «Тамыр дәрі хақында», «Сары кезік — сүзек», «Жұқпалы ауру хақында» сынды кәсіби, әлеуметтік-саяси тақырыптарда мақалалар жариялап,
        
        Халел Досмұхамедов (1883-1937)
А. Бөкейханов, Х. Ғаббасов, Х. Досмұхамедов
Алаш қозғалысының қайраткері, ... ... ... ... ... ... да, қоғам өмірінің сан салалы мәселелеріне араласқан көп қырлы
дарын: саяси және ... ... ... ... ... ауыз ... сирек үлгілерін жинап, насихаттаушы, шебер
аудармашы.
1883 ж. сәуірідің 24 бұрынғы Орал облысы, ... ... ... ... ... ... ... ауданы) Тайсойған құмында №4
ауылында ... ... ... ... ... ... Досмұхамед ауыл
молдасынан хат таныған Халелді жергілікті орыс қазақ мектебіне ... ... ... ... 1894 жылы Теке ... Орал ... училищесінің даярлық класына қабылданып, оны үздік бітіреді ... бір ... ... класта оқуға қалдырылады.
Сосын Санкт-Петербург императорлық әскери-медицина академиясына ... ... ... ... ... ... империяның саяси толқуларға толы кезеңімен тұстас
келіп, оның саяси білімін ... ... әсер ... Ол ... ел ... ... ... жергілікті «Фикр» (Пікір),
«Уральский листок» газеттеріне мақалалар жазып, саяси толқулардың мән-жайын
халыққа түсіндіріп отырды.
1905 жылы Орал ... бес ... ... жиналған съезде
кадеттер партиясының жергілікті бөлімшесі құрылған. Қазақ конституциялық-
демократиялық партиясының 9 адамнан тұратын Орталық комитетіне Б. ... ... ... ... жылы ... ... дәрежелі дәрігер атағымен, Алтын медальмен
бітіріп, офицер ретінде кесімді мерзімдегі әскери ... ... ... ... ... кейін 2-Түркістан, 2-Орал қазақ-
орыс атқыштар батальонында әскери кіші дәрігерлік қызмет атқарды. ... және 1915 ... оба ... ... ... ... ... Бұл
еңбектері үшін Императорлық қола медальмен марапатталды. ... ... ... ... дәрі ... «Сары кезік — ... ауру ... ... ... ... тақырыптарда
мақалалар жариялап, өзіндік ой-пікірін білдіріп тұрды. «Как бороться с
чумой среди ... ... (1916) ... ... өз кезеңінде оба
індетіне қарсы күрестің әдіс-тәсілдерін түгел қамтыған ... ... ... ... кейін қазақ даласында облыстық, жалпы қазақ
съездерін ұйымдастырып, өткізуге атсалысты. Сәуір ... ... ... ... ... Орал ... қазақ съезінде Ж.Досмұхамедовпен
бірге «Орал облысының далалық бөлігін басқарудың ... ... ... және ... ... басқару жүйесін толық қамтыған ... ... оған ... ... ... ... Мәскеуде өткен
Бүкілресейлік мұсылмандар съезіне қатысып, І ... ... ... жиналысына депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылды.
1917 жылы ІІ жалпықазақ съезінде жарияланған Алашорда ...... ... ... Алаш ... ... бірінші кезекте
халықты бүліншіліктен қорғайтын ұлттық әскер — ... ... ... ... ... ... алым-салық қаражат жинау ісіне күш салды. Уақытша
үкіметтен билікті күшпен тартып ... ... ... ... ... ... басшысы В.И.Ленинмен, Ұлт істері жөніндегі ... ... ... ... ... ... Кеңес
өкіметін толық мойындап, сөзсіз ... ... ... олар ... билік беру (заң шығару, атқарушы билік, сот жүргізу, өз әскері
болу), қазақтар ... ... ... ... ... әр жерде
кеңес органдары тұтқындаған алаш қайраткерлерін түрмеден босату, оларды
қудалауды тоқтату, қаржылай көмек беру ... ... ... ... ... жылы ... ... өткен Орал өңірі қазақтарының 4-съезінде
Қазақстанның бүкіл батыс өңіріне ықпал етерлік ... ... ... ... ... үкіметін» жариялауға қатысты. Сол жылы қыркүйек
айының ортасында Кеңес өкіметіне қарсы күштердің Уфа директориясын ... ... ... ... бұл ... қолдап, оған
«Алашорданың батыс бөлімшесі» деген ат ... Осы ... ... ... ... ұйымдастырып, Самарадағы Комуч үкіметінен қару-жарақ алуға,
Ұлттық банк ашуға, баспахана, «Еркін ... ... ... көп ... ... кейін басқа қазақ зиялылары секілді Халел де
жаңа өкіметтің жұмысына тартылады. 1920 жылы 21 ... ... ... ... ... жанынан Түркістан халықтарының оқу-
ағарту, мәдени Һәм ғылыми ... өтеу үшін ... ... комиссиясының мүшелігіне, кейін төрағалығына сайланды. Ташкенттегі
халық ағарту институтында оқытушысы ... Азия ... ... ... факультетінің хирургиялық
емханасында ординатор, Түркістан денсаулық сақтау ... ... ... және ... ... ... ... Орта
Азия мемлекеттік баспа коллегиясының, кейін Қазақ мемлекеттік баспасы ... ... ... ... ... ... меңгерушісінің
орынбасары қызметтерін атқара жүріп, отандық ғылымның ... да мол ... ... ... бір өзі бірнеше қызметтер атқара жүріп, ұлттық
мектептердің ғылыми терминология жасау ісіне ат ... Жер ... ... ... жүйесін құруға, қазақ тіліндегі ғылыми терминология
жасау ісіне ат салысады. Жер ... ... ... ... ... ана тілінде оқулық жазу қажет ... ... ... ... жүрген толып жатқан қоғамдық қызметерін ана тіліндегі
оқулықтар жазумен және оны шығару жұмыстарымен ... ... ... ... «Жануарлар», «Адамның тән тірлігі» (қазақша орысша
жаратылыстану сөздігі), «Оқушылардың денсаулығын сақтау», «Дене бітімі және
оның жұмысы туралы ... ... ... т.б. ... ... ... ... қазақ халқының тілі мен әдебиетіне, тарихына қатысты ... ... ... ... ... ... — сингармонизм заңын
зерттеді, «Қазақ-қырғыз тілдеріндегі сингармонизм ... ... ... не ... ... ... медресесін салу туралы әпсана», «Тіллә-
Қары мен Ширдор медреселерін салғызған ... ... ... «Диуани
лұғат ат-түрік», «Кенесарының соңғы күндері», «Қазақ әдебиетінің тарихы»
сияқты, т.б. ... ... ... ... ... ақын сөзі»,
«Исатай — Махамбет», «Аламан» жинақтарын шығарды.
Сондай ақ оның қаламы жүйрік журналист болғанын қазақ тілінде ... ... «Ақ ... ... қазақ», «Сәуле» сияқты газет журнал
беттерінде жарияланған мақалаларынан айқын көруге ... Ол ... ... ... білім комиссиясы жанынан «Сана» журналын ... өзі ... ... жылы ... Ғылым Академиясының Орталық өлкетану бюросының
корреспондент-мүшесі болып ... осы жылы ... ... ... ... ... ... қазақ білімпаздарының, Мәскеудегі
Бүкілресейлік денсаулық сақтау қызметкерлерінің съездеріне қатысты.
Өзі проректор болып істейтін, халқымыздың алғашқы ... оқу ... ... ... ... ... мемлекеттік университетін
ұйымдастыру жөніндегі комиссияның төрағасы, оның бірінші проректоры болып
тағайындалады. Қазақ педагогика ... ... ... ... әкімшілік-шаруашылық бөлімінің басшысы, осы оқу орнының
профессоры болды.
Алайда, келесі жылы Кеңес өкіметі ұйымдастырған қуғын-сүргін ... ... ОГПУ ... ... Воронеж қаласына 5 жылға жер
аударылды. Онда жүріп Денсаулық сақтау және ... ... ... ... емдеу-сақтандыру амбулаториясы меңгерушісінің
орынбасары секілді қызмет істеді. Соңғы бір жыл ... ... ... ... ... жылы 26 ... жалған саяси айыппен екінші рет тұтқынға алынып
әуелі Мәскеу, кейін Алматы түрмесінде отырды. 1939 жылы 24 ... ... ... ату жазасына кесілді.
Оның ісі тек 1958 жылы 28 ақпанда Қазақ КСР Жоғарғы сотының Қылмыстық
істер коллегиясында қайта қаралып ... ... жері ... ... Миялы кентінде оған ескерткіш
қойылған. Атырау университетіне, Алматы және Атырау қалаларындағы бір-бір
көшеге есімі ... ... ... үкіметінің Орал облысынан сайланған белді
мүшесі, Алаш қозғалысының аса ... ... ... ... ... ... әскери дәрігер. 1883 жылдың 24 сәуірінде ... ... ... ... ... ... №4 ... дүниеге келген.
Алғашында Ойыл болыстық қазақ мектебінде оқып, 1895 жылы тамыз айында Орал
әскери жолды училищенің дайындау ... ... ... 1903 жылы ... ... сол жылы Санкт-Петербургтегі Императорлық әскери-медицина
академиясын 1909 жылғы 17 қарашада үздік емші-дәрігер ... ... Бір ... ... оқып ... ... сол ... қалыптасқан
тәртіп бойынша, академия бастығының 1908 жылғы 10 желтоқсандағы рұқсатымен
Тоқтыбаев Сағира ... ... ... оқып ... ... ... ... болып жатқан әр түрлі саяси толқулардың мән-
жайын түсіндіріп, оның шет ай­мақтағы қазақ ... ... ... ... оған ... ала дайын отыруын ескертеді. 1905 жылы Теке (Орал)
қаласында бес ... ... ... ... оқығандары Ресей кадет
партиясының үлгісімен саяси ұйым ... ... ... ... ... де бар болатын.
Академияны бітірген соң міндетті медициналық қызметін не ... ... ... ... тиіс ... әр ... әскери бөлімшелер­де
әскери дәрігер қызметін атқарады. Оба ... ... ... 1913 ... ... ... ... Темір уезіне бөлімшелік дәрігер болады.
Сол кезеңдерде «Қазақ» газетінде жұқпалы аурулардан қорғану, әр ... ... ... ... ... ... ұсынады. Кітапша да
шығарады.
Ақпан төңкерісінен соң ... ... ... ... де ... ... үшін саяси күреске араласады. Орал ... ... ... әр ... заң ... ... ұсынады.
1917 жылы мамыр айында өткен Бүкілресейлік мұсылмандар сиезіне
қатысады. 1917 жылы ... ... ... қазақ сиезінде Бүкілресейлік
құрылтай жиналысына депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылады. Сол ... ... ... қазақтың сиезінде Алашорда үкіметінің мүшелігіне
Орал облысы ... ... 1918 ... ... ... Жанша
Досмұхамедовпен бірге Кеңес үкіме­тінің ... ... ... ... ... жүргізіп, олардың алдына біршама талаптар
қойып, біраз ақшалай жәрдем алуға қол жеткізеді.
1918 жылдың мамыр айында Жанша ... ... сиез ... онда «Ойыл
уалаятының уақытша үкіметін» жариялайды. Әскер ... Кіші ... ... оқу ... ... ... жасақшыларына қару-
жарақ алуға, банк ашуға, баспахана ұйымдас­тырып, газет шығаруға көп еңбек
сіңіреді. 1918 жылы қыркүйек айында Уфа қаласында ... алаш ... «Жер ... мен жол ... нашарлығынан бүкіл елді
бір орталықтан басқару қиындығын» ... ... ... ... ... Оған «Алашорданың батыс бөлімшесі» деген ат ... ... ... уез ... ... ... Азамат соғысы жылдарында Батыс
алашорда бөлімшесінің әскери жасақтары әр түрлі ұрыс қимыл­дарға қатысады.
Кеңес өкіметі ... соң ... да алаш ... ... ол да ел
басқарудан оқшауландырылады.
1920 жылы ... ... ... келіп әр түрлі ғылыми, оқу-
ағарту салаларында жемісті ... ... ... ... тарату,
оқу­лықтар жазып шығарумен айналысады. Жаңа ... ... ... ... ... ... «Сүйектілер туралы», «Оқушылардың
денсаулығын сақтау» және тағы басқа оқулықтар жазады. Халелдің ... ... ... ... шығарудағы еңбегі зор. Махам бет, Мұрат
ақынның жырларын, Шернияз бен Ығылманның толғауларын ... ... ... ... ... ... ... тарихи шежірелер
туралы ғылыми зерттеу жұмыстары да өлшеусіз. Ташкенде «Сана» атты ғылыми-
көпшілік, әдеби журналын шығарып ... жылы ... ... мемлекеттік университетін (қазіргі Абай
атын­дағы пед. унив) құруға белсене араласты. ... ... ... 1930 жылы ... ... жер аударылады. Онда дәрігерлік
қызметте болып, 1935 жылы ... ... де, ... ... 1938 жылы ... да, 1939 жылғы үкіммен ату ... ... Сол ... ... ... ... аурудан қайтыс болады.
Халел – студент күннен-ақ ұлтшыл, жинаған ... ... ... ... ... ... һәм сол ... іспен көрсете бастаған
қазақтың үмітті ұлы еді. Досмұхамедұлы Халел – аумалы төкпелі ... ... ... ... пен ... өмір мен ... бел ортасында жүрсе де
азаматтық тұлғасына дақ ... ... ... ... ... бола ... да, қоғам өмірінің сан салалы мәселелеріне араласқан көп
қырлы дарын: саяси және қоғам ... ... ... ... ауыз ... ... үлгілерін жинап, насихаттаушы,
шебер аудармашы. Халқының жан саулығы мен тән саулығының шипагері бола
білген ... ... ... Орынбор қаласында өткен Жалпы ... ... ... ... қазақ қырғыз өлкелік ... ... ... ... Ол ... мүше ... ... адамға табыну дәуіріндегі алғашқы қуғын сүргін зұлматына алдымен
халқымыздың маңдай алды аяулы азаматтары ұшырағаны ... ... ... ... де ... ... жүрген Халел тұтқындалып, Воронежге жер
аударылды. Сонда ... ... ... әуелі Мәскеу, содан соң Алматы
түрмесінде отырды. 1937 жылы әскери ... ... ... ... ... артық бақыт жоқ деп, бар мағыналы өмірін осы жолға арнаған
аяулы азамат осылайша ... ... ... Оның ісі тек 1958 жылы ... ... КСР Жоғарғы сотының Қылмыстық ... ... ... ... ... біз де ... ... бірі деп ойлағанбыз. Әдеттегідей адам
сөйлескенше деген, танысып барып білістік. Жүрегі жұртым деп ... ... ... ұлты үшін ... тігуге бар. Қазір елуді еңсерген, қара
еті еңбекпен піскен қайыстай қараторы жігіт ағасы.
... сол, – деді ол, – ... ... өмірдің рахатын сезінбей
өтті. Халел атам ұлты үшін жаралған жан еді. Сол кезгі билік ... ... ... ... Ал, ... ше? Дені ... ... бермей, төрт
құбылаға тентіретіп жіберді. Соңына шам алып түскендер бір ... ... ... ... Оның ... мен ащы ... ... мен де
сезіндім. Алматы медицина институтының үшінші курсынан ... ... ... ...... 70 сом зейнетақысына қарап, күн көру мүмкін емес
еді. Әкем ерте қайтыс болды. Тірі адам ... ... ... ... ... ... ... көп мәселе көлеңкелі сияқты. Оны ашып
айтатын уақыт туды. Біз бұған бармас ... ... ... кім ... не үшін жазықты етті, енді соны сабақтайық. Халел Досмұхамедов ... ... ... ... ауданы Тайсойған құмында ... ... ... ... ... ... 1894 жылы Орал ... училищесінің даярлық класына қабылданып, оны үздік бітіреді де,
тағы бір жылға ... ... ... ... ... ... әскери-медицина академиясына латын тілінен қосымша емтихан
тапсырып түскен. Студенттік ... ... ... ... толы
кезеңімен тұстас келіп, оның саяси білімін жетілдіріп, қалыптасуына әсер
етті. Ол осы ... ел ... ... ... ... “Фикр”
(Пікір), “Уральский листок” газеттеріне мақалалар жазып, саяси толқулардың
мән-жайын халыққа түсіндіріп отырды. 1905 жылы Орал ... бес ... ... ... ... партиясының жергілікті бөлімшесі
құрылған. Қазақ конституциялық-демократиялық партиясының 9 ... ... ... ... ... бірге сайланды. 1909
жылы академияны үздік дәрежелі дәрігер атағымен ... ... ... ... ... ... өтеуге жіберілді. Алдымен Пермь
губерниясында, кейін 2-Түркістан, 2-Орал қазақ-орыс ... ... кіші ... ... ... 1912, 1913 және 1915 жылдары оба
індетіне қарсы күрес ісіне қатысты. Бұл еңбектері үшін ... ... ... 1913-18 ... “Қазақ” газетінде “Тамыр дәрі
хақында”, “Сары кезік — ... ... ауру ... ... ... тақырыптарда мақалалар жариялап, өзіндік ой-пікірін
білдіріп тұрды. “Как бороться с ... ... ... ... ... ... өз ... оба індетіне қарсы күрестің әдіс-тәсілдерін түгел
қамтыған еңбек болды. Ресейдегі Ақпан төң­керісінен кейін қазақ ... ... ... ... ... ... ... Сәуір
айында 800-ден аса делегаттың қатысуымен өткен Орал облыстық қазақ ... ... ... ... далалық бөлігін басқарудың уақытша
ережелері” атты жергілікті және облыстық деңгейдегі басқару жүйесін толық
қамтыған заң ... ... оған ... ... дауыс берді.
Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылмандар съезіне қатысып, І жалпықазақ
съезінен Бүкілресейлік құрылтай ... ... ... ... 1917 жылы ІІ жалпықазақ съезінде жарияланған Алашорда үкіметі ... ... ... ... Алаш қайраткерлерімен бірге бірінші кезекте
халықты ... ... ... әскер – халық милициясын жасақтауға,
Алаш қорын құруға, елден алым-салық қаражат жинау ... күш ... ... ... ... тартып алған большевиктердің үстемдігі ... ... ... басшысы В.И.Ленинмен, Ұлт істері жөніндегі халық
комиссары И.В.Сталинмен бетпе-бет ... ... ... ... ... ... сөзсіз бағынуды талап етсе, олар Алашордаға
ішінара билік беру (заң шығару, атқарушы ... сот ... өз ... ... ... ... ... қазақтарға қайтару, әр жерде
кеңес органдары ... алаш ... ... ... ... тоқтату, қаржылай көмек беру сияқты маңызды мәселелерді өткір қоя
білді.
1918 жылы ... ... ... Орал ... ... ... бүкіл батыс өңіріне ықпал етерлік ұлттық-территориялық құрылым
– “Ойыл уәлаяты уақытша үкіметін” жариялауға ... Сол жылы ... ... ... өкіметіне қарсы күштердің Уфа директориясын жариялау
мәжілісіне жиналған Алашорда қайраткерлері бұл құрылымды ... ... ... бөлімшесі” деген ат берді. Осы кезеңде Халел Алашорданың
атты әскерін ұйымдастырып, Самарадағы Комуч үкіметінен ... ... банк ... баспахана, “Еркін қазақ” газетін ... көп ... 1920 жылы 21 ... ... ... ... ... жаны­нан Түркістан халықтарының оқу-ағарту, мәдени Һәм ғылыми
мұқтаждарын өтеу үшін арнайы ... ... ... ... ... сайланды. Орта Азия (Түркістан) университеті
медицина факультетінің хирургиялық ... ... ... ... ... ... алқасының мүшесі және емдеу-санитарлық
бөлімінің меңгерушісі болды. Орта Азия ... ... ... ... ... баспасы Шығыс бөлімінің меңгерушісі, ... ... ... меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқара
жүріп, отандық ... ... да мол үлес ... ... ... тін ... “Оқушылардың саулығын сақтау”, “Дене
бітімі және оның жұмысы туралы ... т.б. ... мен ... ... ... халқының тілі мен әдебиетіне, тарихына қатысты материалдар
жинақтап, тілдің ... ... ... мәселесі – сингармонизм заңын
зерттеді, “Қазақ-қырғыз тілдеріндегі сингармонизм заңы”, ... ... не ... ... ... ... салу туралы әпсана”, “Тіллә-
Қары мен Ширдор медреселерін ... ... ... ... ... ... ... соңғы күндері”, “Қазақ әдебиетінің тарихы”
сияқты, т.б. ғылыми-теориялық еңбектер жазып қалдырды. “Мұрат ақын ...... ... ... ... 1924 жылы Ресей ҒА-ның
Орталық өлкетану бюросының корреспондент-мүшесі болып сайланды, осы ... ... ... комиссариаты атынан ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің
съездеріне қатысты. Қазақ педагогика институтының ... ... ... ... АлМУ) ұйымдастыру жөніндегі
комиссияның төрағасы, Қазақ мемлекеттік ... ... ... ... осы оқу орнының профессоры болды.
Алайда, келесі жылы Кеңес өкіметі ұйымдастырған қуғын-сүргін ... ... ОГПУ ... шешімімен Воронеж қаласына 5 жылға жер
аударылды. Онда жүріп Денсаулық ... және ... ... ... балаларды емдеу-сақтандыру амбулаториясы меңгерушісінің
орынбасары секілді қызмет істеді. Соңғы бір жыл ... ... ... ... ... 1938 жылы 26 ... ... саяси айыппен екінші рет
тұтқынға алынып Мәскеуге, кейін Алматыға әкелінді. 1939 жылы 24 ... ... ... ату ... кесілді. Ал, 1958 жылы 11 ақпанда
ақталды. Қазір ... жері ... ... ... ... оған ескерткіш
қойылған. Атырау университетіне, Алматы және ... ... ... ... ... ... ... Әділхан, Сәуле, Қарашаш, Төле деген бес ұл-қыз
тарайды. Мұның бәрі де жоғары білім алып, елге елеулі ... ... ... ... 13 ... ата жолын жалғап, дәрігер мамандығын иеленіпті.
Бұл туралы ... айту бір ... ... ... ... жағын ғана қарастыруды ұйғардық. Досмұхамедовтер ... ... ... ... шашып жіберді дедік. Әділхан Сыр елін сағалады.
Алдымен Шиелі аудандық ауруханасында, сосын республикалық алапес ... ... ... ... баста Қазақ мемлекеттік университеті жанындағы дайындық курсын
үздік ... жылы ... ... жауы” ретінде Воронежге жер аударғанда,
оның кесірі баласына да тиді. Әрі ... ... ... салмады.
– Адам деген ең төзімді тіршілік иесі ғой. Қанша қиыншылық қыспақтаса
да тауқыметке төтеп бере ... ... ... де ... асу бар, оған
жеткен де кем болмасы анық. Әкем Әділхан Ұлы Отан ... ауыр ... ... ... ... ... ... бейнеттен қашпады. Өзін еңбегімен
дәлелдеді. Апайым Қарашаш пен ағам Төле екі ... ... да ... ... ... жоқ. ... ... еңбегін зерттеп, қорғады. Міне,
біздің әулет қандай нәубет төнсе де ... ... ... ... ... ... ... біреуі де қалмады. Немереден жалғыз мен
тірімін.
Әкем Қызылордаға келгенде ешкімге тіс жарып ... ... ... ... баласы деген жаман аттан әбден шаршаған секілді. Ол 1968
жылға дейін еңбек ... ... ... Осы ... бір ... әкем ... ... Дінмұхамед Қонаевпен Алматыда, №14 мектепте, сосын
ҚазМУ-дің дайындық бөлімінде бірге оқыған. Қарашаш апайым ... ... ... іс басқарушысымен кездесіп, оған әкем ... ... ... көп ... Орталық комитеттен шақырту алды. ... ... үй ... ... ұзақ сөйлескен сияқты. Димаш аға әкемнің
басындағы жағдаймен таныс ... ... ... ... ... ... ғой деп ойлаймын. Екі күн өтпей әкем ауруханаға түсті де, араға
бірнеше уақыт салып өмірден ... ... ... ... ... жиені
Халел Досмұхамедов қорының президенті Динаны әлеуметтік ... етіп ... еді. ... ... екен, ағаң өте үздік ... ... жете ... ... деп. ... жер аударылып Воронежге
барды, Астраханьда мединститутта оқыды, оны Алматыда әрең ... ... ... саясат оқытпауға да, қызметке орналаспауға да әрекет ... ... №3 ... ... Алматыда, Астраханьда
жұмыс жасадым. Қазір “Қыран-СТС” еншілес ЖШС-да директордың ... ... ... әкем мен ... Сыр елі ... жеріміз. Жұбайым Ғалия
екеуміздің Гүлназ, Әсел есімді екі қызымыз бар. ... ... ... ... ... ... Кішіміз “Парасат”
мектебінде оқушы. 1994 жылы ... ... ... Халел
Досмұхамедовтің есімі беріліп, үлкен шара жасалды. ... ... ... ... Мені ... ілтипатпен төрге оздырып, кіші ... ... ... он жыл ... ... ... шара тағы
ұйымдастырылды. Бірақ бұл жолы басқа немере пайда болды. Соған әлі таңмын,
ол кім деп. ... ... ... тірі ... ... ғой. ... ұлы ... болғысы келетіндер көп шығар, солардың бірі болар дедім. Оқу орнының
басшыларына хат жазғым да келді. Ойлана-ойлана мынадай ... ... ... ... бәрі ... Одан ... не ... Халел Досмұхамедов атындағы қор жұмысын қайта жаңғыртсам
деймін. Оған жергілікті ... ... ... ... ... тіпті жақсы.
Қазақ үшін жанын пида еткен ... ... ... ... парыз екені
айқын. Сондықтан қор жұмысы Қызылордада қанат жайды деген ... ... сол ... мен ... – деді ... күнделікті күйбеңмен ескере бермейтін осындай жандар арамызда
жүр. Біреуге алақан жаятындай адам ... ... ... тұяғы десек
жарасады. Оның Қызылорда үшін жасаймын деген ... өте көп. ... ... Мараттан осындай әңгіме естідік. Бір қынжылатынымыз,
айналамызда жүрген ... әлі ... ... ... ... бағалай
алсақ, әлі кеш емес.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халел Досмұхамедов жайлы5 бет
Халел Досмұхамедов және түркітану мәселелері4 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
1917 жылғы саяси партиялар мен ағымдар7 бет
«Алаш» партиясы (1917—1920)6 бет
Анатомия мен физиология ғылымдарының қысқаша даму тарихы4 бет
Жаһанша Досмұхамедов16 бет
Халел Досмұхамбетов7 бет
Қазақ этнопадагогикасының ғылыми негIзIн қалаушы педагог-ғалымдар14 бет
Қоғам қайраткерлері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь