Қала экологиясы

“Менің уәделерім ешқашан бос сөз болған емес, ал сіздер маған үнемі үміт ұялатып, биік белестерге бастаған шын жүректен қолдау көрсеттіңіздер”, деді Президент. Халқына қаратып айтылған аталы сөз осындай болмақшы.
Елімізде шағын және орта бизнесті дамытып жатырмыз, шын мәніндегі халықтық капитализмге бет бұрдық дейміз; тәуелсіздік алғалы бері шетел инвестициясынан елімізге қырық миллиард доллардан астам қаржы бұлағы бұрылды дейміз; кешірім жасалған көлеңкелі бизнестен жарты миллиард доллар қайтып оралып, ел игілігіне жұмыс істей бастады дейміз; ішкі жалпы өнім жылма.жыл жоғарылап, көңіл көншітеді дейміз. Әлемдік экономикада Қазақстан моделі өз алдына отау тікті. Білім және ғылым саласына екі.үш жыл көлемінде бюджеттен орасан мол қаржы босатылды. Ауыл шаруашылығына бөлінген дотация көлемі де айтарлықтай. Ендеше, елде қиын жүріп жатқан реформалар, атап айтсақ, білім және ғылым, әлеуметтік сала, коммуналдық қызмет, жерге жекеменшік, осылардың баспалдақтап көтерілу динамикасы көңілге орасан зор қуаныш шуағын құяды.
Осының мәнісін көп ойландым.
Бюджет халықтың маңдай тері мен табан ақысынан құралады. Оның үстіне шетелге шығып жатқан қазба байлықтарымыздың қарымтасынан толады. Енді осы екеуінен бас құрап, қазынамызды толтырған ырзық.несібені көздің қарашығындай сақтап, сыбайлас жемқорлардың апан аузынан арашалап алып қалу . мәселенің бергі жағы, ал сол қомақты қаржыны халықтың бүгінгі тоқшылығы үшін, ертеңгі болашағы үшін орнымен жұмсай білу . ыждаһатты есепқойлықты қажет етеді.
Осы жерде хакім Абайдың сөзі еске оралады. Азаматтарымыздың “...көбі ақылсыздығынан азбайды, ақылдың сөзін ұғып аларлық жүректе жігер, қайрат, байлаулылықтың жоқтығынан азады”, . дейді. Осындағы байлаулылық сөзінде терең мән жатыр. Байлаулылық көбіне білімге, зеректікке келеді. Сол білімді, сол зейін, зеректікті қажет жеріне жұмсамай, жанып жүріп шаруа тындырмай, көштің соңынан еріп, жұрт жүрген жолды шаңдатып жөңкіле беру бәрімізге сын болмақшы. Атымыздың басын ұлы көштің бас жағына түзейікші, деді Президент өз Жолдауында.
Өз басым Президенттің әуел бастан екі мінезін ұнатамын, құлай құптаймын.
Бірінші мінезі . нені ойға алса да екіұшты сөйлемей, екіұдай жүрмей, екі жаққа жалтақтамай, сүйейсалды қылмай, жанып жүріп істейтіні. Жанып жүріп істеген іс әрдайым оңынан бітеді. Президент туралы жазылған бірді.екілі көркем шығармаларды, дерекке табан тіреген очерк кітаптарын оқып шыққанда, санаға сап ете қалатын ой . Нұрсұлтан Әбішұлының кешегі бала жастан маңдай терін тамшылатып, бейнеттің от.жалынында қайнап піскендігі. Жастайынан ауыр жұмыстан бойын тартпай өскендігі. Бозбала кезінде анасы Әлжанның бір жағына шығамын деп бөлініп берген бір
        
        Қала экологиясы
“Менің уәделерім ешқашан бос сөз болған емес, ал ... ... ... ұялатып, биік белестерге бастаған шын жүректен қолдау көрсеттіңіздер”,
деді Президент. Халқына қаратып айтылған ... сөз ... ... ... және орта бизнесті дамытып жатырмыз, шын мәніндегі
халықтық капитализмге бет ... ... ... ... бері ... елімізге қырық миллиард доллардан астам қаржы бұлағы
бұрылды ... ... ... ... ... ... ... доллар
қайтып оралып, ел игілігіне жұмыс істей бастады дейміз; ішкі жалпы өнім
жылма-жыл жоғарылап, ... ... ... Әлемдік экономикада Қазақстан
моделі өз алдына отау тікті. Білім және ғылым ... ... жыл ... ... мол қаржы босатылды. Ауыл шаруашылығына бөлінген дотация
көлемі де ... ... елде қиын ... ... ... атап
айтсақ, білім және ғылым, әлеуметтік сала, ... ... ... ... ... ... ... көңілге орасан зор
қуаныш шуағын құяды.
Осының мәнісін көп ойландым.
Бюджет халықтың ... тері мен ... ... ... Оның ... ... жатқан қазба байлықтарымыздың қарымтасынан толады. Енді осы
екеуінен бас құрап, ... ... ... ... ... ... жемқорлардың апан аузынан арашалап алып қалу
– мәселенің ... ... ал сол ... ... ... бүгінгі тоқшылығы
үшін, ертеңгі болашағы үшін орнымен ... білу – ... ... етеді.
Осы жерде хакім Абайдың сөзі еске ... ... ... азбайды, ақылдың сөзін ұғып аларлық жүректе жігер, ... ... ...... ... ... ... мән жатыр. Байлаулылық көбіне білімге, зеректікке келеді. Сол
білімді, сол зейін, ... ... ... ... жанып жүріп шаруа
тындырмай, көштің соңынан еріп, жұрт жүрген жолды шаңдатып жөңкіле ... сын ... ... ... ұлы ... бас ... ... Президент өз Жолдауында.
Өз басым Президенттің әуел бастан екі мінезін ұнатамын, ... ... – нені ойға алса да ... ... ... ... жаққа жалтақтамай, сүйейсалды қылмай, жанып жүріп істейтіні. Жанып
жүріп істеген іс ... ... ... ... ... жазылған бірді-
екілі көркем шығармаларды, дерекке табан тіреген ... ... ... ... сап ете ... ой – Нұрсұлтан Әбішұлының ... ... ... ... тамшылатып, бейнеттің от-жалынында қайнап піскендігі.
Жастайынан ауыр жұмыстан бойын ... ... ... ... ... бір ... ... деп бөлініп берген бір гектардай қызылшаны
суару, ... ... ... ... жүйектеу шаруасына күні бойы
кіріскенде алақаны ойылғанша қимылдайды екен.
Содан ... ... №3 ... ... ... от-жалынына оранып,
күпәйкесін тұзды суға малып, бірде кокс лақтырып, келесіде пеш науасынан
шойын ағызып, жан ... жан ... ... бас ... ... бір ... – осы ... ғана төзіп шығады”, – ... ... ... ... ... отыз ... ішінен екі-үш
жылда қорытпашы болып Нұрсұлтан Әбішұлының ... ... – әлгі ... ... ... ... Сүйегі қатып үлгермеген жас кезінен
бейнетте шыңдалған адам өмір ... ... ... кездессе де
тайсалмайды, тура беттеп барады. Әлгідегі ойға ... ... ... ... ... ... ... мінез қыры – тәуекелдің адамы. Қасиетті Құранда
Алла-тағала ... ... ... ... сөз бар. ... ... ... жіп күрмеуге келмей жатқанда, Парламент мүшелерінің, зиялы
қауымның “осы қалай болар екен” деген дүдәмалына қарамай, ... ... ... ... ... ... бабаларына ұқсап, елорданы Алматыдан Ақмолаға
көшіруі, ақ қар, көк мұз 1997 жылдың ақпанында ... ... ... ... бір ... ... ... шақырып, бәйге жариялауы –
осы тәуекелшіл мінезінен туындап еді. Ел еңсесін түзеп ... ... деп ... ... жүре ... осы ... ... қала – Астана
салынып үлгермес еді.
Биылғы Жолдау да осы тәуекелдің ақ қағазға ... ... ... ... ... сөйлеген сөзінде болайын
деп тұрған істі болғызбай жіберетіндер мен ... ... ... ... ... жан аямай жарқырап жұмыс істейтіндер
ғана қатарымызда қалады, ... ... ... мен ... іс-қимылын реттеу қолға алынды. Министрлік пен ведомстводағы
жүріп жатқан қатты қысқартулар осы ... ... ... ... ... мемлекеттік үлкен мәшиненің бір-бір тегершігі ... ... ... етіп ... ... ... кез ... деп ойлаймыз.
Жоғарыда білім және ғылым саласына екі-үш жыл көлемінде мол қаржы
босатылды дедік. Ал ... ... ... ... ... ... енетіндей әлемдік стандарт деңгейіне әлі көтеріле алған
жоқ. Мектептеріміз мазмұн жағынан жұтаң, жаңашылдығы мардымсыз ... ... ашып ... ... ... ... ... 9-сыныбына арналған математика оқулығы қатты сынға алынды.
Ресей оқулығынан жартылай аударма жасап, оның өзінде біраз дүниелерді ... ... ... ... ғып шығарған оқулық жалғыз сол
ма екен. Қайта жазылған Қазақстан ... да ауыл ... ... Жалпы осы оқулық жағдайы мұғалімдердің қабырғасына батқалы қашан.
Алдағы, дәлірек айтсақ 2008 ... ... 12 ... ... орта білім
беруге көшіп, мұғалімдердің кәсіптік деңгейін, оқулықтар мен білім беру
сапасын ... ... ... ... өз Жолдауында әдемі тарқатып
айтты. 10 жылдықты бітірген оқушы одан әрі кәсіптік-техникалық білім алып,
отбасын ... бет ... ... біздің қарсылығымыз жоқ, жастардың бәрі
жоғары оқу ... ... ... ... ... деді ... Аса
дарынды, қабілетті жастар ғана жоғары білімге құлшыныс танытса құба-құп.
Сондықтан қазақстандық білім моделін ... ... ... ... деңгейге көтеретініміз ләзім деп қадап айтты.
Жоғары оқу орындарының білім беру ... ... ... ... ... ... ... жаңа технология енгізу үшін аттай бес
мемлекеттік қазынашылық кәсіпорын құрылған еді. ... де ... ... оқу ... ... сапасын аккредитациядан өткізу
қазынашылық кәсіпорны бір жыл болды әлі бір де бір ... оқу ... ... емес. Бұл мәселенің бір жағы ғана.
Әйнектің екінші жағынан көз салып көрелік. 2005 жылы ... ... ... ... де жұмсаудың жолын таппай,
тоғандағы тоспа ... ... ... ... көзінің өзі 29 миллиард теңге
екен. ... деп ... істі ... аяғын сиырқұйымшақ етіп
жіңішкертіп жіберетін шенеуніктер арамызда әлі күнге ... ... ... жылдық білім реформасы Лиссабон конвенциясына ... ... ... асыра бастады. Коммуналдық тұрғын үй реформасы – өндіруші
мен тұтынушы ... ... ... ... ... яғни ... жол ... жылғы қаңтарда жарияланған экономикалық бостандық рейтингінде
еліміз бір жыл ішінде 17 ... ... ... ... басып озып,
мұның үстіне 111-орындағы Қытаймен құйрық ... ... ... 113-орынға табан тірегені қуантады. Ал ... ... ... 61-ші ... ... ... дегеніңіз – әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті, оза шауып ... ... 50 ... қатарына ілігетін күн де қашық емес деген сөз.
Әлбетте, алынған асуды місе тұту ... ... ... Белгілі бір қол жеткен табысқа қарамастан, дүниенің бәсекеге
неғұрлым ... ... ... ... жаңа технология мен қызмет
көрсетуді ... ... ... есебінен дамып отыр. Қазақстан
экономикасы әлі де ... ... ... ... ... рөлінде қалып
келеді. Бұл ретте ЖІӨ өсімінің жартысынан көбі жаңа технологияға бағынышты,
демек, ... ... ... ... ... әлгі ... ... толтыра алады екенбіз.
Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында елдің дәстүрлі ... ... ... сол ... ... ... секірісті
талап етеді. Экономиканы түрлендіріп, жаңа бағыттарын іздеп табуды, ... ... ... ... жол ... ... Басты нысан –
азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру. Салық саясаты салық санын ... ... пен ... ... ... ... ... саясаты мұнай кірістерін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... жіктерін әлеуметтік
жағынан қолдай түсуге бағытталған.
Алдағы уақытта бәсекелестікті одан әрі ... және ... ... ... қабылданады. Банктердің сырттан қарыз алуы шектеле түседі.
Қосалқы бөлшектер мен ауыл шаруашылығы ... ... үшін ... құрылады. Мұнай-газ саласына арналған мәшинелер мен жабдықтар
өндірісін жолға қою көзделеді. Бұл істерге кеудесінде оты бар, ... ... ... қай ... ... жұмыс істеуге қабілетті, дарынды
мамандар тартылмақ.
Президент Жолдауында Астананы дамыту айрықша көңіл көншітер мәртебеге
ие ... ... ... ... пен ... ... қысы-жазы
істейтін жабық стадион және ... ... салу ... ... сол жағалауына элиталық университет салу, келешекте ол оқу ... ... ... ... ... ... Әл-Азхар
университетінің білім беру деңгейіне дейін көтеру көзделеді. Сол жақ
жағалаудың ... ... ... ... 2 ... 4 жол ... іске
қосылады. Осы жылдың өзінде іргетасы беріктен қалана бастайтын ... ... төрт ... амбулаторлық-емхана кешені, бес мектеп
кереге жайып, көңілге қуаныш пен сенім сәулесін құяды.
Алдағыны болжау, келешекке көз жіберу – лидерлерге тән ... ... ... ... дүркіретіп жаңа қала салғанда шетелдік
меймандардың көзімен ... ... ... ... ... ... жартылай көшпелі, жартылай отырықшы өмір сүріп, ұлан-ғайыр далаға
иелік етіп, ешкімге ұқсамайтын, ешкімге етегін басқызбайтын өркениет жасап
үлгерді. Сол ... ... ... ... сай нәр беру – ... ... ... ... ... ... ... шетелдік
кезбелердің көз құртына айналдыру бергі ауылдың әңгімесі. Ал келешекте
шетелдік туристерге арнайы ... ... ... ... аулау, бүркіт
салу, дала сафариін көз ... ... ... ... – Астанамыздың
абыройын аспандата түсері кәміл.
Кез келген бәсекеде тізгін қағыса алатын құрылыс материалдары, жиһаз
жасау, тамақ ... ... ... сенесіз. Бұған қоса қала
экологиясы дүниелік стандартқа деңгейлес, сай болмақшы.
Астанаға қарап кеңдікті ... ... ... ... ... Астананы айтқанда аузымызға ең әуелі үлкен, биік деген сөздер жиі
түсетін болады. Қаланы аралағанда кеудемізге нұрлы сезім ... ... ... ... ... түседі әлі-ақ!
Елдігіміздің бет-бейнесінің басым көрінісі мәдениет, ... ... ... ... ... ... ... бір көлемде
мемлекеттік тілді игеруі үшін ... ... ... Бұл ... ... жылдан-жылға ұлғая түспек. “Мәдени мұра” мемлекеттік
бағдарламасының бірінші кезеңі аяқталды, енді ... ... ... ... тарихи-мәдени мұраның аса мәнді нысандары қайта қалпына
келтіріледі. Елдегі көне ... ... жуық ... алынады,
археологиялық қазбалар кең көлемде, терең мазмұнда жүргізіле түспекші.
Бабадан қалған асыл сөзді қайта ... ... жарқ ... ... ... ... ... бермек.
“Береке-бірлігі мен ынтымағы жарасқан халықтың алмайтын асуы жоқ”, деп
Президент өзінің жүрекжарды сырын ... ... ... ... ой ... қоғам құру дегеніміз, әр адамның өзіне, отбасына, одан асып
ортасына, бұдан биіктеп өз ... ... ... ... ... бай ... мол мемлекет құру болмақшы. Енді келіп ғасырлар бойы
қанымызға сіңген ... ... ... ... намысқой болу, имандылық,
үлкенді, әйелді ... ... ... ... ... ... даңғаза демократияны, я шығыстық үндемей үйдей пәлені төндірген
жосықты әкеліп, үй ішінен үй ... ... ... ... ... нағыз
демократия осы!” деп еліміздің бүтіндігін, берекесін бұза ... ұлы ... ... ... ... бірлікті, бірауызды
демократиялық ұстаным қажет екендігі қадап айтылды.
Шындығында ғой: жариялылық – ... ... ... жаба тоқу да
болмас, ол – қоғам алдындағы ұлы ... ... ... ... ... ... тура қарау. Ұлтының мүддесі үшін ... ... ... ... ... демократияландыру
жөніндегі ұлттық комиссия осы нысананы басшылыққа алады.
Халықтың қадым дәстүрін, ... ... ... саз өнерін
қадірлейтін әрбір кәсіпкер-меценат ұлы мәртебелі өнерге мемлекетпен бірдей
қызмет етуі керек. Еншісі бөлінбейтін мұра – ... ... Осы ... қана мәдениетіміздің деңгейін дүниелік биікке көтере алады екенбіз.
Көңілі жай, ырзық-несібесі мол ел ғана мәдениет ... ... ... жейді. Әуелгі баспалдақ – экономика, сосынғы баспалдақ – мәдениет
деп, ... ... ... іргетасын беріктен қалап жатқанымыз
содан.
Еліміздегі бизнес иелерінің әлеуметтік жауапкершілігін арттыру жөнінде
жұлынды ой айтылды. Бұл ...... ... жүре ... ... не
болса ол болсын дегеннің керімен кетпей, кәсіпкердің өзін ... ... ... ... ... ... етуін міндеттей түседі. Ақшалы алпауыт
аспаннан түсе қалған жоқ. Ол осы ... ... ... ... ... ... белгілі мөлшерде қаржылық ауыс-түйіс қатынастары арқасында Антейге
айналды, сондықтан қалталы қаржыгерлер әрдайым төменге, аяғының астына ... ... ... мен ... өсіп жетілдім… қайда кетіп барамын?” деп әрдайым
әулетіне, әлеуметіне есеп беріп отырғаны жөн. Мұны Президент өз ... ... ... ... тебірендім. Бұл міндетті – әлемнің бәсекеге
барынша қабілетті 50 елінің қатарына қосылу міндетін Елбасымыз ... ... ... ... соны ... ... көрсетті, мақсатты
айқындады.
Мына біздер жүрекжарды Жолдауда айтылған әрбір ұстанымды темірқазық
жұлдызындай маңдайға ұстап, адаспайтын, ... ... ... ... жылдар көлемінде дүниелік маңдайалды 50 елдің сапына ілігеміз деп ... ... ... ... ұзақ ... ... биік ұстаным,
ілгергі тілеу, сенім, сүйіспендік, ғаделет, ізгілік, бәрі-бәрі арналады
демекпіз!
Қайран, қара орман
Сөз басы. ... ... ... ... ішін ... өрт бір ... ... екі аптадай уақыт бұрын Баянауылдағы орман ... ... Ал, оның ... яғни ... айының ортасында Шалдай ... ... ... ... ... зардабын ауыл тұрғындары
әлі ұмыта қойған жоқ. Өрт ... ... ... ... осы ауылдағы
бірнеше отбасының үйлері, ... ... ... ... ... ... Сапаркелді Смағұловтың ауыл тұрғындарына дер кезінде көмек
көрсетіп, қол ұшын ... ... ... ... ... келтірілді. Солтүстіктің қыстың ызғары тез кете ... ... ... ... ... тағы да ... кім ... айтуынша, сол жолы өрттен 960 гектар жердің орман алқабы ... Осы ... ... етіп ... ... үшін ... ... қорғау, жөн-жосықсыз ағаш кесуді тыю, орман өрттерін болдырмаудың
алдын-алу жолдары қалай қолға алынып ... ... ... біз де ... ... ... қорғау – міндет. 2002 жылы 16 шілдеде еліміздің Үкіметі шет
елге ағаш ... ... ... ... ағаштарын кесуді лицензиялау
жөнінде қаулы қабылдады. Орман ... ... ... ... ... ... ... отырып, заңсыз түрде ағаш
өнімдерін дайындайтын кәсіпорындарды тексеріп, анықтауға қол жеткізді. Олар
енді орман ... ... ... ... және ... ... ... келісімінсіз теміржол бойымен басқа жаққа апара
алмайтын болды. Орман шаруашылықтарында күзет те ... ... ... ... ... қалу үшін ... іске ... орман қорғау
полициясы, қаржы полициясы, табиғат қорғау прокуратуралары құрылды. Орман
сақшылары мен ... ... ... ... ... тұста
қарақшылардың да ағаш ұрлау тәсілдері ... ... Олар ... енді
бұрынғыдай үлкен КамАЗ-дармен емес, шағын қорапты тракторлар мен ... ... ... ... ... ... Қарақшылар
орманшылар мен күзетшілердің басқан іздерін аңдып, бір-бірімен рация арқылы
хабарласып отыратын болып шықты. Тексеру нәтижелері ... ... ... ... ағаш ... ... ... көп.
Күнкөріс үшін ұрласа да, ұйықтамаса да сату үшін ағаш дайындауға ... ... ... ... ... заң бұзушылықтар ауыл ішінде
тоқтамай, орманды сақтап қалу қиын. Жабағылы ... бір ... 9 ... ... ... орналасқанын құқық қорғау орындары анықтаған. Заңсыз
ағаш кесу, оны дайындап өткізу орталықтары Маралды, Көкжал ауылдарында ... ... ... ... орманды қорғау жөніндегі
облыстық комиссия жиі бас қосып, табиғатты ... ат ... ... ауыл ... ... ... ... жайлы есеп тыңдалатын
болды. Ағаштарды кесуге мүлдем тыйым ... ... ... тек ... ғана ... рұқсат беріледі. Осындай құрықтаулар, ... ... ... ... сақтап қалуға деген көзқарас түзеліп,
ағаштарды отау, өртеу бұрынғы жылдарға ... ... беті ... де, әлі де ... ... ... ағаш ... тыйыла қойған жоқ.
Арагідік ел арасында орманды өртейтін де, ... ... ... ... екен ... алып-қашты сөздер естіледі.
Депутаттар куә болды. Жалпы мәліметтер еліміздің мемлекеттік орман қоры
26,2 миллион ... алып ... ... ... 4,6 ... орман
алқапты құрайды. Солардың бір пайызы қарағайлы ... ... ... ... ... ... екен. Орман шаруашылығы мамандарының
айтуына қарағанда Семей өңірімен шектесетін орман алқаптарының 50 ... өрт ... ... 1947 жылы ... ... 80 пайызына
дейін жоқ болып кеткен деген де мәліметтер бар. Облыстық орман және ... ... ... 2004 ... 8 ... облыс аумағындағы
бүкіл орман шаруашылығында 188 рет өрт оқиғасын тіркепті. Өрттің салдарынан
жалпы аумағы 195 ... ... ... ... ... 2003 жылы 164 ... 5 мың гектардай жер өртенген. Кінәлі ... ... ... ... ... Осы ... 1841 текше метр орман ... ... ағаш ... ... 239 оқиға тіркеліпті. Басқарма
мамандары бұл жайлардың бұрынғы жылдармен салыстырғанда ... деп ... ... ... басы қимылдамайды. Ағаштарды Қытай асырып сатып,
аяусыз отап-кесіп жүргендердің, жәйі ... ... ... ... ... сөздер айтады. Ал осыдан бес-алты жыл бұрын ... ... ... ... ... ... мүшелері
жерлесіміз, депутат Тито Сыздықов бастап жұрттың аузында жүрген сөздердің
растығына көз жеткізгендей болды. Ағаш ... ... ... сату үшін
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер құрып ала қоятындар шыға ... ... ... ағаш ... ... өртке шалынуы
жайлы дабылдарынан кейін ұры алыстан келмейтінін айтып, ... ... ... енді ... ... орындары айналыса бастады.
Облыстық прокуратураның тексерулері барысында 2005 жылы мемлекет тарапынан
жергілікті орман шаруашылығы бойынша шаруашылықта ... ... ... көбейтуге, материалдық-техникалық базаларын нығайтуға 208 миллион
теңге қаржы бөлінсе де, ... ... ... ... ... ... қол жеткізбей отырғандары анықталған.
Ал, орман керек! 2003 жылы ... ... ... көне ... ... ... ... қалу, қалпына келтіру мақсатында Үкімет қаулысы
шықты. Осы қаулының ... ... ... және “Ертіс орманы” деп
аталатын ерекше ... ... ... ... ... құрылды.
“Ертіс орманы” мемлекеттік табиғи орман резерваты мекемесінде ... және ... ... аумақтарын қамтыған қалың ағашты Шалдай,
Бесқарағай орманды аймақтары ... Оның ... ... ауылы болып
есептеледі. Орманның Лебяжі ауданына қарасты ... ... ... ... мемлекеттік мекемесі деп аталады. Резерваттың құрамында
әрқайсысы жеті-жетіден 14 орманшылық бар. Бұл ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша 277961 гектар жерді алып ... ... ... ... ... қоршай тереңдігі екі метрдей
орлар қазылған екен.
– Өрт бола ... ... өрт ... ... ... ...... сұрағымызға аудан әкімі Сапаркелді Смағұлов:
– Облыс әкімдігінің қолдауымен заңсыз ағаш кесушілерге ... ... ... ... ... ... аймақтардың ішкі шекарасы анықталды.
Орман айналасын бұлай қазу-ашық алаңқайда орналасқан ... ... ... Ал ... өте ... ... бар. Бұл ... дейін орманға әр тараптан
өздері жол салып алып ... кіре ... ... ... ... түрі ... табылады, – деді.
Қойды қасқырға бақтырғандай... Облыстық прокуратураның ... ... ... ормандарда ағаш кесу, сату, тасымалдау
заңнамасының ... ... ... ... бірқатар заң
бұзушылықтарды анықтады. Заң бұзушылардың өздері “Ертіс орманы” мемлекеттік
орман-табиғат резерваты ... ... пен оның ... ... шықты. Бұл депутаттар да шет ... ... ... мен өрт ... ... ... ... қойғандай” деп мысал
келтірген Шерхан ағамыздың да сөзін анықтай түседі. Өз ... ... ... қос ... ... прокуратура орындарының тексерулері
нәтижесінде орындарынан алынды. С.Теміршотов бұған дейін де ... ... ... ... ... басшылықта болған
кезінде жеке жауапкершілік тәртіпке шақырылған. Облыстық прокуратура
қызметкерлері ... ... ... ... алу ... ... жұмыстары барысының қиынға соққанын айтады. ... ... ... ... және аң ... комитеті басшылығы
тарапынан С.Теміршотовты орнынан алу жөніндегі ұсыныстары ... ... оны ... ... мемлекеттік орман-табиғат резерваты басшылығына
жоғарылатып тағайындап қояды. ... ... ... ... ... ... орманшылардың кәсіби дайындығы,
кадрлық құрамы, дайындықтарының жайын тексерді. Өткізілген ағаш өнімдерінің
есебі тиісті ... ... ... ... ... ... жол берілген. 1995-2002 жылдары “Ертіс орманы”
резерватына қарасты Шалдай мен ... ... ... 71 ... ... алқап жанып кеткен. 2003 жылдары осы аталған орманда 2222
гектар орманды ... ... ... ... және ... шаруашылығы
аумақтық басқармасының хабарларына қарағанда, өткен жылы облыстың орман
шаруашылықтарында 183 рет өрт ... ... 6138 ... ... ... өртеніп кеткен. Орман өрттерінің жиі болған жері ... ... ... ... ... 140 рет өрт ... тіркелген көрінеді.
Ал биылғы жылы облыстың орман шаруашылықтарында 19 рет өрт болса, оның ... ... ... ... Сәуір айында облыс жұртшылығын дүрліктірген
өрт осы орман шаруашылығының Бауыртал бөлімшесінде болды.
Кінәлілер анықталды ма? Орманшы А.Қаденовтің өрт сөндірушілерге ... ... ... ... ... ... ... демалыс орны маңайында үйілген қоқыстың ... ... ... ... Орманшылар кенеттен күшейген желдің ... ... ... ... ... ... ... келмегенін айтады.
Жолында тосқауыл жоқ тілсіз жау Бауыртал ауылына осылай келген-ді. Дәл
орманның ... ... ... ағашқа бай табиғат байлығы көз ... біле ... ... ... ... қыс бойы үйілген қоқыстарын
өртемек болған “Орман ертегісі” демалыс орнының қызметкерлері алапат өрттің
шығуына себепші болған бұл ... үшін ... ... ... ... айтуынша, балапан қарағайды өсіріп, ағашқа айналдырып,
өндірістік мұқтажға пайдалану үшін ... 70-80 жыл ... ... ... ... ... өндіріліп, дайындалады. 1 га жерге шамамен 60
килограмм ... ... ... бір ... 200 дана түп шыбық өсіп
шығады. Жас шыбықтар екі ... ... ... ... жылы ... ... ... трактормен жыртылған жерге механикалық түрде
отырғызылады.
Сөз соңы. Жалпы, ... ... ... осы бір ... қарағай түрі біздің
елден кейін Канада жағында кездесетін көрінеді. Ғалымдар Ертіс ... ... мұз ... ... ... ... Асан Қайғы бабамыз ... ... ... ... қарағайлардың біреуі кейін бес аттың
құнына тең болады” деген екен. Ертеден бері Кереку, ... ... ... ... ... ... жалдары Ертіс орман жолағы деп аталады.
Орманшылардың айтуларынша, ... ... ... деп ... себебі,
орманның ені – 0,4 шақырымнан 40 шақырымға ... ... ... ... ... етіп ... ... ормандары Алтай тайгасына барып
қосылады.
Жұртшылық ауылдарының дені орман шетінде отырған Шарбақты ... әкім ... ... Сапаркелді Смағұловқа көп үміт артады. Жаңа әкім
жұмысқа келген күннен бастап орманды өрттен қорғау шараларын ... ... ала ... Әкім ... бұл ... іске бала ... ... мен жуасын, қарақат, жидегін теріп, зыр жүгірген орманның ... ... ... ... сейіліп қалды. Қиын жылдардың өзінен аман-есен
қалған Шалдай ... ... ... ... ... ... белең ала
беретін болса, еліміздің байлығы, жеріміздің көркі, кең даланың сәні мен
мәні, табиғат ... ... ... да кәдік.
Көліктен шыққан улы газ...
Орал қаласында ғана атмосфераға тараған зиянды қалдықтардың 70 ... ... ... улы ... ... ... Ал ... облыста 60
мыңға жуық автокөлік тіркеліпті. ... ... ... ... ... улы газдар көлемін азайту мақсатында эколог мамандар қала көліктерін
арнайы катализатор құрылғысымен ... ... ... Ал болашақта
қала көшелеріне экологиялық таза транспорт - ... ... ... ... "мергендер"
Қызылорда облыстық табиғатты қорғау полициясының ... ... рейд ... 13 бас ... ... ... екі ... Құрып кетудің аз-ақ алдында тұрған киіктің бұл түрін атуға 1998
жылдан ... ... ... тиым ... болатын. Бірақ ... дала ... ... батырушылар азаймай тұр. Ақбөкеннің әр
басы шамамен 200 мың теңгені құрайды. Бұл жолы ... ... 2 млн 300 ... ... ... жайлы мекен
5 жылдан бері жұмыс істейтін Оралдағы жас ... ... ... мекендейтін жануарлармен бірге, тек тропикалық белдеулерде
кездесетін ... ... түрі бар. ... бірі, қолға тез үйренетін, әрі
адамша сөйлеуге бейімделген тотықұстар тобына жататын жолақты ... ... ... ... ... бұл ... ... жүріп
тамашалай алады. Ал, қызметкерлердің айтуынша, бақ ... ... ... балғындар.
Ақтөбе - лас қалалардың бірі
Ақтөбе қаласы лас аймақ санатында Алматы, Өскемен, Шымкенттен кейінгі
орында тұр. ... ... ... ... ... ... ... өндіріс орындарына тексеру жұмыстарын жүргізді. Жыл
сайынғы дәстүр бойынша ... ... ... заң ... алуы мамандар назарынан тыс қалмады, алайда тиісті мекемелердің бұл
ескертулерден ... ... ... ... партиясын құру қажет"
Еліміздің экологиялық ахуалы сын көтермейді. Жылдан-жылға көбейе түскен
өнеркәсіп орындары мен ... ... бей жай ... ... ... ... табиғат жанашырларының айтуынша, сондықтан "Жасылдар"
партиясын құру ... ... ... Мэлс ... ... көп партиялы Қазақстанда, екінші экологиялық партияның құрылуы
халықтың өмірін ... ... ... денсаулық кепілі
Алматы - таза қала. Оған қала бойынша 69 қоқыс тасымалдау мекемесінің
жауап беруі басты себеп болып ... Оның 19-ы ... жер ... ... ... жоқ ... ... қала көшелері сондай-ақ,
тұрғын үй ... ... ... айналады. Мәселен жаңа жылдық кеште
қоқыс көлемі әдеттегіден 500 текше тоннаға артты дейді,- тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... жойылды, бірақ топырақ улануда
Оңтүстік Қазақстан облысында ауыспалы егіс жүйесінің сақталмауы мен
агротехникалық талаптардың орындалмауы салдарынан ... ... ... ... ... ... қарсы күресті мейлінше күшейтіп тонналап
дәрі шашудың соңы ... ... ... ... нашарлауына
әкеп соғары анық.Сол себеті облыста биологиялық ... ... ... жоспары жасалынып, ол қазір үкіметте қаралуда.
Ақ көгершін, көгершін...
Шымкенттік кептер ... ... ... рет халықаралық деңгейде
өткен көрмеге жиналды. Үй құстарының қатарына жататын көгершін ... ... ... ... ... Бішкек және өзбекстандық кептершілер
жиналған бұл көрме 15 ... бері ... ... Олар көгершіндерді тек
баптау ғана емес, оларды хат тасуға үйрету және құс ... ... ... ... ... ... тұқымды кішкене мысықтың жасы бір ... ... ... ... халықаралық көрмесінде төрешілерді сүйсіндіріп,
ең таңдаулылардың бірі болып танылған. Бұл ... ... ... үлкен
жарыстарда жеңімпаз болуы алғаш рет емес. Сирек кездесетін бұл мысықтың
түсінің өзі ... ... ... ... ... де таң
қалдыруға болады.
Ақбөкендер азайып барады
Осыдан 12 жыл бұрын олардың саны 1 млн. 200 ... ... ... ... 40 ... ... ... орай, "SOS - ақбөкен журналистік рейді",
яғни Қазақстанның 10-журналисі ақбөкеннің ... ... ... ... үшін жазық далаға аттанбақ. Мамандардың айтуынша,
броконерлерді үш түрге бөлуге болады. ... - ... ... ... - ... ... жан ... мүйізі үшін өлтіретіндер және үшінші -
ұйымдасқан қылмыстық ... ... ... ... қатаң күзетке алынды.
Өйткені жаңа жыл жақындап келеді. Демек шыршаға деген сұраныс ... сөз. ... ... аталмыш саябақта күзет жұмыстары күндіз-түні
қырағы түрде жүргізілуде. Биыл тек мектеп пен ... ... ғана ... берілмек. Ал қалған алматылықтар жаңа ... тек ... ... ... ... қарсы алатын болады.
Шырша ұрлау - табиғатты қорлау
Семей орманында жыл сайын 1000 ... ... ... ... жаңа ... ... аттап жасыл шыршаларды ұрлайтындар саны арта ... ... ... шығарылмауын қадағалайтын орындар болса, барлық
қажетті істерді жасауға тырысуда. Қазір орманды қорғау үшін ... ... ... және 36 жасақталған топ бар. Ал, ... ... 90 мың ... дейін айыппұл арқалайды.
Ақтөбенің ауасы ластанып барады
Экологтардың айтуынша, Ақтөбе қаласының экологиялық жағдайы сын
көтермейді. ... ... ірі ... кәсіпорындарының қалдықтарымен
қоса көліктерден бөлініп шығатын улы газдар ластауда. ... ... ... жуық ... ... оның 50 мыңға жуығы қалада жүйткіп ... ... ауа" іс ... ... ... ... құрылғымен зерттеп
бірталай көліктердің ауаға улы газдардың таратып отырғандығын анықтаған.
Алматының ауасы-ай!
Алматы - қазақстандағы ең ауасы ластанған ... ... ... ... ... ... қорытындыға келді. Мұның басты
себебі - қалада авто көліктердің күрт ... Биыл ... ... тіркелген
саны 450 мыңға ... Ал ең лас көше ... ... ... ... ... 8,5 есе ... Сонымен қатар ауаның
ластануына жеке тұрғын үйлердің мұржалары әсерін тигізуде.
Жалғыз дендросаябақ қоқыс алаңына айналмасын десек...
Шымкентте орналасқан Қазақстандағы жалғыз ... ... ... сызып, қолтаңбасын қалдырып, айналасын ластап,
бүлдіріп кететінін айтып, ренжуде. Ал ... ... ... ... қазақстандық атақтылар ғана емес, шетел әйгілері де отырғызған болатын.
Саябақ қызметкерлерінің айтуынша, егер қала ... бұл ... ... өзгермесе онда бұл жер апатты қоқыс алаңына айналуы мүмкін.
Экология маңызды ма әлде ... даму ... ... ... ... ... ... пікірталас орталығының студенттері
жауап беруге тырысты. Жастар "Экологиялық таза ... ... ... хаттамасының жағымды және жағымсыз ... ... ... ... Естеріңізде болса Қазақстан 1999 жылы аталмыш хаттаманы қолдаған.
Енді қол қою ғана қалды. ... ... оны ... да оған ... ... Құжатты қабылдау - қоғам алдына таңдау қояды: не ... не ... ... ... ... ... ... білсе...
Орта мектептер мен жоғару оқу орындарына экологиялық білім беру жүйесін
енгізу қажет. Осы ретте өткен ... ... беру ... ... ... ... ... үшін қандай шаралар қолдану
қажет сынды сұрақтар кеңінен талқыланды. Мәжіліс депутаты Мұрат ... ... оқу ... "бір пән ретінде немесе әр пәнге
бөлшектеп енгізу керек" дегенді алға тартады.
Биыл Шымкент қаласын ... ... ... ... ... өсімдіктерді отырғызу мен оларды баптауға
үйренуде. облыстық экологиялық ... ... ... ... ... мектептердің 7-8-ші сынып оқушылары жаз бойы ... ... ... қана ... қоршаған ортаны қорғауға үйренетін
болады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қала экологиясы жайлы4 бет
Қала экологиясы туралы6 бет
«Қазақстанның танымды өсімдіктері және оларды пайдалану»27 бет
«Қазақстанның экологиялық мәселелері»30 бет
Австрия еліне экономикалық географиялық сипаттама22 бет
Автомобильден шыққан газбен ауаның ластануы15 бет
Адам экологиясы5 бет
Адам экологиясы жайлы9 бет
Адам экологиясы туралы ақпарат9 бет
Адам экологиясының пайда болуы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь